Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:20

Παρατήρησε δε πώς ο Πατέρας μιλάει για τον Υιό, ο οποίος έχει ενανθρωπήσει, λέγοντας: «Εγώ λέω τα έργα μου στον βασιλιά». Διότι σχεδόν υπόσχεται να Τον διδάξει ποια ακριβώς λόγια θα χρησιμοποιήσει, καθοδηγώντας μας στο να πράττουμε τα έργα Του. Ως έργα του Θεού ονομάζουμε τον ευσεβή τρόπο ζωής, ο οποίος μας έγινε φανερός μέσω των ευαγγελικών κηρυγμάτων. Όταν δε ο Χριστός μιλούσε στους Ιουδαίους για όσα είναι ωφέλιμα για τη σωτηρία, απέδιδε τα λόγια Του στον Πατέρα, λέγοντας: «Από τον εαυτό μου δεν κάνω τίποτα»· και πάλι: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και Του δείχνει όλα όσα ο ίδιος κάνει». Ο Πατέρας Τον ονομάζει εγκαίρως βασιλιά, ώστε να μη φανεί ότι, εξαιτίας του μέτρου της ενανθρώπησης, στερείται την αξία που Του ανήκει κατά φύση. Διότι παρέμεινε εξίσου και μετά τη θεία Οικονομία, εφόσον προέρχεται από τον βασιλιά Πατέρα, βασιλιάς· και μολονότι υπάρχει ως βασιλιάς και Θεός, λέγεται ότι αναλαμβάνει βασιλική εξουσία εξαιτίας της σάρκωσής Του.

Άραγε, λοιπόν, επειδή ο Υιός υπάρχει εκ φύσεως και όχι εκ βουλήσεως, είναι γι' αυτό και αθέλητος στον Πατέρα, και υπάρχει ο Υιός χωρίς να το βούλεται ο Πατέρας; Κάθε άλλο· αντιθέτως, ο Υιός είναι θελητός από τον Πατέρα, και, όπως ο Ίδιος λέει: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει τα πάντα». Διότι, όπως το ότι ο Θεός είναι αγαθός δεν ξεκίνησε μεν από κάποια βούληση, δεν είναι όμως αγαθός χωρίς βούληση και θέληση· επειδή αυτό ακριβώς που είναι, αυτό είναι και θελητό για Εκείνον. Έτσι και η ύπαρξη του Υιού, αν και δεν ξεκίνησε από βούληση, εντούτοις δεν Του είναι αθέλητη, ούτε αντίθετη προς τη γνώμη Του. Διότι, όπως ακριβώς ο Θεός θέλει τη δική Του υπόσταση, έτσι και ο Υιός, όντας ίδιος της ουσίας Του, δεν Του είναι αθέλητος. Ας θεωρείται, λοιπόν, ο Υιός ως θελητός και αγαπητός από τον Πατέρα· και κατ' αυτόν τον τρόπο ας αναλογίζεται κανείς ευσεβώς τη θέληση και το μη αβούλητο του Θεού.

Άραγε λοιπόν, επειδή ο Υιός υπάρχει εκ φύσεως και όχι εκ βουλήσεως, είναι πλέον και αθέλητος στον Πατέρα, και υπάρχει ο Υιός χωρίς να το βούλεται ο Πατέρας; Κάθε άλλο, αλλά και θελητός είναι ο Υιός από τον Πατέρα και, όπως λέει ο ίδιος, «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει τα πάντα». Διότι, όπως το να είναι αγαθός δεν ξεκίνησε μεν από κάποια βούληση —χωρίς ωστόσο να είναι αγαθός αβούλητα και αθέλητα, επειδή αυτό που είναι, αυτό είναι και θελητό από αυτόν—, έτσι και η ύπαρξη του Υιού, αν και δεν ξεκίνησε από βούληση, εντούτοις δεν είναι κάτι αθέλητο ούτε παρά τη γνώμη του. Διότι, όπως ακριβώς θέλει τη δική του υπόσταση, έτσι και ο Υιός, επειδή είναι οικείος με την ουσία του, δεν του είναι αθέλητος. Ας θεωρείται, λοιπόν, ότι ο Υιός είναι θελητός και αγαπητός από τον Πατέρα, και με αυτόν τον τρόπο ας συλλογίζεται κανείς με ευσέβεια τη θέληση και το μη αβούλητο του Θεού. Διότι και ο Υιός, με τη θέληση με την οποία τον θέλει ο Πατέρας, με την ίδια και αυτός αγαπά και θέλει και τιμά τον Πατέρα, και ένα είναι το θέλημα που προέρχεται από τον Πατέρα και βρίσκεται στον Υιό, ώστε και εξ αυτού να θεωρείται ο Υιός μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα στον Υιό. Ας μην εισάγει όμως κανείς, κατά τις δοξασίες του Ουαλεντίνου, «κάποια προηγούμενη βούληση», ούτε ας παρεμβάλλει τον εαυτό του ανάμεσα στον μόνο Πατέρα και στον μόνο Λόγο με το πρόσχημα της διαβούλευσης. Διότι θα ήταν παράφρων όποιος θα έθετε ανάμεσα στον Πατέρα και στον Υιό βούληση και σκέψη.

Έτσι λοιπόν συμβαίνει και εδώ: «Ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου, και έγινε κοινωνός της βουλής του;» «Διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει τα πάντα.» Αυτός είναι που συγκρατεί τη γη και την περιβάλλει· αυτός που οδήγησε τα πάντα σε τάξη και αρμονία· αυτός που έδωσε στα βουνά ισορροπία, και στα ύδατα μέτρα, και καθόρισε για όλα όσα υπάρχουν στον κόσμο την οικεία τους τάξη· αυτός που περιέχει ολόκληρο τον ουρανό με ένα μικρό μέρος της συνολικής του δύναμης, την οποία ο προφητικός λόγος ονόμασε μεταφορικά σπιθαμή. Γι' αυτό, πολύ ταιριαστά πρόσθεσε ο απόστολος το: «Εξ αυτού και δι' αυτού και εις αυτόν τα πάντα». Διότι από αυτόν προέρχεται για τα όντα η αιτία της υπάρξεώς τους, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατρός. Μέσω αυτού παρέχεται στα πάντα η διατήρηση και η σύσταση, καθώς αυτός δημιούργησε τα πάντα και χορηγεί με μέτρο στο καθένα από τα δημιουργήματα όσα συμβάλλουν στη σωτηρία του. Γι' αυτό ακριβώς και προς αυτόν είναι στραμμένα τα σύμπαντα, αποβλέποντας με έναν ακατάσχετο πόθο και άρρητη στοργή προς τον αρχηγό και χορηγό της ζωής, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Οι οφθαλμοί όλων ελπίζουν σε σένα». Και πάλι: «Τα πάντα από σένα προσδοκούν». Και: «Ανοίγεις εσύ το χέρι σου, και χορταίνεις κάθε ζωντανό πλάσμα με την ευδοκία σου». Εάν όμως προβάλλουν ενστάσεις απέναντι σε αυτή μας την ερμηνεία, ποια λογική θα τους απαλλάξει από το να περιπέσουν ολοφάνερα σε αντιφάσεις με τον ίδιο τους τον εαυτό;

Το να λέγει κανείς ότι ο Πατέρας κάνει την αρχή των έργων, αποτελεί δείγμα έσχατης αμάθειας. Διότι πώς θα μπορούσε ποτέ να κάνει την αρχή μόνος του και ξεχωριστά, έχοντας τον Υιό ως την ενεργητική του δύναμη για τα πάντα, ο οποίος συνυπάρχει αιώνια με αυτόν, και φανερώνει τη θέληση και την έμπρακτη κίνησή του για οτιδήποτε; Και εάν, λόγω έλλειψης παιδείας, ισχυρίζονται ότι αυτός περιμένει την ιδιαίτερη ενέργεια του Πατέρα στο καθένα από τα έργα προκειμένου να τη μιμηθεί ακριβώς, ας μας αποδείξουν τι έχει εργαστεί ποτέ ο Πατέρας ιδιαιτέρως και από μόνος του, ή ποιον παραλυτικό θεράπευσε πρώτος ο ίδιος, δίνοντας την πράξη ως πρότυπο στο γέννημά του. <Διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό.> Ο Χριστός ελέγχει εκείνους που ασύνετα εξαγριώνονταν με μάταιη οργή, οι οποίοι ασεβούσαν απροκάλυπτα εναντίον του εξαιτίας του Σαββάτου, παρέχοντας την πιο ξεκάθαρη απόδειξη γι' αυτό λέγοντας ότι αγαπάται από τον ίδιο του τον γεννήτορα. Διότι, αν ο Πατέρας αγαπά ολοκληρωτικά τον Υιό, είναι φανερό ότι τον αγαπά όχι επειδή τον λυπεί, αλλά μάλλον επειδή τον ευφραίνει με όσα πράττει και εργάζεται. Μάταια, επομένως, καταδιώκουν εκείνον που δεν παραιτείται από το να ελεεί την ημέρα του Σαββάτου, και, εναντιωνόμενοι στις αποφάσεις του Θεού και Πατέρα, πιάνονται πάλι στο ίδιο σφάλμα εξαιτίας αυτού.

Διότι νομίζουν ότι πρέπει να μισούν αυτόν που Εκείνος αγαπά, είναι όμως απολύτως προφανές πως δεν θα αγαπούσε ποτέ αυτόν που παραβαίνει το θέλημα εκείνου που τον γέννησε, και έχει συνηθίσει να κάνει ιδιωτικά και μόνο ό,τι ο ίδιος θέλει. Επειδή όμως αγαπά δικαίως, προφανώς συναινεί και συγκατανεύει στην κατάλυση του Σαββάτου, και αποδεικνύει ότι δεν έχει τίποτα εξαιτίας του οποίου θα αγανακτούσε εύλογα ο Θεός, ο Κύριος του νόμου. <Και του δείχνει όλα όσα ο ίδιος κάνει.> Αναγκαστικά προσθέτει και αυτά στα προηγούμενα, και για ποια αιτία, θα το πω πάλι. Διότι οι δικοί μας πατέρες, νικώμενοι κάποτε από τη φυσική φιλοστοργία, ανέχονται τους γιους τους ακόμη κι όταν τους λυπούν, και πολλές φορές δείχνουν ανεξικακία βλέποντάς τους να επιχειρούν πράγματα αντίθετα προς τη γνώμη τους. Διότι κατοικεί μέσα τους ένας έντονος πόθος για τα παιδιά τους, ο οποίος υπερνικά κάθε μικροψυχία απέναντί τους. Αλλά δεν αγαπά έτσι, λέει, τον Υιό ο Θεός και Πατέρας· διότι δεν μπορεί (ο Υιός) να κάνει κάτι, το οποίο δεν είναι στη φύση Του να πράττει και ο Ίδιος· έχοντας δε μία ουσία με Αυτόν, καλείται από κάποιους φυσικούς, ας πούμε, νόμους σε απαράλλακτη θέληση και δύναμη.

Το να βλέπει, όμως, και το να βλέπεται, ας νοηθεί πάλι σε αυτά με τρόπο θεοπρεπή. <Και μεγαλύτερα από αυτά έργα θα του δείξει, ώστε εσείς να θαυμάζετε.> Στα προηγούμενα ο μακάριος Ευαγγελιστής λέει πως «Οι Ιουδαίοι ζητούσαν να σκοτώσουν τον Ιησού, επειδή όχι μόνο κατέλυε το σάββατο, αλλά και αποκαλούσε δικό του Πατέρα τον Θεό, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό.» Την κατηγορία, λοιπόν, σχετικά με το σάββατο την απέκρουσε, αποδεικνύοντας ότι και ο ίδιος ο Πατέρας εργάζεται κατά το σάββατο, και έχοντας αφιερώσει μακροσκελή λόγο σε αυτό· το ότι όμως έχει ισότητα με τον Πατέρα, αν και έγινε άνθρωπος για εμάς, προσπαθεί να το διδάξει. Διότι αυτό ήταν που έλειπε ακόμη από τον λόγο· και για αυτό λέει ότι: «Και μεγαλύτερα από αυτά έργα θα του δείξει, ώστε εσείς να θαυμάζετε.» Και τι θέλει πάλι να μας φανερώσει μέσα από αυτό;

Ισχυρίζεται σαφώς ότι εκείνοι που πιστεύουν, όχι μόνο θα γίνουν μέτοχοι της αιώνιας ζωής, αλλά και θα διαφύγουν τον κίνδυνο της κρίσης, καθώς δικαιώνονται, προβάλλοντας έτσι τον φόβο αναμεμειγμένο με ελπίδα. Διότι με αυτόν τον τρόπο καθιστούσε τον λόγο του πιο δραστικό και πιο πειστικό για τους ακροατές. «Αμήν αμήν σας λέγω ότι έρχεται η ώρα, και τώρα είναι, κατά την οποία οι νεκροί θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του Θεού, και όσοι την ακούσουν θα ζήσουν». Αφού είπε ότι οι πιστοί θα μεταβούν από τον θάνατο στη ζωή, παρουσιάζει τον εαυτό του ως τον εργάτη της υπόσχεσης και τον εκτελεστή ολοκλήρου του έργου, υπαινισσόμενος συγχρόνως στους Ιουδαίους το εξής: ότι, αν και είναι πράγματι θαυμαστή η δύναμη που εκδηλώθηκε στον παραλυτικό, ο Υιός όμως θα αναδειχθεί δημιουργός σπουδαιότερων έργων, διώχνοντας όχι μόνο την αρρώστια και τις αδυναμίες που προκαλεί η νόσος στα ανθρώπινα σώματα, αλλά ανατρέποντας πλέον και τον ίδιο τον θάνατο και τη φθορά που έχει ενσκήψει. Διότι αυτό είναι εκείνο που είχε πει και λίγο νωρίτερα: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει όλα όσα κάνει ο ίδιος, και θα του δείξει έργα μεγαλύτερα από αυτά, για να θαυμάζετε εσείς». Διότι το μεγαλύτερο αντικείμενο θαυμασμού φαίνεται στην ανάσταση των νεκρών.

Θυμόμαστε δε ότι, και στο όρος Χωρήβ, όταν είχε συγκεντρωθεί ο Ισραήλ, ο Θεός έδινε την υπόσχεση περί του Χριστού, λέγοντας προς τον ιεροφάντη Μωυσή ότι: «Προφήτη θα αναστήσω σε αυτούς από τους αδελφούς τους, όπως εσένα· και θα θέσω τα λόγια μου στο στόμα του, και θα τους μιλήσει σύμφωνα με όλα όσα του έχω εντείλει». Και κάπου είπε και ο ίδιος ο Χριστός: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει όλα όσα ο ίδιος κάνει· και μεγαλύτερα έργα από αυτά θα του δείξει, για να θαυμάζετε εσείς». Διότι το να δείχνονται τα έργα του Πατέρα στον Υιό, ίσως κάποιος θα έλεγε ότι δεν είναι απαλλαγμένο από την ανθρώπινη μικροπρέπεια, ταιριάζει όμως με τον σκοπό της κένωσης. Πολύ σωστά λοιπόν ο Πατέρας αποκαλεί τον Υιό βασιλιά, ώστε να μη φανεί κάπως ότι το μυστήριο τον απομακρύνει εξαιτίας του μέτρου της ενανθρώπησης από την αξία που του ανήκει κατά φύση και από την υπεροχή του έναντι πάντων. Διότι, αν και έγινε άνθρωπος στη γη, εντούτοις, ως γεννηθείς από τον βασιλιά Πατέρα, παρέμεινε βασιλιάς και στα κατά φύση ύψη, τα οποία προφανώς είναι θεοπρεπή και βρίσκονται πάνω από όλη την κτίση. <Η γλώσσα μου είναι κάλαμος οξυγράφου γραμματέως.> (B f. 165 b, I f. 232) Με διαφορετικό τρόπο μας υποδεικνύει ο Θεός και Πατέρας τον Λόγο που προέρχεται από τη δική του ουσία.

Λύση σε αυτό. Ας ντροπιάσει τη θρασύτατη γλώσσα των χριστομάχων ο Σωτήρας, λέγοντας για τον εαυτό Του: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό». Διότι, όπως ήδη έχει λεχθεί, το να είναι αγαθός και ελεήμων, το διαθέτει μεν, αλλά όχι εκ βουλήσεως, ούτε όμως είναι τέτοιος χωρίς βούληση. Διότι θέλει να είναι αυτό που είναι πάντοτε και θα είναι. Έτσι, ακόμη και αν δεν γέννησε τον Υιό εκ βουλήσεως, δεν Τον έχει εντούτοις αβουλήτως. Διότι θέλει τον Υιό και Τον αγαπά, όπως είναι γραμμένο.

Διότι σε αυτό το χωρίο προστίθενται όσα παραθέτουν με λογική αλληλουχία και αναφέρουν από το Ευαγγέλιο: «διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και του δείχνει όλα όσα κάνει ο ίδιος, και θα του δείξει έργα μεγαλύτερα από αυτά, ώστε εσείς να θαυμάζετε», και πάλι: «ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί· παρομοίως και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει», και πάλι: «διότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό, όπως ακριβώς τιμούν τον Πατέρα». Πρόσεξε λοιπόν, Άρειε, την κατάληξη αυτού του διαλόγου μαζί σου, το πού κατέληξε ο λόγος. Δεν είπε ότι κάποιοι ναι και κάποιοι όχι, αλλά «ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό, όπως τιμούν τον Πατέρα». Μην ατιμάζεις, επομένως, τον Υιό, για να μην ατιμάσεις τον Πατέρα. Διότι, εάν θεωρείς ορθό να αποδώσεις κάτι το υποδεέστερο ή κάποιο μειονέκτημα στον Υιό, η σκέψη σου αυτή δεν ανάγεται άραγε και μέχρι τον Πατέρα; Διότι αποτελεί δείγμα της ίδιας θρασύτητάς σου το να σκέφτεσαι υποτιμητικά για τον Υιό και να μην τον τιμάς, όπως ακριβώς τιμάς τον Πατέρα. Και για ποιον λόγο του τα δίνει ο Πατέρας; Πες μου, ώ γενναιότατε, τι λέει; «Ώστε να ζωογονεί ο Υιός όποιον θέλει»· δεν είπε, όποιον του διατάσσεται.

Έπειτα, ως καλός ζωγράφος, λαμβάνοντας τις αρχέτυπες ιδέες από τους πατρικούς λογισμούς, τις μετέφερε στις ουσίες των δημιουργημάτων, πλάθοντας και δίνοντας υπόσταση σε τέτοια έργα, όπως ακριβώς έβλεπε να προϋπάρχουν στη διάνοια του Πατέρα. Για αυτά δε, ο ίδιος θα μπορούσε να γίνει αξιόπιστος μάρτυρας, διδάσκοντας στα Ευαγγέλια ως εξής: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ο Υιός δεν μπορεί να κάνει τίποτα από μόνος του, αν δεν βλέπει τον Πατέρα να κάνει κάτι· διότι όσα κάνει εκείνος, αυτά ομοίως τα κάνει και ο Υιός. Διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει όλα όσα κάνει ο ίδιος». Εδώ κάποιος εύλογα θα ρωτούσε, πώς όσα έχουν ήδη δημιουργηθεί μια φορά από τον Πατέρα, ο Υιός τα δημιουργεί ξανά; Όμως ο ίδιος έλυσε την απορία λέγοντας: «διότι όσα κάνει ο Πατέρας, αυτά ομοίως τα κάνει και ο Υιός». Επομένως, όσα δημιουργούνται από τον Υιό αποτελούν ομοιώματα των αρχέτυπων έργων που προϋφίστανται στους απόρρητους λογισμούς του Πατέρα, τα οποία βλέποντας αδιάκοπα στη διάνοια του Πατέρα ο Υιός, δημιουργούσε μιμήματα εκείνων που έβλεπε. Και το ότι αυτός εποπτεύει τα βάθη του Πατέρα, το παρουσιάζει ως έργο της πατρικής αγάπης, διασαφηνίζοντας στη συνέχεια και λέγοντας: «διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει όλα όσα κάνει ο ίδιος». Εφόσον, λοιπόν, ο Πατέρας τού δείχνει τα δικά του κρυφά, ο Υιός βλέποντάς τα, έδινε υπόσταση μέσω δημιουργημάτων στα έργα της πατρικής βουλής.

Αν όμως διατυπώνει ορισμένα από τα λόγια του με πιο ταπεινό τρόπο, μην απορήσεις. Επειδή τον καταδίωκαν, όταν άκουγαν τα υψηλά διδάγματα, και νόμιζαν ότι είναι αντίθεος, υποχωρώντας λίγο μόνο μέσα από τα λόγια, ανυψώνει και πάλι τον λόγο σε υψηλότερα νοήματα· έπειτα πάλι επιστρέφει στα ταπεινά, ποικίλλοντας τη διδασκαλία του, ώστε να γίνει ευπρόσδεκτη και στους αγνώμονες. Πρόσεξε όμως: Αφού είπε: «Ο Πατέρας μου εργάζεται, και εγώ εργάζομαι»· και αφού παρουσίασε τον εαυτό του ίσο με τον Θεό, πάλι λέει: «Ο Υιός δεν μπορεί να κάνει τίποτα από τον εαυτό του, αν δεν βλέπει τον Πατέρα να το κάνει». Έπειτα πάλι προχωρά στο υψηλότερο: «Διότι όσα κάνει εκείνος, αυτά και ο Υιός παρομοίως τα κάνει»· και πάλι στο ταπεινότερο: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και του δείχνει όλα όσα κάνει ο ίδιος, και μεγαλύτερα έργα από αυτά θα του δείξει». Είδες πόση ταπεινότητα υπάρχει πάλι; Πολύ λογικά. Διότι αυτό που προηγουμένως είπα, και δεν θα πάψω να το λέω, αυτό θα πω και τώρα: ότι όταν λέει κάτι εξαιρετικά χαμηλό και ταπεινό, το διατυπώνει με υπερβολή, ώστε η ταπεινότητα των λέξεων να πείσει και τους αγνώμονες να αποδεχθούν τα νοήματα με ευσεβή διάνοια. Επειδή, αν δεν συμβαίνει αυτό, αναλογίσου πόσο άτοπο είναι αυτό που ειπώθηκε, εξετάζοντάς το από τα ίδια τα λόγια. Διότι όταν λέει: «Και μεγαλύτερα έργα από αυτά θα του δείξει», θα φανεί ότι υπάρχουν πολλά που δεν έχει μάθει ακόμη· πράγμα το οποίο δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ούτε καν για τους αποστόλους. Διότι, αφού έλαβαν άπαξ τη χάρη του Πνεύματος, αμέσως και τα πάντα γνώριζαν και είχαν τη δύναμη να τα πράξουν.

Ιω. 5, 19-27 Επομένως, αν όσα «ο Πατέρας κάνει, αυτά και ο Υιός κάνει» και μάλιστα «ομοίως», είναι ίσος με αυτόν κατά πάντα. Το δε ότι «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει» και «θα δείξει» και «έχει δώσει όλη την κρίση», το λέγει, για να τους αποστομώσει, ότι δεν είναι αντίθεος· διότι, λέγει, αν «αγαπά τον Υιό», πώς θα αγαπούσε τον εχθρό; Πώς δε θα του επέτρεπε, και όχι μόνο του επιτρέπει, αλλά «και του δείχνει» να κάνει τα ίδια σαν να ευφραίνεται με τα έργα του; Πώς δε και θα του εμπιστευόταν όλη την «εξουσία»; Εξάλλου δε· όπως όταν λέγει ότι «του έδωσε» όλη την «εξουσία» ή «την κρίση», δεν αποστερεί τον εαυτό του από την εξουσία, αλλά το λέγει αυτό προς τιμήν του Υιού· διότι έτσι συνηθίζουν οι άνθρωποι, να τιμούν περισσότερο αυτόν που έχει την «εξουσία» να τιμωρεί και να σώζει. Όπως λοιπόν έχει πει αυτό προς τιμήν του Υιού σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, έτσι και το «έδωσε» έχει ειπωθεί προς τιμήν του Πατέρα· διότι «τιμούν» και αυτόν που δίνει την «εξουσία». Αν λοιπόν έλεγε ότι ο Υιός έχει «όλη την κρίση», διότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν», θα έδινε την υπόνοια ότι ο ίδιος αποστερήθηκε την εξουσία. Γι' αυτόν τον λόγο θέτει το «έδωσε», ώστε να τιμήσει «ομοίως» και «τον Υιό» και «τον Πατέρα», τον μεν ως δότη, τον δε ως αυτόν που τα έχει λάβει όλα. Πάλι, αν λέγοντας το «έδωσε» δεν πρόσθετε το «όλη», αλλά έλεγε ότι «έδωσε» μερίδιο της εξουσίας, θα υποβίβαζε το αξίωμα του Υιού.

ΛΟΓΟΣ ΚΗ'. Ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, κάνοντας διήγηση μυστικών πραγμάτων, λέει: «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και έχει δώσει τα πάντα στα χέρια του», και: «του δείχνει όλα όσα κάνει ο ίδιος, και θα του δείξει έργα μεγαλύτερα από αυτά, ώστε εσείς να πιστέψετε». Ποια είναι τα μεγαλύτερα έργα, τα οποία δίνει ο Πατέρας στον Υιό να κάνει; Διότι ανέστησε νεκρούς και έδωσε στους τυφλούς την όραση, στους χωλούς το να περπατούν, καθάρισε λεπρούς, θεράπευσε παραλυτικούς και γιάτρεψε κάθε νόσο. Ποια είναι λοιπόν τα «μεγαλύτερα από αυτά έργα»; Αλλά και τα έργα της κτίσης, που δημιούργησε ο Θεός, όλα υπήρχαν. Διότι υπήρχε ο ουρανός, ο ήλιος και η σελήνη, τα άστρα και όλος ο κόσμος τους, αλλά και η γη και κάθε φυτό υπήρχε, και κάθε σπόρος για σπορά, και οικοδομές πόλεων και σπιτιών, το νερό και όσα υπάρχουν σε αυτό, όρη και βουνά, ο αέρας και όλα τα πετεινά μέσα σε αυτόν υπήρχαν. Αλλά και ο νόμος υπήρχε και οι Γραφές υπήρχαν και όλη η δικαιοσύνη του νόμου ήταν γραμμένη στις Γραφές. Τι είναι λοιπόν αυτό που λείπει; Ιδού, τα πάντα υπήρχαν. Ποια είναι τα «μεγαλύτερα έργα», τα οποία υπόσχεται ο Κύριος να κάνει; Διότι και στα ορατά κανένα έργο δεν έκανε μεγαλύτερο από αυτά, όπως έχει καταγραφεί στο Ευαγγέλιο ότι έκανε. Ποια είναι λοιπόν τελικά τα «μεγαλύτερα έργα»;

Διότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και του δείχνει όλα όσα ο ίδιος κάνει, και θα του δείξει μεγαλύτερα έργα από αυτά, για να θαυμάζετε εσείς. Διότι όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όσους θέλει.» —«Δεν μπορεί ο Υιός να κάνει τίποτα από τον εαυτό του,» εφόσον δεν έχει τίποτα το αλλότριο ούτε ξένο προς τον Πατέρα, αλλά στα πάντα είναι όμοιος με τον Πατέρα· και δεν έχει άλλη ουσία, ώστε να έχει και άλλη δύναμη, και ακολούθως άλλη ενέργεια· αλλά επειδή έχει την ίδια ουσία, έχει και την ίδια δύναμη. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ενεργεί τα ίδια, και δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο παρά εκείνο που κάνει ο Πατέρας. Διότι δεν έχει άλλη δύναμη, είτε κατώτερη είτε ανώτερη της πατρικής· αλλά υπάρχει μία ουσία, μία δύναμη, μία ενέργεια στον Πατέρα και στον Υιό.

Ναι, λέει, αλλά ο Πατέρας είναι σαν ένας δάσκαλος του Υιού, υποδεικνύοντάς του πώς πρέπει να εργάζεται. Διότι, εάν ο Υιός δεν βλέπει τον Πατέρα να πράττει, δεν πράττει τίποτα. Επομένως ρωτώ τον Άρειο και τον Ευνόμιο, αυτούς που λένε αυτές τις ανοησίες, πώς διδάσκει ο Πατέρας τον Υιό; Με σοφία ή όχι; Οπωσδήποτε με σοφία. Και ποια είναι η σοφία του Θεού; Άραγε δεν είναι ο Υιός; Ναι, οπωσδήποτε. Ο Υιός, επομένως, διδάσκει τον εαυτό του. Ω, της ανοησίας σας! Εσείς που παραδίδετε τον Υιό στον Πατέρα σαν κάποιο παιδί για να μαθητεύσει. Εγώ όμως, μαζί με τη σοφία του Θεού, αποφαίνομαι ότι, εάν κάτι γνωρίζει ο Πατέρας, δεν το γνωρίζει χωρίς τον Υιό, διότι Αυτός είναι η σοφία Του. Εάν κάτι δύναται ο Πατέρας, δεν το δύναται χωρίς τον Υιό, διότι Αυτός είναι η δύναμή Του. Και για το ότι αυτά είναι αληθινά, άκου: «Ό,τι κάνει ο Πατέρας, αυτά και ο Υιός ομοίως τα κάνει». Εάν ο Πατέρας τα κάνει με εξουσία και δύναμη, και ο Υιός ομοίως. Δεν είναι λοιπόν κατώτερος ο Υιός από τον Πατέρα. Εάν δε λέχθηκε με ταπεινό τρόπο το «Του δείχνει τα πάντα» και το «Θα του δείξει μεγαλύτερα από αυτά», δεν πρέπει να απορούμε. Διότι συνομιλεί με ανθρώπους που κραυγάζουν εναντίον του και σπαράσσονται από τον φθόνο. Και αν δεν συνέπλεκε παντού τα ταπεινά με τα υψηλά, τι δεν θα έκαναν, εφόσον, ενώ εκφράζει τα περισσότερα με τόσο ταπεινό τρόπο, αυτοί μαίνονται;

Και τι σημαίνει το, «Και μεγαλύτερα από αυτά θα του δείξει;» Επειδή θεράπευσε τον παράλυτο, και πρόκειται να αναστήσει και νεκρό, γι' αυτό λέει: Αν θαυμάζετε που έκανα καλά τον παράλυτο, θα δείτε μεγαλύτερα από αυτά. Και ότι το ρήμα «δείχνω», αν και εκφράζει κάτι ταπεινό, το είπε κατ' οικονομίαν, για να θεραπεύσει την ανοησία τους, άκουσε τα παρακάτω. «Διότι, όπως ο Πατέρας», λέει, «ανασταίνει τους νεκρούς, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όποιους θέλει.» Ανασταίνει, λοιπόν, ο Υιός, όπως ακριβώς και ο Πατέρας, και μέσω αυτού αποδεικνύει το απαράλλακτο της δύναμής του· ενώ με το «όποιους θέλει», δείχνει την ισότητα της εξουσίας.