Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:32

Διότι είναι ολοφάνερο ότι από τον Ιούδα ανέτειλε ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός· και σε Αυτόν εκπληρώνονται όλες οι επαγγελίες. Και οι μεν αλλογενείς ποιμαίνουν τα λογικά Του πρόβατα, και αλλόφυλοι είναι οι αροτήρες που καλλιεργούν την Εκκλησία Του. Αυτός δε, μαζί με τους μαθητές Του, κατέχει την ιερωσύνη, καταναλώνοντας την ισχύ των εθνών· διότι, όπως λέει στα Ευαγγέλια, «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε», και θαυμάζεται μέσα στον πλούτο των εθνών. Διότι βλέπεις τους σοφούς, τους ρήτορες και τους ποιητές να Του προσφέρουν τον πλούτο των λόγων τους· και από τη μια να αποτάσσονται την ειδωλολατρία, ενώ από την άλλη να προσέρχονται στον λόγο της Χάριτος. Και εσείς, μολονότι είδατε νεκρούς να έχουν αναστηθεί, δεν πιστέψατε, αλλά νεκρωθήκατε (πνευματικά)· τα δε έθνη συνανέστησαν μαζί με τους νεκρούς. Ζακχαίος είπε: Και τι το σπουδαίο είναι να αναστήσει κανείς νεκρούς; Διότι μήπως και οι μάγοι δεν ανέστησαν νεκρούς; Και δεν έκαναν σημεία τέτοια, ώστε να αντισταθούν και στον Μωυσή; Αθανάσιος: Μήπως λοιπόν, επειδή οι μάγοι έκαναν σημεία και αντιστάθηκαν στον Μωυσή, ο Μωυσής δεν έκανε τίποτα το σπουδαίο; Ζακχαίος είπε: Ο Μωυσής βεβαίως έκανε μεγάλα σημεία· όμως κάποιος δεν πιστεύεται ως Θεός από τα σημεία, αλλά από την αλήθεια. Αθανάσιος: Και τι είναι ανώτερο από την αλήθεια του Χριστού; Διότι, ποιος μάγος μπόρεσε, πριν καν γεννηθεί, να κάνει σημεία και τέρατα; Ζακχαίος είπε: Ποιο σημείο έκανε, δηλαδή, ο Χριστός πριν γεννηθεί;

Αλλά, όταν εμείς κερδίσουμε τον εαυτό μας και ωφελήσουμε επιπλέον και άλλους, τότε χαίρεται ο Χριστός και θεωρεί πλούτο τη δική μας προκοπή. Και θα πω και κάτι ακόμα μεγαλύτερο: θεωρεί το γεγονός αυτό σαν τροφή Του. Το ότι δε είναι αληθινό αυτό που λέω, θα το μάθεις πάλι από τα ευαγγελικά κείμενα. Διότι νουθέτησε τη γυναίκα από τη Σαμάρεια. Έπειτα, όταν εκείνη είπε «Όταν έλθει ο Μεσσίας, θα μας τα αναγγείλει όλα», φανέρωσε τον εαυτό Του λέγοντας: «Εγώ είμαι, που σου μιλώ». Και η μεν γυναίκα έτρεξε γρήγορα και κατήχησε την πόλη των Σαμαρειτών. Γνωρίζοντας δε ο Χριστός ότι πολλοί θα πιστέψουν σε Αυτόν, έλεγε στους αγίους μαθητές: «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε», διότι, τρόπον τινά, η σωτηρία των απολωλότων τρέφει την πλέον φιλάνθρωπη φύση Του.

Οι δε Σαμαρείτες αποδεικνύονται ανώτεροι από την αφροσύνη των Ιουδαίων, και αφού νίκησαν την έμφυτη βραδυμάθειά τους με την ευπείθεια, ακούγοντας ένα και μόνο θαύμα, σπεύδουν δρομαίοι προς τον Ιησού, έχοντας πειστεί όχι από τις φωνές των αγίων προφητών, ούτε από τα Μωσαϊκά κηρύγματα ούτε από τις υποδείξεις του Ιωάννη, αλλά επειδή τους τα εξιστόρησε μία γυναίκα, και μάλιστα αμαρτωλή. Εύλογα, λοιπόν, θαυμάζοντας την απόφαση του Σωτήρα για αυτούς, ας αναφωνήσουμε και εμείς: «Δίκαιος είσαι, Κύριε, και ευθεία η κρίση σου». <Στο μεταξύ τον παρακαλούσαν οι μαθητές του λέγοντας: Ραββί, φάε. Εκείνος δε τους είπε:> Ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής διατάσσει άριστα τη συγγραφή του βιβλίου, και δεν παραλείπει τίποτα από όσα πιστεύει ότι θα είναι οπωσδήποτε ωφέλιμα στους αναγνώστες. Άκουσε, λοιπόν, πώς μας παρουσιάζει τον Ιησού να γίνεται πάλι υπογραμμός ενός αξιολογότατου πράγματος. Διότι φρονώ ότι τίποτα δεν έχει τεθεί μάταια στα συγγράμματα των αγίων, αλλά ακόμη και εκείνο που κάποιος θα θεωρούσε μικρό, κάποιες φορές διαπιστώνεται ότι κυοφορεί μια διόλου ευκαταφρόνητη ωφέλεια.

Μήπως προσέφερε το κέρδος στον Δεσπότη; Ή μήπως Εκείνος έχει ανάγκη από κάτι για τον εαυτό Του; Αυτός είναι το πλήρωμα των πάντων, και όπως λέει ο πάνσοφος Ιωάννης, «Από το πλήρωμά Του λάβαμε όλοι εμείς». Αλλά όταν εμείς κερδίζουμε τους εαυτούς μας και παράλληλα ωφελούμε και άλλους, τότε χαίρεται ο Χριστός· θεωρεί πλούτο τη δική μας προκοπή. Και θα πω κάτι ακόμη μεγαλύτερο: το θεωρεί σαν τροφή Του. Ότι δε είναι αληθινό αυτό που λέω, θα το μάθεις πάλι από τα ευαγγελικά κείμενα. Διότι νουθέτησε τη γυναίκα από τη Σαμάρεια· κι έπειτα, όταν εκείνη είπε: «Όταν έλθει ο Μεσσίας, θα μας τα αναγγείλει όλα», Εκείνος φανέρωσε τον εαυτό Του λέγοντας: «Εγώ είμαι, αυτός που σου μιλώ». Και η γυναίκα έτρεξε γρήγορα και κατήχησε την πόλη των Σαμαρειτών. Γνωρίζοντας τότε ο Χριστός ότι πολλοί επρόκειτο να πιστέψουν σε Αυτόν, έλεγε στους αγίους μαθητές Του: «Εγώ έχω να φάω τροφή που εσείς δεν γνωρίζετε». Διότι η σωτηρία των χαμένων, τρόπον τινά, τρέφει την αγαθότατη φύση Του.

Και βέβαια ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έκανε την υπακοή της Σαμαρείτιδος δική του τροφή, όπως του άρμοζε. Διότι είπε στους αγίους Αποστόλους: «Εγώ έχω να φάω τροφή την οποία εσείς δεν γνωρίζετε». Έπειτα, εξηγώντας το αυτό, πρόσθεσε λέγοντας: «Δική μου τροφή είναι το να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε και να ολοκληρώσω το έργο του». Τροφή λοιπόν και απόλαυση για τους αγίους είναι το έργο του Θεού. Θα σκιρτήσουν λοιπόν, λέει, σαν να θερίζουν άγρωστη, δηλαδή ανθισμένο χορτάρι, και κατά κάποιον τρόπο σαν να τρέφονται από εκείνους από τα έθνη που πιστεύουν, αυτοί που προέρχονται από τον Ιακώβ, και θα βρουν τον δρόμο του κηρύγματος τόσο ευρύχωρο, ώστε κανείς να μην μπορεί να συγκεντρωθεί και να σταθεί εναντίον τους, δηλαδή ούτε να συναθροιστούν ούτε βέβαια να αντισταθούν· διότι αυτό σημαίνει το να αντισταθούν, εάν κάποιοι από τους ανθρώπους επέλεγαν να τους κάνουν κακό. Διότι πολλές επιβουλές και εγχειρήματα έχουν οργανωθεί από πολλούς εναντίον τους, δεν έχουν όμως υποστεί καμία βλάβη, επειδή ο Θεός κατευνάζει τον θυμό των ισχυρών, και σαν με όπλο ευδοκίας περιβάλλει τους δικούς του και τους γλιτώνει και τους διασώζει παραδόξως από κάθε πειρασμό. <Και το υπόλειμμα του Ιακώβ ανάμεσα στα έθνη, στο μέσο πολλών λαών, θα είναι σαν λιοντάρι ανάμεσα σε κτήνη στο δάσος και σαν λιονταράκι σε ποίμνια προβάτων, με τον τρόπο που, όταν περάσει και διασκορπίζοντάς τα αρπάξει, δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να γλιτώσει τη λεία.>

Είναι σαν να έλεγε ότι θα πλατυνθούν οπωσδήποτε στην παρρησία που τους είναι η πιο προσφιλής και αρμόζουσα. Διότι δεν θα λογαριάσουν καθόλου τη Συναγωγή των Ιουδαίων· αφού δε περιφρονήσουν τις απειλές, και σχεδόν διαρρήξουν τον χαλινό που τους επιβλήθηκε, σαν κάποια άλογα λαμπρά και αγέρωχα, θα χρεμετίσουν πλέον, χωρίς να τους επιπλήττει κανείς, και θα γεμίσουν την οικουμένη με τη φωνή τους. Κάτι τέτοιο λέει και ο θεσπέσιος Ησαΐας σε αυτούς που ιερουργούν το ευαγγελικό κήρυγμα: «Ανέβα σε υψηλό όρος εσύ που ευαγγελίζεσαι τη Σιών, ύψωσε με δύναμη τη φωνή σου εσύ που ευαγγελίζεσαι την Ιερουσαλήμ· υψώστε την, μην φοβάστε· ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς του με κυριαρχία». Επομένως αυτοί, λέει, που παλαιότερα ήταν σαν τον φτωχό που τρώει κρυφά, δηλαδή αυτοί που δεν είχαν παρρησία, αυτοί που τρέφονταν κρυφά και με δυσκολία από την πίστη των πιστών, θα ανοίξουν τους χαλινούς τους προς ευθυμία, σύμφωνα με τον τρόπο που έχει ήδη προαναφερθεί. Και το ότι η πίστη αυτών που σώζονται είναι σαν μια τροφή τόσο για τον Θεό όσο και για τους αγίους, το επιβεβαιώνει ο ίδιος ο Χριστός μιλώντας για την επιστροφή των Σαμαρειτών: «Εγώ έχω να φάω τροφή, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε».

Έτσι λοιπόν ο Σωτήρας προανήγγειλε στους αγίους αποστόλους την επιστροφή των Σαμαρειτών, λέγοντας: «Εγώ έχω να φάω τροφή, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε.» Διευκρινίζοντας δε τα λόγια του, προσθέτει: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε, και να ολοκληρώσω το έργο του.» Και το ότι, από τη μία πλευρά, απέβη ανώφελη για τους Ισραηλίτες η προθυμία τους στο να υπόσχονται, εφόσον το έργο δεν έφτασε για αυτούς μέχρι τέλους, ενώ από την άλλη, τα έθνη δεν τα έβλαψε καθόλου ο δισταγμός τους να πιστέψουν, αφού τελικά αναγνώρισαν τον Λυτρωτή και τον τίμησαν με την υπακοή τους σε κάθε τι αγαθό, μας το δίδαξε ο Χριστός μέσω παραβολής.

Έτσι, λοιπόν, και όχι διαφορετικά θα ήταν τα κατορθώματα των αγίων χρηστά και ευάρεστα ως τροφή στον Θεό, μη έχοντας το ωμό και απεχθές. Πληροφορήθηκες δε νομίζω κάπου σχετικά με τη σωτήρια τροφή, την οποία ο Χριστός ονόμαζε δική του και έλεγε στους αγίους μαθητές: «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε». Και να θυμάσαι ότι διέταξε να θυσιάζεται ο αμνός, ως τύπος του Χριστού, και νομοθετούσε επιπλέον λέγοντας: «Δεν θα φάτε από αυτά κάτι ωμό, ούτε βρασμένο σε νερό, αλλά μόνο ψημένα στη φωτιά», αποκαλώντας ωμό, νομίζω, το απαράδεκτο και το, ας πούμε, δυσκολοχώνευτο. Πρέπει λοιπόν, λέει, να λαμβάνεται βρασμένος ο βραχίονας, διότι το άβραστο σημαίνει εκείνο που δεν είναι ούτε εύγευστο ούτε βρώσιμο, και συνεπώς είναι απαράδεκτο. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Πόσο βαθύς και αληθινός είναι ο λόγος. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Πρέπει λοιπόν να αποδίδουμε τις υποσχέσεις μας στον Θεό, και ό,τι τάξει κανείς, ας το εκπληρώνει χωρίς καμία αναβολή, διότι το να μην πράττει κανείς τέτοια πράγματα γρήγορα, θα έλεγα εγώ, αλλά και η ίδια η Ιερή Γραφή, είναι από τα πιο φοβερά και επικίνδυνα πράγματα. Διότι, αν σκεπτόμενοι ορθά θεωρούμε ότι είναι από τα πιο άτοπα πράγματα το να συλληφθεί κανείς με την κατηγορία της ψευδολογίας, πώς δεν θα ήταν από τα πιο αισχρά πράγματα το να ομολογήσει και να υποσχεθεί κάτι στον Θεό, και μετά από αυτό να αθετήσει την υπόσχεσή του; Επομένως, για καθέναν που έταξε και καθυστέρησε, και μάλιστα για εκείνον που εντελώς αποφεύγει την εκπλήρωσή του, η Γραφή το καταγράφει ως αμαρτία.

Και πάλι, όταν οι μαθητές τού παρέθεταν γεύμα, απαντώντας ότι «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε», επειδή εκείνοι υπέθεσαν ότι μιλούσε για σωματική τροφή, σαν να του είχε προσφερθεί από αλλού, ερμηνεύει τον λόγο του λέγοντας ότι η πρέπουσα και κατάλληλη τροφή για αυτόν είναι η εκπλήρωση του σωτηριώδους θελήματος. Και μύρια τέτοια παραδείγματα μπορεί κανείς να σταχυολογήσει από τις ευαγγελικές ρήσεις, στις οποίες άλλο είναι αυτό που νοείται εκ πρώτης όψεως και άλλο εκείνο στο οποίο αποβλέπει το νόημα των λεγομένων· όπως, για παράδειγμα, το ύδωρ που υποσχέθηκε σε όσους διψούν, μέσω του οποίου οι πιστοί γίνονται πηγές ποταμών, τον άρτο που κατεβαίνει από τους ουρανούς, τον ναό που καταλύεται και μέσα σε τρεις ημέρες εγείρεται, την οδό, τη θύρα, τον λίθο που απορρίφθηκε από τους οικοδόμους και προσαρμόστηκε ως ακρογωνιαίος, τους δύο που βρίσκονται στην ίδια κλίνη, τον μύλο, τις γυναίκες που αλέθουν, αυτήν που παραλαμβάνεται και αυτήν που αφήνεται, το πτώμα, τους αετούς, τη συκιά που βγάζει τρυφερά φύλλα και αναπτύσσει κλάδους. Όλα αυτά και όσα άλλα παρόμοια υπάρχουν, θα μπορούσαν να αποτελέσουν προτροπή για εμάς στο ότι πρέπει να διερευνούμε τα θεία λόγια, να προσέχουμε κατά την ανάγνωση και να ανιχνεύουμε με κάθε τρόπο, μήπως τυχόν βρεθεί κάποιο νόημα υψηλότερο από την πρόχειρη κατανόηση, το οποίο να καθοδηγεί τη διάνοια προς τα θειότερα και ασώματα.

Το ότι δε εκείνη είπε, «πάρε για μένα από εκεί δύο ερίφια τρυφερά και καλά», φανέρωσε τις δύο κλήσεις που έγιναν μέσω του ευαγγελίου· διότι ήμασταν μεν ερίφια από την αρχή, επειδή όλοι ήμασταν αμαρτωλοί, γινόμαστε όμως τρυφεροί και καλοί μέσω της υπακοής, δικαιούμενοι με την πίστη στον Χριστό, και δεν κρινόμαστε πλέον ως ερίφια, αλλά προσφερόμαστε ως πρόβατα σε «οσμή ευωδίας» με καθαρή θυσία στον Θεό, <και προετοιμαζόμαστε ως πνευματική τροφή από τον Λόγο>, ο οποίος, επιτελώντας τα παρόμοια μέσω του ευαγγελίου, έλεγε στους μαθητές του: «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε». «Είπε δε ο Ιακώβ προς τη Ρεβέκκα τη μητέρα του: ο αδελφός μου είναι άνδρας δασύτριχος, ενώ εγώ είμαι άνδρας λείος· μήπως με ψηλαφήσει ο πατέρας μου και βρεθώ ενώπιόν του να τον καταφρονώ και επιφέρω στον εαυτό μου κατάρα και όχι ευλογία.» Πόσο ξεκάθαρα εδώ ο Ιακώβ επέδειξε τη δική του ευλάβεια. Διότι, έχοντας μάθει αυτό που συνέβη από τον Χαμ, ο οποίος βλέποντας τον Νώε γυμνωμένο περιγέλασε τη γύμνια του πατέρα του και επισύναψε στον εαυτό του κατάρα, πρόσεξε με ευλάβεια μήπως και ο ίδιος θεωρηθεί ότι εκπειράζει τον πατέρα του και πέσει υπό κατάρα· ήταν δε και αυτό που ειπώθηκε από τον ίδιο αληθές, ότι μεν «ο Ησαύ ο αδελφός μου είναι άνδρας δασύτριχος», δηλαδή αμαρτωλός, «εγώ δε άνδρας λείος», με το οποίο δεικνύεται το άσπιλο και αναμάρτητο της σάρκας του Κυρίου.

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Εκείνοι δε είπαν: «Ο Ιωάννης, ο διάκονος, μας κάλεσε σήμερα σε δείπνο, και σε αυτόν όλοι εμείς θα παρακαθίσουμε σε εστίαση»· και αφού ειπώθηκαν αυτά, τον πρόσταξαν εκ μέρους της λαμπρής συνοδείας των αγίων να τους ακολουθήσει και αυτός πίσω τους. [8] «Και όταν όλοι οι άγιοι», λέει, «πήγαν στην εστίαση, ανέβηκα κι εγώ εκπληρώνοντας το πρόσταγμα αυτών που με κάλεσαν· και αφού συνδείπνησα μαζί τους, αναχώρησα πάλι μαζί τους, έχοντας μείνει έκθαμβος από τα αξιώματα και τα ενδύματα των συνδαιτυμόνων». Και θαυμάζοντας τη σεμνή πολυτέλεια του δείπνου, όταν κατόπιν ολοκληρώθηκε το όραμα που του είχε φανερωθεί, τα διηγήθηκε όλα στον διάκονο Ιωάννη, αγνοώντας μεν τον συμβολισμό της διήγησης, αποκαλώντας τον όμως ευδαίμονα και μακάριο, εάν είχε φτάσει σε τέτοια αξία ώστε να παραθέτει γεύμα και να υποδέχεται στο σπίτι του τόσους και τέτοιους αγίους. Και το όνειρο αυτό παρέμενε εντελώς ακατανόητο, μέχρι που το θαύμα με την πραγματοποίησή του το ερμήνευσε. [9] Εγώ δε, μαζί με όλους τους αγίους, θαύμασα και τούτο, ότι δηλαδή ορθώς, ακολουθώντας σε όλα τον Χριστό, τον δάσκαλο και Θεό των όλων, παρομοίασαν και εδώ το θαύμα με δείπνο· διότι, όπως ο Σωτήρας όταν καθόταν στην πηγή της Σαμάρειας και ενώ προτρεπόταν από τους μαθητές να φάει, τους αποκρίθηκε ως εξής: «Εγώ έχω να φάω τροφή την οποία εσείς δεν γνωρίζετε»· ονομάζοντας ως τροφή τη σωτηρία και την τερπνή απολύτρωση εκείνων που πιστεύουν σε Αυτόν.

Από αυτό το νερό πίνει και ο ίδιος ο νους, και οι γιοι του, οι λογισμοί, και τα θρέμματά του, τα άλογα μέρη της ψυχής, δηλαδή ο θυμός και η επιθυμία. Διότι τα δάκρυα γίνονται πηγή αναψυχής για τον νου, τους λογισμούς και τα υπόλοιπα. «Στο μεταξύ, τον παρακαλούσαν οι μαθητές του, λέγοντας: Ραββί, φάγε. Και εκείνος τους είπε:

«Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε. Έλεγαν λοιπόν οι μαθητές μεταξύ τους: Μήπως του έφερε κανείς να φάει; Λέει σε αυτούς ο Ιησούς: Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε και να ολοκληρώσω το έργο του». Οι μαθητές ρωτούσαν τον Κύριο, δηλαδή τον παρακαλούσαν, να φάει, όχι από απερίσκεπτη διάθεση, αλλά από πολλή φιλοστοργία προς τον διδάσκαλο· διότι τον έβλεπαν καταπονημένο από την οδοιπορία και την έντονη ζέστη. Ο δε Κύριος, γνωρίζοντας ότι η Σαμαρείτιδα επρόκειτο να προσελκύσει σχεδόν όλη την πόλη προς αυτόν, και ότι οι Σαμαρείτες θα πίστευαν σε αυτόν, λέει: «Εγώ έχω τροφή να φάω», δηλαδή τη σωτηρία των ανθρώπων· διότι τόσο πολύ την επιθυμώ, όσο κανένας από εσάς την αισθητή τροφή. Και αυτήν την τροφή, την οποία εγώ έχω να φάω, εσείς οι μαθητές μου δεν τη γνωρίζετε. Διότι επειδή έχετε ακόμη παχυλή διάνοια, και δεν μπορείτε να κατανοήσετε όσα λέγονται αινιγματωδώς από εμένα, δεν γνωρίζετε ότι ονομάζω τροφή τη σωτηρία των ανθρώπων.