Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:24

Κεφάλαιο εʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Αμήν αμήν σας λέω, ότι όποιος ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε εκείνον που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια και δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή. ΠΡΑΞΕΙΣ. Αφού κήρυξαν το Ευαγγέλιο στην πόλη εκείνη και έκαναν αρκετούς μαθητές, επέστρεψαν στη Λύστρα, στο Ικόνιο και στην Αντιόχεια, στηρίζοντας τις ψυχές των μαθητών, προτρέποντάς τους να εμμένουν στην πίστη· και διδάσκοντας ότι μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθουμε στη βασιλεία των ουρανών.

Διότι τότε, αποδεικνύοντας ότι μοιάζει σε όλα με τον Θεό και Πατέρα, θα επιβεβαιώσουμε ότι λέει την αλήθεια πως, αν κάποιος δεν επιθυμεί να τιμά τον Υιό, δεν τιμά ούτε τον Πατέρα που τον απέστειλε. Διότι περί αυτού διεξάγεται η έρευνά μας, και έχει κινηθεί η ενδελεχής εξέταση των όσων μόλις αναλύθηκαν. <Αλήθεια, αλήθεια σας λέω ότι εκείνος που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε εκείνον που με έστειλε έχει ζωή αιώνια· και σε κρίση δεν έρχεται, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή.> Αφού ήδη απέδειξε επαρκώς με τα προηγούμενα, ότι οι ταλαίπωροι Ιουδαίοι δεν αμαρτάνουν μόνο απέναντι στον Υιό, τολμώντας να τον επιπλήττουν για όσα λέει διδάσκοντας ή για όσα εργάζεται ανάμεσά τους, αλλά από αμάθεια σφάλλουν και απέναντι στον ίδιο τον Πατέρα, και όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των λεγομένων, αφού περιόρισε με τον φόβο το θράσος τους, και τους έπεισε να ζουν πιο εγκρατώς με την ελπίδα των μελλόντων, πλέον τους σαγηνεύει προς την υπακοή. Και πάλι δεν διατύπωσε τον λόγο του περί αυτών χωρίς επιδεξιότητα. Διότι επειδή γνωρίζει ότι οι Ιουδαίοι ακόμη νοσούν πνευματικά, και ακόμη σκανδαλίζονται με αυτόν, πάλι ανάγει την πίστη στο πρόσωπο του Θεού και Πατέρα, όχι θέτοντας τον εαυτό του εκτός, αλλά επειδή τιμάται και αυτός εντός του Πατέρα, λόγω της ταυτότητας της ουσίας.

Θα ταίριαζε μάλιστα να πει και ο ίδιος ο Χριστός γι' αυτούς το εξής: «ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε και ο λαός δεν με κατενόησε». Διότι και η παλαιά λύτρωση έγινε μέσω αυτού. Και ο νόμος έχει τεθεί μέχρι τον καιρό της διορθώσεως, όπως είναι γεγραμμένο. Επειδή δε ... ήταν ανέφικτο να μπορέσει η σκιά να μας δικαιώσει, φανερώθηκε σε εμάς με σάρκα ο Μονογενής Λόγος του Θεού, για να δικαιώσει μέσω της πίστης όσους προσέρχονται σε αυτόν και να τους απαλλάξει από τον θάνατο και την αμαρτία. Αλλά ο Ισραήλ δεν τον κατενόησε, καίτοι έλεγε σαφώς: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, όποιος ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε εκείνον που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια, και δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». <Αλίμονο, έθνος αμαρτωλό, λαέ γεμάτε αμαρτίες, σπέρμα πονηρό, γιοι άνομοι· εγκαταλείψατε τον Κύριο και εξοργίσατε τον Άγιο του Ισραήλ.> Αφού εξήγγειλε πάρα πολύ καλά τον τρόπο της αθετήσεως και κατέδειξε το μέγεθος της ανοησίας που υπήρχε μέσα τους, μεταβάλλει αμέσως τον λόγο, αφενός προφανώς σε θρήνο γι' αυτούς, αφετέρου πάλι σε επίπληξη. Και θα ταίριαζε, νομίζω, προπαντός στο προφητικό πρόσωπο σχεδόν να τους οικτίρει, και από την υπερβολικά πολλή φιλοθεΐα του να εξεγείρεται και να λέει: Αλίμονο, έθνος αμαρτωλό, λαέ γεμάτε αμαρτίες, σπέρμα πονηρό, γιοι άνομοι.

Υπάρχει λοιπόν κρίση από τον Κύριο, λέει, προς αυτούς που κατοικούν τη γη· και είναι φανερό ότι εννοεί τη γη των Ιουδαίων· διότι δεν υπάρχει σε αυτούς η αλήθεια και το έλεος και η επίγνωση του Πατρός. Έρχεται λοιπόν σε κρίση με αυτούς που δεν έχουν αυτά τα πράγματα· απέφυγαν όμως το να κριθούν μαζί του, ή μάλλον από αυτόν, όσοι αποδέχθηκαν την πίστη. Και αυτό θα γινόταν σαφές από τα λόγια του Χριστού που λέει πάλι: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, όποιος πιστεύει σε εμένα έχει ζωή αιώνια, και σε κρίση δεν έρχεται». Τι είναι λοιπόν αυτό που έχει απλωθεί πάνω στη γη; Κατάρα και ψεύδος και φόνος και κλοπή και μοιχεία· και αναμειγνύουν αίμα με αίμα. Και ποια είναι η κατάρα; Η καταλαλιά και η ύβρις· διότι τα πλήθη των Εβραίων δεν σταμάτησαν καθόλου να υβρίζουν τον Ιησού, επιτιθέμενοι με ασυγκράτητη και αχαλίνωτη γλώσσα, ώστε πότε να τον αποκαλούν Σαμαρείτη, πότε μέθυσο, και ότι έχει γεννηθεί από πορνεία. Επειδή πίστευαν ότι η αγία Παρθένος είχε διαπράξει μοιχεία· επομένως η κατάρα βρίσκεται σε αυτά. Έλεγαν ψέματα και κατά της δόξας του, λέγοντας ότι έχει δαιμόνιο, και αποδίδοντας στις δυνάμεις του Βεελζεβούλ τα θεία σημεία. Το ότι δε θα μπορούσαν να αποδειχθούν ένοχοι έχοντας δολοφονική διάθεση απέναντί του, θα μπορούσε κανείς να το καταλάβει από το γεγονός ότι πολλές φορές ο Εμμανουήλ λιθοβολήθηκε από αυτούς· και ότι οδηγήθηκε μέχρι την ίδια την άκρη του βουνού, για να κατακρημνιστεί. Και τα εγκλήματα δεν σταματούν σε αυτά.

Το ότι μάλιστα τον χλεύασαν, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το διαπιστώσει κανείς από όσα έχουν γραφτεί γι' αυτόν. Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των όλων έλεγε: «Αμήν, αμήν σας λέω: εκείνος που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια»· και προσέθετε ότι «δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα». Εκείνοι όμως απαντούσαν σκληροί και υπερόπτες, και εξαιτίας της υπερβολικής τους ασυνεσίας, μη κατανοώντας τα λεγόμενα, εναντιώνονταν λέγοντας: «Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες πέθαναν, και εσύ λες: Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου, δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα; Για ποιον περνάς τον εαυτό σου;». [Επομένως, άλλοτε μεν τον έβαζαν σε πειρασμό, άλλοτε δε τον χλεύαζαν τρίζοντας τα δόντια τους εναντίον του, έχοντας την καρδιά τους γεμάτη από διαβολική μανία και δαιμονιώδη ωμότητα. Αλλά, ω Κύριε, λέει, πότε θα επιβλέψεις;

Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που και ο ίδιος ο Σωτήρας είπε στα πλήθη των Ιουδαίων κατά τον καιρό της επίγειας παρουσίας Του: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι όποιος ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε Εκείνον που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια, και δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή.» Και πάλι: «Εκείνος που πιστεύει στον Υιό δεν κρίνεται.» Αφού λοιπόν αποδεχθούμε τα δικαιώματα του Χριστού, τότε πια, τότε και στην Ελείμ θα φτάσουμε, που σημαίνει ανάβαση. Διότι αναβιβαζόμαστε από την παλαιά μας νηπιότητα σε έναν άρτιο νου, και αφού φτάσουμε στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, θα εντρυφήσουμε στις πηγές των νοητών υδάτων. Και αυτές, όντας δώδεκα, διαγράφουν για εμάς τον χορό των αγίων αποστόλων· θα συναντήσουμε όμως και τα εβδομήκοντα στελέχη των φοινίκων. Διότι είναι γραμμένο ότι μετά τους αγίους αποστόλους «ανέδειξε ο Κύριος άλλους εβδομήκοντα.» Το ότι δε οι θεσπέσιοι μαθητές είναι αληθινά πηγές, που αναβλύζουν για εμάς τον θείο, σωτήριο και αναγκαίο για τη ζωή λόγο, θα μπορούσε να το υποδείξει πολύ καλά σε όσους έχουν δικαιωθεί από τον νόμο ο Θεός των όλων, λέγοντας τα εξής: «Αντλήστε νερό με ευφροσύνη από τις πηγές του Σωτηρίου.» Σχετικά δε με κάθε άγιο ο θεσπέσιος Μελωδός αναφέρει: «Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα.» Και μην απορήσεις. Επειδή και ο ίδιος ο Χριστός κατονομάζεται με αυτήν την ονομασία μέσα στη θεόπνευστη Γραφή.

Και θα τον εξιλεώσει ο ιερέας ενώπιον του Κυρίου, και θα του συγχωρεθεί κάθε ένα από όλα όσα έπραξε και αμάρτησε εξαιτίας αυτού.» Βλέπεις ότι ο τρόπος του καθαρμού προχωρά εξίσου και ολοκληρώνεται και με τα δύο; Διότι θα αποζημιώσει με επιπλέον προσθήκη και με την προσφορά ενός κριαριού· ο νόμος διέταζε πολύ σωστά ότι πρέπει να αποκρούονται τόσο τα εγκλήματα προς τον Θεό όσο και εκείνα προς τους αδελφούς και ομογενείς. Η δικαίωση όμως εν Χριστώ δεν είναι καθόλου μερική, αλλά μάλλον τέλεια έκπλυση αυτού που συνήθως μολύνει· γι' αυτό και έλεγε: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι εκείνος που πιστεύει σε εμένα έχει ζωή αιώνια και δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». Εάν λοιπόν απέφυγε την κρίση εκείνος που έχει οικειοποιηθεί τη δικαίωση μέσω της πίστης διά του Χριστού, υπάρχει απόλυτη ανάγκη να πούμε ότι διέφυγε τα εγκλήματα· και κανένα είδος κατηγοριών δεν θα μπορούσε να ισχύσει εναντίον ενός τέτοιου ανθρώπου, λέω. «Διότι, αφού ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Επομένως, απολογούμενοι έμπρακτα στους αδελφούς που έχουμε λυπήσει, θα βρούμε τη δικαίωση εν Χριστώ απόλυτα έτοιμη.

Υποσχόταν βεβαίως να προστατεύσει τους υιούς του Ισραήλ, αφού είχαν χριστεί με αίμα οι παραστάτες των θυρών, πράγμα που ονόμαζε σημείο της προς αυτόν οικείωσης. «Διότι θα δω», λέει, «το σημείο και θα σας προστατεύσω». Διότι, όταν ο Θεός επιφέρει οργή και θυμό πάνω σε κάθε τι υψηλό και υπερήφανο, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, και καταδικάζει σε θάνατο τον ασελγή και τον αλιτήριο, και εκείνον που αμετανόητα καταφρόνησε την ευσέβεια προς Αυτόν, διαφεύγουν και απαλλάσσονται από την ποινή μόνο εκείνοι που είναι σφραγισμένοι με το καλό σημάδι και ραντισμένοι με το αίμα του Χριστού. Διότι τον άκουσες να λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει ζωή αιώνια, και σε κρίση δεν έρχεται, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή· ενώ εκείνος που δεν πιστεύει, δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού μένει πάνω του». Επομένως, μέτοχοι της αιώνιας ζωής, φίλοι και γνώριμοι του Θεού και Πατέρα, καθώς και νικητές του θανάτου, είναι οι αγιασμένοι, επειδή ακριβώς μετέχουν στον Χριστό, με τρόπο βεβαίως μυστικό, και έχουν χριστεί με το άγιο αίμα.

Διότι το όνομα της πίστεως είναι μεν ένα ως προς την ονομασία, αλλά διαιρείται σε δύο. Το ένα είδος της πίστεως είναι το δογματικό, το οποίο εμπεριέχει τη συγκατάθεση της ψυχής περί κάποιου πράγματος· και ωφελεί την ψυχή, καθώς λέει ο Κύριος: «Εκείνος που ακούει τα λόγια μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια, και δεν έρχεται σε κρίση». Και πάλι: «Εκείνος που πιστεύει στον Υιό δεν κρίνεται, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». Ω, τι μεγάλη η φιλανθρωπία του Θεού! Διότι οι δίκαιοι μεν ευαρέστησαν τον Θεό μέσα σε πολλά έτη· αυτό δε που εκείνοι απέκτησαν κατορθώνοντάς το δι' ευαρεστήσεως πολλών ετών, αυτό τώρα ο Ιησούς σου το χαρίζει μέσα σε μία ώρα. Διότι εάν πιστέψεις ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός και ότι ο Θεός τον ανέστησε εκ νεκρών, θα σωθείς και θα μετατεθείς στον παράδεισο, από εκείνον που εισήγαγε τον ληστή στον παράδεισο. Και μην απιστήσεις εάν αυτό είναι δυνατό. Διότι αυτός που έσωσε στον άγιο τούτο Γολγοθά τον ληστή, ο οποίος πίστεψε μέσα σε μία ώρα, ο ίδιος θα διασώσει και εσένα, εφόσον πιστέψεις.

Και υπάρχουν πολλές αποδείξεις περί της αιώνιας ζωής. Σε εμάς δε που επιθυμούμε να αποκτήσουμε αυτήν την αιώνια ζωή, οι θείες Γραφές υποδεικνύουν τους τρόπους της απόκτησής της. Από αυτές, τώρα, λόγω του μήκους του λόγου, θα παραθέσουμε λίγες μαρτυρίες, αφήνοντας τις υπόλοιπες να τις ερευνήσουν οι επιμελείς. Άλλοτε μεν αναφέρουν ότι αποκτάται διά της πίστεως. Διότι έχει γραφτεί: «εκείνος που πιστεύει στον Υιό έχει ζωή αιώνια», και τα εξής. Και πάλι ο Ίδιος λέει: «αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι εκείνος που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε Εκείνον που με έστειλε έχει ζωή αιώνια», και τα εξής. Άλλοτε δε, ότι αποκτάται διά του ευαγγελικού κηρύγματος. Διότι λέει ότι «και αυτός που θερίζει λαμβάνει μισθό και συγκεντρώνει καρπό για την αιώνια ζωή». Άλλοτε δε, ότι αποκτάται διά του μαρτυρίου και της εν Χριστώ ομολογίας. Διότι λέει: «και αυτός που μισεί την ψυχή του σε αυτόν τον κόσμο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή». Και πάλι, ότι αποκτάται με το να προτιμά κανείς τον Χριστό από τα χρήματα και τους συγγενείς: «και καθένας, ο οποίος άφησε αδελφούς ή αδελφές», και τα εξής, «θα κληρονομήσει αιώνια ζωή». Και ότι αποκτάται διά της τηρήσεως των εντολών: «μη μοιχεύσεις, μη φονεύσεις», και τα υπόλοιπα που ακολουθούν, καθώς απάντησε σε εκείνον που Τον πλησίασε και Του είπε: «Διδάσκαλε αγαθέ, τι να κάνω για να έχω αιώνια ζωή;». Ακόμη, βεβαίως, και με την αποχή από τις φαύλες πράξεις, προκειμένου στο εξής να δουλεύουμε στον Θεό.

Το καμίνι δοκιμάζει τον άργυρο και τον χρυσό, και ο φόβος του Κυρίου τους λογισμούς εκείνων που Τον αγαπούν. Όπως ακριβώς ο τεχνίτης που κάθεται δίπλα στο αμόνι και κατασκευάζει χρήσιμα σκεύη, έτσι και ο φόβος του Θεού καθαρίζει κάθε πονηρό ενθύμημα από την καρδιά, και παράγει λόγια με γνώση. Σε Αυτόν που δίνει τον φόβο Του στις καρδιές μας ας αποδώσουμε δόξα· διότι Αυτός είναι που διδάσκει στον άνθρωπο τη γνώση. Αρχή της σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου, και αγαθή σύνεση χαρακτηρίζει όλους όσους την εφαρμόζουν. Η ευσέβεια προς τον Θεό είναι η αρχή της επίγνωσης. Ο σοφός θα τηρήσει τις εντολές του Χριστού, και εκείνος που πορεύεται σύμφωνα με αυτές δεν θα ντροπιαστεί ποτέ. Εκείνος όμως που τις εγκαταλείπει είναι άφρων, και μάταιη είναι η ελπίδα του· ενώ εκείνος που τις τηρεί αληθινά, έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή. Στον αιώνα δεν θα δει σκοτάδι, και την ημέρα του θανάτου του θα βρει χάρη. Πιστοί άγγελοι θα οδηγήσουν την ψυχή του, και πάνω στην ασάλευτη πέτρα θα βρίσκεται το θεμέλιό του, και θα γίνει κληρονόμος της αιώνιας ζωής.

Ελάτε, αγαπητοί, πριν έλθει εκείνη η φοβερή ημέρα, ας ρίξουμε τους εαυτούς μας στο πέλαγος των οικτιρμών του Θεού. Ο ίδιος ο Θεός προτρέπει και προσκαλεί τους πάντες, λέγοντας: ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω. Τους πάντες προσκαλεί ο φιλάνθρωπος και ανεξίκακος, ο εύσπλαχνος και μακρόθυμος, ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι. Δεν προτρέπει και καλεί μόνο τους δικούς του, αλλά καλεί τους πάντες. Ελάτε προς εμένα όλοι· είτε πλούσιος είτε φτωχός, διότι αυτόν που έρχεται προς εμένα δεν θα τον αποδιώξω. Ποιος όμως είναι αυτός που έρχεται προς εμένα; Αυτός που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί. Αυτός που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε. Μακάριος είναι αυτός που ακούει τον λόγο του και τον φυλάττει, και άθλιος αυτός που παρακούει, διότι εκείνος ο λόγος θα τον κρίνει κατά την έσχατη ημέρα, καθώς έχει γραφεί: είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.

Ποια είναι λοιπόν αυτή; Είπε ο Χριστός: «Όποιος δεν πιστεύει στον Υιό, έχει ήδη κριθεί». Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Έχει ήδη κριθεί; Αν και δεν έχει έλθει ακόμη η ανάσταση, ούτε η κόλαση και η τιμωρία· πώς λοιπόν έχει ήδη κριθεί; Εξαιτίας της αμαρτίας. Και πάλι λέει: «Όποιος πιστεύει στον Υιό, έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». Και δεν είπε «θα μεταβεί», αλλά «έχει ήδη μεταβεί»· και ο μεν εξαιτίας του κατορθώματός του, ο δε εξαιτίας του αμαρτήματος. Όπως λοιπόν εκείνος έχει κριθεί χωρίς να έχει ακόμη δικαστεί, και αυτός έχει μεταβεί στη ζωή χωρίς να έχει ακόμη μεταβεί, και απευθύνεται στον έναν με βάση το κατόρθωμα και στον άλλον με βάση το αμάρτημα, μιλώντας για γεγονότα που δεν έχουν συμβεί ακόμη σαν να έχουν ήδη γίνει· έτσι ακριβώς μιλούσε και στον ληστή. Διότι και οι ιατροί, όταν δουν κάποιον σε απελπιστική κατάσταση, λένε ότι έχει ήδη πεθάνει και είναι νεκρός, μολονότι τον βλέπουν να αναπνέει ακόμη. Αλλά όπως εκείνος, επειδή δεν έχει καμία ελπίδα σωτηρίας, θεωρείται νεκρός από τους ιατρούς· έτσι και ο ληστής, επειδή δεν είχε πλέον καμία πιθανότητα να επιστρέψει στην απώλεια, έχει ήδη εισέλθει στον ουρανό.

Διότι το να αποσταλεί κανείς προϋποθέτει μετάβαση· ο Θεός όμως είναι πανταχού παρών. Για ποιον λόγο, λοιπόν, λέει ότι έχει αποσταλεί; Εκφράζεται με πιο απτά λόγια, φανερώνοντας την ομόνοια με τον Πατέρα· έτσι, άλλωστε, διαμορφώνει και τα επόμενα λόγια, θέλοντας να εδραιώσει αυτό ακριβώς. Διότι λέει: «Αμήν, αμήν σας λέω, ότι όποιος ακούει τους λόγους μου και πιστεύει σε Εκείνον που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια».

Βλέπεις πώς συνεχώς επαναλαμβάνει το ίδιο, θεραπεύοντας εκείνη την καχυποψία, και στη συνέχεια και μέσα από τα επόμενα λόγια του, διαλύοντας την εχθρότητά τους προς αυτόν τόσο με τον φόβο όσο και με την υπόσχεση ευεργεσίας, και χρησιμοποιώντας εδώ πάλι μεγάλη συγκατάβαση στα λόγια του; Διότι δεν είπε: «Αυτός που ακούει τους λόγους μου και πιστεύει σε εμένα». Επειδή θα θεωρούσαν ότι αυτό ήταν αλαζονεία και περιττός κομπασμός. Διότι, αν μετά από τόσο χρόνο και αναρίθμητα θαύματα το υποπτεύθηκαν αυτό, όταν Εκείνος μίλησε με αυτόν τον τρόπο, πολύ περισσότερο θα το έκαναν τότε. Γι' αυτό και του έλεγαν τότε: «Ο Αβραάμ πέθανε και οι προφήτες πέθαναν, και πώς εσύ λες: "Εάν κάποιος τηρήσει τον λόγο μου, στον αιώνα δεν θα γευτεί θάνατο";». Για να μην εξαγριωθούν, λοιπόν, και εδώ, δες τι λέει: «Αυτός που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε Εκείνον που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια». Και αυτό δεν καθιστούσε καθόλου λίγο πιο ευπρόσδεκτο τον λόγο, εννοώ το να μάθουν ότι εκείνοι που τον ακούνε, πιστεύουν στον Πατέρα. Διότι, εφόσον θα το δέχονταν αυτό με προθυμία, επρόκειτο να δεχτούν ευκολότερα και τα υπόλοιπα. Ώστε, το να πει κάτι ταπεινό συνέβαλλε και προετοίμαζε τον δρόμο για τα υψηλά. Και αφού είπε: «Έχει ζωή αιώνια», προσθέτει: «Και σε κρίση δεν έρχεται, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή»· καθιστώντας με αυτά τα δύο τον λόγο του ευπρόσδεκτο, αφενός με το ότι αντικείμενο της πίστης είναι ο Πατέρας, και αφετέρου με το ότι εκείνος που πείθεται απολαμβάνει πολλά αγαθά. Όσο για το «σε κρίση δεν έρχεται», αυτό σημαίνει ότι δεν τιμωρείται.

Αν λοιπόν με αυτόν τον τρόπο πέθανε και με αυτόν τον τρόπο, όπως ελέχθη, έχει ταφεί, αξίζει να θρηνείται κανείς έναν τέτοιο άνθρωπο, διότι πράγματι πέθανε. Εκείνος όμως που πέθανε εν μετανοία, με αγαθά έργα, φέροντας στον τράχηλό του τον χρηστό ζυγό του Χριστού και το δικό Του φορτίο, αυτός δεν έχει πεθάνει, «αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». Έχει κοιμηθεί οσίως, και έχοντας διαβεί προς την αγήρω ζωή, ανακράζει με πεποίθηση: «Καταπόθηκε ο θάνατος με νίκη. Πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; Πού είναι, άδη, η νίκη σου;» Διότι καταβρόχθισες πάρα πολλούς, αλλά να ξέρεις καλά ότι Ένας, που πέθανε εκουσίως υπέρ όλων, ζωοποίησε τους νεκρούς και εσένα σε θανάτωσε. Διότι βασίλευσες από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή, δηλαδή μέχρι τον νόμο· βασίλευσες, επειδή οι άνθρωποι δεν λάτρευαν τον Θεό αλλά κωφά ξόανα. Ο Μωυσής όμως, αφού δίδαξε τη θεογνωσία μέσω του νόμου, μαζί με πάρα πολλά άλλα, είπε και τούτο εκ προσώπου του Θεού: «Δείτε, δείτε ότι εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει Θεός εκτός από εμένα. Εγώ θα θανατώσω και θα ζωοποιήσω, θα πατάξω και εγώ θα ιατρέψω, και δεν υπάρχει κανείς που θα ξεφύγει από τα χέρια μου». Και πάλι μέσω του Ησαΐα: «Μάθετε», λέει, «και πιστέψτε μου και κατανοήστε ότι εγώ είμαι»· και ερμηνεύοντας τι σημαίνει το «εγώ είμαι», είπε: «Πριν από εμένα δεν υπήρξε άλλος θεός και μετά από εμένα δεν θα υπάρξει»· διότι, αν και ονομάζονται «θεοί πολλοί και κύριοι πολλοί», εντούτοις παράφρονα οικειοποιήθηκαν το όνομα της θεότητας ως ένα απλώς κενό όνομα. «

Ιω. 5, 19-27 Επομένως, αν όσα «ο Πατέρας κάνει, αυτά και ο Υιός κάνει» και μάλιστα «ομοίως», είναι ίσος με αυτόν κατά πάντα. Το δε ότι «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του δείχνει» και «θα δείξει» και «έχει δώσει όλη την κρίση», το λέγει, για να τους αποστομώσει, ότι δεν είναι αντίθεος· διότι, λέγει, αν «αγαπά τον Υιό», πώς θα αγαπούσε τον εχθρό; Πώς δε θα του επέτρεπε, και όχι μόνο του επιτρέπει, αλλά «και του δείχνει» να κάνει τα ίδια σαν να ευφραίνεται με τα έργα του; Πώς δε και θα του εμπιστευόταν όλη την «εξουσία»; Εξάλλου δε· όπως όταν λέγει ότι «του έδωσε» όλη την «εξουσία» ή «την κρίση», δεν αποστερεί τον εαυτό του από την εξουσία, αλλά το λέγει αυτό προς τιμήν του Υιού· διότι έτσι συνηθίζουν οι άνθρωποι, να τιμούν περισσότερο αυτόν που έχει την «εξουσία» να τιμωρεί και να σώζει. Όπως λοιπόν έχει πει αυτό προς τιμήν του Υιού σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική, έτσι και το «έδωσε» έχει ειπωθεί προς τιμήν του Πατέρα· διότι «τιμούν» και αυτόν που δίνει την «εξουσία». Αν λοιπόν έλεγε ότι ο Υιός έχει «όλη την κρίση», διότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν», θα έδινε την υπόνοια ότι ο ίδιος αποστερήθηκε την εξουσία. Γι' αυτόν τον λόγο θέτει το «έδωσε», ώστε να τιμήσει «ομοίως» και «τον Υιό» και «τον Πατέρα», τον μεν ως δότη, τον δε ως αυτόν που τα έχει λάβει όλα. Πάλι, αν λέγοντας το «έδωσε» δεν πρόσθετε το «όλη», αλλά έλεγε ότι «έδωσε» μερίδιο της εξουσίας, θα υποβίβαζε το αξίωμα του Υιού.

Ιω. 5, 31-34 Ή μάλλον θα μπορούσε να πει κανείς ότι το «εάν εγώ μαρτυρώ περί εμαυτού» και τα εξής, δεν λέγεται ως απόφανση ούτε προτείνεται από τον Δεσπότη, αλλά προβάλλεται ως αντίρρηση των Ιουδαίων και προέρχεται από εκείνους· επειδή, δηλαδή, ο Δεσπότης είπε πολλά και υψηλά για τον εαυτό Του, ότι «εκείνος που δεν τιμά» Αυτόν όπως τον Πατέρα «δεν τιμά ούτε τον Πατέρα», ότι «εκείνος που ακούει τον λόγο» Του «δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή», ότι «οι νεκροί» ακούγοντας «τη φωνή» Του θα ζήσουν και τα παρόμοια. Επειδή, λοιπόν, όταν τα έλεγε αυτά οι Ιουδαίοι δυσανασχετούσαν και επρόκειτο να Του πουν: «εσύ μαρτυρείς για τον εαυτό σου, η μαρτυρία σου δεν είναι αληθινή» (διότι αυτό έπραξαν και αλλού). Προλαμβάνοντας, λοιπόν, αυτή την αντίρρηση, αποδεικνύει ότι δεν έχουν κανένα λογικό έρεισμα ούτε σε αυτό, λέγοντας για παράδειγμα: «Θα μου πείτε», λέει, «ότι λέγοντας αυτά εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου και η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή, αλλά και αυτή σας η πρόφαση έχει πλέον ανααιρεθεί. Διότι δεν είμαι εγώ ο μόνος που μαρτυρώ για τον εαυτό μου, αλλά και ο Ιωάννης, τον οποίο εσείς θαυμάζετε και θεωρείτε αξιόπιστο. Και γιατί λέω τον Ιωάννη; Αλλά και ο ίδιος ο Πατέρας μαρτύρησε διά του Πνεύματος, του οποίου τη μαρτυρία εσείς δεν ακούσατε, ούτε τώρα ούτε στο παρελθόν, ούτε αποκτήσατε ορθή αντίληψη για τη μακαρία και ακήρατη ουσία Του».

Διότι η γυναίκα, λέγει, όταν γεννά, αισθάνεται λύπη· όταν όμως γεννήσει, χαίρεται, επειδή γεννήθηκε άνθρωπος στον κόσμο. Έτσι και η ψυχή, αφού λάβει τον επουράνιο σπόρο, όσο διάστημα κυοφορεί δοκιμάζει θλίψη, βασανιζόμενη από ποικίλους πειρασμούς· όταν όμως γεννήσει, δηλαδή όταν φθάσει στην τελειότητα, χαίρεται παντοτινά με χαρά ανεκλάλητη, επειδή γεννήθηκε επουράνιος και καινός άνθρωπος στον άνω κόσμο. Και όπως ο Κύριος, αφού έλαβε σώμα, το ανέλαβε και το εκάθισε επάνω, στα δεξιά της μεγαλοσύνης στα ύψη, έτσι και τώρα, τις ψυχές που πιστεύουν και είναι άξιες του Θεού, τις μεθιστά στη βασιλεία Του, αφού τις αναγέννησε άνωθεν από το δικό Του Πνεύμα, καθώς λέγει ο Κύριος: Εκείνος που πιστεύει σε εμένα έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή. Διότι οι αληθινά πιστοί, αν και παραμένουν στη γη, διακονούν τον Κύριο άνω στους ουρανούς, και Αυτός επίσης, ενώ κάθεται άνω στον θρόνο της μεγαλοσύνης Του, επαναπαύεται κάτω στις ψυχές των αγίων σαν σε θρόνους· διότι αποτελούν μέλη και σώμα Του, ολόκληρη η εκκλησία των αγίων, ενώ ο Ίδιος είναι η κεφαλή της εκκλησίας. Διότι, όπως ακριβώς υπάρχει μία ψυχή σε ολόκληρο το σώμα, και κάθε μέλος του σώματος διοικείται από τη μία ψυχή, έτσι και όλοι οι άγιοι ζουν μέσα στο Πνεύμα της θεότητας και διοικούνται από Αυτό, και κάθε μέλος ζει στην υπόσταση και στη θεϊκή ψυχή.

Διότι σε αυτό διαφέρουν οι αληθινοί Χριστιανοί από ολόκληρο το γένος των ανθρώπων, και υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο, όπως προείπαμε: στο ότι ο νους και η διάνοιά τους βρίσκονται πάντοτε στο ουράνιο φρόνημα και κατοπτρίζονται τα αιώνια αγαθά μέσω της μετουσίας και της μετοχής του Αγίου Πνεύματος, στο ότι έχουν γεννηθεί άνωθεν από τον Θεό και έχουν αξιωθεί να γίνουν τέκνα Θεού εν αληθεία και δυνάμει, και στο ότι έχουν φτάσει σε σταθερότητα, εδραιότητα, αταραξία και κατάπαυση μέσα από πολλούς αγώνες, κόπους και χρόνια, χωρίς πλέον να κλονίζονται και να παραδέρνουν μέσα σε ασταθείς και μάταιους λογισμούς. Ως προς αυτό είναι μεγαλύτεροι και ανώτεροι από τον κόσμο, στο ότι δηλαδή ο νους τους και το φρόνημα της ψυχής τους βρίσκονται στην ειρήνη του Χριστού και στην αγάπη του Πνεύματος, όπως ακριβώς και ο Κύριος, αναφερόμενος σε τέτοιους ανθρώπους, έλεγε ότι «έχουν μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή».

Όπως ακριβώς δοξάστηκε το σώμα του Κυρίου, όταν ανέβηκε στο όρος και μεταμορφώθηκε στη θεϊκή δόξα και στο άπειρο φως, έτσι και τα σώματα των αγίων δοξάζονται και αστράφτουν. Διότι, όπως η δόξα του Χριστού, η οποία βρισκόταν μέσα Του, εξαπλώθηκε στο σώμα Του και εξέλαμψε, με τον ίδιο τρόπο και στους αγίους η δύναμη του Χριστού που βρίσκεται μέσα τους, εκείνη την ημέρα θα υπερεκχυθεί εξωτερικά στα σώματά τους. Διότι ήδη από τώρα μετέχουν από την ουσία και τη φύση Του μέσα στον νου τους. Επειδή είναι γραμμένο: «αυτός που αγιάζει και αυτοί που αγιάζονται προέρχονται από έναν» και: «τη δόξα που μου έδωσες, την έχω δώσει σε αυτούς». Όπως ακριβώς από μία φωτιά ανάβουν πολλά λυχνάρια, είναι αναγκαίο και τα σώματα των αγίων, όντας μέλη του Χριστού, να γίνουν το ίδιο με αυτό που είναι ο Χριστός. Ερώτηση: Πώς γίνονται οι Χριστιανοί ανώτεροι από τον πρώτο Αδάμ; Διότι εκείνος ήταν αθάνατος και άφθαρτος κατά την ψυχή και το σώμα, ενώ αυτοί πεθαίνουν και φθείρονται. Απόκριση: Ο αληθινός θάνατος βρίσκεται μέσα στην καρδιά και είναι κρυμμένος, και ο εσωτερικός άνθρωπος έχει νεκρωθεί. Εάν λοιπόν κάποιος «έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή» ως προς το κρυπτόν, αυτός αληθινά ζει εις τους αιώνες και δεν πεθαίνει. Αλλά κι αν τα σώματα τέτοιων ανθρώπων διαλύονται προσωρινά, ανασταίνονται πάλι με δόξα, διότι είναι αγιασμένα. Γι' αυτό, τον θάνατο των Χριστιανών τον ονομάζουμε ύπνο και κοίμηση.

Ερώτηση: Πώς γίνονται ανώτεροι οι Χριστιανοί από τον πρώτο Αδάμ; Διότι τα σώματά τους πεθαίνουν και φθείρονται, ενώ εκείνος, όπως ακριβώς ήταν αθάνατος κατά την ψυχή, έτσι ήταν και άφθαρτος κατά το σώμα. Απόκριση: Ο αληθινός θάνατος είναι εσωτερικά κρυμμένος στην καρδιά και ο άνθρωπος έχει νεκρωθεί εσωτερικά. Αν κάποιος, λοιπόν, «έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή», στο κρυφό βάθος του, αυτός ζει αληθινά στους αιώνες και δεν πεθαίνει. Και αν ακόμη τα σώματα των ανθρώπων αυτών διαλύονται για κάποιο χρονικό διάστημα, ωστόσο είναι αγιασμένα και ανασταίνονται εν δόξη. Γι' αυτό ονομάζουμε ύπνο την κοίμηση των Χριστιανών. Δεν ήταν λοιπόν απολύτως άφθαρτο το σώμα του Αδάμ, αλλά βρισκόταν σε μια ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ αφθαρσίας και φθοράς. Αν πάλι, όπως λες, ο άνθρωπος ήταν αθάνατος κατά το σώμα, τότε όλος ο κόσμος βλέποντας το παράδοξο του πράγματος, ότι δηλαδή δεν φθείρονται τα σώματα των Χριστιανών, θα προσέρχονταν στο αγαθό από κάποια ανάγκη, και όχι με ελεύθερη βούληση. Αλλά για να διατηρηθεί και να φανερωθεί το αυτεξούσιο, το οποίο από την αρχή έδωσε στον άνθρωπο ο Κύριος, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τα πράγματα κατευθύνονται κατά θεία οικονομία και επέρχεται η διάλυση του σώματος, ώστε να εναπόκειται στη θέληση του ανθρώπου το να στραφεί προς το αγαθό ή προς το κακό.

Διότι σε αυτό διαφέρουν οι όντως αληθινοί Χριστιανοί από ολόκληρο το γένος των ανθρώπων και υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ αυτών και των ανθρώπων του κόσμου, όπως προείπαμε, στο ότι ο νους και η διάνοιά τους βρίσκονται πάντοτε στο ουράνιο φρόνημα και κατοπτρίζουν τα αιώνια αγαθά μέσω της κοινωνίας και της μετοχής του Αγίου Πνεύματος, στο ότι έχουν γεννηθεί άνωθεν από τον Θεό και έχουν καταξιωθεί να γίνουν τέκνα Θεού εν δυνάμει και αληθεία και στο ότι έχουν φτάσει σε σταθερότητα, εδραιότητα, αταραξία και ανάπαυση μέσα από πολλούς αγώνες, κόπους, πόνους και χρόνια, χωρίς πλέον να κλονίζονται και να κλυδωνίζονται από ασταθείς και μάταιους λογισμούς της κακίας. Σε αυτό, λοιπόν, είναι ανώτεροι και ισχυρότεροι από τον κόσμο, επειδή ο νους τους και το φρόνημα της ψυχής τους βρίσκονται στην ειρήνη του Χριστού και στην αγάπη του Πνεύματος, όπως άλλωστε έλεγε και ο Κύριος αναφερόμενος σε τέτοιους ανθρώπους: «έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή».

Και αν εκείνος που τρώει τη σάρκα του και πίνει το αίμα του έχει ζωή αιώνια «και δεν έρχεται σε κρίση αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή», είναι ολοφάνερο ότι αυτός που δεν γνωρίζει ότι έχει αιώνια ζωή και δεν έχει συνειδητοποιήσει τη μετάβαση από τον θάνατο στη ζωή, όπως ακριβώς εκείνος που μεταβαίνει από μια σκοτεινή κατοικία σε μια φωτεινή και λαμπρή, δεν έχει γνωρίσει ακόμη το μυστήριο της οικονομίας του Θεού, ούτε έχει γίνει μέτοχος της αιώνιας ζωής. Αν πάλι υποσχέθηκε να δώσει το Άγιο Πνεύμα σε όσους πιστεύουν σε αυτόν, το οποίο είναι σαν «πηγή νερού που αναβλύζει για αιώνια ζωή» και ποταμούς που ρέουν από την κοιλία του, αυτός που δεν βλέπει να συμβαίνουν αυτά μέσα του καθημερινά, καθώς και τα υπόλοιπα όσα είπε ο Κύριος ότι θα δώσει και θα κάνει μαζί με αυτούς που τον πιστεύουν, πώς θα μπορούσε να αποκαλεί τον εαυτό του τέλειο πιστό; Εκείνον δε που νομίζει ότι αυτά αρμόζουν μόνο στους αποστόλους και στους αρχαίους πατέρες, και υποστηρίζει ότι εμείς δεν πρέπει να ελπίζουμε πως με τον αγώνα μας θα γίνουμε όμοιοι και ίσοι με εκείνους, ούτε να εξισώνουμε τα δικά μας με τα δικά τους και τα δικά τους με τα δικά μας, ποιος από αυτούς που έχουν τη γνώση του Θεού και συμπόνια δεν θα τον έκλαιγε μέσα από την ψυχή του;

Καλεί, λοιπόν, τους πάντες από ανατολών έως δυσμών, εννοώ τους Εβραίους και τους Έλληνες. Προγνώριζε δε, ως Θεός, όπως πολλές φορές αναφέραμε, την απείθεια των Εβραίων εξαιτίας της απιστίας τους και την επιστροφή των εθνών μέσω της πίστεως. Και προ των αιώνων προόρισε, ώστε όσοι πιστέψουν σε αυτόν και βαπτιστούν στο όνομά του, δηλαδή στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και φάνε το άχραντο σώμα του Υιού του και πιουν το τίμιο αίμα του, να δικαιωθούν από την αμαρτία, να ελευθερωθούν δηλαδή, να δοξαστούν και να γίνουν μέτοχοι της αιώνιας ζωής, όπως ακριβώς λέει ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων: «Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει ζωή αιώνια, και δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή». Ιδού, λοιπόν, αδελφέ, και προγνώστηκες από τον Θεό και προορίστηκες και κλήθηκες και δοξάστηκες και δικαιώθηκες και ανακλήθηκες στην αιώνια ζωή διά της πίστεως στον Χριστό και του αγίου βαπτίσματος. Και δεν εισήχθηκες σε αισθητό παράδεισο, όπως παλαιότερα ο Αδάμ, αλλά στον ουρανό και στα ουράνια αγαθά, «τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν».

Διότι άκουσε τι λέει: «Όλοι αυτοί», αναφέροντας τον λόγο δεικτικά προς εκείνους που έχουν απαριθμηθεί, στους οποίους ο ληστής δεν συγκαταλέγεται. Άλλοι πάλι είπαν ότι ούτε ο ληστής δεν έχει ακόμη αξιωθεί της διαμονής στον παράδεισο, αλλά επειδή η υπόσχεση του Κυρίου είναι αμετάθετη και αδιάψευστη, γι' αυτό ειπώθηκε το, «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο.» Διότι υπάρχει και ένα τέτοιο είδος, λένε, στα λόγια του Κυρίου, κατά το οποίο αναφέρεται σε όσα πρόκειται να συμβούν σαν να έχουν ήδη γίνει. Όπως όταν λέει: «Όποιος δεν πιστεύει, έχει ήδη κριθεί», και πάλι: «Όποιος ακούει τους λόγους μου και πιστεύει, δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή.» Άλλοι πάλι παρερμηνεύουν βεβιασμένα τη φράση, βάζοντας στίξη στο «Σήμερα», ώστε το λεγόμενο να είναι κάπως έτσι: «Αλήθεια σου λέω σήμερα», και έπειτα προσθέτουν το «θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Μερικοί δε, οι οποίοι θεωρείται ότι ερμήνευσαν πιο επιτυχημένα, εξηγούν ως εξής: Τα αγαθά που μας έχουν υποσχεθεί δεν είναι η διαμονή ή η επάνοδος στον παράδεισο, αλλά η βασιλεία των ουρανών·

«Αμήν, αμήν σας λέγω, εκείνος που ακούει τα λόγια μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια, και σε κρίση δεν έρχεται, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή.» Έδειξε ότι ο ίδιος δύναται να ευεργετεί μέσω των πολλών σημείων που επιτέλεσε.

Εκείνος που δεν τιμά, λέγει, με αυτόν τον τρόπο, όπως είπα, δηλαδή όπως ακριβώς τιμά και τον Πατέρα· επειδή αν κάποιος λέγει ότι ο Υιός είναι μεν κτίσμα, ανώτερο όμως από όλα τα κτίσματα, και νομίζει ότι προσφέρει στον Υιό αυτή την ψευδή και μάταιη τιμή, ατιμάζει οπωσδήποτε και τον Πατέρα που τον έστειλε. Το δε «που τον έστειλε» το είπε, για να μην εξαγριωθούν, όπως προείπαμε. Διότι τη διδασκαλία του, όπως έχει ειπωθεί, την πλέκει θαυμάσια, άλλοτε μεν αποδίδοντας στον εαυτό του τα υψηλά, όπως του άξιζε, άλλοτε δε, εξαιτίας της μανίας των εχθρικών Ιουδαίων, τα ταπεινά. Διότι, εάν, ενώ αναστήθηκε από τους νεκρούς, και αναλήφθηκε στους ουρανούς, και μέσω των αποστόλων φανέρωσε τη δική του δύναμη, επαναστάτησαν ο Άρειος και ο Ευνόμιος κατά της δόξας του, και τον υποβίβασαν σε κτίσμα· εάν τότε οι Ιουδαίοι, βλέποντάς τον ένσαρκο να περιφέρεται μαζί με τους τελώνες και τις πόρνες, και να τρώει, και να πίνει, σαν ένας από τους πολλούς, τι δεν θα έκαναν, εάν έλεγε μόνο υψηλά πράγματα για τον εαυτό του, και δεν τα συνδύαζε και με τα ταπεινά; Γι' αυτό και προσθέτει: «Εκείνος που ακούει τους λόγους μου, και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια.» Και με αυτά τα λόγια καταπραΰνει τις διαθέσεις εκείνων που ακούνε, επειδή, ακούγοντας τους λόγους του, πρόκειται να πιστέψουν στον Θεό.

Αφού μίλησε για τη μερική ανάσταση, του Λαζάρου, εννοώ, και των άλλων, οι οποίοι βέβαια είχαν πεθάνει παλαιότερα, τώρα μιλάει για την καθολική: «Ότι έρχεται ώρα, κατά την οποία όσοι βρίσκονται στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του Θεού»· διότι εδώ μιλάει για την καθολική ανάσταση. Επειδή δε είπε παραπάνω ότι «Εκείνος που πιστεύει, δεν έρχεται σε κρίση», για να μην νομίσουμε ότι η πίστη μόνη της αρκεί για τη σωτηρία, λέει ότι «Θα αναστηθούν εκείνοι που έπραξαν τα φαύλα σε ανάσταση κρίσεως, και εκείνοι που έπραξαν τα αγαθά σε ανάσταση ζωής». Άρα, η πίστη μόνη της, χωρίς έργα, δεν δικαιώνει, αλλά πρέπει να συνυπάρχουν και τα έργα· διότι τότε κυρίως υφίσταται η πίστη. Πρόσεξε δε ότι η διδασκαλία γίνεται διπλή, μέσω του φόβου και της ιλαρότητας. Διότι το να κατακριθούν όσοι έπραξαν τα φαύλα προκαλεί φόβο· ενώ το να αναστηθούν στη ζωή όσοι έπραξαν τα αγαθά προτρέπει μέσω της ιλαρότητας. «Εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα από τον εαυτό μου· καθώς ακούω, κρίνω, και η κρίση η δική μου είναι δίκαιη· διότι δεν ζητώ το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατρός που με έστειλε». Όπως ακριβώς ελέχθη και στα προηγούμενα, τα λόγια αυτά, το «Εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα από τον εαυτό μου», και όσα είναι παρόμοια, αποδεικνύουν το απαράλλακτο του Υιού προς τον Πατέρα.