Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:49

Οι Σαμαρείτες πιστεύουν. Έρχεται στην Κανά ο Ιησούς, και ο βασιλικός αξιωματούχος προσέρχεται για τον γιο του. Ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα, και θεραπεύει το Σάββατο εκείνον που ήταν παράλυτος επί τριάντα οκτώ έτη. Οι Ιουδαίοι ζητούσαν να τον θανατώσουν. Τους λέγει ότι εστάλη από τον Θεό.

Λέει προς αυτόν ο βασιλικός. Σκληρός νους κατοικεί ακόμη σε αυτούς που πλανώνται, αλλά το θαύμα θα αποδειχθεί κάπως ανώτερο από τον λόγο που τους καλεί στην πίστη· για τον λόγο αυτόν ακριβώς, ο Σωτήρας έλεγε ότι έχουν περισσότερη ανάγκη από θαύματα, ώστε να μπορούν να διαπαιδαγωγηθούν εύκολα προς το συμφέρον τους και να επιγνώσουν τον κατά φύσιν όντα Θεό. «Κύριε, κατάβα πριν πεθάνει το παιδί μου». Ο βασιλικός είναι εντελώς ελλιπής ως προς τη σύνεση, συμπεριφέρεται κάπως σαν νήπιο σχετικά με το αίτημα της χάριτος, και παραληρώντας ελαφρώς δεν το αντιλαμβάνεται. Διότι, αν πίστευε ότι όχι μόνο έχει δύναμη όταν είναι παρών, αλλά ότι οπωσδήποτε θα ενεργήσει και ενώ είναι απών, θα είχε σχηματίσει γι' Αυτόν την πιο αξιοπρεπή και αντάξια αντίληψη. Τώρα όμως, σκεπτόμενος και πράττοντας εντελώς παράλογα, απαιτεί μεν δύναμη που αρμόζει στον Θεό, αλλά δεν πιστεύει ότι ως Θεός πληροί τα πάντα, ούτε καν ότι θα αποδειχθεί ανώτερος του θανάτου, καίτοι Τον παρακαλεί να υπερισχύσει σε εκείνο που έχει κυριευθεί κατά το πλείστον· διότι «επρόκειτο να πεθάνει» το παιδί. «Λέει σε αυτόν ο Ιησούς: Πήγαινε· ο υιός σου ζει». Έτσι έπρεπε να είχε προσέλθει πιστεύοντας, αλλά ο Χριστός δεν φαίνεται να φιλονικεί με τις δικές μας αμάθειες· αντίθετα ευεργετεί και όσους σφάλλουν, ως Θεός. Επομένως, αυτό για το οποίο έπρεπε να θαυμάζεται πράττοντάς το, τούτο διδάσκει τον άνθρωπο που δεν το είχε πράξει, αναδεικνυόμενος ταυτόχρονα και εισηγητής των καλλίστων, και χορηγός των αγαθών που ζητούνται στις προσευχές.

Άραγε πρέπει να τολμήσουμε να αναφερθούμε στον λόγο μας και στον Σαμουήλ; Αλλά, αφού παραχωρήσουμε σε όλα τα άλλα τα πρωτεία στον προφήτη, θα δείξουμε ότι ως προς δύο σημεία από όσα λέγονται γι' αυτόν, υπάρχουν ομοιότητες και με τα όσα αφορούν τον διδάσκαλό μας: η γέννηση και των δύο ήταν θεόσδοτη. Διότι, όπως η μητέρα απέκτησε εκείνον, έτσι και ο πατέρας απέκτησε αυτόν κατόπιν παρακλήσεως προς τον Θεό. Και όταν κάποτε ο ίδιος προσβλήθηκε από θανατηφόρα ασθένεια ενώ βρισκόταν ακόμη σε νεαρή ηλικία, ο πατέρας είδε να του εμφανίζεται σε όραμα στον ύπνο του ο Κύριος, Εκείνος που στο Ευαγγέλιο χάρισε τη ζωή στο παιδί του βασιλικού αξιωματούχου, και να του λέει τα ίδια λόγια που είχε πει ο Κύριος σε εκείνον: «Πήγαινε, ο υιός σου ζει». Μιμούμενος και αυτός την πίστη εκείνου, αποκόμισε τον ίδιο καρπό της πίστεως, λαμβάνοντας από τη φιλανθρωπία του Κυρίου τη σωτηρία του υιού του. Αυτό λοιπόν είναι το ένα σημείο που παραβάλλουμε με τα θαύματα του Σαμουήλ· το δεύτερο είναι ότι και οι δύο άσκησαν με τον ίδιο ζήλο το ίδιο είδος ιερουργίας. Διότι και οι δύο προσέφεραν ειρηνικές θυσίες στον Θεό, ιερουργώντας υπέρ της εξολοθρεύσεως των εχθρών, ο μεν επιδιώκοντας την κατάλυση των αιρέσεων, ο δε πράττοντας αυτό εναντίον των αλλοφύλων.

Έπειτα, προσθέτει κάτι λίγο στη δύναμή του, και για τον υιό του βασιλικού που βρισκόταν σε ομολογούμενο κίνδυνο (διότι έτσι αναφέρει η διήγηση, ότι επρόκειτο να πεθάνει, με τον πατέρα να βοά: «Κατέβα πριν πεθάνει το παιδί μου») ενεργεί πάλι την ανάσταση αυτού που πιστευόταν ότι θα πέθαινε, έχοντας επιτελέσει το θαύμα με μεγαλύτερη δύναμη, καθώς δεν πλησίασε καν στον τόπο, αλλά μακρόθεν, με την ισχύ του προστάγματός του, του απέστειλε τη ζωή.

Βλέπεις ότι τότε πίστεψε, όταν του το είπαν οι δούλοι, και όχι όταν του το είπε ο Χριστός; Ελέγχει, λοιπόν, τον τρόπο σκέψης του, με τον οποίο τον πλησίασε και έλεγε αυτά· διότι έτσι τον προσέλκυε περισσότερο στην πίστη, επειδή πριν από το σημείο δεν είχε πιστέψει απολύτως. Το ότι ήλθε και παρακάλεσε δεν είναι καθόλου παράξενο. Διότι οι πατέρες, από τη μεγάλη τους στοργή, συνηθίζουν να προσεγγίζουν όχι μόνο τους ιατρούς που εμπιστεύονται, αλλά να συνομιλούν και με εκείνους που δεν εμπιστεύονται, μη θέλοντας να παραλείψουν απολύτως τίποτα. Το ότι προσήλθε παρεμπιπτόντως, φαίνεται από το ότι τον συνάντησε τότε που εκείνος ήλθε στη Γαλιλαία. Διότι, αν τον είχε πιστέψει βαθιά, δεν θα δίσταζε, εφόσον το παιδί του επρόκειτο να πεθάνει, να μεταβεί στην Ιουδαία. Και αν πάλι φοβόταν, ούτε αυτό είναι ανεκτό. Δες, λοιπόν, πώς και τα ίδια του τα λόγια φανερώνουν την αδυναμία του ανθρώπου. Ενώ δηλαδή θα έπρεπε —αν όχι νωρίτερα, τουλάχιστον μετά τον έλεγχο του τρόπου σκέψης του— να σχηματίσει κάποια σπουδαία ιδέα για Αυτόν, άκουσε πώς σέρνεται ακόμη χάμω. Διότι λέει: «Κατέβα, πριν πεθάνει το παιδί μου»· σαν να μην μπορούσε να το αναστήσει μετά τον θάνατο, και σαν να μη γνώριζε σε ποια κατάσταση βρίσκονταν τα πράγματα με το παιδί. Γι' αυτόν τον λόγο τον ελέγχει και θίγει τη συνείδησή του, αποδεικνύοντας ότι τα σημεία γίνονταν πρωτίστως για χάρη της ψυχής.

Διότι δεν απαλλάχθηκε από τον κίνδυνο απλώς, ούτε τυχαία, αλλά τόσο ακαριαία, ώστε να φαίνεται ότι το γεγονός δεν αποτελούσε πλέον φυσική ακολουθία, αλλά αποτέλεσμα της ενέργειας του Χριστού. Διότι, ενώ είχε φθάσει στις ίδιες τις πύλες του θανάτου, όπως άλλωστε δήλωσε και ο πατέρας λέγοντας, «Κατέβα πριν πεθάνει το παιδί», απαλλάχθηκε ακαριαία από τη νόσο· πράγμα το οποίο εξάλλου κινητοποίησε και τους υπηρέτες.

Εσύ, όμως, μην εξετάζεις απλώς τα όσα ειπώθηκαν από αυτόν, αλλά συνυπολόγισε και το αξίωμά του, και τότε θα διαπιστώσεις την αρετή του ανδρός. Διότι είναι μεγάλη η αλαζονεία εκείνων που κατέχουν αξιώματα, και ούτε καν μέσα στις συμφορές δεν ταπεινώνονται. Εκείνος, για παράδειγμα, που αναφέρεται στον Ιωάννη, τον παρακινεί να μεταβεί στην οικία του και του λέει: «Κατέβα, διότι το παιδί μου πρόκειται να πεθάνει». Αλλά αυτός εδώ δεν συμπεριφέρθηκε έτσι· τουναντίον, αποδείχθηκε πολύ ανώτερος και από εκείνον, αλλά και από αυτούς που κατέβασαν την κλίνη από τη στέγη.

Διότι στη δική του πατρίδα, δηλαδή στη συναγωγή των Ιουδαίων, θα μπορούσε να πει κανείς, δεν έλαβε τιμή ο προφήτης Χριστός, όπως λέει ο Μωυσής, ότι «Προφήτη θα αναδείξει ο Κύριός μας». «Ήλθε λοιπόν ο Ιησούς πάλι στην Κανά της Γαλιλαίας, όπου είχε μετατρέψει το νερό σε οίνο. Και υπήρχε κάποιος βασιλικός αξιωματούχος, του οποίου ο υιός ασθενούσε στην Καπερναούμ. Αυτός, όταν άκουσε ότι ο Ιησούς είχε έλθει από την Ιουδαία στη Γαλιλαία, πήγε προς αυτόν και τον παρακαλούσε να κατέβει και να θεραπεύσει τον υιό του, διότι κόντευε να πεθάνει. Είπε λοιπόν ο Ιησούς προς αυτόν: Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν πρόκειται να πιστέψετε. Λέει προς αυτόν ο βασιλικός αξιωματούχος: Κύριε, κατέβα πριν πεθάνει το παιδί μου. Του λέει ο Ιησούς:

Τον ονομάζει «βασιλικό», είτε επειδή καταγόταν από βασιλικό γένος, είτε επειδή είχε κάποιο άλλο αξίωμα εξουσίας που ονομαζόταν έτσι. Άραγε, λέει, αυτός είναι ο ίδιος με τον εκατόνταρχο που αναφέρεται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο; Διότι και εκείνος στην Καπερναούμ βρισκόταν. Δεν νομίζω λοιπόν ότι είναι ο ίδιος, αλλά διαφορετικό πρόσωπο. Επειδή εκείνος, ενώ ο Χριστός ήθελε να πάει, τον εμποδίζει λέγοντας: «Δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου»· αυτός όμως ελκύει τον Ιησού στο σπίτι του. Και του μεν πρώτου ο «παις», δηλαδή ο δούλος, κατεχόταν από παράλυση· αυτού εδώ όμως ο υιός από πυρετό. Και εκεί, αφού κατέβηκε από το όρος, εισήλθε στην Καπερναούμ· τώρα όμως, έρχεται από τη Σαμάρεια, και όχι στην Καπερναούμ, αλλά στην Κανά. Επιπλέον όλων αυτών, εκείνος μεν ήταν εκατόνταρχος· αυτός δε, βασιλικός στο αξίωμα. Παρακαλεί λοιπόν ο βασιλικός τον Κύριο να κατέβει, για να θεραπεύσει τον υιό του· ο δε Κύριος τον επιτιμά, επειδή δεν είχε τέλεια πίστη αλλά μερική (διότι το να πει: «Κατέβα πριν πεθάνει το παιδί μου», φανερώνει την ασθένεια της πίστης του, καθώς δεν πίστευε ότι, ακόμη και αν πεθάνει, Εκείνος έχει τη δύναμη να τον αναστήσει). Γι' αυτούς τους λόγους λοιπόν, επιτιμώντας τον, λέει: «Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν πρόκειται να πιστέψετε»· ταυτόχρονα δε, κατηγορώντας και τους υπόλοιπους πολίτες της Καπερναούμ. Διότι παντού φαίνεται να κατηγορούνται για πολλή απιστία.