Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:31

Αλλά εάν θέλεις να τον ακούσεις να ομιλεί ανθρώπινα, σύμφωνα με τη μορφή που φαινόταν κατά σάρκα και με την ανθρωπότητα που οι ακροατές του θεωρούσαν ως απλή, άκουσέ τον να λέει: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή», με την έννοια ότι δεν είναι αξιόπιστος, ούτε θεωρείται τέτοιος, ένας άνθρωπος που μαρτυρεί για τον εαυτό του. Όταν όμως λέει: «Ακόμη κι αν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή, διότι γνωρίζω από πού έρχομαι και πού πηγαίνω». Όταν, συναριθμώντας τον Πατέρα και τον εαυτό του, λέει πως οι μάρτυρες της δόξας του είναι δύο, δεν ομιλεί ανθρώπινα, αλλά πάνω από κάθε ανθρώπινη αξία. Και τι λέω ανθρώπινη; Πάνω από την αγγελική, πάνω από τις αρχές, πάνω από τις δυνάμεις, πάνω από τις κυριότητες. Διότι ποια συναρίθμηση μπορεί να υπάρξει μεταξύ ανθρώπου και Θεού; Ποια εγγύτητα ή ποια κοινωνία; Αλλά λέγοντας: «Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης», σου φαίνεται πως είναι άνθρωπος, και ορθώς· διότι η θεότητα που ήλθε στον κόσμο φέρει μαζί της αναμειγμένο το ανθρώπινο στοιχείο.

Ποιος είναι δε ο τρόπος της αποστολής, και ο λόγος για τον οποίο έχει σταλεί, επειδή τα έχουμε πει ήδη προηγουμένως με πολλά λόγια, θα παραλείψουμε να μιλήσουμε περαιτέρω γι' αυτά. Όμως πρέπει να παρατηρήσουμε ωφέλιμα εκείνο, ότι δηλαδή λέει πως ο νόμος είναι θέλημα του Θεού και Πατρός. <Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή· άλλος είναι εκείνος που μαρτυρεί για εμένα, και γνωρίζω ότι είναι αληθινή η μαρτυρία την οποία μαρτυρεί για εμένα.> Ο σοφότατος Σολομών συγκεντρώνοντας εκείνα για τα οποία κάποιος πολύ εύλογα θα καυχώταν και θα αναδείκνυε τον δικό του τρόπο ζωής ως αξιοζήλευτο, και προβάλλοντάς τα ταυτόχρονα στους πιο συνετούς για να τα μάθουν, λέει: «Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή του λόγου του»· και πάλι: «Ας σε εγκωμιάζει ο πλησίον και όχι το δικό σου στόμα, ο ξένος και όχι τα δικά σου χείλη». Διότι είναι όντως φορτικό και πράγμα ανυπόφορο για τους ακροατές το να μη θέλουν κάποιοι να επαινούνται από τα λόγια άλλων, αλλά να αποδίδουν αχαλίνωτα στον εαυτό τους τα πιο ωραία και εξαιρετικά προτερήματα. Και θα ήταν πολύ φυσικό να μην γίνεται πιστευτός ένας τέτοιος λόγος· διότι από τη φύση μας, παρασυρόμενοι σαν από κάποιες φυσικές και αναγκαίες έλξεις φιλαυτίας, σπεύδουμε στο να μην αποδίδουμε τίποτα το φαύλο στον εαυτό μας, αλλά να του προσάπτουμε πάντοτε, και χωρίς να λέμε πάντοτε την αλήθεια, εκείνα χάρη στα οποία κάποιος νομίζει ότι φαίνεται κόσμιος και αγαθός.

Άλλο. «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθής· άλλος είναι εκείνος που μαρτυρεί για εμένα, και γνωρίζω ότι είναι αληθινή η μαρτυρία που δίνει για εμένα. Εσείς στείλατε απεσταλμένους στον Ιωάννη, και αυτός μαρτύρησε την αλήθεια. Εγώ, όμως, δεν λαμβάνω τη μαρτυρία από άνθρωπο». Μαρτύρησε μεν την αλήθεια και ο μακάριος Βαπτιστής για τον Σωτήρα, λέγοντας: «Ίδε ο Αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου». Επειδή όμως άπαξ και λέει ο Σωτήρας ότι δεν επιθυμεί να λάβει τη μαρτυρία από άνθρωπο, και ότι άλλος είναι ο αληθινός μάρτυρας για αυτόν, ποιος άραγε είναι αυτός, ο οποίος είναι μάλιστα πιο αξιόλογος και από τη φωνή του Ιωάννη;

Ο λόγος αυτός πτοεί εκείνους που δεν έχουν καταξιωθεί να λάβουν το Άγιο Πνεύμα. «Διότι κανείς δεν μπορεί να αποκαλέσει Κύριο τον Ιησού, παρά μόνο εν Αγίω Πνεύματι». Επειδή το όνομα Ιησούς το προφέρουν και οι Ιουδαίοι, αλλά δεν τον θεωρούν Κύριο. Και οι Αρειανοί προφέρουν το όνομα και τον αποκαλούν Θεό, όμως τον θεωρούν θετό και όχι αληθινό, επειδή δεν μετείχαν στο Άγιο Πνεύμα. Διότι, εάν κάποιος δεν δεχθεί το Άγιο Πνεύμα, δεν αποκαλεί τον Ιησού όντως Κύριο, ούτε όντως Θεό, ούτε όντως Υιό του Θεού, ούτε όντως αιώνιο βασιλιά. Ας μάθουν, λοιπόν, όσοι έχουν σχηματίσει εσφαλμένη αντίληψη, ότι σε όλα ο Μονογενής Υιός του Θεού δεν θέλει να μαρτυρεί για τον εαυτό Του. Διότι έτσι είπε στο Ευαγγέλιο: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν έχει ισχύ· άλλος είναι εκείνος που μαρτυρεί για εμένα». Και ποιος είναι ο άλλος παρά εκείνος που βεβαίωσε με φωνή από τον ουρανό: «Αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός, στον οποίο ευαρεστήθηκα»; Ο ίδιος όμως που λέει «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν έχει ισχύ», λέει πάλι: «Ακόμη και αν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή», και πάλι: «Τα ίδια τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας μαρτυρούν για εμένα», και πάλι: «Ο Μωυσής έγραψε για εμένα» και «Ο Μωυσής μαρτυρεί για εμένα». Το πρώτο βέβαια, το «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν έχει ισχύ», το είπε επειδή πολλοί δοξάζουν τον εαυτό τους και μαρτυρούν για τον εαυτό τους, προκειμένου να αποκόψει την καύχηση εκείνων που καυχώνται και εκείνων που συνιστούν τους εαυτούς τους.

Πολλές φορές, βέβαια, ο σωτήρας και κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο Θεός Λόγος, διαλέγεται ως άνθρωπος, και πολλές φορές εκφράζεται ανθρωποπαθώς, αλλά όχι όταν λέει: «από τον Πατέρα μου εξήλθα και έχω έρθει»· διότι αυτό δεν μπορεί να ειπωθεί από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης· αλλά όταν ορθώς καταθέτει μαρτυρία λέγοντας: «εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή», προκειμένου να δείξει τη δική Του ενανθρώπηση· και αντίστροφα, όταν μιλά για τη θεότητα λέγοντας: «ακόμη κι αν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή», για να δείξει την αληθινή θεότητα και την αληθινή ενανθρώπηση. 8. Επομένως, δεν υπάρχουν δύο Θεοί, διότι ούτε δύο Πατέρες υπάρχουν· ούτε έχει αναιρεθεί η υπόσταση του Λόγου, διότι δεν υφίσταται κάποια συγχώνευση της θεότητας του Υιού με εκείνη του Πατέρα. Διότι ο Υιός δεν είναι ετερούσιος σε σχέση με τον Πατέρα, αλλά είναι ομοούσιος με τον Πατέρα· δεν μπορεί δε να είναι ετερούσιος με Αυτόν που Τον γέννησε, ούτε ταυτούσιος, αλλά ομοούσιος. Ούτε πάλι λέμε ότι Αυτός δεν ταυτίζεται κατά την ουσία με τον Πατέρα· διότι ο Υιός είναι το ίδιο κατά τη θεότητα και κατά την ουσία με τον Πατέρα, και δεν είναι διαφορετικός από τον Πατέρα, ούτε προέρχεται από άλλη υπόσταση, αλλά είναι αληθινά Υιός του Πατέρα και κατά την ουσία και κατά την υπόσταση και κατά την αλήθεια. Όμως, ο Πατέρας δεν είναι ο Υιός, ούτε ο Υιός είναι ο Πατέρας, αλλά είναι Υιός που έχει γεννηθεί αληθινά από τον Πατέρα. Γι' αυτό δεν υπάρχουν ούτε δύο Θεοί, ούτε δύο Υιοί, ούτε δύο Άγια Πνεύματα, αλλά μία θεότητα είναι η Τριάδα, ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα, η οποία είναι ομοούσια.

Ο δε Υιός, όταν παραβάλλεται προς τον Πατέρα, δεν θα είναι βεβαίως Θεός και του ίδιου του Πατέρα, αλλά μονογενής και αγαπητός Υιός του και «εικόνα του αόρατου Θεού» και «απαύγασμα» της πατρικής δόξας. Σέβεται και προσκυνεί και δοξάζει τον δικό του Πατέρα, αναγνωρίζοντάς τον ως Θεό και δικό του (στον οποίο, όπως έχει καταγραφεί, προσεύχεται, τον οποίο ευχαριστεί, στον οποίο γίνεται «υπήκοος μέχρι θανάτου»), και ομολογεί ότι ζει «διά τον Πατέρα» και ότι δεν μπορεί να πράξει τίποτα χωρίς τον Πατέρα, ούτε να κάνει το δικό του θέλημα αλλά το θέλημα του Πατέρα. Λέει, λοιπόν, με αυτές ακριβώς τις λέξεις: «διότι έχω κατέβει από τον ουρανό όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε», και πάλι: «εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα από μόνος μου· κρίνω σύμφωνα με ό,τι ακούω, και η δική μου κρίση είναι δίκαιη, διότι δεν ζητώ το δικό μου θέλημα αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε». Και ότι αυτός που τον έστειλε ήταν διαφορετικός από τον ίδιο, το αποδεικνύει λέγοντας στη συνέχεια: «εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή· άλλος είναι εκείνος που μαρτυρεί για εμένα». Έπειτα, αφού μνημονεύσει τον Βαπτιστή, διδάσκει ότι ο Πατέρας είναι μάρτυράς του, λέγοντας: «και ο Πατέρας που με έστειλε, αυτός έχει μαρτυρήσει για εμένα», και προσθέτει: «εάν με αγαπούσατε, θα χαιρόσασταν που πηγαίνω προς τον Πατέρα· διότι ο Πατέρας μου είναι ανώτερός μου». Μέσα από όλα αυτά, αποδεικνύει ότι ο ίδιος είναι έτερος από τον Πατέρα.

Ομιλία Μ΄. «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή. Άλλος είναι εκείνος που μαρτυρεί για εμένα, και γνωρίζω ότι η μαρτυρία του είναι αληθινή». Α΄. Εάν κάποιος επιχειρούσε να ανασκάψει μια μεταλλειοφόρο έκταση, όντας άπειρος σε αυτήν την τέχνη, δεν θα εξήγαγε χρυσό, αλλά συγχέοντας τα πάντα απλώς και συλλήβδην, θα υπέμενε κόπο ανώφελο και επιζήμιο. Έτσι και με τις θείες Γραφές, όσοι δεν γνωρίζουν τη λογική τους ακολουθία, ούτε εξετάζουν τα ιδιώματα και τους κανόνες τους, αλλά τα προσεγγίζουν όλα απλοϊκά και με έναν μόνο τρόπο, αναμειγνύοντας τον χρυσό με το χώμα, ποτέ δεν πρόκειται να βρουν τον θησαυρό που είναι κρυμμένος σε αυτές. Αυτά τα είπα τώρα, επειδή το προκείμενο σε εμάς χωρίο έχει μεν πολύ χρυσό, ο οποίος όμως δεν είναι ολοφάνερος, αλλά είναι καταχωσμένος από πάνω με πολλή ασάφεια.

Επομένως, το «Δεν είναι αληθινή» δεν πρέπει να αναγνωσθεί απλώς με απόλυτο τρόπο, αλλά σε σχέση με την αντίληψη εκείνων, δηλαδή ότι «Για εσάς δεν είναι αληθινή». Συνεπώς, δεν τα έλεγε αυτά με βάση τη δική του αξία, αλλά με βάση τη δική τους αντίληψη. Και όταν λέει, «Η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή», ελέγχει τη δική τους γνώμη και την αντίρρηση που επρόκειτο να προβάλουν εναντίον του.

Βλέπεις πόσο σαφές είναι και από αυτό ότι το «Η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή» έχει ειπωθεί σύμφωνα με τη δική τους υποψία; βʹ. «Τι θα συνέβαινε λοιπόν», λέει, «αν εκείνος έδωσε μαρτυρία για να του κάνει χάρη;». Για να μην ισχυριστούν λοιπόν αυτό, δες πώς αναίρεσε και τούτη την υποψία. Διότι δεν είπε: «Ο Ιωάννης μαρτύρησε για εμένα», αλλά προηγουμένως ανέφερε: «Εσείς έχετε στείλει ανθρώπους στον Ιωάννη»· και δεν θα είχατε στείλει, αν δεν τον θεωρούσατε αξιόπιστο.

Β΄. Τι λέγουν εδώ οι αιρετικοί; Άκουσε [την ερώτηση]: «Μήπως εσύ είσαι ανώτερος από τον πατέρα μας τον Αβραάμ;» και δεν τόλμησε να τους πει ότι ναι, αλλά το κάνει αυτό συγκαλυμμένα. Τι λοιπόν; Δεν είναι τίποτε η δόξα του; Ως προς εκείνους δεν είναι τίποτε. Διότι, όπως λέγει: «Η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή», ανταποκρινόμενος στη δική τους αντίληψη, έτσι και εδώ λέγει: «Υπάρχει εκείνος που με δοξάζει». Και γιατί δεν είπε: «Ο Πατέρας που με έστειλε», όπως έλεγε προηγουμένως, αλλά: «Για τον οποίον εσείς λέγετε ότι είναι Θεός σας, και δεν τον γνωρίζετε»; Διότι ήθελε να δείξει ότι όχι μόνο δεν τον γνωρίζουν ως Πατέρα, αλλά ούτε καν ως Θεό. «Εγώ όμως τον γνωρίζω». Επομένως, το να λέγει: «Εγώ τον γνωρίζω», δεν είναι κομπασμός, αλλά το να πει ότι δεν τον γνωρίζει, είναι ψεύδος· ενώ εσείς, λέγοντας ότι τον γνωρίζετε, ψεύδεσθε. Όπως λοιπόν εσείς ψεύδεσθε λέγοντας ότι τον γνωρίζετε, έτσι [θα ψευδόμουν] κι εγώ, εάν έλεγα ότι δεν τον γνωρίζω. «Εάν εγώ δοξάζω τον εαυτό μου». Επειδή έλεγαν: «Ποιον κάνεις τον εαυτό σου;», λέγει: «Εάν εγώ τον κάνω [δηλαδή δοξάζω τον εαυτό μου], η δόξα μου δεν είναι τίποτε». Όπως λοιπόν εγώ τον γνωρίζω με ακρίβεια, έτσι εσείς τον αγνοείτε. Όπως λοιπόν στην περίπτωση του Αβραάμ δεν τα αναίρεσε όλα, αλλά λέγει: «Γνωρίζω ότι είστε σπέρμα του Αβραάμ», ώστε να καταστήσει βαρύτερη την κατηγορία, έτσι και εδώ δεν τα αναίρεσε όλα, αλλά τι; [Αποδέχθηκε το:] «Για τον οποίον εσείς λέγετε». Επιτρέποντας την καύχηση μέσω των λόγων, κατέστησε μεγαλύτερο το έγκλημα.

Τα λόγια αυτά δεν είναι κάποιου που αυθαδιάζει, αλλά κάποιου που έχει θάρρος για την αλήθεια των όσων έχει πει. Αυτό λοιπόν που έλεγε στην αρχή: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή», αυτό υπαινίσσεται και τώρα, θέλοντας εκ περισσού να καταστήσει αξιόπιστη τη μαρτυρία του. Επειδή, δηλαδή, μνημόνευσε τους μαθητές, ως μαθητές του, τι λέει; «Εμένα ρωτάς για τα δικά μου; Ρώτησε τους εχθρούς, τους επιβούλους, αυτούς που με έδεσαν· ας μιλήσουν αυτοί». Διότι αυτή είναι η αναμφισβήτητη απόδειξη της αλήθειας, όταν καλεί κανείς τους εχθρούς του ως μάρτυρες για όσα λέει. Τι κάνει λοιπόν ο αρχιερέας; Ενώ έπρεπε να κάνει την ανάκριση με αυτόν τον τρόπο, δεν το έπραξε· αλλά «ένας από τους υπηρέτες που παρίσταντο του έδωσε ένα ράπισμα, μόλις είπε αυτά τα λόγια». Τι θα μπορούσε να είναι πιο ιταμό από αυτό;

Αλλά η τυραννία των χρημάτων είναι μεγάλη, και τούτο καθίσταται φανερό από το εξής: διότι, ακόμη κι αν στα υπόλοιπα είμαστε ενάρετοι, αυτή καταστρέφει όλα τα άλλα. Δικαιολογημένα, λοιπόν, και ο Παύλος δήλωσε ότι αυτή είναι η ρίζα όλων των κακών: «Διότι ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία», λέει. Γιατί, λοιπόν, ο Χριστός του αποκρίθηκε έτσι, λέγοντας: «Κανείς δεν είναι αγαθός»; Επειδή τον πλησίασε ως έναν απλό άνθρωπο, ως έναν από τους πολλούς, και ως Ιουδαίο διδάσκαλο· γι' αυτό ακριβώς συνομιλεί μαζί του ως άνθρωπος. Διότι σε πολλά σημεία απαντά σύμφωνα με τις αντιλήψεις εκείνων που τον πλησιάζουν, όπως όταν λέει: «Εμείς προσκυνούμε αυτό που γνωρίζουμε»· και, «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή». Όταν, λοιπόν, λέει «Κανείς δεν είναι αγαθός», δεν το λέει αυτό αποκλείοντας τον εαυτό Του από το να είναι αγαθός· μη γένοιτο· διότι δεν είπε: «Γιατί με αποκαλείς αγαθό; Εγώ δεν είμαι αγαθός», αλλά, «Κανείς δεν είναι αγαθός»· δηλαδή, κανένας από τους ανθρώπους.

Ποια είναι λοιπόν αυτή; Το να μην πέσουμε ποτέ, εξαιτίας της μεγάλης εγγύτητας και του ανέκφραστου μυστηρίου των υποστάσεων, στην υπόνοια περί ενός μόνο προσώπου, εφόσον και τώρα ακόμη, αν και λίγες φορές είπε κάτι τέτοιο, ήδη κάποιοι γλίστρησαν προς αυτή την ασέβεια. Ο Σαβέλλιος, για παράδειγμα, ο Λίβυος, ακούγοντάς τον να λέει: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» και «Αυτός που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», άρπαξε την εγγύτητα προς Αυτόν που τον γέννησε, η οποία διαφαίνεται από αυτά τα λόγια, ως αφορμή για ασέβεια και για υπόνοια περί ενός προσώπου και μίας υπόστασης. Και δεν είναι μόνο αυτοί οι λόγοι, αλλά και το να μη νομίσει κανείς ότι Αυτός είναι η πρώτη και αγέννητη ουσία, και τον θεωρήσει ανώτερο από Εκείνον που τον γέννησε. Διότι και ο Παύλος φαίνεται να έχει φοβηθεί ακριβώς αυτό, μήπως δηλαδή κάποιος διανοηθεί ποτέ αυτό το ασεβές και πονηρό δόγμα. Αφού λοιπόν είπε: «Διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει μέχρις ότου θέσει τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του», και προσέθεσε ότι «τα πάντα τα υπέταξε κάτω από τα πόδια του», συμπλήρωσε: «Εκτός από Εκείνον που του υπέταξε τα πάντα»· κάτι που δεν θα το προσέθετε, εάν δεν φοβόταν μήπως τυχόν δημιουργηθεί κάποια τέτοια διαβολική αντίληψη. Σε πολλά σημεία, εξάλλου, κατευνάζοντας και τον φθόνο των Ιουδαίων, μετριάζει το ύψος των λόγων του, και πολλές φορές απαντά σύμφωνα με τις σκέψεις και τις υπόνοιες εκείνων που συνομιλούσαν μαζί του, όπως όταν λέει: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή».

Ιω. 5, 31-34 Ή μάλλον θα μπορούσε να πει κανείς ότι το «εάν εγώ μαρτυρώ περί εμαυτού» και τα εξής, δεν λέγεται ως απόφανση ούτε προτείνεται από τον Δεσπότη, αλλά προβάλλεται ως αντίρρηση των Ιουδαίων και προέρχεται από εκείνους· επειδή, δηλαδή, ο Δεσπότης είπε πολλά και υψηλά για τον εαυτό Του, ότι «εκείνος που δεν τιμά» Αυτόν όπως τον Πατέρα «δεν τιμά ούτε τον Πατέρα», ότι «εκείνος που ακούει τον λόγο» Του «δεν έρχεται σε κρίση, αλλά έχει μεταβεί από τον θάνατο στη ζωή», ότι «οι νεκροί» ακούγοντας «τη φωνή» Του θα ζήσουν και τα παρόμοια. Επειδή, λοιπόν, όταν τα έλεγε αυτά οι Ιουδαίοι δυσανασχετούσαν και επρόκειτο να Του πουν: «εσύ μαρτυρείς για τον εαυτό σου, η μαρτυρία σου δεν είναι αληθινή» (διότι αυτό έπραξαν και αλλού). Προλαμβάνοντας, λοιπόν, αυτή την αντίρρηση, αποδεικνύει ότι δεν έχουν κανένα λογικό έρεισμα ούτε σε αυτό, λέγοντας για παράδειγμα: «Θα μου πείτε», λέει, «ότι λέγοντας αυτά εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου και η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή, αλλά και αυτή σας η πρόφαση έχει πλέον ανααιρεθεί. Διότι δεν είμαι εγώ ο μόνος που μαρτυρώ για τον εαυτό μου, αλλά και ο Ιωάννης, τον οποίο εσείς θαυμάζετε και θεωρείτε αξιόπιστο. Και γιατί λέω τον Ιωάννη; Αλλά και ο ίδιος ο Πατέρας μαρτύρησε διά του Πνεύματος, του οποίου τη μαρτυρία εσείς δεν ακούσατε, ούτε τώρα ούτε στο παρελθόν, ούτε αποκτήσατε ορθή αντίληψη για τη μακαρία και ακήρατη ουσία Του».

Προς τον Κωνσταντίνο σπαθάριο Θα σου πω σύντομα τη λύση της απορίας: το μεν «εάν εγώ μαρτυρώ περί εμαυτού, η μαρτυρία μου ουκ έστιν αληθής;» να το διαβάσεις ως ερώτηση, μέσω της οποίας ο Σωτήρας, προκαταλαμβάνοντας την αντίληψη των Ιουδαίων, την ελέγχει και την αντικρούει· το δε «καν εγώ μαρτυρώ περί εμαυτού, η μαρτυρία μου αληθής εστιν» να θεωρήσεις ότι το λέει ο Δεσπότης διατυπώνοντας τη δική του κρίση και αποφαινόμενος, και έτσι δεν θα βρει έδαφος να εισχωρήσει η αφορμή της απορίας.

Ή, αν θέλεις (διότι η δύναμη της αλήθειας δεν στερείται λύσεων), επειδή ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ήταν διπλός, αποτελούμενος από θεότητα και ανθρωπότητα, θα κατανοήσουμε ότι το μεν «εάν εγώ μαρτυρώ περί εμαυτού, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθής» έχει λεχθεί σύμφωνα με τον νόμο της ανθρώπινης φύσης, όπως και πολλά άλλα (διότι κανένας άνθρωπος δεν είναι αξιόπιστος στη μαρτυρία για τον εαυτό του), ενώ το «εάν εγώ μαρτυρώ περί εμαυτού, η μαρτυρία μου είναι αληθής» σύμφωνα με το αξίωμα και την εξουσία της θεότητας. Διότι η ανώτατη από όλες τις φύσεις και δέσποινα των πάντων δεν έχει ανάγκη από μαρτυρία και βεβαίωση από άλλον, καθώς όχι μόνο προβάλλει από μόνη της την αξιοπιστία της, αλλά και για όλα τα υπόλοιπα που καθίστανται αξιόπιστα, υπάρχει ως πηγή αξιοπιστίας, ακριβώς όπως είναι πηγή ουσίωσης και ύπαρξης.

Στον ίδιο κανόνα θα μπορούσε να υπαχθεί και το «εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή» και το «εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή;». Διότι, αν και με διαφορετική θεώρηση αυτό που φαίνεται εδώ να αντιφάσκει βρίσκει λύση, ωστόσο κανείς δεν θα επικρίνει, αποβλέποντας στο δίκαιο, εάν κάποιος υποστηρίξει ότι η φράση «η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή» δεν λέγεται ως απόφανση, αλλά μέσω ερώτησης που απογυμνώνει και αποκαλύπτει τη βαθιά ριζωμένη και εξελισσόμενη στους Ιουδαίους νοοτροπία της αποστασίας και της κακουργίας. Εάν βέβαια κάποιος κατά την ανάγνωση προφέρει τις αρνήσεις με το ίδιο σχήμα των καταφάσεων, θα γεμίσει πραγματικά τον εαυτό του με σύγκρουση και ταραχή, έστω κι αν το θαυμάσιο της θείας ρήσης φαίνεται να υπέρκειται κάθε επιβουλής και εναντίωσης.

Και πάλι είναι φανερό ότι σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση ελέχθη: «Και εμένα γνωρίζετε και από πού είμαι γνωρίζετε». Και ακόμη: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή». Και αλλού: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή», το μεν εξαιτίας της θείας του φύσεως, το δε εξαιτίας της ανθρωπότητας.

Διότι τίποτα ξένο και αλλότριο προς τον Πατέρα δεν μπορώ εγώ να κάνω. Επειδή ούτε θέλημα έχω διαφορετικό από το πατρικό, ούτε δύναμη. Και καθώς ακούω από τον Πατέρα, έτσι κρίνω. δηλαδή, όπως θα έκρινε ο ίδιος ο Πατέρας, έτσι κι εγώ. Και αυτά τα λέει για να δείξει, όπως πολλές φορές αναφέραμε, το απαράλλακτο και στα έργα, και στα λόγια, και στις κρίσεις. Διότι για να μη σκανδαλίζονται ορισμένοι βλέποντάς τον ως άνθρωπο, αναρωτώμενοι πώς αυτός που φαίνεται άνθρωπος θα μπορούσε να κάνει δίκαιη κρίση, αφού ο Δαβίδ είπε: «Κάθε άνθρωπος είναι ψεύτης», προηγήθηκε λέγοντας: «Μην απορείτε, διότι είμαι Υιός ανθρώπου». λέει δε και τώρα ότι η κρίση η δική μου είναι δίκαιη, διότι κρίνω, όπως ακούω τον Πατέρα μου να κρίνει. Επειδή δεν ζητώ το δικό μου θέλημα, αλλά του Πατέρα. Διότι εκείνος που θέλει να επιβάλει το δικό του βούλημα, ίσως θα μπορούσε να θεωρηθεί ύποπτος ότι διαφθείρει το δίκαιο. Εκείνος όμως που δεν επιδιώκει το δικό του, τι αφορμή θα μπορούσε να έχει ώστε να μην αποφασίζει δίκαια; Εγώ, λοιπόν, δεν ζητώ το δικό μου θέλημα. επειδή δεν έχω δικό μου θέλημα, αλλά ό,τι θέλει ο Πατέρας, εκείνο θέλω κι εγώ. «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθής. Άλλος είναι εκείνος που μαρτυρεί για εμένα, και γνωρίζω ότι είναι αληθινή η μαρτυρία που δίνει για εμένα. Εσείς στείλατε απεσταλμένους στον Ιωάννη, και αυτός έχει μαρτυρήσει υπέρ της αλήθειας. Εγώ, όμως, δεν λαμβάνω τη μαρτυρία από άνθρωπο, αλλά τα λέω αυτά, για να σωθείτε εσείς».

Εάν λοιπόν αυτά είναι ψευδή, ποια ελπίδα σωτηρίας υπάρχει για εμάς; Και δεν φαίνεται να υπάρχει μόνο αυτή η αντίφαση, αλλά και άλλη μία όχι μικρότερη. Διότι προχωρώντας, λέει: «Ακόμη και αν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή.» Πώς λοιπόν θα συμβιβαστούν αυτά που φαίνονται να συγκρούονται; Το ότι λέει «Αν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή», το λέει με βάση την αντίληψη των Ιουδαίων.