Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:40

Διότι ο Ευαγγελιστής θαυμάζει πάρα πολύ, λέγοντας ότι πολλοί πίστεψαν στον Χριστό εξαιτίας του λόγου της γυναίκας, ενώ εκείνοι που διαπαιδαγωγούνταν μέσω του νόμου προς τη γνώση του, ούτε τα λόγια του Μωυσή αποδέχτηκαν ούτε κατανόησαν ότι έπρεπε να πεισθούν στα κηρύγματα των προφητών. Μέσω αυτών προετοιμάζει το έδαφος, ή μάλλον προαπολογείται σοφά, ότι από τη χάρη και την ελπίδα στον Χριστό θα αποκλειστεί δικαιολογημένα μεν ο Ισραήλ, αλλά θα εισέλθει στη θέση του το πιο ευπειθές πλήθος των εθνών, δηλαδή των αλλογενών. <Όταν λοιπόν ήρθαν σε αυτόν οι Σαμαρείτες, τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους. Και έμεινε εκεί δύο ημέρες. Και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του λόγου του.> Εξηγεί βέβαια με απλότητα λόγων αυτό που πραγματικά συνέβη. Ετοιμάζει όμως πάλι σαν μια άλλη απόδειξη για το ότι πρέπει δικαίως να απορριφθεί ο Ισραήλ από την ελπίδα, και να εγκεντριστούν σε αυτήν οι αλλογενείς.

Και μετά την εκδίωξη αυτών των κερματιστών και εκείνων που πουλούσαν τα περιστέρια και τα άλλα, και αφού είπε: «πάρτε τα αυτά από εδώ και μην κάνετε τον οίκο του πατέρα μου οίκο εμπορίου», και αφού άκουσε από αυτούς: «ποιο σημείο μας δείχνεις για το ότι τα κάνεις αυτά;», και αφού τους απάντησε: «γκρεμίστε τον ναό αυτόν και σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρω», όταν ο Νικόδημος ήλθε προς αυτόν, και αφού είπε πολλά, αναφέρει: «ήλθε ο Ιησούς και οι μαθητές του στην ιουδαϊκή γη και εκεί διέμενε μαζί τους και βάπτιζε. Βρισκόταν δε και ο Ιωάννης που βάπτιζε στην Αινών κοντά στο Σαλείμ, διότι εκεί υπήρχαν πολλά νερά· γιατί ο Ιωάννης δεν είχε ακόμη ριφθεί στη φυλακή». Και αφού ο Ιωάννης είπε πολλά, ότι δηλαδή «εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος», έπειτα λέει το ευαγγέλιο: «Όταν λοιπόν έμαθε ο Ιησούς ότι οι Φαρισαίοι άκουσαν πως ο Ιησούς αποκτά περισσότερους μαθητές και βαπτίζει περισσότερους από τον Ιωάννη (μολονότι ο ίδιος ο Ιησούς δεν βάπτιζε, αλλά οι μαθητές του), εγκατέλειψε την ιουδαϊκή γη και αναχώρησε πάλι για τη Γαλιλαία. Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια»· τότε που κάθισε στο φρέαρ και συνομίλησε με τη Σαμαρείτιδα, και η Σαμαρείτιδα ανήγγειλε τα περί αυτού σε όσους βρίσκονταν στην πόλη, και ήλθαν προς αυτόν οι Σαμαρείτες και τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους, «και έμεινε εκεί δύο ημέρες, και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του λόγου του.» «

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Λέει λοιπόν ο ευαγγελιστής: Από εκείνη την πόλη πολλοί από τους Σαμαρείτες πίστεψαν σε αυτόν, εξαιτίας του λόγου της γυναίκας που μαρτυρούσε ότι: «Μου είπε όλα όσα έπραξα». Όταν, λοιπόν, ήλθαν σε αυτόν οι Σαμαρείτες, τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους. Και έμεινε εκεί δύο ημέρες. Και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του λόγου του· και έλεγαν στη γυναίκα: «Δεν πιστεύουμε πλέον εξαιτίας των δικών σου λόγων· διότι εμείς οι ίδιοι τον έχουμε ακούσει και γνωρίζουμε ότι αυτός είναι αληθινά ο Σωτήρας του κόσμου, ο Χριστός». Είδες, αγαπητέ, τη δίψα του Χριστού, και πώς θεωρούσε ως τροφή και ποτό τη σωτηρία εκείνων που πίστευαν σε αυτόν; Διότι, λέει: «Δική μου τροφή είναι να πράττω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε, και να φέρω εις πέρας το έργο του». Για τον λόγο αυτόν, ενώ διψά, ποτίζει τη Σαμαρείτιδα με νερό, και εκείνη, αφού άντλησε, προσέφερε πλουσιοπάροχα στους συμπολίτες της την άφθονη δωρεά του Κυρίου. Μέσα από αυτήν, ο λαός του Αβραάμ αποδεικνύεται πιο δυσμαθής από τον τρόπο σκέψης των Σαμαρειτών· διότι σε εκείνους δεν ωφελούσαν ούτε οι διδασκαλίες που γίνονταν στον ναό· σε τούτην όμως ωφέλησε και η συζήτηση δίπλα στο πηγάδι. Ας ενδυθούμε, λοιπόν, κι εμείς τις αρετές της Σαμαρείτιδας, ας οικειοποιηθούμε τον θείο ζήλο, ας ποθήσουμε κι εμείς την καλοπροαίρετη φιλομάθεια· και όταν συζητούμε μέσα στην εκκλησία τα θεία, ας θεωρούμε ότι λέγεται και προς εμάς αυτό που ειπώθηκε προς εκείνην από τον Δεσπότη Χριστό: «Εκείνοι που προσκυνούν τον Θεό, πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και με αλήθεια».

ΟΜΙΛΙΑ ΛΕ΄. Όταν, λοιπόν, ήλθαν σε αυτόν οι Σαμαρείτες, τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους. Και έμεινε εκεί δύο ημέρες. Και πολύ περισσότεροι πίστεψαν σε αυτόν εξαιτίας του λόγου του· και έλεγαν στη γυναίκα: «Δεν πιστεύουμε πλέον εξαιτίας των δικών σου λόγων· διότι εμείς οι ίδιοι τον έχουμε ακούσει και γνωρίζουμε ότι αυτός είναι αληθινά ο Σωτήρας του κόσμου, ο Χριστός». Και μετά από δύο ημέρες αναχώρησε από εκεί και μετέβη στη Γαλιλαία.

Ας ακούσουν και οι οπαδοί του Αρείου πώς ως Κύριος και εξουσιαστής στέλνει τους μαθητές· τους στέλνει δε, για να θερίσουν από τα γήινα, και να αποκόψουν αυτούς που είναι προσκολλημένοι σε αυτά, τόσο τους Έλληνες όσο και τους Ιουδαίους, και να τους μεταφέρουν στο αλώνι, εννοώ την Εκκλησία· στην οποία, αφού βρεθούν, μέσω του αλωνίσματος από τα βόδια, δηλαδή τους διδασκάλους, και υποτασσόμενοι σε αυτούς, τρίβονται, και αποβάλλοντας καθετί το αχυρένιο και σαρκικό και ό,τι αποτελεί καύσιμη ύλη για το πυρ, εναποτίθενται ως καθαροί κόκκοι στην ουράνια αποθήκη, και έπειτα γίνονται τροφή του Θεού, ο οποίος ευφραίνεται με τη σωτηρία τους. Έτσι ο Παύλος θέριζε, αποκόβοντας από τη γη και διδάσκοντάς μας ότι το πολίτευμά μας υπάρχει στους ουρανούς. Μερικοί δε χρησιμοποιούν με χαριτωμένο τρόπο και για τους γέροντες το ρητό, «Δείτε τα χωράφια, ότι είναι λευκά προς θερισμό», λόγω δηλαδή των λευκών μαλλιών, και του θερισμού του θανάτου. «Από την πόλη δε εκείνη, πολλοί από τους Σαμαρείτες πίστεψαν σε αυτόν εξαιτίας του λόγου της γυναίκας που μαρτυρούσε, ότι Μου είπε όλα όσα έκανα. Όταν λοιπόν ήρθαν προς αυτόν οι Σαμαρείτες, τον παρακαλούσαν να μείνει κοντά τους· και έμεινε εκεί δύο ημέρες, και πολύ περισσότεροι πίστεψαν εξαιτίας του δικού του λόγου· και έλεγαν στη γυναίκα ότι Δεν πιστεύουμε πια εξαιτίας των δικών σου λόγων· διότι εμείς οι ίδιοι έχουμε ακούσει, και γνωρίζουμε, ότι αυτός είναι αληθινά ο Σωτήρας του κόσμου, ο Χριστός.»