Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:25

Αλλά, όταν εμείς κερδίσουμε τον εαυτό μας και ωφελήσουμε επιπλέον και άλλους, τότε χαίρεται ο Χριστός και θεωρεί πλούτο τη δική μας προκοπή. Και θα πω και κάτι ακόμα μεγαλύτερο: θεωρεί το γεγονός αυτό σαν τροφή Του. Το ότι δε είναι αληθινό αυτό που λέω, θα το μάθεις πάλι από τα ευαγγελικά κείμενα. Διότι νουθέτησε τη γυναίκα από τη Σαμάρεια. Έπειτα, όταν εκείνη είπε «Όταν έλθει ο Μεσσίας, θα μας τα αναγγείλει όλα», φανέρωσε τον εαυτό Του λέγοντας: «Εγώ είμαι, που σου μιλώ». Και η μεν γυναίκα έτρεξε γρήγορα και κατήχησε την πόλη των Σαμαρειτών. Γνωρίζοντας δε ο Χριστός ότι πολλοί θα πιστέψουν σε Αυτόν, έλεγε στους αγίους μαθητές: «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε», διότι, τρόπον τινά, η σωτηρία των απολωλότων τρέφει την πλέον φιλάνθρωπη φύση Του.

Διότι θα έπρεπε μάλλον να πει «Εγώ προσκυνώ αυτό που γνωρίζω», ώστε, όντας αταύτιστος με τους άλλους, να αποδώσει μόνο στον εαυτό του τη δύναμη των λεγομένων. Τώρα όμως λέει το «Εμείς» πάρα πολύ σωστά και με μεγάλη ασφάλεια, ως καταταγμένος πλέον ανάμεσα στους δούλους λόγω της ανθρωπότητάς του, ως συγκαταλεγόμενος ανάμεσα σε αυτούς που προσκυνούν, ως Ιουδαίος λόγω του τόπου. <Αλλά έρχεται ώρα και είναι τώρα, οπότε οι αληθινοί προσκυνητές θα προσκυνήσουν τον Πατέρα εν πνεύματι και αληθεία. Διότι και ο Πατέρας τέτοιους ζητά να είναι αυτοί που τον προσκυνούν. Πνεύμα είναι ο Θεός, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν εν πνεύματι και αληθεία. Λέει σε αυτόν η γυναίκα:> Υποδηλώνει βέβαια τον ήδη παρόντα καιρό της δικής του παρουσίας, και λέει ότι οι τύποι θα μεταποιηθούν σε αλήθεια και η σκιά του νόμου σε πνευματική λατρεία. Λέει δε ότι μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας θα καθοδηγηθεί σε έναν τρόπο ζωής ευάρεστο στον Πατέρα ο αληθινός προσκυνητής, δηλαδή ο πνευματικός άνθρωπος, ο οποίος τρέχει κατά κάποιον τρόπο πιο πρόθυμα προς την οικειότητα με τον Θεό. Διότι ο Θεός είναι πνεύμα, όπως νοείται σε αντίθεση προς την ενσώματη φύση.

Για τον λόγο αυτόν, δικαίως αποδέχεται τον πνευματικό προσκυνητή, ο οποίος δεν φέρει τη μορφή της ευσέβειας με εξωτερικά σχήματα και τύπους κατά τον ιουδαϊκό τρόπο, αλλά λάμπει με ευαγγελικό τρόπο μέσα από τα κατορθώματα της αρετής, και με την ορθότητα των θείων δογμάτων εκπληρώνει την όντως αληθινή προσκύνηση. «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έλθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Εφόσον ο Χριστός δίδασκε ότι θα έλθει ώρα και καιρός, ή μάλλον ότι ήδη είναι παρών, κατά τον οποίο οι αληθινοί προσκυνητές θα προσφέρουν λατρεία εν πνεύματι στον Θεό και Πατέρα, αμέσως η γυναίκα αναπτερώνεται με νοήματα που υπερβαίνουν την ανθρώπινη συνήθεια, στρεφόμενη προς την ελπίδα για την οποία μιλούσαν οι Ιουδαίοι.

Επειδή όμως, καθώς προχωρούσε ο λόγος της κατήχησης, πλέον ομολογούσε ότι ήταν προφήτης, λαμβάνοντας τον έλεγχό του ως φάρμακο σωτηρίας, του απηύθυνε και άλλη ερώτηση, λέγοντας με φιλομάθεια: «Οι πατέρες μας προσκύνησαν σε αυτό το όρος, και εσείς λέτε ότι στα Ιεροσόλυμα είναι ο τόπος όπου πρέπει να προσκυνούμε». Αλλά διδασκόταν πάλι τούτο, ότι θα έρθει κάποτε, ή μάλλον έχει ήδη φτάσει ο καιρός, κατά τον οποίο οι αληθινοί προσκυνητές, αφήνοντας κατά μέρος την προσκύνηση στα επίγεια όρη, θα προσφέρουν την υψηλότερη και εν πνεύματι λατρεία στον Θεό και Πατέρα. Και αφού απέδωσε τα κάλλιστα ως πρέποντα μόνο στον Χριστό, και φυλάσσοντας τη γνώση για τα υψηλότερα πράγματα για τους δικούς Του χρόνους, λέει: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Βλέπεις πώς πλέον η γυναίκα γινόταν έτοιμη να πιστέψει, και σαν να ανεβαίνει τα σκαλοπάτια μιας κλίμακας, από μικρές ερωτήσεις αναπηδά σε υψηλότερη πνευματική κατάσταση; Έπρεπε λοιπόν πια να της αποκαλύψει με πιο ξεκάθαρα λόγια το ποθούμενο, και αυτό που διαφυλασσόταν με αγαθές ελπίδες να το θέσει πλέον μπροστά στα μάτια της, λέγοντας: Εγώ είμαι, αυτός που σου μιλάει.

Υπήρχε, όπως ήταν φυσικό, μια φήμη ευρέως διαδεδομένη σε ολόκληρο το γένος των Ιουδαίων και εξαπλωμένη σε όλη τη χώρα τους, ότι η παρουσία του Χριστού θα γινόταν για κάποια σπουδαία γεγονότα· και ότι θα επιτελούσε θαύματα που θα ξεπερνούσαν τον ανθρώπινο λόγο, και θα εισήγαγε μια διδασκαλία εξαιρετικά πιο αξιόλογη και ανώτερη από την παιδεία του Νόμου. Διότι και η Σαμαρείτιδα γυναίκα, όταν πήγε να αντλήσει νερό στην πηγή του Ιακώβ και συνομιλούσε με τον Σωτήρα, έλεγε: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Και το «Γνωρίζουμε» σε αυτά τα λόγια, βεβαίως δεν θα το αποδώσουμε εύλογα αποκλειστικά και μόνο σε εκείνη, αλλά, αποδίδοντάς το σε ολόκληρο το γένος των Σαμαρειτών και των Ιουδαίων, θα επιβεβαιώσουμε τη θέση που μόλις εκθέσαμε. Αυτοί λοιπόν τώρα, βλέποντας ότι εκείνα που θρυλούνταν γι' αυτόν μέσα σε λαμπρές ελπίδες δεν είναι μεγαλύτερα από τα ήδη παρόντα έργα, λένε σχεδόν μεταξύ τους τα εξής: «Για ποια έργα μας έχει προαναγγείλει ο Νόμος ότι θα αναδειχθεί ο Χριστός; Και πώς τον έχει προφητεύσει ο λόγος των αγίων προφητών; Ως θαυματουργό, προφανώς, και ως εισηγητή των άριστων πραγμάτων. Αλλά βλέπουμε ότι αυτός που είναι ήδη παρών είναι άκρως διαπρεπής και στα δύο. Ποια υπερβολή σημείων απομένει πλέον σε αυτούς που αναμένουν κάτι ακόμη μεγαλύτερο; Σε ποια από τις δυσκολίες φάνηκε αδύναμος; Και τι δεν έχει επιτελέσει παράδοξα και πάνω από κάθε λογική; Σε τι να αναζητήσουμε κάτι περισσότερο; Ας δούμε μήπως πλέον φτάνει στα έσχατα όρια κάθε θαύματος;»

Για να αναπτύξουμε λοιπόν τον δικό μας συλλογισμό: αν είναι αλήθεια αυτό που κάπου έχει ειπωθεί ορθά, ότι «Κάθε ζωντανό πλάσμα αγαπά το όμοιό του, και με το όμοιό του θα προσκολληθεί ο άνθρωπος», πώς, αν ήταν άγιοι και αγαθοί, απέφευγαν να αγαπούν να προσκολλώνται στον άγιο και αγαθό; Επομένως, τα λόγια αυτά εμπεριέχουν τον έλεγχο της μιαρής πολιτείας, δηλαδή της διαγωγής, των Φαρισαίων. Νομίζω δε ότι υποδηλώνουν και κάτι άλλο επιπλέον αυτού. Διότι θεωρώ ότι πρέπει, όταν κανείς στρέφει επιμελώς τη διάνοιά του στα νοήματα, να διακρίνει με μεγαλύτερη οξύνοια αυτό που φαίνεται να κρύβεται στο καθένα. Τι είναι λοιπόν αυτό; Πολύς λόγος αντηχούσε σε όλη την Ιουδαία για τον Σωτήρα μας Χριστό, αλλά ως περί προφήτου. Διότι έτσι είχε προφητεύσει ο νόμος ότι θα έλθει, λέγοντας: «Προφήτη θα αναστήσει ο Κύριος ο Θεός ημών από τους αδελφούς σας». Είχαν ωστόσο την ελπίδα ότι, όταν αναδειχθεί στον κατάλληλο καιρό, θα τους διδάξει τα ανώτερα του νόμου, και, αναπτύσσοντας άριστα την αληθέστερη βούληση του νομοθέτη, θα τους αναπαιδαγωγήσει στα πρεπωδέστερα. Και μη θαυμάσεις αν στους Ιουδαίους υπήρχε τέτοια ελπίδα και τέτοιος λόγος, όταν και στους αλλογενείς είχε διασπαρεί ομόφωνη πεποίθηση. Γι' αυτό άλλωστε και εκείνη η Σαμαρείτιδα γυναίκα έλεγε: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο ονομαζόμενος Χριστός. Όταν έλθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα».

Οι Ιουδαίοι, πράγματι, περίμεναν τον φωτισμό από τον Χριστό. Άκουγαν τους αγίους προφήτες να αναφωνούν ξεκάθαρα: «Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ, διότι έφτασε το φως σου και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε πάνω σου». Και τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών. Και ως προς την προαγγελία των αγίων προφητών, δεν στερούνταν χρηστής ελπίδας αυτοί οι ταλαίπωροι. Και μάλιστα, έλεγαν κάποτε μεταξύ τους οι άρχοντες της Ιουδαϊκής Συναγωγής: «Μήπως από την Γαλιλαία έρχεται ο Χριστός; Δεν είπε η Γραφή ότι από το σπέρμα του Δαβίδ και από την κώμη της Βηθλεέμ έρχεται ο Χριστός;» Και εκείνη η Σαμαρείτιδα γυναίκα ομολόγησε ξεκάθαρα, συνομιλώντας με τον ίδιο τον Χριστό, τη δύναμη της ελεύσεώς Του. Διότι είπε: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Επομένως, περίμεναν μεν, όπως είπα, τον φωτισμό από τον Χριστό, αλλά η ελπίδα τους κατέληξε στο εντελώς αντίθετο. Διότι δεν αποδέχθηκαν το αληθινό φως, αλλά αφού εγκατέστησαν οικειοθελώς το σκοτάδι στις διάνοιές τους, έγιναν τυφλοί και οδηγοί τυφλών, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα.

Μήπως προσέφερε το κέρδος στον Δεσπότη; Ή μήπως Εκείνος έχει ανάγκη από κάτι για τον εαυτό Του; Αυτός είναι το πλήρωμα των πάντων, και όπως λέει ο πάνσοφος Ιωάννης, «Από το πλήρωμά Του λάβαμε όλοι εμείς». Αλλά όταν εμείς κερδίζουμε τους εαυτούς μας και παράλληλα ωφελούμε και άλλους, τότε χαίρεται ο Χριστός· θεωρεί πλούτο τη δική μας προκοπή. Και θα πω κάτι ακόμη μεγαλύτερο: το θεωρεί σαν τροφή Του. Ότι δε είναι αληθινό αυτό που λέω, θα το μάθεις πάλι από τα ευαγγελικά κείμενα. Διότι νουθέτησε τη γυναίκα από τη Σαμάρεια· κι έπειτα, όταν εκείνη είπε: «Όταν έλθει ο Μεσσίας, θα μας τα αναγγείλει όλα», Εκείνος φανέρωσε τον εαυτό Του λέγοντας: «Εγώ είμαι, αυτός που σου μιλώ». Και η γυναίκα έτρεξε γρήγορα και κατήχησε την πόλη των Σαμαρειτών. Γνωρίζοντας τότε ο Χριστός ότι πολλοί επρόκειτο να πιστέψουν σε Αυτόν, έλεγε στους αγίους μαθητές Του: «Εγώ έχω να φάω τροφή που εσείς δεν γνωρίζετε». Διότι η σωτηρία των χαμένων, τρόπον τινά, τρέφει την αγαθότατη φύση Του.

Το ότι το μυστήριο του Χριστού προαναγγελλόταν σε όσους προέρχονταν από τον Ισραήλ, τόσο μέσω του νόμου όσο και μέσω των προφητών, δεν θα ήταν καθόλου ασαφές στους γνώστες των ιερών Γραφών. Διότι κάπου είπε ο Χριστός συνομιλώντας με τους Ιουδαίους: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· διότι για εμένα έγραψε εκείνος». Επειδή οι Ιουδαίοι προσδοκούσαν ότι θα έλθει κατά τους ορισμένους καιρούς ως Σωτήρας και Λυτρωτής, όχι μόνο δικός τους, αλλά και όλων των εθνών. Γι' αυτό και ο δίκαιος Συμεών, όταν είδε τον Χριστό ως βρέφος μέσα στον θείο ναό, είπε: «Τώρα απολύεις, Δέσποτα, τον δούλο σου, σύμφωνα με τον λόγο σου, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιόν σου· φως για την αποκάλυψη των εθνών, και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Αλλά και η γυναίκα από τη Σαμάρεια, όταν συνομιλούσε με τον Χριστό, το ομολόγησε ξεκάθαρα. Διότι είπε: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έλθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Έχει ειπωθεί επίσης, μέσω ενός από τους αγίους προφήτες προς τα πλήθη των Ιουδαίων, καθώς ο Χριστός υποσχόταν τη δική του έλευση προς εμάς: «Γι' αυτό να με υπομείνετε, λέγει ο Κύριος, μέχρι την ημέρα της αναστάσεώς μου ως μαρτυρία, διότι η κρίση μου απευθύνεται στις συναγωγές των εθνών». Επομένως, εύλογα θα μπορούσαν να πουν, έχοντας προσδοκήσει ότι η έλευση του Σωτήρα θα λάβει χώρα στους κατάλληλους καιρούς: «Με υπομονή περίμενα τον Κύριο», αντί του «Με προσδοκία τον περίμενα»· «και με πρόσεξε», δηλαδή, «Με επισκέφθηκε».

Όταν δε συνομιλούσε και με τη Σαμαρείτιδα στο πηγάδι, εκείνη του αποκρίθηκε: Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο λεγόμενος Χριστός· όταν έρθει εκείνος, θα μας αναγγείλει τα πάντα.

Η δε Σαμαρείτιδα, όταν άκουσε από τον Χριστό αυτά τα εξαίσια και θεοπρεπή λόγια, ότι ο Θεός πουθενά δεν προσκυνείται αληθινά, παρά μόνο εν πνεύματι και αληθεία, όπως ακριβώς η ψυχή που νυμφεύεται τον Θεό στο Άσμα Ασμάτων, έχοντας αναπτερωθεί από τη φωνή του νυμφίου της αφθαρσίας, κάνει μνεία εκείνου που προσδοκάται και ποθείται, και ο οποίος είναι ήδη κρυφά παρών, λέγοντας: «Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο ονομαζόμενος Χριστός· όταν έλθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Βλέπετε πώς ήταν πανέτοιμη για την πίστη, σαν να πλησίαζε ήδη ο Προσδοκώμενος, και εξαιρετικά γεμάτη ελπίδα;

Είναι ωραία σαν τη σελήνη, επειδή λάμπει ενώ επικρατεί ακόμη η νύχτα της ασέβειας· και εκλεκτή σαν τον ήλιο, καθώς ονομάστηκε Φωτεινή από τον Σωτήρα και εντάχθηκε και αυτή στον κατάλογο εκείνων που πρόκειται να λάμψουν σαν τον ήλιο, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο. Διότι με μακαριότατο και μαρτυρικό τέλος επισφράγισε τον μετέπειτα φωτεινό της βίο, και τώρα γνωρίζει τον Χριστό ως αληθινό Θεό και τον θεολόγησε τέλεια. Και ό,τι είπε αργότερα ο Ίδιος στους μαθητές του για το συμφυές και ομότιμο Πνεύμα, ότι δηλαδή όταν έρθει Εκείνο θα τους διδάξει όλη την αλήθεια, αυτό προλαβαίνοντας λέει και η ίδια γι' αυτόν: «Όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα».

Λέει σε αυτόν η γυναίκα: Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο λεγόμενος Χριστός· όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα. Ω, πόρνη που φιλοσοφεί πνευματικά! Ω, πόρνη που φέρει στο στόμα της τις θείες Γραφές! Διότι, έστω και αν ως προς το σώμα έχει βυθιστεί στην ακαθαρσία της πορνείας, η ψυχή της όμως έχει καθαρθεί με την επαγγελία και την ανάγνωση των θείων Γραφών. Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας. Και Μεσσίας ερμηνεύεται Αλειμμένος. Γι' αυτό η γυναίκα λέει: Προσδοκώ τον Αλειμμένο, του οποίου η σάρκα θα αλειφθεί με τη θεότητα. Όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα. Ω, πνευματική πρόοδος! Ω, γυναίκα πόρνη που τα γνωρίζει όλα! Δες πώς από τα καταχθόνια ανεπτερώθηκε στους ουρανούς. Ονομάζει Μεσσία τον απεσταλμένο, τον προσδοκώμενο Χριστό, αυτόν που έρχεται για τη σωτηρία όλου του κόσμου, και πάλι προφήτη, και πάλι Κύριο· δεν τον αποκαλεί πλέον Ιουδαίο, δεν φέρνει πλέον αντιρρήσεις για το δόσιμο του νερού, δεν του λέει πλέον: Πώς εσύ, αν και είσαι Ιουδαίος, ζητάς να πιεις από εμένα, που είμαι γυναίκα Σαμαρείτιδα; Διότι οι Σαμαρείτες δεν συναναστρέφονται με τους Ιουδαίους· αλλά τι;

Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο επονομαζόμενος Χριστός· όταν έλθει εκείνος, θα μας αναγγείλει τα πάντα. Εκείνον ζητώ, εκείνον προσδοκώ, εκείνον αναμένω. Της λέει ο Ιησούς: Εγώ είμαι, αυτός που σου ομιλεί. Ω, των μεγάλων και παραδόξων θαυμάτων· αυτό που δεν απεκάλυψε σε πολλούς από τους αποστόλους, το αποκαλύπτει φανερά στην πόρνη.

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Κατελήφθη από ίλιγγο η γυναίκα με τα όσα ειπώθηκαν, και παραιτήθηκε μπροστά στο ύψος των λόγων, και καταπονημένη πλέον, άκου τι λέει: «Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο ονομαζόμενος Χριστός· όταν έλθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Της λέει ο Ιησούς: «Εγώ είμαι, αυτός που σου μιλώ». Και από πού προήλθε στους Σαμαρείτες η προσδοκία για την παρουσία του Χριστού, εφόσον δέχονταν μόνο τον Μωυσή; Από τα ίδια τα συγγράμματα του Μωυσή. Διότι ήδη από την αρχή αποκάλυψε τον Υιό. Επειδή το «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή μας», είχε λεχθεί προς τον Υιό· και αυτός είναι που συνομιλεί με τον Αβραάμ στη σκηνή· και ο Ιακώβ, προφητεύοντας για αυτόν, έλεγε: «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τη γενιά του, έως ότου έλθει εκείνος για τον οποίο προορίζεται, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών».

ΟΜΙΛΙΑ ΝΖ΄. Και τον ρώτησαν οι μαθητές του λέγοντας: «Γιατί λοιπόν οι γραμματείς λένε ότι πρέπει πρώτα να έρθει ο Ηλίας;» α΄. Άρα δεν το γνώριζαν αυτό από τις Γραφές, αλλά εκείνοι τους το εξηγούσαν, και κυκλοφορούσε αυτός ο λόγος στο αμέτρητο πλήθος, όπως ακριβώς συνέβαινε και για τον Χριστό. Γι' αυτό και η Σαμαρείτιδα έλεγε: «Έρχεται ο Μεσσίας· όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα»· και οι ίδιοι ρωτούσαν τον Ιωάννη: «Εσύ είσαι ο Ηλίας, ή ο προφήτης;». Διότι επικρατούσε μεν, όπως είπα, ο λόγος αυτός και για τον Χριστό και για τον Ηλία, όμως δεν ερμηνευόταν από εκείνους όπως θα έπρεπε.

Αυτόν λοιπόν που βλασφήμησε κατά του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή κατά των θείων σημείων, και ο οποίος ούτε μέσω αυτών δεν απέβαλε την προηγούμενη δυσφημία, αυτόν τίποτε άλλο δεν θα τον διορθώσει. Και εφόσον δεν διορθώνεται, πώς θα ακολουθήσει η άφεση του αμαρτήματος; Γι' αυτό, εύλογα και θεοπρεπώς, ο σωτήριος Λόγος, η πηγή της αφέσεως, αποφάνθηκε ότι είναι ανάξιος κάθε συγγνώμης αυτός που με πείσμα μετέτρεψε τις θεουργίες σε βλασφημίες. Διότι, εφόσον δεν άφησε στον εαυτό του κανένα περιθώριο ούτε μεταμέλειας ούτε διόρθωσης για τις ύβρεις και τις βλασφημίες κατά του Πνεύματος, κάθε άλλο παρά πρόκειται να αξιωθεί της αφέσεως. Τον είδες να τρώει και να πίνει, και γι' αυτό Τον αποκαλείς φαγά και οινοπότη; Τον είδες να δέχεται αμαρτωλούς και τελώνες, και αυτό σε ώθησε να Τον αποκαλείς φίλο τελωνών και αμαρτωλών; Αλλά σου απομένουν τα υψηλά έργα, μέσω των οποίων, αν απομακρυνθείς από αυτές τις ύβρεις και καταφύγεις στη μετάνοια, θα βρεις την άφεση. Επειδή μιλούσε με γυναίκα, και μάλιστα Σαμαρείτιδα, και ζητούσε να πιει νερό από αυτήν, παρασύρθηκες εξαιτίας αυτού να σκέφτεσαι ταπεινά για Αυτόν; Και πώς, όπως ακριβώς έλαβες τη Σαμαρείτιδα ως αφορμή για πιο ταπεινή υπόληψη και γνώμη, δεν την έλαβες με τον ίδιο τρόπο και ως δασκάλα της πιο υψηλής αντίληψης; ‘

Διότι τέτοιους προσκυνητές αναζητά ο Θεός· επειδή είναι πνεύμα, πνευματικούς, και επειδή είναι αλήθεια, αληθινούς. «Λέει σε αυτόν η γυναίκα: Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας, αυτός που ονομάζεται Χριστός. Όταν έρθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα. Της λέει ο Ιησούς: Εγώ είμαι, αυτός που σου μιλάει. Εκείνη τη στιγμή ήρθαν οι μαθητές του, και εξεπλάγησαν που μιλούσε με γυναίκα.

Κανείς, ωστόσο, δεν είπε: «Τι ζητάς;» ή «Τι μιλάς μαζί της;». Από πού γνώριζε η γυναίκα ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος ονομάζεται Χριστός; Από τις Μωσαϊκές Γραφές. Διότι, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, οι Σαμαρείτες δέχονταν την Πεντάτευχο του Μωυσή. Επειδή, λοιπόν, είχαν αποδεχθεί τα Μωσαϊκά βιβλία, από αυτά γνώριζαν τις προφητείες περί του Χριστού, και ότι είναι Υιός του Θεού.

Διότι, το «Ας κάνουμε άνθρωπο», φανερώνει ότι ειπώθηκε από τον Πατέρα προς τον Υιό. Επίσης, ο Υιός ήταν αυτός που συνομιλούσε με τον Αβραάμ στη σκηνή. Και ο Ιακώβ προφητεύοντας για αυτόν έλεγε: «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, μέχρι να έρθει εκείνος στον οποίο ανήκει». Και ο ίδιος ο Μωυσής: «Ο Κύριος θα αναδείξει προφήτη από τους αδελφούς σας σαν εμένα· αυτόν θα ακούσετε». Και πολλά άλλα προαναγγέλλουν την παρουσία του Χριστού. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, λέει η γυναίκα: «Γνωρίζω ότι έρχεται ο Μεσσίας». Ο Κύριος, λοιπόν, της αποκαλύπτει τον εαυτό Του, καθώς αυτό απαιτούσε η εξέλιξη του λόγου. Εάν, όμως, έλεγε ευθύς εξαρχής ότι «Εγώ είμαι ο Χριστός», ούτε τη γυναίκα θα έπειθε, και θα φαινόταν ότι είναι κάποιος φορτικός και αλαζόνας· τώρα, όμως, αφού την καθοδήγησε σιγά-σιγά στο να θυμηθεί την προσδοκία για τον Χριστό, έτσι πλέον αποκαλύπτει τον εαυτό Του. Για ποιον λόγο, όμως, στους Ιουδαίους που ρωτούσαν συνεχώς, «Πες μας αν εσύ είσαι ο Χριστός», δεν αποκάλυψε τον εαυτό Του, ενώ στη γυναίκα το λέει; Σε εκείνους δεν λέει τίποτα, διότι δεν ρωτούσαν για να μάθουν, αλλά μάλλον για να τον συκοφαντήσουν· σε αυτήν, όμως, επειδή είχε αγαθή προαίρεση, αποκαλύπτει τον εαυτό Του φανερά. Διότι ρωτούσε με απλό φρόνημα και διάνοια, και ποθούσε να μάθει την αλήθεια, κάτι που είναι φανερό από όσα ακολούθησαν. Επειδή, αφού άκουσε, όχι μόνο η ίδια πίστεψε, αλλά προσείλκυσε και άλλους στην πίστη, και παντού η γυναίκα παρουσιάζεται να εξετάζει με ακρίβεια τα πράγματα και να είναι πιστή.