Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:48

Οι Σαμαρείτες πιστεύουν. Έρχεται στην Κανά ο Ιησούς, και ο βασιλικός αξιωματούχος προσέρχεται για τον γιο του. Ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα, και θεραπεύει το Σάββατο εκείνον που ήταν παράλυτος επί τριάντα οκτώ έτη. Οι Ιουδαίοι ζητούσαν να τον θανατώσουν. Τους λέγει ότι εστάλη από τον Θεό.

Το θαύμα πάντοτε ελκύει προς την πίστη, και αν η θαυματουργία συνόδευε τα λόγια, πολύ εύκολα θα κατέληγαν να επιλέξουν να φρονούν ορθά ακόμη και εκείνοι που ήδη είχαν αποκλίνει έντονα προς την αποστασία. Γνωρίζοντας αυτό και ο ίδιος ο Χριστός, απευθυνόταν στον εκατόνταρχο λέγοντας: «Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν πρόκειται να πιστέψετε.» Β. Κατάλαβα τι λες. Διότι, όπως νομίζω, θέλεις να πεις ότι ο Χριστός θαυματούργησε, παρέχοντας και από εκεί στους Ιουδαίους την ευκαιρία να ωφεληθούν σε κάτι, και μηχανευόμενος έντεχνα έναν δρόμο προς την υποχωρητικότητα και την ευπείθεια για όσους είχαν ανοσίως αποσκιρτήσει από την επιθυμία να μάθουν την αλήθεια. Α. Έτσι λέω. Διότι, φίλε μου, η δική σου ευμάθεια με προλαβαίνει.

Αυτός, όταν άκουσε ότι ο Ιησούς ήρθε από την Ιουδαία στη Γαλιλαία, πήγε σε αυτόν και τον παρακαλούσε να κατέβει και να θεραπεύσει τον γιο του, διότι επρόκειτο να πεθάνει. Είπε λοιπόν ο Ιησούς προς αυτόν: Προσέρχεται βέβαια ο βασιλικός αξιωματούχος, ως προς κάποιον που έχει τη δύναμη να θεραπεύει, όμως δεν κατανοεί ακόμη ότι είναι κατά φύσιν Θεός. Και τον αποκαλεί μεν Κύριο, το αληθινό όμως αξίωμα της κυριότητας δεν του το αποδίδει καθόλου. Διότι διαφορετικά θα τον παρακαλούσε αμέσως προσπίπτοντας, όχι για να βαδίσει οπωσδήποτε προς την οικία του και να κατέβει μαζί του προς το άρρωστο παιδί, αλλά μάλλον για να εκδιώξει με εξουσιαστικό και θεοπρεπές πρόσταγμα την ασθένεια που τον είχε πλήξει. Διότι γιατί έπρεπε να είναι παρών κοντά στον ασθενή αυτός που είχε τη δύναμη να τον σώσει εύκολα και από μακριά; Και πώς δεν είναι εντελώς ανόητο, αφενός να υποθέτει ότι είναι ανώτερος του θανάτου, και αφετέρου να μην θεωρεί καθόλου πως είναι Θεός αυτός που είναι πλήρης θεοπρεπούς δυνάμεως; Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν θα πιστέψετε.

Άραγε πρέπει να τολμήσουμε να αναφερθούμε στον λόγο μας και στον Σαμουήλ; Αλλά, αφού παραχωρήσουμε σε όλα τα άλλα τα πρωτεία στον προφήτη, θα δείξουμε ότι ως προς δύο σημεία από όσα λέγονται γι' αυτόν, υπάρχουν ομοιότητες και με τα όσα αφορούν τον διδάσκαλό μας: η γέννηση και των δύο ήταν θεόσδοτη. Διότι, όπως η μητέρα απέκτησε εκείνον, έτσι και ο πατέρας απέκτησε αυτόν κατόπιν παρακλήσεως προς τον Θεό. Και όταν κάποτε ο ίδιος προσβλήθηκε από θανατηφόρα ασθένεια ενώ βρισκόταν ακόμη σε νεαρή ηλικία, ο πατέρας είδε να του εμφανίζεται σε όραμα στον ύπνο του ο Κύριος, Εκείνος που στο Ευαγγέλιο χάρισε τη ζωή στο παιδί του βασιλικού αξιωματούχου, και να του λέει τα ίδια λόγια που είχε πει ο Κύριος σε εκείνον: «Πήγαινε, ο υιός σου ζει». Μιμούμενος και αυτός την πίστη εκείνου, αποκόμισε τον ίδιο καρπό της πίστεως, λαμβάνοντας από τη φιλανθρωπία του Κυρίου τη σωτηρία του υιού του. Αυτό λοιπόν είναι το ένα σημείο που παραβάλλουμε με τα θαύματα του Σαμουήλ· το δεύτερο είναι ότι και οι δύο άσκησαν με τον ίδιο ζήλο το ίδιο είδος ιερουργίας. Διότι και οι δύο προσέφεραν ειρηνικές θυσίες στον Θεό, ιερουργώντας υπέρ της εξολοθρεύσεως των εχθρών, ο μεν επιδιώκοντας την κατάλυση των αιρέσεων, ο δε πράττοντας αυτό εναντίον των αλλοφύλων.

Πες μου, λοιπόν, δεν μιλούσε ο Χριστός ελέγχοντας τους Ιουδαίους όταν έλεγε: «Εάν δεν δείτε σημεία, δεν πρόκειται να πιστέψετε»; Επομένως σε τίποτα δεν έχουμε ζημιωθεί, εάν θέλουμε να προσέχουμε τον εαυτό μας. Έχουμε το κεφάλαιο των αγαθών μέσω του βαπτίσματος· λάβαμε άφεση αμαρτιών, αγιασμό, μετάληψη του Πνεύματος, υιοθεσία, αιώνια ζωή. Τι περισσότερο θέλετε; Σημεία; Αλλά αυτά καταργούνται. Έχεις πίστη, ελπίδα, αγάπη, τα οποία παραμένουν· αυτά να ζητάς, αυτά είναι ανώτερα από τα σημεία. Τίποτα δεν είναι ίσο με την αγάπη· «Μεγαλύτερη όλων είναι η αγάπη», λέει. Τώρα όμως η αγάπη κινδυνεύει· διότι έχει απομείνει μόνο το όνομά της, ενώ το έργο της δεν υπάρχει πουθενά, αλλά έχουμε διαιρεθεί μεταξύ μας.

Και όταν ήλθε, τον παρακαλούσε να θεραπεύσει τον υιό του· διότι επρόκειτο να πεθάνει. Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; «Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν θα πιστέψετε». Και όμως, αυτό ήταν δείγμα πίστεως, και το ότι ήλθε και το ότι τον παρακάλεσε· αλλά και μετά από αυτά, αυτό ακριβώς μαρτυρεί ο ευαγγελιστής λέγοντας ότι, όταν ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε, ο υιός σου ζει», εκείνος πίστεψε στον λόγο του και αναχώρησε. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει εδώ; Είτε τα έλεγε αυτά θαυμάζοντας τους Σαμαρείτες, επειδή πίστεψαν χωρίς σημεία, είτε επικρίνοντας την πόλη που εθεωρείτο πατρίδα του, την Καπερναούμ, από όπου καταγόταν αυτός.

Διότι εκεί μεν η πίστη ήταν ολοκληρωμένη. Γι' αυτό και υποσχέθηκε να πάει, ώστε να γνωρίσουμε την ευγνωμοσύνη του ανδρός· εδώ όμως, επειδή αυτός ήταν ατελής στην πίστη. Επειδή λοιπόν συνεχώς τον πίεζε λέγοντας «Κατέβα», και δεν γνώριζε ακόμη σαφώς ότι μπορεί να θεραπεύσει και από μακριά, του δείχνει ότι και αυτό του είναι δυνατό, ώστε εκείνο που από μόνος του είχε ο εκατόνταρχος, αυτός να το διδαχθεί από την απουσία του Ιησού. Όταν λοιπόν λέει, «Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν πρόκειται να πιστέψετε», αυτό εννοεί: ότι δεν έχετε ακόμη την αρμόζουσα πίστη, αλλά εξακολουθείτε να τον αντιμετωπίζετε απλώς σαν προφήτη. Αποκαλύπτοντας λοιπόν τον εαυτό του, και δείχνοντας ότι έπρεπε να τον πιστέψουν και χωρίς σημεία, έλεγε αυτά ακριβώς που λέει και στον Φίλιππο: «Πιστεύεις ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα; Ειδάλλως, πιστέψτε με εξαιτίας των έργων μου». Και ενώ αυτός ήδη κατέβαινε, τον συνάντησαν οι δούλοι του λέγοντάς του ότι «Το παιδί σου ζει». Ζητούσε λοιπόν να μάθει από αυτούς την ώρα κατά την οποία η υγεία του παρουσίασε βελτίωση. Και του είπαν ότι «Χθες την έβδομη ώρα τον άφησε ο πυρετός». Κατάλαβε λοιπόν ο πατέρας ότι επρόκειτο για εκείνη ακριβώς την ώρα, κατά την οποία του είχε πει ο Ιησούς ότι «Το παιδί σου ζει». Και πίστεψε ο ίδιος και όλο του το σπίτι. Βλέπεις με πόση σαφήνεια φανερώθηκε το θαύμα;

Εσύ, όμως, μην εξετάζεις απλώς τα όσα ειπώθηκαν από αυτόν, αλλά συνυπολόγισε και το αξίωμά του, και τότε θα διαπιστώσεις την αρετή του ανδρός. Διότι είναι μεγάλη η αλαζονεία εκείνων που κατέχουν αξιώματα, και ούτε καν μέσα στις συμφορές δεν ταπεινώνονται. Εκείνος, για παράδειγμα, που αναφέρεται στον Ιωάννη, τον παρακινεί να μεταβεί στην οικία του και του λέει: «Κατέβα, διότι το παιδί μου πρόκειται να πεθάνει». Αλλά αυτός εδώ δεν συμπεριφέρθηκε έτσι· τουναντίον, αποδείχθηκε πολύ ανώτερος και από εκείνον, αλλά και από αυτούς που κατέβασαν την κλίνη από τη στέγη.

Διότι στη δική του πατρίδα, δηλαδή στη συναγωγή των Ιουδαίων, θα μπορούσε να πει κανείς, δεν έλαβε τιμή ο προφήτης Χριστός, όπως λέει ο Μωυσής, ότι «Προφήτη θα αναδείξει ο Κύριός μας». «Ήλθε λοιπόν ο Ιησούς πάλι στην Κανά της Γαλιλαίας, όπου είχε μετατρέψει το νερό σε οίνο. Και υπήρχε κάποιος βασιλικός αξιωματούχος, του οποίου ο υιός ασθενούσε στην Καπερναούμ. Αυτός, όταν άκουσε ότι ο Ιησούς είχε έλθει από την Ιουδαία στη Γαλιλαία, πήγε προς αυτόν και τον παρακαλούσε να κατέβει και να θεραπεύσει τον υιό του, διότι κόντευε να πεθάνει. Είπε λοιπόν ο Ιησούς προς αυτόν: Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν πρόκειται να πιστέψετε. Λέει προς αυτόν ο βασιλικός αξιωματούχος: Κύριε, κατέβα πριν πεθάνει το παιδί μου. Του λέει ο Ιησούς:

Τον ονομάζει «βασιλικό», είτε επειδή καταγόταν από βασιλικό γένος, είτε επειδή είχε κάποιο άλλο αξίωμα εξουσίας που ονομαζόταν έτσι. Άραγε, λέει, αυτός είναι ο ίδιος με τον εκατόνταρχο που αναφέρεται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο; Διότι και εκείνος στην Καπερναούμ βρισκόταν. Δεν νομίζω λοιπόν ότι είναι ο ίδιος, αλλά διαφορετικό πρόσωπο. Επειδή εκείνος, ενώ ο Χριστός ήθελε να πάει, τον εμποδίζει λέγοντας: «Δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου»· αυτός όμως ελκύει τον Ιησού στο σπίτι του. Και του μεν πρώτου ο «παις», δηλαδή ο δούλος, κατεχόταν από παράλυση· αυτού εδώ όμως ο υιός από πυρετό. Και εκεί, αφού κατέβηκε από το όρος, εισήλθε στην Καπερναούμ· τώρα όμως, έρχεται από τη Σαμάρεια, και όχι στην Καπερναούμ, αλλά στην Κανά. Επιπλέον όλων αυτών, εκείνος μεν ήταν εκατόνταρχος· αυτός δε, βασιλικός στο αξίωμα. Παρακαλεί λοιπόν ο βασιλικός τον Κύριο να κατέβει, για να θεραπεύσει τον υιό του· ο δε Κύριος τον επιτιμά, επειδή δεν είχε τέλεια πίστη αλλά μερική (διότι το να πει: «Κατέβα πριν πεθάνει το παιδί μου», φανερώνει την ασθένεια της πίστης του, καθώς δεν πίστευε ότι, ακόμη και αν πεθάνει, Εκείνος έχει τη δύναμη να τον αναστήσει). Γι' αυτούς τους λόγους λοιπόν, επιτιμώντας τον, λέει: «Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν πρόκειται να πιστέψετε»· ταυτόχρονα δε, κατηγορώντας και τους υπόλοιπους πολίτες της Καπερναούμ. Διότι παντού φαίνεται να κατηγορούνται για πολλή απιστία.