Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 4:7

Και στους Ψαλμούς αναφέρεται: Συγκαταλέχθηκα με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο. Και στον Ιερεμία λέει: Εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζώντος ύδατος, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους συντριμμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό. Αλλά και στον Δανιήλ περιγράφεται λάκκος λεόντων, στον οποίο ρίπτεται ο Δανιήλ. Φρέαρ, αντίθετα, σκάβει ο Αβραάμ· καθώς και οι υπηρέτες του Ισαάκ· και ο Μωυσής, όταν αναχώρησε, αναπαυόταν σε ένα φρέαρ. Και λαμβάνουμε εντολή από τον Σολομώντα να πίνουμε νερό από τα δικά μας αγγεία και από την πηγή των δικών μας φρεάτων. Και ο Σωτήρας, δίπλα στο φρέαρ, διαλέγεται με τη Σαμαρείτιδα περί θείων μυστηρίων.

Εκείνος όμως που λέγει ότι, κοντά στο τέλος, θα φανερωθούν τα τάδε και τα τάδε σημεία στον ουρανό και στους τόπους της γης, πώς είναι δυνατόν να αγνοεί το ίδιο το τέλος; Διότι, με το να λέγει «Δεν είναι ακόμη το τέλος», δεν το καθορίζει ως αμφιβάλλων, αλλά ως γνωρίζων. Έπειτα βέβαια, για όποιον εξετάζει καλοπροαίρετα, ο Κύριος λέγει πολλά και από την πλευρά της ανθρώπινης φύσεως· διότι το «Δος μου να πιω» είναι λόγος που ικανοποιεί τη σωματική ανάγκη. Αν και Εκείνος που ζητούσε δεν ήταν άψυχη σάρκα, αλλά η θεότητα που χρησιμοποιούσε έμψυχη σάρκα. Έτσι, λοιπόν, εάν κάποιος αποδώσει την άγνοια σε Εκείνον που προέκοπτε ενώπιον Θεού και ανθρώπων κατά τη σοφία και τη χάρη, δεν θα παρεκκλίνει από το ευσεβές φρόνημα.

Διότι δεν ήταν δυνατό να γνωρίσουμε σαφώς με άλλον τρόπο ότι, ενώ ήταν Θεός και Λόγος, έγινε άνθρωπος, εάν δεν είχε γραφτεί ότι ο απαθής έπαθε κάτι και ο ύψιστος είπε κάτι ταπεινό. «Η ώρα ήταν περίπου έκτη». Εύλογα παρουσιάζει τον Ιησού να αναπαύεται στην πηγή. Διότι, καθώς ο ήλιος μεσουρανούσε από το στερέωμα χύνοντας την πιο δυνατή του ακτίνα σε αυτούς που βρίσκονταν στη γη και κατέκαιγε τα σώματα με τις αμείλικτες βολές του, το να προχωρήσει κανείς περισσότερο δεν θα ήταν χωρίς βλάβη, ενώ το να ξαποστάσει για λίγο ήταν περισσότερο λογικό, οπότε μάλιστα θα μπορούσε εύκολα να αποκρούσει την κατηγορία της τρυφηλότητας, αφού η κατάλληλη ώρα συνηγορούσε στην πράξη. Και δεν λέει ότι ήταν ακριβώς έκτη ώρα, αλλά περίπου έκτη, για να μαθαίνουμε και εμείς να μην αδιαφορούμε ούτε στα ελάχιστα, αλλά μάλλον να προσπαθούμε να επιδιώκουμε την αλήθεια ακόμη και στα επουσιώδη. «Έρχεται μια γυναίκα από τη Σαμάρεια για να αντλήσει νερό. Της λέει ο Ιησούς: Δώσε μου να πιω. Διότι οι μαθητές του είχαν πάει στην πόλη για να αγοράσουν τροφές. Του λέει η γυναίκα η Σαμαρείτισα». Δεν αγνοούσε ο Σωτήρας τον ερχομό της γυναίκας. Διότι, ως αληθινός Θεός, γνώριζε πάρα πολύ καλά ότι αμέσως θα βρισκόταν εκεί για να αντλήσει κρύο νερό από την πηγή. Και επειδή ήταν ήδη παρούσα, περιέκλεισε το θήραμα μέσα στα δίχτυα, και κατευθύνοντας αμέσως τον λόγο της διδασκαλίας, ξεκίνησε τη συζήτηση με αφορμή την παρούσα κατάσταση.

Ο νόμος, λοιπόν, φρόντιζε για τους Ιουδαίους ώστε να μην μολύνονται με κανέναν τρόπο· και για τον λόγο αυτόν όριζε να απομακρύνονται από κάθε ακάθαρτο πράγμα, και να μην αναμειγνύονται με αλλογενείς ή απερίτμητους. Αυτοί όμως, επεκτείνοντας τη δύναμη της εντολής σε κάτι πολύ περισσότερο, και ακολουθώντας μάλλον εντελώς μάταιες τυπικές τηρήσεις παρά την ακρίβεια των όσων είχαν ειπωθεί, δεν τολμούσαν ούτε καν να αγγίξουν τη σάρκα των αλλοφύλων, και θεωρούσαν ότι έπεφταν σε κάθε είδους ακαθαρσία, αν έστω και στο ελάχιστο φαίνονταν να έχουν επαφή με Σαμαρείτες. Σε τέτοιο βαθμό έφτανε λοιπόν η αποστασιοποίησή τους, ώστε δίσταζαν να γευτούν ακόμη και νερό και τροφή που προσφερόταν από χέρια αλλοφύλων. Προκειμένου λοιπόν η γυναίκα να εκφράσει την απορία της με τα παράδοξα λόγια, και το ασυνήθιστο γεγονός να την παρακινήσει σε αναζήτηση, για το ποιος είναι, από πού προέρχεται, ή πώς περιφρόνησε τα ιουδαϊκά έθιμα· και έτσι, στη συνέχεια, ο λόγος να προχωρήσει προς τον οικείο του σκοπό, υποκρίνεται ότι διψά, λέγοντας: Δος μου να πιω. Και εκείνη είπε: Πώς εσύ, ενώ είσαι Ιουδαίος, ζητάς να πιεις νερό από εμένα, που είμαι γυναίκα Σαμαρείτιδα; Διότι οι Ιουδαίοι δεν συναναστρέφονται με τους Σαμαρείτες. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και της είπε. Αρχή της μαθήσεως είναι η αναζήτηση, και ρίζα της κατανοήσεως για κάποια άγνωστα πράγματα είναι η απορία γύρω από αυτά.

Δεν γνωρίζω πώς ο σοφός αυτός, ενώ όταν συνιστώνταν οι ουρανοί, η γη και όλα τα θαύματα της κτίσεως, δεν αποδίδει κανέναν απολύτως κόπο στον Δημιουργό, ισχυρίζεται εντούτοις ότι Αυτός κοπίασε προκειμένου να μεταβεί από την Ιουδαία στη Γαλιλαία· και ενώ για τους Ισραηλίτες μετέτρεψε την πέτρα σε λίμνες υδάτων, ο ίδιος ζητά να πιει από μια Σαμαρείτιδα γυναίκα· και ενώ επί σαράντα έτη δεν κουραζόταν να χορηγεί άφθονη την ουράνια τροφή σε τόσες μυριάδες, ο ίδιος έτρεξε προς τη συκιά με την ελπίδα να βρει τροφή, η οποία όμως δεν υπήρχε. Εφόσον λοιπόν τέτοια είναι η αντίληψη του δόγματος και από τις δύο πλευρές, ο συνετός ακροατής ας κρίνει από μόνος του ποιος είναι ο άπιστος υπό το σχήμα της πίστεως. «Αλλά», ισχυρίζεται, «εμείς λέμε ότι ο Σταυρωθείς δεν είχε τίποτα το θεϊκό στη δική του φύση, ούτε καν το κυριότερο, που είναι το πνεύμα». Απέναντι όμως σε μια τέτοια συκοφαντία, η απολογία καθίσταται εύκολη μέσω της αρνήσεως. Διότι, εάν ο Απολινάριος θεωρεί το πνεύμα ως νου, κανείς από τους Χριστιανούς δεν υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος που συνενώθηκε με τον Θεό είναι μισός, αλλά ότι προσκολλήθηκε ολόκληρος στη θεία δύναμη. Με οποιαδήποτε ονόματα λοιπόν και αν επιθυμούσε κανείς να αποκαλέσει τα μέρη του ανθρώπου, είτε νου, είτε πνεύμα, είτε καρδιά· διότι και οι τρεις αυτοί όροι χρησιμοποιούνται από τη Γραφή για το ηγεμονικό μέρος της ψυχής: «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός»· και «Ὁ νοήμων κυβέρνησιν κτήσεται»· και «Οὐδεὶς οἶδε τὰ τοῦ ἀνθρώπου εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τὸ ἐν αὐτῷ».

Ενώ λοιπόν καθόταν έτσι μόνος του στην πηγή, έρχεται μία γυναίκα από τη Σαμάρεια για να βγάλει νερό. Ο δε Κύριος, αφενός διψώντας ως άνθρωπος και βλέποντας αυτήν που είχε προσέλθει για να σβήσει την ανθρώπινη δίψα της, αφετέρου βλέποντας ως Θεός και την καρδιά της να διψά για το σωτήριο νερό, χωρίς όμως εκείνη να γνωρίζει αυτόν που μπορούσε να της το προσφέρει, σπεύδει να αποκαλύψει τον εαυτό Του στην ψυχή που Τον ποθεί, διότι και Αυτός ποθεί όσους Τον ποθούν σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και ξεκινά από εκεί όπου θα γίνει ευπρόσδεκτος. Και της λέει: «Δώσε μου να πιω νερό». Εκείνη δε, επειδή ήταν συνετή και καταλαβαίνοντας μόνο από την ενδυμασία, το παράστημα και την εξωτερική Του κοσμιότητα ότι ήταν Ιουδαίος και τηρητής του νόμου, είπε: «Απορώ πώς εσύ ζητάς πόσιμο νερό από μία Σαμαρείτισσα, εφόσον οι Ιουδαίοι δεν συναναστρέφονται τους Σαμαρείτες, επειδή είναι εθνικοί».

Γι' αυτόν τον λόγο, και όταν επρόκειτο να γεννηθεί, δεν αναζήτησε λαμπρή κατοικία ούτε μητέρα πλούσια και επιφανή, αλλά φτωχή, η οποία είχε μνηστήρα ξυλουργό. Και γεννιέται σε κατάλυμα και τοποθετείται σε φάτνη, και όταν εξέλεγε μαθητές, δεν επέλεξε ρήτορες και σοφούς, ούτε εύπορους και ευγενείς, αλλά φτωχούς και προερχόμενους από φτωχούς και παντελώς άσημους. Και όταν παρέθετε τράπεζα, άλλοτε μεν παρέθετε κρίθινους άρτους, άλλοτε δε έδινε εντολή στους μαθητές να αγοράσουν τα αναγκαία από την αγορά ακριβώς εκείνη τη στιγμή. Και αφού έφτιαχνε στρωμνές από χόρτο, φορούσε και περιβαλλόταν με ενδύματα ευτελή, τα οποία σε τίποτα δεν διέφεραν από εκείνα του πλήθους. Κατοικία εξάλλου δεν είχε, και αν έπρεπε να μεταβεί από τόπο σε τόπο, οδοιπορούσε με τα πόδια μέχρι να κοπιάσει, και όταν καθόταν δεν είχε ανάγκη από θρόνο ούτε από προσκέφαλο, αλλά καθόταν στο έδαφος, άλλοτε στο όρος, άλλοτε παρά την πηγή, και όχι μόνο παρά την πηγή, αλλά και εντελώς μόνος συνομιλεί με τη Σαμαρείτιδα. Πάλι, θέτοντας μέτρο στη λύπη, όταν έπρεπε να θρηνήσει, δακρύζει ήρεμα, καθορίζοντας παντού, όπως ακριβώς είπα, κανόνες και όρια για το μέχρι πού πρέπει να προχωρά κανείς και όχι παραπέρα.

Στη Σαμαρείτιδα, και στο χωρίο: «Έρχεται ο Ιησούς σε πόλη της Σαμάρειας, η οποία ονομάζεται Συχάρ». Α΄. Σήμερα ο Χριστός μάς διακήρυξε τους άθλους της Σαμαρείτιδας· και πρέπει ο φτωχός λόγος να διαπλεύσει το πέλαγος των κατορθωμάτων της. Διότι βλέπω την πίστη της και επιθυμώ να εκφωνήσω τον εγκωμιαστικό της λόγο, και μαζί με εσάς να επαινέσω τη φτωχή και πλούσια, την πόρνη και απόστολο, την άσωτη και πιστή, την πολύγαμη και πολυδύναμη, αυτήν που μόλυνε πολλούς και διακόνησε τον μονογενή Λόγο του Θεού, τη μολυσμένη και καθαρισμένη, τη διψασμένη, που επιθύμησε τα ζωντανά ύδατα και κληρονόμησε τη χάρη των επουράνιων ναμάτων. Τι λέει, άλλωστε, ο ευαγγελιστής Ιωάννης, αυτός που βροντοφώναξε τα άρρητα μυστήρια; Έρχεται ο Ιησούς σε μια πόλη της Σαμάρειας, που ονομάζεται Συχάρ, κοντά στο χωράφι που έδωσε ο Ιακώβ στον γιο του, τον Ιωσήφ. Εκεί βρισκόταν η πηγή του Ιακώβ. Ο Ιησούς, λοιπόν, κουρασμένος από την οδοιπορία, καθόταν όπως ήταν πάνω στην πηγή. Ήταν περίπου η έκτη ώρα. Έρχεται μια γυναίκα από τη Σαμάρεια για να βγάλει νερό. Της λέει ο Ιησούς: Δώσε μου να πιω.

Παρομοίως δε και ο ευαγγελιστής Ιωάννης, καθώς μόλις άκουσες, λέγει: «Ο Ιησούς λοιπόν, κουρασμένος από την οδοιπορία, καθόταν έτσι στην πηγή. Ήταν περίπου η έκτη ώρα». Και ο ένας λέει ότι πείνασε, ενώ ο άλλος ότι και κουράστηκε. Ο προφήτης Ησαΐας όμως, μιλώντας με το Άγιο Πνεύμα, φανερώνει: «Ο μέγας Θεός δεν θα πεινάσει, ούτε θα διψάσει, ούτε θα κουραστεί, και δεν είναι δυνατόν να εξιχνιαστεί η σοφία του». Και πώς είναι δυνατόν, ως προς αυτά, να διατηρηθεί η ομοφωνία μεταξύ των Ευαγγελίων και της προφητείας; Όμως, ούτε ο προφήτης είπε ψέματα –μη γένοιτο– ούτε οι απόστολοι έγραψαν πράγματα ξένα προς το Άγιο Πνεύμα και την προφητεία. Αλλά, επειδή η οικονομία του Σωτήρα μας, του μεγάλου Θεού, είχε μια διπλή και παράδοξη σύμπλεξη, από θεότητα δηλαδή και ανθρωπότητα, σύμφωνα με την ευδοκία και τη θέλησή του, γι' αυτόν τον λόγο ο μεν προφήτης εξαγγέλλει τη δύναμη και τη μεγαλειότητα της θεότητας, οι δε απόστολοι και ευαγγελιστές διακηρύττουν την αληθινή οικονομία του σώματος. Ο Ιησούς λοιπόν, κουρασμένος από την οδοιπορία, καθόταν έτσι στην πηγή. Ήταν περίπου η έκτη ώρα. Έρχεται μια γυναίκα από τη Σαμάρεια για να αντλήσει νερό. Της λέει ο Ιησούς: «Δώσε μου να πιω». Διότι οι μαθητές του είχαν πάει στην πόλη για να αγοράσουν τρόφιμα. Λέει λοιπόν σε αυτόν η Σαμαρείτιδα γυναίκα: «Πώς εσύ, που είσαι Ιουδαίος, ζητάς να πιεις από εμένα, που είμαι γυναίκα Σαμαρείτιδα;»

Είναι αναγκαίο, λοιπόν, να προχωρήσουμε στα επόμενα. Έρχεται μια γυναίκα από τη Σαμάρεια για να αντλήσει νερό. Έρχεται η Σαμαρείτιδα να αντλήσει νερό την έκτη ώρα, έχοντας σταματήσει την εργασία της στον αργαλειό, για να προμηθευτεί νερό την ώρα της ανάπαυσης, και, όπως έχει ειπωθεί πολλές φορές, κατά την έκτη ώρα· επειδή και η Εύα, όταν παρέβη την εντολή στον παράδεισο, η ώρα ήταν περίπου έκτη· και για τον λόγο αυτόν η Σαμαρείτιδα διασώθηκε στην πηγή την ίδια αυτή έκτη ώρα. Έπειτα, λοιπόν, ήλθε η Σαμαρείτιδα να αντλήσει νερό, και βλέπει τον Ιησού ως κάποιον ξένο, και μόνο ως έναν οδοιπόρο που επιθυμούσε να ανακουφιστεί από τον καύσωνα και ο οποίος καθόταν δίπλα στην πηγή.

Είδε έναν άνδρα καταφρονημένο, και δεν του έδωσε καμία σημασία. Αλλά ο ίδιος ο Θεός, που γνωρίζει τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους, βλέποντας τον θησαυρό της πίστεως, της λέγει: Δώσε μου να πιω. Η πηγή της ζωής, καθήμενος δίπλα στην πηγή, ζητά να πιει, μη επιθυμώντας να πιει, αλλά να δώσει. Δώσε μου να πιω, για να σου δώσω να πιεις ύδωρ αφθαρσίας. Διότι εγώ διψώ για τη σωτηρία των ανθρώπων· όχι για να πιω, αλλά για να ποτίσω. Μιμήθηκα τον δικό μου Πατέρα· διότι λέγει ο Θεός προς τον Αβραάμ: Δώσε μου τον υιό σου· πρόσφερέ μου τον Ισαάκ, τον αγαπητό σου υιό, τον μονογενή, ως ολοκάρπωση πάνω σε ένα από τα όρη που θα σου υποδείξω. Αλλά δεν το είπε αυτό επειδή ήθελε να λάβει τον υιό, αλλά επειδή επιθυμούσε να χαρίσει τον δικό Του Υιό στην οικουμένη.

Εις την Σαμαρείτιδα. Κατά την ημέρα της Μεσοπεντηκοστής. Ας καταπιαστούμε λοιπόν σήμερα, αγαπητοί, στο μέτρο που παραχωρεί η θεία χάρη, με τους ευαγγελικούς θησαυρούς. Διότι η φιλομάθεια γύρω από αυτά κοσμεί τις ψυχές και ανυψώνει τη γήινη έξη προς τον ουρανό. Και πράγματι, η φιλομάθεια ήταν εκείνη που κατέστησε τη θαυμαστή εκείνη Σαμαρείτιδα από απλή υδροφόρο σε ένθεη· επειδή, βρίσκοντας τον θησαυρό των διδαγμάτων, έσπευσε ολόθερμα· ή μάλλον δεν τον βρήκε εκείνη, αλλά βρέθηκε η ίδια από αυτόν.

Αυτή, λοιπόν, ίσως εξήλθε από την οικία προχωρώντας σιγά-σιγά, με γυναικείο βάδισμα, άνετη, φέρνοντας μαζί της την υδρία, σταματώντας πολλές φορές κατά το βάδισμά της για να παρατηρήσει τους καρπούς σαν σε αγρό. Ο ακούραστος και αφανής κατάσκοπος, ο επιδέξιος θηρευτής, αποκρύπτοντας την ιδιότητά του ως ευεργέτη, εμφανίζεται ως ενδεής· διότι λέει, αναφέρει, ο Ιησούς: «Γυναίκα, δώσε μου να πιω». Σπέρνει τον λόγο, όπως τον σπόρο σε ένα περιστέρι που περιπλανάται: «Δώσε μου να πιω». Υποκρίνεται ότι διψά Εκείνος που ήλθε να της προσφέρει το ποτήριο της σωτηρίας· ή μάλλον, εάν κανείς ερευνήσει βαθύτερα τον λόγο, η δίψα του Δεσπότη ήταν αληθινή· διότι διψούσε για τη δική της σωτηρία, και δικαίως της φώναζε: «Δώσε μου να πιω. Έχεις», της λέει, «μέσα σου κρυμμένη μια πηγή ευγνωμοσύνης· από αυτήν, αφού γεμίσεις καθαρό νερό, πότισέ με». Αλλά η γυναίκα δεν κατανοούσε τα αινίγματα, και προσηλωμένη στην επιφανειακή έννοια των λέξεων, απάντησε: «Πώς εσύ, που είσαι Ιουδαίος, ζητάς να πιεις από εμένα, που είμαι γυναίκα Σαμαρείτιδα;». Μετά τον κόπο της οδοιπορίας, αντιμετώπισε τον Χριστό με αντιδικία περί δογμάτων· αλλά για Εκείνον, από τη στιγμή που άπαξ επέλεξε να τα αναδεχθεί όλα υπέρ ημών, τα όσα συνέβαιναν ήταν υποφερτά.

Ήταν περίπου η έκτη ώρα. Έρχεται μία γυναίκα από τη Σαμάρεια για να βγάλει νερό. Της λέει ο Ιησούς: «Δώσε μου να πιω». Οι δε μαθητές του είχαν πάει στην αγορά για να αγοράσουν τρόφιμα. Από αυτό μαθαίνουμε αφενός την αντοχή του στις οδοιπορίες, και αφετέρου την αδιαφορία του για τις τροφές, και το πώς αντιμετώπιζε το ζήτημα αυτό ως κάτι το εντελώς δευτερεύον. Έτσι λοιπόν διδάχθηκαν και οι μαθητές να ρυθμίζουν τις προσωπικές τους ανάγκες. Διότι δεν έπαιρναν μαζί τους εφόδια. Και το φανερώνει αυτό ένας άλλος ευαγγελιστής, λέγοντας, όταν τους μιλούσε για το προζύμι των Φαρισαίων, ότι εκείνοι νόμιζαν πως το έλεγε επειδή δεν κρατούσαν ψωμιά. Και όταν τους παρουσιάζει να πεινούν, να κόβουν στάχυα και να τα τρώνε, και όταν λέει ότι ο ίδιος πλησίασε τη συκιά επειδή πεινούσε, με όλα αυτά δεν μας διδάσκει τίποτε άλλο παρά το να περιφρονούμε την κοιλιά, και να μη θεωρούμε ότι η ικανοποίησή της είναι κάτι που αξίζει υπερβολική μέριμνα. Παρατήρησέ τους λοιπόν και εδώ, που ούτε φέρνουν κάτι μαζί τους, ούτε, επειδή δεν κρατούσαν τρόφιμα, φροντίζουν για αυτό προκαταβολικά και από το ξεκίνημα της ημέρας, αλλά αγοράζουν τρόφιμα ακριβώς την ώρα που όλοι γευματίζουν.

Έρχεται μία γυναίκα από τη Σαμάρεια για να αντλήσει νερό. Δες πώς δείχνει ότι και η γυναίκα είχε εξέλθει για άλλον λόγο, αποστομώνοντας παντού την αναίσχυντη αντιλογία των Ιουδαίων, και για να μην πει κανείς ότι έρχεται σε αντίθεση με το ίδιο του το πρόσταγμα, εφόσον παραγγέλλει στους μαθητές να μην εισέρχονται σε πόλη Σαμαρειτών, ενώ ο ίδιος συνομιλεί με Σαμαρείτες. Γι' αυτό τον λόγο ο Ευαγγελιστής πρόσθεσε το, «Οι μαθητές του είχαν απέλθει στην πόλη για να αγοράσουν τροφές», εισάγοντας πολλές αιτίες για τη συνομιλία του μαζί της. Τι κάνει λοιπόν η γυναίκα; Ακούγοντας το, «Δώσε μου να πιω», με πολλή σύνεση χρησιμοποιεί τον λόγο του Χριστού για να διατυπώσει ερώτηση, και λέει: «Πώς εσύ, που είσαι Ιουδαίος, ζητάς να πιεις από εμένα, που είμαι γυναίκα Σαμαρείτιδα; Διότι οι Ιουδαίοι δεν συναναστρέφονται με τους Σαμαρείτες». Και από πού κατάλαβε ότι αυτός ήταν Ιουδαίος; Ίσως από την εξωτερική εμφάνιση και από την προφορά. Εσύ, όμως, παρατήρησε πόσο συνετή ήταν η γυναίκα. Διότι, αν έπρεπε κάποιος να φυλαχθεί, αυτός ήταν ο Ιησούς, όχι εκείνη. Καθώς δεν είπε ότι οι Σαμαρείτες δεν συναναστρέφονται τους Ιουδαίους, αλλά ότι οι Ιουδαίοι δεν προσεγγίζουν τους Σαμαρείτες. Παρόλα αυτά η γυναίκα, αν και ήταν απαλλαγμένη από την κατηγορία, επειδή θεώρησε ότι ο άλλος διαπράττει παράπτωμα, ούτε και τότε σιώπησε, αλλά σύμφωνα με όσα νομίζει, σπεύδει να διορθώσει αυτό που γινόταν αντίθετα στον νόμο.

Δεν είμαι η πρώτη που τολμώ να συνομιλήσω μαζί του· ήδη και άλλη, όπως άκουσα, γυναίκα Σαμαρείτισσα, παράνομη κατά τον νόμο, συναντήθηκε στην πηγή με την Πηγή, και απήλθε έχοντας αντλήσει θεογνωσία.

Αυτόν λοιπόν που βλασφήμησε κατά του Αγίου Πνεύματος, δηλαδή κατά των θείων σημείων, και ο οποίος ούτε μέσω αυτών δεν απέβαλε την προηγούμενη δυσφημία, αυτόν τίποτε άλλο δεν θα τον διορθώσει. Και εφόσον δεν διορθώνεται, πώς θα ακολουθήσει η άφεση του αμαρτήματος; Γι' αυτό, εύλογα και θεοπρεπώς, ο σωτήριος Λόγος, η πηγή της αφέσεως, αποφάνθηκε ότι είναι ανάξιος κάθε συγγνώμης αυτός που με πείσμα μετέτρεψε τις θεουργίες σε βλασφημίες. Διότι, εφόσον δεν άφησε στον εαυτό του κανένα περιθώριο ούτε μεταμέλειας ούτε διόρθωσης για τις ύβρεις και τις βλασφημίες κατά του Πνεύματος, κάθε άλλο παρά πρόκειται να αξιωθεί της αφέσεως. Τον είδες να τρώει και να πίνει, και γι' αυτό Τον αποκαλείς φαγά και οινοπότη; Τον είδες να δέχεται αμαρτωλούς και τελώνες, και αυτό σε ώθησε να Τον αποκαλείς φίλο τελωνών και αμαρτωλών; Αλλά σου απομένουν τα υψηλά έργα, μέσω των οποίων, αν απομακρυνθείς από αυτές τις ύβρεις και καταφύγεις στη μετάνοια, θα βρεις την άφεση. Επειδή μιλούσε με γυναίκα, και μάλιστα Σαμαρείτιδα, και ζητούσε να πιει νερό από αυτήν, παρασύρθηκες εξαιτίας αυτού να σκέφτεσαι ταπεινά για Αυτόν; Και πώς, όπως ακριβώς έλαβες τη Σαμαρείτιδα ως αφορμή για πιο ταπεινή υπόληψη και γνώμη, δεν την έλαβες με τον ίδιο τρόπο και ως δασκάλα της πιο υψηλής αντίληψης; ‘

Προσήλθε λοιπόν η οσία και άντλησε με σοφία. Διότι, βλέποντας τον Δεσπότη καταπονημένο, διψασμένο και να λέει: «Γυναίκα, δώσε μου να πιω», δεν συμπεριφέρθηκε σκληρά, αλλά απάντησε συνετά: «Και πώς εσύ, όντας Ιουδαίος, ζητάς από εμένα;» Του υπενθύμισε τον θρησκευτικό κανόνα, και έπειτα με φρόνηση του υποσχέθηκε το πόμα.

«Έρχεται μια γυναίκα από τη Σαμάρεια για να βγάλει νερό. Της λέγει ο Ιησούς: Δώσε μου να πιω. Διότι οι μαθητές του είχαν πάει στην πόλη για να αγοράσουν τρόφιμα». Αναφέροντας ο ευαγγελιστής ότι ο Κύριος είχε κοπιάσει από την οδοιπορία, μας δείχνει αφενός μεν την ταπεινοφροσύνη του και την απλότητά του (διότι δεν χρησιμοποιούσε υποζύγια για την οδοιπορία, αλλά περπατούσε πεζός, διδάσκοντας και εμάς να μην έχουμε ανάγκη από πολλά), αφετέρου δε ότι οδοιπορούσε με εντατικό ρυθμό και όχι ράθυμα. Από αυτό μαθαίνουμε και εμείς να πράττουμε το έργο του Θεού με ζήλο και επιμέλεια. Η δε φράση, «Καθόταν έτσι», θα μπορούσε να σημαίνει απλώς και όπως έτυχε, και ότι δεν καθόταν πάνω σε θρόνο, αλλά έτσι, απλά δηλαδή, αναπαύοντας το σώμα πάνω στο έδαφος και δροσίζοντάς το δίπλα στην πηγή. Έπειτα εισάγει και μια άλλη αιτία για το ότι καθόταν δίπλα στην πηγή, το ότι ήταν ακριβώς μεσημέρι. «Διότι ήταν», λέει, «περίπου η έκτη ώρα». Ώστε, και λόγω της ζέστης της ώρας, είχε ανάγκη από ανάπαυση και δροσιά. Και για έναν ακόμη λόγο: για να μην κατηγορήσει κάποιος τον Κύριο, πώς, ενώ παραγγέλλει στους μαθητές του να μην πάνε σε δρόμο εθνικών, ο ίδιος πηγαίνει στους Σαμαρείτες, γι' αυτό αναφέρει ότι το ότι κάθισε στον τόπο αυτό έγινε εξαιτίας του κόπου, και ότι η συνομιλία με τη γυναίκα είχε εύλογη αφορμή, τη δίψα. Επειδή δηλαδή διψούσε, όπως ήταν φυσικό σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, είχε ανάγκη και από πόσιμο νερό.