Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:28

Ας αποκομίζει λοιπόν πάλι και αυτό ως παράδειγμα αυτός που διδάσκει στις εκκλησίες, και ας μην αποφεύγει να ωφελεί τις γυναίκες. Διότι δεν πρέπει να ακολουθεί κανείς σε καμία περίπτωση τα δικά του θελήματα, αλλά την ανάγκη του κηρύγματος. <Κανείς ωστόσο δεν είπε: Τι συζητάς; ή Τι ζητάς μαζί της;> Ήταν έργο μαθητών συνετών, που γνώριζαν να διατηρούν την πρέπουσα τιμή προς τον δάσκαλο, να μη δίνουν την εντύπωση ότι με περίεργες ερωτήσεις εκτρέπονται σε άτοπες υποψίες επειδή μιλούσε με γυναίκα, αλλά μάλλον από σεβασμό και ευλάβεια να κρατούν τη γλώσσα πίσω από τα δόντια τους, και να περιμένουν καλύτερα τον Κύριο να ξεκινήσει από μόνος του τη συζήτηση, προσφέροντάς τους οικειοθελώς την εξήγηση. Πρέπει λοιπόν να θαυμάζουμε μέσα από αυτά τον Χριστό για την πραότητά του, και τους μαθητές για τη σοφία, τη σύνεσή τους και τη γνώση του πρέποντος. <Άφησε λοιπόν η γυναίκα τη στάμνα της και αναχώρησε για την πόλη.> Ανώτερη πλέον και υψηλότερη από τις φροντίδες του σώματος φαίνεται η γυναίκα, η οποία μέχρι χθες και προχθές είχε πολλούς άνδρες, και ήταν πολλές φορές ευάλωτη στις μάταιες ηδονές· υπερνικά την αναπόφευκτη ανάγκη της σάρκας, έχοντας αδιαφορήσει ταυτόχρονα και για τη δίψα και για το πόσιμο νερό, και αναπλάθεται σε μια νέα πνευματική κατάσταση μέσω της πίστης. Εφαρμόζοντας δε αμέσως την αγάπη, την ωραιότερη από όλες τις αρετές, και τη φιλαλληλία, το αγαθό που της φανερώθηκε, αυτό ακριβώς σπεύδει να αναγγείλει γρήγορα και στους άλλους, τρέχοντας με ορμή προς την πόλη.

Πρέπει να γνωρίζουμε από αυτό, ως εν τύπω πάλι και γραφή, ότι εάν περιφρονήσουμε τα πολύ μικρά και σωματικά, θα λάβουμε από τον Θεό πολλαπλάσια και ανώτερα αγαθά. Διότι τι είναι το νερό από τη γη, σε σύγκριση με την άνωθεν σύνεση; <Και λέγει στους ανθρώπους: Ελάτε να δείτε έναν άνθρωπο που μου είπε όλα όσα έπραξα· μήπως αυτός είναι ο Χριστός;> Ω, τι παράδοξη μεταβολή, ω, τι μεγάλη όντως και θεοπρεπής ισχύς που διαφαίνεται στο ανέκφραστο θαύμα. Έγινε πλέον τεχνίτρια στους λόγους και μυσταγωγός, αυτή που στην αρχή δεν καταλάβαινε τίποτα από όσα λέγονταν, και γι' αυτό δικαίως άκουσε το «Πήγαινε, φώναξε τον άνδρα σου και έλα εδώ». Διότι δες πώς έντεχνα διεξήγαγε τη συζήτηση με τους Σαμαρείτες. Δεν λέει αμέσως ότι βρήκε τον Χριστό, ούτε εισάγει από την αρχή στις διηγήσεις της τον Ιησού· διότι διαφορετικά θα την απέρριπταν δικαίως, επειδή θα υπερέβαινε κατά πολύ το μέτρο των λόγων που της ταίριαζαν, βρίσκοντας ακροατές που δεν αγνοούσαν τον τρόπο ζωής της. Προετοιμάζει λοιπόν τον δρόμο διευκολύνοντας με το θαύμα, και αφού τους κατέπληξε εκ των προτέρων με το παράδοξο γεγονός, καθιστά κατά κάποιον τρόπο πιο ομαλή την οδό προς την πίστη. «Ελάτε και δείτε» λέει συνετά, σχεδόν φωνάζοντας με ακόμη πιο θερμή φωνή: «Θα αρκέσει και μόνο η θέα για να πιστέψετε, και θα σας δώσει πλήρη βεβαιότητα όταν παραβρεθείτε, με πιο αξιόλογα θαύματα».

Εγώ βέβαια παρουσίασα τα προηγούμενα πιο συνοπτικά και τώρα παραλείπω τη συνέχεια των ευαγγελικών λόγων, επειδή βλέπω ότι η ώρα σας πιέζει για τις σωματικές ανάγκες και τις βιοτικές ασχολίες. Αλλά εσείς παρατηρήστε αυτήν τη Σαμαρείτιδα· διότι, μόλις άκουσε τα ευαγγελικά λόγια, τα οποία και εμείς εξαγγέλλουμε προς την αγάπη σας, αμέσως περιφρόνησε ακόμη και τα πιο αναγκαία για το σώμα. Διότι άφησε αμέσως και τη στάμνα και την οικία της, και αφού έτρεξε στην πόλη και προσείλκυσε τους Σαμαρείτες, επέστρεψε πάλι μαζί τους στον Χριστό· διότι το «ελάτε να δείτε», αυτό ακριβώς φανερώνει: ακολουθήστε με και θα σας οδηγήσω και θα σας δείξω τώρα τον Σωτήρα που ήρθε από τους ουρανούς στον κόσμο.

Εκείνη τη στιγμή έρχονται οι μαθητές και τον βρίσκουν να μιλάει με τη γυναίκα. Και απόρησαν, επειδή συνομιλούσε με γυναίκα. Αυτός που προσκυνείται από τους αγγέλους, συζητούσε με μια πόρνη· αυτός που συμβασιλεύει με τον Πατέρα στην ατελεύτητη βασιλεία, μιλούσε μόνος με μόνη τη γυναίκα. Αλλά εκείνη, αφού άφησε την υδρία, εισήλθε στην πόλη. Άφησε την υδρία, επειδή πληρώθηκε από τα ζώντα ύδατα, και πηγαίνοντας προς τους πολίτες, φώναζε: «Ελάτε, δείτε έναν άνθρωπο, ο οποίος μου είπε όλα όσα έκανα· μήπως αυτός είναι ο Χριστός;» «Ελάτε, δείτε έναν άνθρωπο». Δεν είπε: «Ελάτε, δείτε τον Θεό ανάμεσα στους ανθρώπους», για να μη δώσει στους ανθρώπους την εντύπωση ότι παραφρονεί, για να μην πουν οι άνθρωποι: «Αυτή μαίνεται». Διότι πότε είδε κανείς τον Θεό να περπατά; Πότε είδε κανείς τον Θεό να συναναστρέφεται με ανθρώπους;

Ελάτε να δείτε έναν άνθρωπο, ο οποίος μου είπε όλα όσα έπραξα· μήπως αυτός είναι ο Χριστός; Παρατήρησε τη σοφία της γυναίκας, παρατήρησε την ευγνωμοσύνη της πόρνης. Ένα μόνο αμάρτημα της ανέφερε ο Χριστός, αυτό της πορνείας, και εκείνη, αφού άφησε τη στάμνα της, έτρεξε στην πόλη λέγοντας: Ελάτε να δείτε έναν άνθρωπο, ο οποίος μου είπε όλα όσα έπραξα.

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Ομιλία ΛΔ΄. Άφησε λοιπόν η γυναίκα τη στάμνα της και πήγε στην πόλη, και λέει στους ανθρώπους: «Ελάτε, δείτε έναν άνθρωπο που μου είπε όλα όσα έπραξα· μήπως αυτός είναι ο Χριστός;» α΄. Έχουμε ανάγκη από πολλή θέρμη και αφυπνισμένο ζήλο· διότι χωρίς αυτά δεν είναι δυνατόν να επιτύχουμε τα αγαθά που μας έχουν υποσχεθεί. Και υποδεικνύοντας αυτό ο Χριστός λέει, τη μία φορά: «Εάν κάποιος δεν σηκώσει τον σταυρό του και δεν με ακολουθήσει, δεν είναι άξιός μου»· και την άλλη: «Φωτιά ήλθα να βάλω στη γη, και τι άλλο θα ήθελα εάν έχει κιόλας ανάψει;» θέλοντας και με τα δύο αυτά να μας παρουσιάσει τον φλογερό και διάπυρο μαθητή, ο οποίος είναι προετοιμασμένος για κάθε κίνδυνο. Τέτοια ακριβώς ήταν και αυτή η γυναίκα. Διότι τόσο πολύ φλογίστηκε από τα λόγια που της ειπώθηκαν, ώστε και τη στάμνα άφησε, και την ανάγκη για την οποία είχε προσέλθει, και αφού έτρεξε στην πόλη, είλκυσε όλο το πλήθος προς τον Ιησού.

Αν και απορούσαν, ωστόσο δεν τολμούν να ρωτήσουν για ποιο θέμα συζητά μαζί της. Τόσο καλά είχαν εκπαιδευτεί και τηρούσαν την ευλάβεια που αρμόζει στους μαθητές προς τον δάσκαλο. Αν πάλι κάπου φαίνονταν να μιλούν με παρρησία, όπως ο Ιωάννης όταν γέρνει στο στήθος του, και όταν τον πλησιάζουν και λένε: «Ποιος είναι μεγαλύτερος;» και όταν οι γιοι του Ζεβεδαίου τον παρακαλούν να καθίσουν ο ένας στα αριστερά και ο άλλος στα δεξιά του, όμως αυτά τα εξέταζαν επειδή τους αφορούσαν και τους φαίνονταν τότε αναγκαία. Εδώ, όμως, επειδή δεν τους ενδιέφερε και τόσο να ερευνήσουν, πράγμα που δεν ήταν καθόλου αναγκαίο, γι' αυτό τον λόγο δεν χρησιμοποιούν την παρρησία, επειδή δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή. «Άφησε λοιπόν η γυναίκα τη στάμνα της και απήλθε στην πόλη, και λέει στους ανθρώπους: Ελάτε να δείτε έναν άνθρωπο που μου είπε όλα όσα έπραξα. Μήπως αυτός είναι ο Χριστός; Βγήκαν λοιπόν από την πόλη και έρχονταν προς αυτόν.» Τόσο πολύ άναψε η καρδιά της γυναίκας από τα λόγια αυτά, ώστε άφησε ακόμη και τη στάμνα της. Έτσι γρήγορα, λοιπόν, προτίμησε το ύδωρ του Χριστού από την πηγή του Ιακώβ. Και πράγματι γίνεται απόστολος, χειροτονημένη από την πίστη που αγκάλιασε την καρδιά της, και διδάσκει ολόκληρη πόλη και την ελκύει. «Ελάτε, λέει, να δείτε έναν άνθρωπο που μου είπε όλα όσα έπραξα.» Όντως, όταν η ψυχή πυρποληθεί από το θείο πυρ, δεν στρέφει το βλέμμα της σε τίποτα από τα γήινα, ούτε σε ντροπή ούτε σε ατίμωση.