Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:34

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΞΣΤ΄. Με ποια διάθεση πρέπει να υπακούει κανείς σε εκείνον που τον παρακινεί στην εκτέλεση της εντολής; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Με τη διάθεση με την οποία το παιδί, όταν κυριεύεται από την πείνα, υπακούει στην τροφό που το καλεί να λάβει τροφή· και με την οποία κάθε άνθρωπος που προσκολλάται στη ζωή, υπακούει σε εκείνον που του παρέχει τα προς το ζην· μάλλον δε και πολύ περισσότερο, όσο πιο προτιμότερη είναι η αιώνια ζωή από την παρούσα. Διότι η εντολή του Θεού, λέει ο Κύριος, είναι αιώνια ζωή. Και ό,τι ακριβώς είναι για τον άρτο η βρώση, αυτό είναι για την εντολή η εκτέλεσή της, καθώς πάλι ο ίδιος ο Κύριος έχει πει: «Δική μου τροφή είναι το να πράττω το θέλημα του Πατρός που με απέστειλε».

Είναι ανάγκη, λοιπόν, να τρεφόμαστε με την τροφή της αιώνιας ζωής, την οποία μας παρέδωσε πάλι ο ίδιος ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού, λέγοντας: «Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού». Και το πώς θα γίνει αυτό, το δίδαξε λέγοντας: «Η δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε»· και πάλι: «Αμήν, αμήν σας λέω». Προς βεβαίωση όσων ακολουθούν και για την πλήρη πληροφορία όσων άκουγαν, παραθέτοντας αυτό για δεύτερη φορά, λέει ότι: «Εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναπαύσω κατά την έσχατη ημέρα. Διότι η σάρκα μου είναι αληθινή τροφή, και το αίμα μου είναι αληθινό ποτό. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει σε εμένα και εγώ σε αυτόν». Και λίγο πιο κάτω έχει γραφεί: «Πολλοί λοιπόν από τους μαθητές του, αφού άκουσαν τον λόγο, είπαν: Σκληρός είναι αυτός ο λόγος. Ποιος μπορεί να τον ακούει; Γνωρίζοντας δε ο Ιησούς μέσα του ότι οι μαθητές του γογγύζουν για αυτό, τους είπε: Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να ανεβαίνει εκεί όπου ήταν πρωτύτερα;»

Είναι λοιπόν ανάγκη να τρεφόμαστε με την τροφή της αιώνιας ζωής, την οποία μας παρέδωσε πάλι ο ίδιος ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού, λέγοντας κάποτε: «Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού.» Και το πώς γίνεται αυτό, το δίδαξε λέγοντας: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε.» Και πάλι, προσθέτοντας το «Αμήν» για δεύτερη φορά προς επιβεβαίωση όσων ακολουθούν και για την πλήρη βεβαιότητα αυτών που ακούνε, λέει: «Αμήν αμήν σας λέω, ότι εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναστήσω την έσχατη ημέρα. Διότι η σάρκα μου είναι αληθινή τροφή, και το αίμα μου είναι αληθινή πόση. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει μέσα μου, και εγώ μέσα του.» Και μετά από λίγο είναι γραμμένο: «Πολλοί λοιπόν, αφού άκουσαν τον λόγο των μαθητών του, είπαν: Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει; Γνωρίζοντας δε ο Κύριος μέσα του ότι γογγύζουν γι’ αυτό οι μαθητές του, τους είπε: Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί· η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα.»

Εκ τούτου πάλι είναι δυνατόν να μάθει κανείς πόση αγάπη έχει η θεία φύση για τους ανθρώπους· διότι θεωρεί ως τροφή και τρυφή την επιστροφή των απολωλότων στη σωτηρία. <Έλεγαν, λοιπόν, οι μαθητές μεταξύ τους: Μήπως του έφερε κανείς να φάει; Λέει σε αυτούς ο Ιησούς.> Μη έχοντας κατανοήσει ακόμη οι μαθητές τον λόγο επειδή ήταν σκοτεινός, αναλογίζονταν όσα συνέβαιναν συχνά σε αυτούς, και κατεβαίνουν στις συνηθισμένες τους αντιλήψεις, υποπτευόμενοι ότι του προσφέρθηκε από κάποιον τροφή, η οποία ήταν κατά κάποιον τρόπο πιο εκλεκτή ή και πιο ευχάριστη από εκείνη που είχαν συγκεντρώσει αυτοί. <Η δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε και να ολοκληρώσω το έργο του.> Αφού αφαίρεσε εντελώς το κάλυμμα του λόγου, τους ανέδειξε ολοκάθαρη την αλήθεια, προσφέροντας τον εαυτό του ως πρότυπο σε αυτούς που επρόκειτο πολύ σύντομα να γίνουν δάσκαλοι της οικουμένης, πρότυπο έντονου και άριστου ζήλου, δηλαδή του ζήλου για το καθήκον της διδασκαλίας, ενώ η φροντίδα για την αναγκαία χρεία του σώματος τίθεται επάξια σε δεύτερη μοίρα εξαιτίας αυτού. Διότι, λέγοντας ότι η πιο ευχάριστη τροφή για αυτόν είναι το να κάνει το θέλημα εκείνου που τον έστειλε και να ολοκληρώσει το έργο του, περιγράφει το έργο του αποστολικού λειτουργήματος, και φανερώνει σαφώς τι είδους διάθεση οφείλουν να έχουν.

«Η δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα μου και να ολοκληρώσω το έργο του». Άραγε, λοιπόν, δεν θα γινόταν και από αυτό ολοφάνερο, ότι θεωρούσε απόλαυση και χαρά την εκπλήρωση του θελήματος του Πατέρα του, δηλαδή την επιστροφή προς τη σωτηρία εκείνων που είχαν διολισθήσει στην απώλεια; Αλλά αυτό είναι αναμφισβήτητο.

Και βέβαια ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έκανε την υπακοή της Σαμαρείτιδος δική του τροφή, όπως του άρμοζε. Διότι είπε στους αγίους Αποστόλους: «Εγώ έχω να φάω τροφή την οποία εσείς δεν γνωρίζετε». Έπειτα, εξηγώντας το αυτό, πρόσθεσε λέγοντας: «Δική μου τροφή είναι το να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε και να ολοκληρώσω το έργο του». Τροφή λοιπόν και απόλαυση για τους αγίους είναι το έργο του Θεού. Θα σκιρτήσουν λοιπόν, λέει, σαν να θερίζουν άγρωστη, δηλαδή ανθισμένο χορτάρι, και κατά κάποιον τρόπο σαν να τρέφονται από εκείνους από τα έθνη που πιστεύουν, αυτοί που προέρχονται από τον Ιακώβ, και θα βρουν τον δρόμο του κηρύγματος τόσο ευρύχωρο, ώστε κανείς να μην μπορεί να συγκεντρωθεί και να σταθεί εναντίον τους, δηλαδή ούτε να συναθροιστούν ούτε βέβαια να αντισταθούν· διότι αυτό σημαίνει το να αντισταθούν, εάν κάποιοι από τους ανθρώπους επέλεγαν να τους κάνουν κακό. Διότι πολλές επιβουλές και εγχειρήματα έχουν οργανωθεί από πολλούς εναντίον τους, δεν έχουν όμως υποστεί καμία βλάβη, επειδή ο Θεός κατευνάζει τον θυμό των ισχυρών, και σαν με όπλο ευδοκίας περιβάλλει τους δικούς του και τους γλιτώνει και τους διασώζει παραδόξως από κάθε πειρασμό. <Και το υπόλειμμα του Ιακώβ ανάμεσα στα έθνη, στο μέσο πολλών λαών, θα είναι σαν λιοντάρι ανάμεσα σε κτήνη στο δάσος και σαν λιονταράκι σε ποίμνια προβάτων, με τον τρόπο που, όταν περάσει και διασκορπίζοντάς τα αρπάξει, δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να γλιτώσει τη λεία.>

Και πάλι: «Το δικό μου φαγητό είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε, και να ολοκληρώσω το έργο του.» <Και ανέβασες στη θάλασσα τα άλογά σου, ταράζοντας πολλά νερά.> Ο λόγος διατήρησε πάλι το σχήμα της μεταφοράς. Διότι, αφού έκανε λόγο για χαλινάρια, αποκάλεσε άλογα τους αγίους Αποστόλους, πάνω στους οποίους επιβαίνει και ο ίδιος ο Χριστός, έχοντας εγκατασταθεί μέσα στο νου και στην καρδιά τους. Προσπαθεί λοιπόν να διδάξει ότι επρόκειτο να καθοδηγήσουν προς την πίστη όχι μόνο αυτούς που προέρχονταν από τον Ισραήλ, αλλά και το ίδιο το πάρα πολύ μεγάλο και αμέτρητο πλήθος των άλλων εθνών. Διότι παρομοιάζει τον κόσμο με θάλασσα, σύμφωνα και με αυτό που υμνείται στους Ψαλμούς: «Αυτή είναι η θάλασσα η μεγάλη και ευρύχωρη· εκεί υπάρχουν ερπετά των οποίων δεν υπάρχει αριθμός»· και με πολλά νερά παρομοιάζει τα πλήθη των εθνών που βρίσκονται σε όλη τη γη· και με άλογα, όπως είπα, τους αγίους Αποστόλους, οι οποίοι, περιφερόμενοι σε όλη την οικουμένη, αυτούς που κυριολεκτικά ροχάλιζαν και εφησύχαζαν στην πλάνη, τους ειδωλολάτρες, τους τάραξαν επωφελώς· διότι τους αναστάτωσαν, προκαλώντας τους φόβο ότι θα βαδίσουν προς την κόλαση και θα υποστούν την τιμωρία του πυρός, εάν δεν επέλεγαν να μετανοήσουν και να γνωρίσουν τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό.

Έτσι λοιπόν ο Σωτήρας προανήγγειλε στους αγίους αποστόλους την επιστροφή των Σαμαρειτών, λέγοντας: «Εγώ έχω να φάω τροφή, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε.» Διευκρινίζοντας δε τα λόγια του, προσθέτει: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε, και να ολοκληρώσω το έργο του.» Και το ότι, από τη μία πλευρά, απέβη ανώφελη για τους Ισραηλίτες η προθυμία τους στο να υπόσχονται, εφόσον το έργο δεν έφτασε για αυτούς μέχρι τέλους, ενώ από την άλλη, τα έθνη δεν τα έβλαψε καθόλου ο δισταγμός τους να πιστέψουν, αφού τελικά αναγνώρισαν τον Λυτρωτή και τον τίμησαν με την υπακοή τους σε κάθε τι αγαθό, μας το δίδαξε ο Χριστός μέσω παραβολής.

Εάν ο κάθυγρος άνθρωπος δεν είχε παραγάγει καρπό, ο Εχθρός, μη έχοντας τι να φάει, δεν θα παρέμενε μέσα του. Οφείλουμε όμως να μάθουμε πώς τρώει και τρέφεται το ακάθαρτο πνεύμα. Λέει ο Κύριος ότι δική Του τροφή είναι να πράττει το θέλημα του Πατέρα Του. Έτσι και ο Εχθρός τρέφεται από εκείνον που πράττει το θέλημά του. Το θέλημα του Θεού είναι η πίστη στο αγαθό, συνεπώς του Εχθρού είναι η απιστία. Το θέλημα του Θεού είναι η αρετή των αγαθών πράξεων, ενώ του Διαβόλου είναι όλα τα αντίθετα. Εάν κάποιος πράττει το θέλημά του, τον τρέφει. Και θα σας κάνω τον λόγο ακόμη πιο σαφή σχετικά με το καθένα από τα δύο θελήματα. Πώς η σωτηρία της Σαμαρείτιδας γίνεται τροφή για τον Χριστό; Είπε στους μαθητές ότι έφαγε, και ολοκλήρωσε το θέλημα του Πατέρα.

Να είσαι βέβαιος για την ευσπλαχνία του Θεού, διότι ευαρεστήθηκε επειδή τον πλησίασες. Σου δείχνει την αγαθότητά Του, επειδή πριν από την άφεση σε χειροτόνησε ιερέα. Ω, η χάρη του Θεού! Αυτός, ενώ δεν έχει λάβει ακόμη τίποτα, δίνει πρώτος, και βλέποντας κάτι μικρό, χαρίζει μεγάλα δώρα. Δεν έχει αναστενάξει ακόμη ο αμαρτωλός, και ήδη του έχει δώσει παρρησία· δεν έχει δακρύσει ακόμη, και τον πρόλαβε παρέχοντάς του την πρόσβαση προς Αυτόν. Μεγάλη είναι η μετάνοια, και πάρα πολύ προσφιλής στον Θεό, διότι εκτελεί πραγματικά το θέλημά Του. Ασκεί εξαιρετικά το αρχιερατικό έργο ενώπιον του Θεού· διότι ιδού, καθημερινά χειροτονεί ιερείς για Αυτόν. Αυτή είναι η τράπεζα του Θεού· διότι μέσω αυτής τρέφεται με τη σωτηρία των ανθρώπων. Λέει και ο Σωτήρας: δική μου τροφή είναι να πράττω το θέλημα του Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς. Άρα λοιπόν, η μετάνοια είναι ο θαυμαστός άρτος του Θεού. Με τι τρέφεται ο Θεός μέσω αυτής; Με την εξομολόγηση της συνειδήσεως.

Και πάλι, όταν οι μαθητές τού παρέθεταν γεύμα, απαντώντας ότι «Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε», επειδή εκείνοι υπέθεσαν ότι μιλούσε για σωματική τροφή, σαν να του είχε προσφερθεί από αλλού, ερμηνεύει τον λόγο του λέγοντας ότι η πρέπουσα και κατάλληλη τροφή για αυτόν είναι η εκπλήρωση του σωτηριώδους θελήματος. Και μύρια τέτοια παραδείγματα μπορεί κανείς να σταχυολογήσει από τις ευαγγελικές ρήσεις, στις οποίες άλλο είναι αυτό που νοείται εκ πρώτης όψεως και άλλο εκείνο στο οποίο αποβλέπει το νόημα των λεγομένων· όπως, για παράδειγμα, το ύδωρ που υποσχέθηκε σε όσους διψούν, μέσω του οποίου οι πιστοί γίνονται πηγές ποταμών, τον άρτο που κατεβαίνει από τους ουρανούς, τον ναό που καταλύεται και μέσα σε τρεις ημέρες εγείρεται, την οδό, τη θύρα, τον λίθο που απορρίφθηκε από τους οικοδόμους και προσαρμόστηκε ως ακρογωνιαίος, τους δύο που βρίσκονται στην ίδια κλίνη, τον μύλο, τις γυναίκες που αλέθουν, αυτήν που παραλαμβάνεται και αυτήν που αφήνεται, το πτώμα, τους αετούς, τη συκιά που βγάζει τρυφερά φύλλα και αναπτύσσει κλάδους. Όλα αυτά και όσα άλλα παρόμοια υπάρχουν, θα μπορούσαν να αποτελέσουν προτροπή για εμάς στο ότι πρέπει να διερευνούμε τα θεία λόγια, να προσέχουμε κατά την ανάγνωση και να ανιχνεύουμε με κάθε τρόπο, μήπως τυχόν βρεθεί κάποιο νόημα υψηλότερο από την πρόχειρη κατανόηση, το οποίο να καθοδηγεί τη διάνοια προς τα θειότερα και ασώματα.

«Ας κατέβει, λέγει, ο αγαπημένος μου στον κήπο του και ας φάει καρπό από τα δέντρα του». Ω, φωνή γεμάτη παρρησία! Ω, ψυχή φιλότιμη και μεγαλόδωρη που ξεπερνά κάθε υπερβολή μεγαλοψυχίας! Ποιον προσκαλεί σε συμπόσιο με τους δικούς της καρπούς; Για ποιον ετοιμάζει την πανδαισία με τα δικά της αγαθά; Ποιον καλεί στην εστίαση όσων έχουν ετοιμαστεί; Εκείνον από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, μέσω του οποίου υπάρχουν τα πάντα και στον οποίο βρίσκονται τα πάντα, εκείνον που δίνει σε όλους τροφή στον κατάλληλο καιρό, εκείνον που ανοίγει το χέρι του και χορταίνει κάθε ζωντανό πλάσμα με αγαθότητα, τον άρτο που κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο, εκείνον που από τη δική του πηγή αναβλύζει τη ζωή σε όλα τα όντα· σε αυτόν η νύμφη παραθέτει τραπέζι. Και το τραπέζι αυτό είναι ο κήπος που έχει φυτευτεί με έμψυχα δέντρα, και εμείς είμαστε τα δέντρα, εφόσον βέβαια είμαστε εμείς εκείνοι που του προσφέρουμε ως τροφή τη σωτηρία των ψυχών μας, αφού έτσι είπε Εκείνος που βρίσκει ευφροσύνη στη δική μας ζωή: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα μου». Και είναι φανερός ο σκοπός του θείου θελήματος, αφού Εκείνος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φτάσουν σε επίγνωση της αλήθειας. Αυτή λοιπόν είναι η τροφή που έχει ετοιμαστεί για Εκείνον: το να σωθούμε εμείς. Και δικός μας καρπός γίνεται η προαίρεσή μας, η οποία παραδίδει την ψυχή στον Θεό που μας τρυγά, προσφέροντάς την μέσω του εαυτού της σαν από κάποιο κλαδί.

Εάν, λοιπόν, πείνασε ο Ιησούς, μακάριο θα ήταν το να πεινά κανείς, όταν αυτό ενεργείται και σε εμάς κατά μίμηση εκείνου. Εάν, επομένως, γνωρίσουμε τι είναι αυτό για το οποίο πεινά ο Κύριος, θα κατανοήσουμε οπωσδήποτε τη δύναμη του μακαρισμού που βρίσκεται τώρα ενώπιόν μας. Ποια είναι, λοιπόν, η τροφή, την επιθυμία της οποίας δεν αισχύνεται ο Ιησούς; Λέει προς τους μαθητές του μετά τον διάλογο με τη Σαμαρείτιδα: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα μου»· είναι δε φανερό το θέλημα του Πατέρα, ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας. Επομένως, εάν εκείνος επιθυμεί διακαώς να σωθούμε εμείς, και δική του τροφή γίνεται η δική μας ζωή, έχουμε διδαχθεί σε τι πρέπει να χρησιμοποιούμε μια τέτοια διάθεση της ψυχής. Τι είναι, λοιπόν, αυτό; Ας πεινάσουμε για τη δική μας σωτηρία, ας διψάσουμε για το θείο θέλημα, το οποίο είναι το να σωθούμε.

Ακούγοντας τώρα για πόλη, μην κοιτάζεις κάτω στη γη, αλλά να προσηλώνεις το βλέμμα σου προς την άνω Ιερουσαλήμ, προς τον ουράνιο χώρο· διότι το πολίτευμά μας βρίσκεται στους ουρανούς. Το πρωί, καθώς ο Ιησούς επέστρεφε στην πόλη, πείνασε, όχι για την τροφή των ανθρώπων, αλλά για τη ζωή των ανθρώπων· διότι δική μου τροφή είναι να πράττω το θέλημα του Πατέρα μου· δηλαδή να πιστέψουν σε εκείνον που Αυτός απέστειλε. Διότι όποιος πιστεύει σε αυτόν, όπως είπε ο ίδιος, δεν θα πεθάνει στον αιώνα. Το πρωί, καθώς ο Ιησούς επέστρεφε στην πόλη, πείνασε, και βλέποντας μια συκιά, ήλθε προς αυτήν. Διότι, εάν προσπερνούσε τη συκιά, το φίδι θα διατηρούσε τη φωλιά του μέσα στη συκιά αθάνατη· όμως ήλθε στη συκιά και την ξέρανε. Κάτω από μια τέτοια συκιά είδε ο Κύριος να βρίσκεται ο Ναθαναήλ: «Προτού σε φωνάξει ο Φίλιππος, ενώ ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα». Αυτήν τη συκιά προέβλεπε ο προφήτης ότι επρόκειτο να γίνει άκαρπη, όταν έλεγε: «Θα ανεβώ σε λαό της παροικίας μου, διότι η συκιά δεν θα καρποφορήσει».

Διότι, λέγει, πηγαίνετε να αγοράσετε τροφές· εσείς πηγαίνετε να αγοράσετε, εγώ έχω άλλο γεύμα. Διότι δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε, και να ολοκληρώσω το έργο του· εσείς τα σαρκικά, εγώ τα πνευματικά· εσείς αγοράστε, διότι εγώ εξαγόρασα. Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, αφού έγινε κατάρα για χάρη μας, λέγει το σκεύος της εκλογής, ο Παύλος· μέσω των υδάτων επιθυμώ να θηρεύσω αυτήν την πνευματική αλιεία. Έμαθες για ποιον λόγο και ο τόπος, και η ώρα, και η αναχώρηση των μαθητών.

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Λέει λοιπόν ο ευαγγελιστής: Από εκείνη την πόλη πολλοί από τους Σαμαρείτες πίστεψαν σε αυτόν, εξαιτίας του λόγου της γυναίκας που μαρτυρούσε ότι: «Μου είπε όλα όσα έπραξα». Όταν, λοιπόν, ήλθαν σε αυτόν οι Σαμαρείτες, τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους. Και έμεινε εκεί δύο ημέρες. Και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του λόγου του· και έλεγαν στη γυναίκα: «Δεν πιστεύουμε πλέον εξαιτίας των δικών σου λόγων· διότι εμείς οι ίδιοι τον έχουμε ακούσει και γνωρίζουμε ότι αυτός είναι αληθινά ο Σωτήρας του κόσμου, ο Χριστός». Είδες, αγαπητέ, τη δίψα του Χριστού, και πώς θεωρούσε ως τροφή και ποτό τη σωτηρία εκείνων που πίστευαν σε αυτόν; Διότι, λέει: «Δική μου τροφή είναι να πράττω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε, και να φέρω εις πέρας το έργο του». Για τον λόγο αυτόν, ενώ διψά, ποτίζει τη Σαμαρείτιδα με νερό, και εκείνη, αφού άντλησε, προσέφερε πλουσιοπάροχα στους συμπολίτες της την άφθονη δωρεά του Κυρίου. Μέσα από αυτήν, ο λαός του Αβραάμ αποδεικνύεται πιο δυσμαθής από τον τρόπο σκέψης των Σαμαρειτών· διότι σε εκείνους δεν ωφελούσαν ούτε οι διδασκαλίες που γίνονταν στον ναό· σε τούτην όμως ωφέλησε και η συζήτηση δίπλα στο πηγάδι. Ας ενδυθούμε, λοιπόν, κι εμείς τις αρετές της Σαμαρείτιδας, ας οικειοποιηθούμε τον θείο ζήλο, ας ποθήσουμε κι εμείς την καλοπροαίρετη φιλομάθεια· και όταν συζητούμε μέσα στην εκκλησία τα θεία, ας θεωρούμε ότι λέγεται και προς εμάς αυτό που ειπώθηκε προς εκείνην από τον Δεσπότη Χριστό: «Εκείνοι που προσκυνούν τον Θεό, πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και με αλήθεια».

Ο ίδιος λέει: «Δική μου τροφή είναι να πράξω το θέλημα εκείνου που με έστειλε». Ας τον θρέψουμε όταν πεινά· ας τον ποτίσουμε όταν διψά· ακόμη και αν του δώσεις ένα ποτήρι κρύο νερό, το δέχεται. Διότι σε αγαπά· και όσα προέρχονται από τα αγαπημένα πρόσωπα, έστω και αν είναι μικρά, φαντάζουν μεγάλα σε εκείνον που αγαπά.

Διότι εχόρτασε ψυχή άδεια, και ψυχή πεινασμένη τη γέμισε με αγαθά· εκείνους που κάθονταν στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, αλυσοδεμένους στην πενία και τα δεσμά. Και τους Ιουδαίους, που ήταν συζευγμένοι με τη δουλεία και την κακουχία και έλιωναν από την πείνα, τους ελευθέρωσε από τα δεινά που τους κατείχαν. Ολόκληρη δε την ανθρώπινη φύση την έθρεψε με τις θείες διδασκαλίες, και αφού την ελευθέρωσε από το ζόφο της άγνοιας, την καταύγασε με το φως της θεογνωσίας. Διέλυσε τη σκιά του θανάτου που απλωνόταν επάνω της, χαρίζοντάς της την ελπίδα της αναστάσεως, και συνέτριψε τα ισχυρά δεσμά της αμαρτίας. Διότι λέει η Γραφή: «ο καθένας σφίγγεται με τα σχοινιά των δικών του αμαρτημάτων»· και «αλίμονο σε εκείνους που επισύρουν πάνω τους τις αμαρτίες τους σαν με μακρύ σχοινί, και τις ανομίες τους σαν με δερμάτινο λουρί ζυγού δαμαλίδας». Εκείνη δε η ψυχή θα μπορούσε να ονομαστεί κυριολεκτικά κενή, η Ελληνική και η Ιουδαϊκή, η οποία είναι στερημένη από την πνευματική τροφή. «Διότι η δική μου τροφή είναι να πράξω το θέλημα του Πατέρα μου». Άρα και αυτό αποτελεί τροφή, και μάλιστα τροφή άριστη· γι' αυτό και έλεγε: «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν την δικαιοσύνη». Και αυτό ακριβώς έπραξε ο Χριστός, χορταίνοντας την οικουμένη με αυτού του είδους την τροφή. Και δεν θα έσφαλλες εάν ονόμαζες ως «σκιά θανάτου» την ειδωλολατρία και τις πράξεις που γίνονται μέσα σε αθεΐα· διότι αυτές είναι που μας χωρίζουν από την αληθινή ζωή. Μέσα σε αυτές βρισκόμασταν πολύ παλαιότερα, επειδή παραπικραίναμε τον Θεό και παροξύναμε τη βουλή του Υψίστου.

«Διότι πώς μπορείτε», λέγει, «να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα από τους ανθρώπους, και δεν ζητάτε τη δόξα που προέρχεται από τον μόνο Θεό;» Όταν, λοιπόν, μισήσουμε την κενοδοξία, και πιστέψουμε σε Αυτόν για τα πάντα, υποτάσσοντας κάθε λογισμό σε Αυτόν μέσω εγκάρδιας και απερίσπαστης ελπίδας, τότε, όπως ακριβώς στην αρχή της πίστεως μέσω του βαπτίσματος το σώμα του Χριστού έγινε τροφή του πιστού, έτσι και στη νοερή ελπίδα και στην άρνηση των λογισμών, ο σταθερός στην πίστη και καθαρός νους γίνεται τροφή του Ιησού, ο οποίος είπε: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα μου». Ποιο είναι δε το θέλημα του Πατέρα; «Θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας», σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου. Και αναφέρεται στην αλήθεια που βρίσκεται μέσω της νοερής ελπίδας, όπως προείπαμε, η οποία δεν γίνεται πλέον πιστευτή από ακοή, αλλά από την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, η οποία είναι «υπόσταση αυτών που ελπίζονται», σύμφωνα με τη Γραφή. Διότι υπάρχει «πίστη εξ ακοής» και υπάρχει «πίστη ως υπόσταση αυτών που ελπίζονται».

Πρέπει, λοιπόν, αυτός που επιθυμεί να γίνει τέλειος Χριστιανός να νεκρώσει τον εαυτό του από τα πονηρά έργα του κόσμου, τα οποία έπραττε προηγουμένως, και, όπως βγάζει κανείς το δέρμα μαζί με τις τρίχες, να απεκδυθεί εξωτερικά αυτόν τον αιώνα μέσω της τέλειας αναχώρησης και της παντελούς αποταγής, και έπειτα, κατ' αυτόν τον τρόπο, μέσω της ανατομής (δηλαδή της επίσκεψης της θείας χάριτος) να αποπλύνει εσωτερικά την κοπριά των πονηρών διαλογισμών που βρίσκονται στην καρδιά, καθαρίζοντας με διπλό τρόπο τα ολοφάνερα αλλά και τα πιο λεπτά και δυσεύρετα πάθη, και τότε, αφού πυρωθεί με το επουράνιο πυρ του Αγίου Πνεύματος, αποβάλλοντας κάθε ωμότητα της προαιρέσεως και δεχόμενος την τέλεια μεταβολή, να γίνει χρήσιμος και ευχάριστος στην επουράνια τράπεζα για την απόλαυση του επουράνιου Βασιλιά και κληρονόμος της βασιλείας, όπως έχει λεχθεί στο Ευαγγέλιο από τον Κύριο: «η δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε και να ολοκληρώσω το έργο του».

Διότι δική μου τροφή, λέει, είναι να πράττω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε και να ολοκληρώσω το έργο του. Έργο δε και θέλημα του Πατέρα τίποτε άλλο δεν καθίσταται παρά η σωτηρία τους. [10] Έτσι και τώρα οι μάρτυρες Ιωάννης και Κύρος εύλογα ονόμασαν τροφή και δείπνο τη σωτηρία της κόρης, προαναγγέλλοντας και το παράδοξο θαύμα που συντελέστηκε σε αυτήν, καθώς αυτό τρέφει την αγαθή και φιλάνθρωπη πείνα τους και τέρπει την αγνή και φιλόφρονα πρόθεσή τους.

Διότι η πνευματική τροφή καθίσταται τόσο περισσότερο αναγκαία από τη σωματική, όσο η ψυχή είναι πιο πολύτιμη από το σώμα. Όταν, λοιπόν, ακούς τον Κύριο να λέει, «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα», μην υποθέσεις ότι ο Κύριος το είπε αυτό μόνο για τους φτωχούς, όπως νομίζουν μερικοί, και για όσους στερούνται τη σωματική τροφή, αλλά και για όλους τους άλλους αδελφούς μας που δεν λιώνουν από την πείνα του άρτου και του ύδατος, αλλά από την πείνα της απραξίας και της έλλειψης υπακοής στις εντολές του Κυρίου. Διότι η εντολή Του είναι ζωή αιώνιος. Θεωρώ δε ότι ο Κύριος μιλούσε περισσότερο για αυτήν την τροφή όταν έλεγε, «Πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω», παρά για τη σωματική και φθαρτή τροφή. «Δική μου τροφή», λέει, «είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Και θέλημα του Πατέρα είναι η σωτηρία των ανθρώπων. Διότι ο Κύριος πραγματικά διψά και πεινά για τη σωτηρία του καθενός μας. Και η σωτηρία μας είναι η αποχή από κάθε αμαρτία. Αλλά είναι αδύνατον να κατορθωθεί η αποχή από κάθε αμαρτία χωρίς την εργασία των αρετών και την εκπλήρωση όλων των εντολών. Διότι μέσω της εκπλήρωσης των εντολών συνηθίζει να τρέφεται από εμάς ο Δεσπότης Θεός και Κύριος των πάντων.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ 107. Περί του να μην αποδεχόμαστε τη συμβουλή του δόλιου φιδιού, αλλά να αποδιώχνουμε τις προσβολές του μέσω της εξομολογήσεως. Αδελφοί και πατέρες και τέκνα, αν μια μητέρα αγαπά να τρέφει τα δικά της παιδιά (διότι είναι ίδιον της φύσεως να ασχολείται κανείς με τα δικά του τέκνα), πώς δεν θα ποθούμε και εμείς οι αμαρτωλοί να σας τρέφουμε; Και αν εκείνη κοιτάζοντας εδώ και εκεί και τρέχοντας τριγύρω συλλέγει τα απαραίτητα για την τροφή, πώς και εμείς οι φτωχοί να μην συνεισφέρουμε σε εσάς τα χρήσιμα; Λυπάμαι όμως που δεν μπορώ να σας τρέφω πλουσιοπάροχα, ούτε όσο επιζητεί η επιθυμία μου. Και ποια είναι αυτή η τροφή; Ο ίδιος που την χορηγεί είπε: «Η δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς». Ω αδελφοί, έδωσε και σε εμάς την εξουσία να τον αποκαλούμε πατέρα. Ας αγαπήσουμε τον Θεό που μας αγάπησε, και μάλιστα τόσο πολύ, ώστε να δώσει τον μονογενή του Υιό ως λύτρο για όλους εμάς. Και πώς θα το κάνουμε και πώς θα ενεργήσουμε; Το δείξατε βέβαια αυτό και μέσω της ομολογίας του προηγούμενου βίου σας· διότι για ποιον λόγο αποφύγατε τον κόσμο και τα του κόσμου, απαρνηθήκατε τους γονείς και τα των γονέων, απομακρυνθήκατε από τους αδελφούς και τους συγγενείς και τους φίλους και όλα τα άλλα που εμφανίζονται στη ματαιότητα του βίου;

Αυτή η συκιά αποτελεί επίσης τύπο της Συναγωγής των Ιουδαίων, οι οποίοι είχαν μόνο φύλλα, δηλαδή νόμο που τους παρείχε σκιά, αλλά δεν είχαν κανέναν απολύτως καρπό. Ο Ιησούς πείνασε για τη σωτηρία τους. Διότι δική μου τροφή, λέγει, είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα μου. Και θέλημα του Θεού είναι το να επιστρέφουν οι αμαρτωλοί. Επειδή λοιπόν η συναγωγή δεν είχε καρπό, καταράστηκε και ξεράθηκε, μη έχοντας πλέον ούτε προφήτη ούτε δάσκαλο. «Και έρχονται στα Ιεροσόλυμα. Και αφού εισήλθε ο Ιησούς στο ιερό, άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν και αγόραζαν μέσα στο ιερό. Και ανέτρεψε τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια. Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει σκεύος μέσα από το ιερό. Και τους δίδασκε, λέγοντας: Δεν είναι γραμμένο ότι, Ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής για όλα τα έθνη;»

«Εγώ έχω τροφή να φάω, την οποία εσείς δεν γνωρίζετε. Έλεγαν λοιπόν οι μαθητές μεταξύ τους: Μήπως του έφερε κανείς να φάει; Λέει σε αυτούς ο Ιησούς: Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε και να ολοκληρώσω το έργο του». Οι μαθητές ρωτούσαν τον Κύριο, δηλαδή τον παρακαλούσαν, να φάει, όχι από απερίσκεπτη διάθεση, αλλά από πολλή φιλοστοργία προς τον διδάσκαλο· διότι τον έβλεπαν καταπονημένο από την οδοιπορία και την έντονη ζέστη. Ο δε Κύριος, γνωρίζοντας ότι η Σαμαρείτιδα επρόκειτο να προσελκύσει σχεδόν όλη την πόλη προς αυτόν, και ότι οι Σαμαρείτες θα πίστευαν σε αυτόν, λέει: «Εγώ έχω τροφή να φάω», δηλαδή τη σωτηρία των ανθρώπων· διότι τόσο πολύ την επιθυμώ, όσο κανένας από εσάς την αισθητή τροφή. Και αυτήν την τροφή, την οποία εγώ έχω να φάω, εσείς οι μαθητές μου δεν τη γνωρίζετε. Διότι επειδή έχετε ακόμη παχυλή διάνοια, και δεν μπορείτε να κατανοήσετε όσα λέγονται αινιγματωδώς από εμένα, δεν γνωρίζετε ότι ονομάζω τροφή τη σωτηρία των ανθρώπων.

Και με άλλον τρόπο: Δεν γνωρίζετε αυτή την τροφή. διότι δεν γνωρίζετε ότι θα πιστέψουν σε εμένα οι Σαμαρείτες και θα σωθούν. Τι έκαναν λοιπόν οι μαθητές; Απορούσαν ακόμη, Μήπως του έφερε κάποιος να φάει; Διότι δεν τολμούν, εξαιτίας της συνηθισμένης τους ευλάβειας, να του υποβάλουν ερώτηση. Εκείνος όμως, αν και εκείνοι δεν ρώτησαν, αποκαλύπτει αυτό που ειπώθηκε αινιγματικά, και λέει: «Η δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα εκείνου που με έστειλε (διότι θέλημα του Θεού είναι η σωτηρία των ανθρώπων), και να φέρω εις πέρας το έργο του.» Διότι οι προφήτες και ο νόμος δεν μπόρεσαν να τελειοποιήσουν το έργο του Θεού. επειδή ήταν ατελείς, παρουσιάζοντας τύπους και σκιές των μελλοντικών αγαθών. Ο Κύριος όμως τελειοποίησε το έργο του Θεού, εννοώ τη δική μας σωτηρία και ανακαίνιση. Ίσως δε να πρέπει να εννοήσεις ως έργο του Θεού τον άνθρωπο, τον οποίο τελειοποίησε μόνος ο Υιός του Θεού, αποδεικνύοντας στον εαυτό του τη φύση μας αναμάρτητη και σε κάθε αγαθό έργο, αναδεικνύοντάς την τέλεια και ολοκληρωμένη μέσω της ένσαρκης θείας πολιτείας, και έχοντας νικήσει τον κόσμο μέχρι τέλους. Και ο νόμος επίσης είναι έργο του Θεού, εφόσον γράφτηκε με το δάχτυλο του Θεού, νόμο τον οποίο ολοκλήρωσε ο Κύριος. Διότι το τέλος του νόμου είναι ο Χριστός, επειδή έθεσε τέρμα σε όλα όσα τελούνταν στον νόμο, και τα μετέθεσε από τη σωματική λατρεία στην πνευματική.