Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:50

Οι Σαμαρείτες πιστεύουν. Έρχεται στην Κανά ο Ιησούς, και ο βασιλικός αξιωματούχος προσέρχεται για τον γιο του. Ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα, και θεραπεύει το Σάββατο εκείνον που ήταν παράλυτος επί τριάντα οκτώ έτη. Οι Ιουδαίοι ζητούσαν να τον θανατώσουν. Τους λέγει ότι εστάλη από τον Θεό.

Λέει προς αυτόν ο βασιλικός. Σκληρός νους κατοικεί ακόμη σε αυτούς που πλανώνται, αλλά το θαύμα θα αποδειχθεί κάπως ανώτερο από τον λόγο που τους καλεί στην πίστη· για τον λόγο αυτόν ακριβώς, ο Σωτήρας έλεγε ότι έχουν περισσότερη ανάγκη από θαύματα, ώστε να μπορούν να διαπαιδαγωγηθούν εύκολα προς το συμφέρον τους και να επιγνώσουν τον κατά φύσιν όντα Θεό. «Κύριε, κατάβα πριν πεθάνει το παιδί μου». Ο βασιλικός είναι εντελώς ελλιπής ως προς τη σύνεση, συμπεριφέρεται κάπως σαν νήπιο σχετικά με το αίτημα της χάριτος, και παραληρώντας ελαφρώς δεν το αντιλαμβάνεται. Διότι, αν πίστευε ότι όχι μόνο έχει δύναμη όταν είναι παρών, αλλά ότι οπωσδήποτε θα ενεργήσει και ενώ είναι απών, θα είχε σχηματίσει γι' Αυτόν την πιο αξιοπρεπή και αντάξια αντίληψη. Τώρα όμως, σκεπτόμενος και πράττοντας εντελώς παράλογα, απαιτεί μεν δύναμη που αρμόζει στον Θεό, αλλά δεν πιστεύει ότι ως Θεός πληροί τα πάντα, ούτε καν ότι θα αποδειχθεί ανώτερος του θανάτου, καίτοι Τον παρακαλεί να υπερισχύσει σε εκείνο που έχει κυριευθεί κατά το πλείστον· διότι «επρόκειτο να πεθάνει» το παιδί. «Λέει σε αυτόν ο Ιησούς: Πήγαινε· ο υιός σου ζει». Έτσι έπρεπε να είχε προσέλθει πιστεύοντας, αλλά ο Χριστός δεν φαίνεται να φιλονικεί με τις δικές μας αμάθειες· αντίθετα ευεργετεί και όσους σφάλλουν, ως Θεός. Επομένως, αυτό για το οποίο έπρεπε να θαυμάζεται πράττοντάς το, τούτο διδάσκει τον άνθρωπο που δεν το είχε πράξει, αναδεικνυόμενος ταυτόχρονα και εισηγητής των καλλίστων, και χορηγός των αγαθών που ζητούνται στις προσευχές.

Διότι στο «Πήγαινε» βρίσκεται το να πιστεύει, ενώ στο «Ο υιός σου ζει» εκφράζεται η εκπλήρωση των επιθυμητών με πολλή και θεοπρεπή εξουσία. <Ο άνθρωπος πίστεψε στον λόγο που του είπε ο Ιησούς, και πορευόταν. Ενώ δε αυτός ήδη κατέβαινε, οι δούλοι του τον συνάντησαν και του ανήγγειλαν λέγοντας ότι ο υιός σου ζει.> Μία προσταγή του Σωτήρα θεραπεύει αμέσως δύο ψυχές. Διότι στον βασιλικό υπάλληλο δημιουργεί την ασυνήθιστη πίστη, ενώ γλιτώνει το παιδί από τον σωματικό θάνατο. Το ποιος από τους δύο θεραπεύεται πρώτος είναι δύσκολο να ειπωθεί· διότι νομίζω ότι και τα δύο συνέτρεξαν ταυτόχρονα, καθώς η νόσος λύθηκε με τα προστάγματα του Σωτήρα μας. Οι υπηρέτες που τον συναντούν αναγγέλλουν όλοι μαζί τη θεραπεία του παιδιού, φανερώνοντας την ταχύτητα των θείων προσταγμάτων· και αυτό ακριβώς το οικονόμησε πολύ σαφώς ο Χριστός· και με την πραγματοποίηση της ελπίδας βεβαιώνουν γρήγορα στην πίστη τον κύριό τους που ήταν ασθενής. <Ρώτησε λοιπόν από αυτούς την ώρα εκείνη, κατά την οποία έγινε καλύτερα, και του είπαν ότι χθες την έβδομη ώρα τον άφησε ο πυρετός. Κατάλαβε λοιπόν ο πατέρας ότι αυτό έγινε εκείνη την ώρα κατά την οποία του είπε ο Ιησούς, ότι ο υιός σου ζει, και πίστεψε ο ίδιος και όλη η οικία του.>

«και μετά τις δύο ημέρες ήλθε στη Γαλιλαία» «και υπήρχε κάποιος βασιλικός του οποίου ο γιος ασθενούσε στην Καπερναούμ», όταν του είπε ο Ιησούς: «Πήγαινε, ο γιος σου ζει» και πίστεψε και θεραπεύτηκε το παιδί. Και λέει το Ευαγγέλιο: «〈Αυτό〉 το δεύτερο πάλι σημείο έκανε ο Ιησούς, όταν ήλθε από την Ιουδαία στη Γαλιλαία». «Μετά από αυτό υπήρχε εορτή των Ιουδαίων (θεωρώ δε ότι μιλάει για άλλη εορτή των Ιουδαίων, είτε για την Πεντηκοστή είτε για τη Σκηνοπηγία) και ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα», όταν, ερχόμενος στην Προβατική κολυμβήθρα κατά την ημέρα του Σαββάτου, θεράπευσε τον επί τριάντα οκτώ έτη ασθενούντα παραλυτικό. Από εκεί και έπειτα λοιπόν, αφού συμπληρώθηκε ο δεκτός ενιαυτός, άρχισαν να τον διώκουν, αφότου θεράπευσε τον παραλυτικό στην κολυμβήθρα το Σάββατο· έπειτα πάλι λέει: «Γι' αυτό τον καταδίωκαν ακόμη περισσότερο οι Ιουδαίοι τον Ιησού, διότι όχι μόνο κατέλυε το Σάββατο, αλλά και αποκαλούσε τον Θεό δικό του Πατέρα, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό». Πώς, επομένως, δεν είναι αξιοκατάκριτες οι αιρέσεις που καθιστούν τον Υιό ελλιπή ως προς τον Πατέρα; Διότι [λέγουν] «κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό», αναφέρει το Ευαγγέλιο. «Μετά δε από αυτά, ανεχώρησε ο Ιησούς πέρα από τη θάλασσα της Γαλιλαίας, δηλαδή της Τιβεριάδος, και τον ακολουθούσε πολύ πλήθος, επειδή έβλεπαν τα σημεία που έκανε στους ασθενείς. Ανέβηκε λοιπόν ο Ιησούς στο όρος και εκεί καθόταν μαζί με τους μαθητές του. Και ήταν 〈εγγύς〉 το Πάσχα, η εορτή των Ιουδαίων.»

Άραγε πρέπει να τολμήσουμε να αναφερθούμε στον λόγο μας και στον Σαμουήλ; Αλλά, αφού παραχωρήσουμε σε όλα τα άλλα τα πρωτεία στον προφήτη, θα δείξουμε ότι ως προς δύο σημεία από όσα λέγονται γι' αυτόν, υπάρχουν ομοιότητες και με τα όσα αφορούν τον διδάσκαλό μας: η γέννηση και των δύο ήταν θεόσδοτη. Διότι, όπως η μητέρα απέκτησε εκείνον, έτσι και ο πατέρας απέκτησε αυτόν κατόπιν παρακλήσεως προς τον Θεό. Και όταν κάποτε ο ίδιος προσβλήθηκε από θανατηφόρα ασθένεια ενώ βρισκόταν ακόμη σε νεαρή ηλικία, ο πατέρας είδε να του εμφανίζεται σε όραμα στον ύπνο του ο Κύριος, Εκείνος που στο Ευαγγέλιο χάρισε τη ζωή στο παιδί του βασιλικού αξιωματούχου, και να του λέει τα ίδια λόγια που είχε πει ο Κύριος σε εκείνον: «Πήγαινε, ο υιός σου ζει». Μιμούμενος και αυτός την πίστη εκείνου, αποκόμισε τον ίδιο καρπό της πίστεως, λαμβάνοντας από τη φιλανθρωπία του Κυρίου τη σωτηρία του υιού του. Αυτό λοιπόν είναι το ένα σημείο που παραβάλλουμε με τα θαύματα του Σαμουήλ· το δεύτερο είναι ότι και οι δύο άσκησαν με τον ίδιο ζήλο το ίδιο είδος ιερουργίας. Διότι και οι δύο προσέφεραν ειρηνικές θυσίες στον Θεό, ιερουργώντας υπέρ της εξολοθρεύσεως των εχθρών, ο μεν επιδιώκοντας την κατάλυση των αιρέσεων, ο δε πράττοντας αυτό εναντίον των αλλοφύλων.

Και όταν ήλθε, τον παρακαλούσε να θεραπεύσει τον υιό του· διότι επρόκειτο να πεθάνει. Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; «Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν θα πιστέψετε». Και όμως, αυτό ήταν δείγμα πίστεως, και το ότι ήλθε και το ότι τον παρακάλεσε· αλλά και μετά από αυτά, αυτό ακριβώς μαρτυρεί ο ευαγγελιστής λέγοντας ότι, όταν ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε, ο υιός σου ζει», εκείνος πίστεψε στον λόγο του και αναχώρησε. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που λέει εδώ; Είτε τα έλεγε αυτά θαυμάζοντας τους Σαμαρείτες, επειδή πίστεψαν χωρίς σημεία, είτε επικρίνοντας την πόλη που εθεωρείτο πατρίδα του, την Καπερναούμ, από όπου καταγόταν αυτός.

Διότι στη δική του πατρίδα, δηλαδή στη συναγωγή των Ιουδαίων, θα μπορούσε να πει κανείς, δεν έλαβε τιμή ο προφήτης Χριστός, όπως λέει ο Μωυσής, ότι «Προφήτη θα αναδείξει ο Κύριός μας». «Ήλθε λοιπόν ο Ιησούς πάλι στην Κανά της Γαλιλαίας, όπου είχε μετατρέψει το νερό σε οίνο. Και υπήρχε κάποιος βασιλικός αξιωματούχος, του οποίου ο υιός ασθενούσε στην Καπερναούμ. Αυτός, όταν άκουσε ότι ο Ιησούς είχε έλθει από την Ιουδαία στη Γαλιλαία, πήγε προς αυτόν και τον παρακαλούσε να κατέβει και να θεραπεύσει τον υιό του, διότι κόντευε να πεθάνει. Είπε λοιπόν ο Ιησούς προς αυτόν: Εάν δεν δείτε σημεία και τέρατα, δεν πρόκειται να πιστέψετε. Λέει προς αυτόν ο βασιλικός αξιωματούχος: Κύριε, κατέβα πριν πεθάνει το παιδί μου. Του λέει ο Ιησούς:

«Πήγαινε, ο γιος σου ζει. Και πίστεψε ο άνθρωπος στον λόγο που του είπε ο Ιησούς, και αναχώρησε.» Μας υπενθυμίζει ο ευαγγελιστής το θαύμα στην Κανά, όπου το νερό έγινε κρασί, αφενός για να επαυξήσει τον έπαινο προς τους Σαμαρείτες (διότι οι μεν Γαλιλαίοι, λέει, τον αποδέχθηκαν τόσο εξαιτίας των σημείων που έγιναν στα Ιεροσόλυμα, όσο και εξαιτίας εκείνων που έγιναν στον τόπο τους, ενώ οι Σαμαρείτες μόνο από τη μαρτυρία της γυναίκας και από τη διδασκαλία του ίδιου του Κυρίου), και αφετέρου για να μας δείξει ότι και ο βασιλικός, εξαιτίας του θαύματος στην Κανά, είχε σχηματίσει κάποια καλή εντύπωση για τον Χριστό, αν και όχι την πρέπουσα.

Επειδή, λοιπόν, ο βασιλικός ήταν ασθενής στο φρόνημα, και παρακινούσε πιεστικά τον Κύριο να κατέβει για τη θεραπεία του παιδιού, ο Σωτήρας, δείχνοντάς του ότι και όταν απουσιάζει μπορεί να το θεραπεύσει, λέει: «Πήγαινε, ο γιος σου ζει». Πράγματι, θεράπευσε μεν τον πυρετό του παιδιού, αλλά και την απιστία του πατέρα. Να γνωρίζεις δε, ότι άλλο είναι το τέρας και άλλο το σημείο. Διότι τέρας μεν είναι το παρά φύσιν, όπως το να ανοίξει τα μάτια ενός εκ γενετής τυφλού και να αναστήσει νεκρό· σημείο δε είναι αυτό που δεν βρίσκεται έξω από τη φύση, όπως το να θεραπεύσει έναν άρρωστο. Αυτό το θαύμα θα το επιτελέσει και τώρα ο Κύριος σε καθέναν που προσέρχεται σε Αυτόν.

Για παράδειγμα, κάθε άνθρωπος είναι ένας «βασιλικός», όχι μόνο επειδή είναι συγγενής με τον Βασιλέα των πάντων μέσω της ψυχής του, αλλά και επειδή ο ίδιος έχει λάβει βασιλική εξουσία πάνω στα πάντα. Συμβαίνει όμως πολλές φορές κάποιος να έχει τον νου του, σαν άλλον γιο, να πάσχει βαριά από τη φωτιά των άτοπων ηδονών και των επιθυμιών. Εάν λοιπόν προσέλθει στον Ιησού και Του ζητήσει να καταβεί, δηλαδή να δείξει φιλάνθρωπη συγκατάβαση, και να του συγχωρήσει τις αμαρτίες προτού νεκρωθεί τελείως από την ασθένεια των επιθυμιών (διότι εάν ο Θεός δεν συγκατέβαινε σε εμάς, αλλά παρατηρούσε τις ανομίες μας και μας έκρινε σύμφωνα με αυτές, ποιος άραγε θα μπορούσε να σταθεί;), εάν προσέλθει λοιπόν, όπως ειπώθηκε, θα επιτύχει το ζητούμενο και θα ανακτήσει τον νου του υγιή. Πρόσεξε όμως και τι του λέει ο Κύριος: «Πορεύου, ο γιος σου ζει». Δηλαδή: Μην μένεις ακίνητος ως προς το καλό, αλλά να πορεύεσαι και να επιδεικνύεις ακατάπαυστη κίνηση προς το αγαθό, διότι τότε ο γιος σου ζει. Εάν όμως σταματήσεις να πορεύεσαι, ο νους σου οπωσδήποτε θα πεθάνει, υφιστάμενος τη νέκρωση εξαιτίας της ακινησίας του απέναντι στο καλό. «Ενώ δε αυτός ήδη κατέβαινε, οι δούλοι του τον συνάντησαν και του ανήγγειλαν λέγοντας ότι ο γιος σου ζει. Ρώτησε λοιπόν από αυτούς να μάθει την ώρα κατά την οποία καλυτέρευσε. Και του είπαν ότι χθες την έβδομη ώρα τον άφησε ο πυρετός. Κατάλαβε λοιπόν ο πατέρας ότι αυτό συνέβη εκείνη την ώρα».