Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:36

«Διότι το χέρι μου θα τον στηρίξει». Ο Σωτήρας έλεγε: «Τα έργα τα οποία μου έδωσε ο Πατέρας για να τα εκτελέσω, αυτά τα έργα μαρτυρούν για εμένα, ότι αυτός με απέστειλε»· και πάλι: «Δεν μιλώ αφ' εαυτού μου. Αλλά ο Πατέρας, ο οποίος μένει μέσα μου, αυτός επιτελεί τα έργα». Και αυτό είναι εκείνο που λέει τώρα ο Πατέρας για αυτόν: «Διότι το χέρι μου θα τον στηρίξει, και ο βραχίονάς μου θα τον ενδυναμώσει».

Και πάλι, επειδή το έργο του Θεού, δηλαδή ο άνθρωπος, αν και δημιουργήθηκε τέλειος, κατέστη ελλιπής εξαιτίας της παραβάσεως και νεκρώθηκε από την αμαρτία, ήταν απρεπές να παραμείνει το έργο του Θεού ατελές· γι' αυτό και όλοι οι άγιοι ικέτευαν για τούτο λέγοντας στον εκατοστό τριακοστό έβδομο ψαλμό: «Κύριε, θα ανταποδώσεις υπέρ εμού· Κύριε, τα έργα των χειρών σου μην τα παραβλέψεις»· για τον λόγο αυτό ο τέλειος Λόγος του Θεού περιβάλλεται το ατελές σώμα, και λέγεται ότι κτίζεται για τα έργα, ώστε, αποδίδοντας την οφειλή αντί για εμάς, να τελειοποιήσει μέσω του εαυτού του όσα λείπουν από τον άνθρωπο. Του έλειπε δε η αθανασία και η οδός προς τον παράδεισο. Και αυτό είναι εκείνο που λέγεται από τον Σωτήρα: «Εγώ σε δόξασα επί της γης· ολοκλήρωσα το έργο που μου έδωσες για να κάνω»· και πάλι: «Τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας για να τα τελειώσω, αυτά τα ίδια τα έργα που κάνω μαρτυρούν για μένα»· τα έργα δε που λέει εδώ ότι του έχει δώσει ο Πατέρας προς τελείωση, αυτά είναι εκείνα για τα οποία κτίζεται, όταν λέει στις Παροιμίες: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του»· διότι είναι ισοδύναμο το να πει «Μου έδωσε ο Πατέρας τα έργα» με το «Με έκτισε ο Κύριος για τα έργα».

Πάλι δε, επειδή το έργο του Θεού, δηλαδή ο άνθρωπος που πλάστηκε τέλειος, κατέστη ελλιπής εξαιτίας της παραβάσεως και έγινε νεκρός λόγω της αμαρτίας, και επειδή ήταν απρεπές να παραμείνει το έργο του Θεού ατελές, γι' αυτό και δέονταν όλοι οι άγιοι γι' αυτό το ζήτημα, λέγοντας στον εκατοστό τριακοστό έβδομο ψαλμό: «Ο Κύριος θα ανταποδώσει για χάρη μου· Κύριε, μην παραβλέψεις τα έργα των χεριών σου». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο τέλειος Λόγος του Θεού περιβάλλεται το ατελές σώμα και λέγεται ότι «κτίζεται για τα έργα», ώστε, εξοφλώντας την οφειλή αντί για εμάς, να τελειοποιήσει μέσω του εαυτού του όσα έλειπαν από τον άνθρωπο. Του έλειπε δε η αθανασία και η οδός προς τον παράδεισο. Και αυτό είναι εκείνο που λέγεται από τον Σωτήρα: «Εγώ σε δόξασα πάνω στη γη· ολοκλήρωσα το έργο που μου έδωσες για να κάνω»· και πάλι: «Τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας για να τα τελειώσω, αυτά τα ίδια τα έργα που εγώ πράττω, μαρτυρούν για μένα». Τα έργα δε που λέει εδώ ότι του έδωσε ο Πατέρας προς τελείωση, είναι αυτά για τα οποία κτίζεται, λέγοντας στις Παροιμίες: «Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του»· διότι είναι ισοδύναμο το να πει «μου έδωσε ο Πατέρας τα έργα» και το «με έκτισε για τα έργα».

Γι' αυτόν τον λόγο, κατά μεν την έκτη ημέρα ολοκληρώθηκαν όσα δημιουργήθηκαν, και την έβδομη κατέπαυσε από όλα· ενώ στο Ευαγγέλιο, όταν ήλθε ο Λόγος, λέει: «Ήλθα για να τελειώσω το έργο». Διότι εκείνος που καταπαύει από όλα, φανερώνει ότι ορισμένα πράγματα χρειάζονταν τελείωση, τα οποία, όταν ήλθε, τα ολοκλήρωσε. Λέει δηλαδή στο κατά Ιωάννην: «Τα έργα τα οποία μου έδωσε ο Πατέρας για να τα τελειώσω, αυτά ακριβώς τα έργα που εγώ πράττω, μαρτυρούν για εμένα». Διότι το έργο θα ήταν ατελές, εάν, αφού αμάρτησε ο Αδάμ, ο άνθρωπος πέθαινε· έγινε όμως τέλειο, όταν αυτός ζωοποιήθηκε. Γι' αυτόν τον λόγο, αφού ανακαίνισε την κτίση των έξι ημερών, ορίζει μία ημέρα για την ανακαίνιση, την οποία προαναγγέλλει το Πνεύμα μέσω του ψαλμού λέγοντας: «Αυτή είναι η ημέρα την οποία εποίησε ο Κύριος». Διότι αντί για τον ήλιο, ανατέλλει ο Θεός, καταυγάζοντας την ψυχή του καθενός· γι' αυτό και κατά το ίδιο το σωτήριο Πάθος δεν φάνηκε ο ήλιος, φανερώνοντας αφενός το τέλος της προηγούμενης κτίσης, και αφετέρου την αρχή μιας άλλης, που ανατέλλει από τον Σωτήρα· την οποία βλέποντας ο προφήτης λέει: «Ιδού άνδρας, του οποίου το όνομα είναι Ανατολή»· και πάλι: «Σε εσάς όμως που τον φοβάστε θα ανατείλει ο ήλιος της δικαιοσύνης». Διότι αυτή η ημέρα δεν ανήκει σε όλους, αλλά σε εκείνους που έχουν πεθάνει ως προς την αμαρτία και ζουν για τον Κύριο. Γι' αυτό άλλωστε και ο νόμος πρόσταξε να περιτέμνονται κατά την όγδοη ημέρα· και η εντολή ήταν απαράβατη, υποδηλώνοντας την αναγέννηση των πάντων μετά την έβδομη.

Κεφάλαιο Α'. ΙΩΑΝΝΗΣ. Αυτά τα έργα, τα οποία εγώ πράττω, μαρτυρούν για εμένα ότι ο Πατέρας με έχει αποστείλει. Εάν δεν πράττω τα έργα του Πατέρα μου, μην με πιστεύετε· εάν όμως τα πράττω, έστω κι αν δεν πιστεύετε σε εμένα, πιστέψτε στα έργα μου· για να γνωρίσετε και να πιστέψετε ότι ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε αυτόν. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β'. Μη δίνοντας καμία αφορμή προσκόμματος σε τίποτα, για να μην κατακριθεί η διακονία. Αλλά σε κάθε περίπτωση συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διακόνους του Θεού, με πολλή υπομονή, σε θλίψεις, και τα εξής.

Διότι τι άλλο σημαίνει για εμάς σε αυτά τα λόγια το «Πιστός», παρά το να είναι κάποιος ασφαλής και βέβαιος και αξιόπιστος ως προς την πίστη για όσα τυχόν θα έλεγε ή για όσα θα επέλεγε να επιτελέσει; Τέτοιος υπήρξε ο Υιός για τον Πατέρα, αφού εισήλθε στην ανθρωπότητα, υπομένοντας και σταυρό και θάνατο για να επιτελέσει ό,τι ήταν αρεστό σε Αυτόν. Είπε άλλωστε: «Διότι έχω κατέβει από τον ουρανό όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε· και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε καθετί που μου έχει δώσει να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα». Διότι παραδοθήκαμε στον Υιό ως σε Σωτήρα και ζωοποιό, και αυτό ήταν το έργο που του ανατέθηκε από τον Πατέρα· διότι ο Πατέρας ενεργεί μέσω του Υιού καθετί που θα επιθυμούσε να επιτελεστεί με τρόπο θεοπρεπή, επειδή ο Υιός είναι η δύναμη και η σοφία Του. Για τον λόγο αυτό και ο ίδιος ο Υιός έλεγε: «Εγώ όμως έχω μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη, διότι τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας για να τα φέρω εις πέρας, αυτά τα ίδια τα έργα που εγώ κάνω, μαρτυρούν για εμένα ότι ο Πατέρας με απέστειλε». Ψάλλει δε κάπου και ο Δαβίδ: «Πρόσταξε, Θεέ, τη δύναμή σου, ενίσχυσε, Θεέ, αυτό που κατειργάστηκες μέσα μας». Ας εξετάσουμε λοιπόν, εάν συμφωνείτε, ποιος άραγε και για ποιον σκοπό υπήρξε ο τρόπος της ιερατείας για τον Υιό, κατά πόσον δηλαδή ήταν δουλοπρεπής και υπηρέτης της δόξας κάποιου άλλου, ή μήπως ήταν μάλλον ο πλέον αρμόζων κατά φύση στον Υιό και καθόλου ασύμβατος με τους λόγους της ενανθρωπήσεως.

«Οι δε Φαρισαίοι και οι νομικοί αθέτησαν τη βουλή του Θεού» μέσα τους, επειδή δεν βαπτίστηκαν από αυτόν. <Εγώ όμως έχω μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη· διότι τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας για να τα φέρω σε πέρας, αυτά τα ίδια τα έργα που κάνω, μαρτυρούν για μένα ότι ο Πατέρας με έχει αποστείλει. Και ο Πατέρας που με έστειλε, ο ίδιος έχει μαρτυρήσει για μένα.> Αν και εκείνος ήταν λύχνος, λέει, που σκιαγραφούνταν μέσα από τις διατάξεις του νόμου και προαναγγελλόταν από τη φωνή των αγίων προφητών, ότι δηλαδή θα αναδεικνυόταν κάποτε λάμποντας πριν από το αληθινό φως, και διακηρύττοντας ανάμεσά σας ότι πρέπει να ετοιμάζετε την οδό του Κυρίου και Θεού. Αλλά επειδή σε εσάς ίσως δεν φαίνεται αξιόπιστος, παρόλο που διαθέτει τόση αρετή, εξαιτίας της αχαλίνωτης και εντελώς άτοπης έπαρσης που έχετε μέσα σας, προχωρώ τώρα στο σπουδαιότερο, ενάντια στο οποίο, όπως είναι φυσικό, πάλι δεν θα μπορέσετε να πείτε τίποτα, καθώς το ίδιο το κάλλος της αλήθειας θα σας κάνει να ντραπείτε, ακόμη και παρά τη θέλησή σας.

Διότι από εκείνους μεν θεωρούνταν ως κάποιος ταπεινός και ένα απολύτως τίποτα· και μάλιστα δεν έφριτταν να τον αποκαλούν Σαμαρείτη, ενώ, όταν ήθελαν να τον ατιμάσουν κάπως πιο κόσμια, τον αποκαλούσαν γιο του μαραγκού. Όμως από όσους πιστεύουν σε αυτόν, θαυμάζεται ως μεγαλουργός και Θεός, ως δημιουργός θαυμαστών έργων. Διότι μπορείς να δεις πόσο ευσεβής σκοπός ενυπάρχει σε όσους τον ακολούθησαν. Επειδή δηλαδή έβλεπαν τα θαύματα που έκανε στους ασθενείς, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο θεωρούσαν ότι έπρεπε να τον ακολουθούν πολύ θερμά, καθώς καθοδηγούνταν αναλογικά από τα τελούμενα θαύματα στην επίγνωση εκείνου που τα επιτελούσε, και από τη θεοπρεπή του εξουσία κατανοούσαν φυσικώ τω τρόπω ως Υιό Εκείνον που ήταν ενδεδυμένος με αυτήν. Άλλωστε, ο Σωτήρας υπέδειξε ότι μέσω αυτής της οδού οφείλουμε να βαδίζουμε προς την πίστη σε Αυτόν: «Διότι τα έργα», λέει, «που εγώ κάνω, αυτά τα έργα μαρτυρούν για εμένα». Και πάλι: «Εάν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, να μη με πιστεύετε· εάν όμως τα κάνω, και αν ακόμη δεν πιστεύετε σε εμένα, να πιστεύετε στα έργα μου». Όπως λοιπόν «από το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων αναγνωρίζεται ο Δημιουργός τους» Θεός, έτσι και από τα θεία σημεία, κατά την ίδια λογική ακολουθία, αναγνωρίζεται εκείνος που επιτελεί τα σημεία, και η πίστη αυτών που τον ακολουθούν δικαίως θα μπορούσε να θαυμαστεί.

Ψαλμός ΠΗ'. <Έως τον αιώνα θα ετοιμάσω το σπέρμα σου.> (F f. 147, K f. 158 b) Έχει εγερθεί από το σπέρμα του, κατά σάρκα, ο Χριστός, και από τη φυλή του Ιούδα, από την οποία καταγόταν και ο ίδιος ο μακάριος Δαβίδ. <Με τον βραχίονα της δυνάμεώς σου.> (F f. 148 b) Και βραχίονα του Πατρός ονομάζει τον Υιό· διότι μέσω αυτού ενεργεί τα πάντα, ακριβώς όπως και εμείς οι ίδιοι συνηθίζουμε να κάνουμε τα πάντα με το δικό μας χέρι. <Κύριε, στο φως του προσώπου σου θα πορευθούν.> (F f. 148 b) Θα πορευθούν στο φως, το οποίο εκπέμπεται μέσω του Πνεύματος από το πρόσωπό σου, δηλαδή τον Υιό σου. Διότι το Άγιο Πνεύμα μας οδηγεί σε καθετί που πρέπει να πράττουμε μέσα στο φως. <Στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν.> (F f. 148 b, K f. 159) Διότι πάντοτε μας στεφανώνει το καλό όνομα του Χριστού, το οποίο έχει επικληθεί σε εμάς· διότι ονομαστήκαμε Χριστιανοί χάρη στον Χριστό. [<Διότι το χέρι μου θα τον συνδράμει, και ο βραχίονάς μου θα τον ενισχύσει.> Ο Σωτήρας έλεγε: «Τα έργα τα οποία μου έδωσε ο Πατέρας για να τα κάνω· αυτά τα έργα που εγώ κάνω μαρτυρούν για εμένα, ότι αυτός με απέστειλε.» Και πάλι: «Από τον εαυτό μου δεν λέω τίποτα· αλλά ο Πατέρας, ο οποίος μένει μέσα μου, αυτός κάνει τα έργα.»]

ΑΛΛΟ. Το πιο ωραίο από τα έργα πάνω στη γη είναι ο άνθρωπος, ο οποίος, αν και δημιουργήθηκε τέλειος, βρέθηκε ατελής εξαιτίας της παράβασης, πέφτοντας από την αθανασία στον θάνατο και από την αφθαρσία στη φθορά. Επειδή λοιπόν φαινόταν ως ένα από τα πιο άτοπα πράγματα, και ήταν όντως αισχρό να παραμείνει για πάντα ατελές το έργο του Θεού, αναγκαστικά ο Λόγος του Θεού, ο τέλειος, περιβλήθηκε τον ατελή άνθρωπο· και γι' αυτό λέει ότι κτίζεται για τα έργα, για να τα τελειοποιήσει, για να τους προσδώσει πάλι την τελειότητα, αναπληρώνοντας μέσω του εαυτού Του αυτό που έλειπε από τον άνθρωπο. Και μάλιστα στα Ευαγγέλια λέει προς τον Πατέρα Του: «Εγώ σε δόξασα επί της γης, τελειώνοντας το έργο που μου έδωσες για να κάνω». Και πάλι: «Τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας, για να τα τελειώσω, αυτά τα έργα μαρτυρούν για μένα». Αν λοιπόν όταν έγινε άνθρωπος, τότε τελειοποιεί τα έργα και κτίζεται γι' αυτά, είναι προφανές βεβαίως ότι το «έκτισε» δεν θα μπορούσε να υποδηλώνει την ουσία του Λόγου· αλλά φανερώνει μάλλον τον καιρό της επίγειας παρουσίας Του, κατά τον οποίο, έχοντας γίνει σάρκα, λέγεται ότι κτίζεται.

Άλλο. «Εγώ έχω τη μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη. Διότι τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας, για να τα τελειώσω, αυτά τα έργα που κάνω, μαρτυρούν για εμένα, ότι ο Πατέρας με έχει αποστείλει.» Ως προς τη δυνατότητα της μαρτυρίας για αυτόν, ο Χριστός διαβεβαιώνει ότι ίσως είναι μικρή η φωνή του Ιωάννη, όχι επειδή ο Ιωάννης δεν είχε πραγματικά την αξιοπιστία για να μαρτυρήσει (αφού ήλθε για μαρτυρία προκειμένου να μαρτυρήσει για το φως, και μάλιστα απεσταλμένος από τον Θεό), αλλά επειδή από τους ανόσιους Ιουδαίους θεωρήθηκε και αυτός ως ένα τίποτα, μολονότι ήταν τόσο μέγας στην αρετή. Ωστόσο, αναφέρει ότι η πιο αξιόλογη απόδειξη θα είναι εκείνη που προέρχεται από τα έργα, ότι δηλαδή είναι Θεός που προήλθε από τον Θεό Πατέρα. Διότι αξιώνει να αναγνωρίζεται από το μεγαλείο των έργων του, όπως λέει ο ίδιος, ότι εξήλθε και έχει έλθει από τον ίδιο τον Πατέρα, αφού δεν θα είχε τη δύναμη να επιτελέσει τίποτα από όσα ταιριάζουν αποκλειστικά στον Θεό, εάν όντως ήταν ετεροφυής σε σχέση με αυτόν που τον γέννησε. Όταν λοιπόν φανερώνεται ότι έχει τόση δύναμη όση και ο Πατέρας, πώς δεν είναι αναγκαίο να πιστεύουμε ότι είναι κατά φύσιν Θεός εκ Θεού, και να μην τον αποκαλούμε κτίσμα βλασφημώντας ασεβώς και αμαθώς;

Ο λόγος αυτός πτοεί εκείνους που δεν έχουν καταξιωθεί να λάβουν το Άγιο Πνεύμα. «Διότι κανείς δεν μπορεί να αποκαλέσει Κύριο τον Ιησού, παρά μόνο εν Αγίω Πνεύματι». Επειδή το όνομα Ιησούς το προφέρουν και οι Ιουδαίοι, αλλά δεν τον θεωρούν Κύριο. Και οι Αρειανοί προφέρουν το όνομα και τον αποκαλούν Θεό, όμως τον θεωρούν θετό και όχι αληθινό, επειδή δεν μετείχαν στο Άγιο Πνεύμα. Διότι, εάν κάποιος δεν δεχθεί το Άγιο Πνεύμα, δεν αποκαλεί τον Ιησού όντως Κύριο, ούτε όντως Θεό, ούτε όντως Υιό του Θεού, ούτε όντως αιώνιο βασιλιά. Ας μάθουν, λοιπόν, όσοι έχουν σχηματίσει εσφαλμένη αντίληψη, ότι σε όλα ο Μονογενής Υιός του Θεού δεν θέλει να μαρτυρεί για τον εαυτό Του. Διότι έτσι είπε στο Ευαγγέλιο: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν έχει ισχύ· άλλος είναι εκείνος που μαρτυρεί για εμένα». Και ποιος είναι ο άλλος παρά εκείνος που βεβαίωσε με φωνή από τον ουρανό: «Αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός, στον οποίο ευαρεστήθηκα»; Ο ίδιος όμως που λέει «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν έχει ισχύ», λέει πάλι: «Ακόμη και αν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή», και πάλι: «Τα ίδια τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας μαρτυρούν για εμένα», και πάλι: «Ο Μωυσής έγραψε για εμένα» και «Ο Μωυσής μαρτυρεί για εμένα». Το πρώτο βέβαια, το «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν έχει ισχύ», το είπε επειδή πολλοί δοξάζουν τον εαυτό τους και μαρτυρούν για τον εαυτό τους, προκειμένου να αποκόψει την καύχηση εκείνων που καυχώνται και εκείνων που συνιστούν τους εαυτούς τους.

Διότι επιθυμούσε εκείνο να πραγματοποιηθεί μέσω των έργων· το δε επιδιωκόμενο ήταν, προς το παρόν, να τον καταστήσει απλώς γνωστό και να πείσει ορισμένους να ακούσουν για την αιώνια ζωή. Τη δε μεγαλύτερη μαρτυρία την αφήνει στον Ίδιο, τη μαρτυρία διά των έργων, όπως ακριβώς λέει και ο ίδιος: «Εγώ δεν λαμβάνω τη μαρτυρία από άνθρωπο· διότι τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας, αυτά είναι που μαρτυρούν για εμένα». Δες, λοιπόν, πόσο πιο αποτελεσματικό ήταν αυτό.

Διότι, για να μην πουν: «Τι σημασία έχει λοιπόν, εάν εκείνος μεν τα είπε, εμείς όμως δεν τα δεχθήκαμε;», αποδεικνύει ότι πράγματι αποδέχθηκαν τα όσα ειπώθηκαν. Επειδή βεβαίως δεν έστειλαν τυχαίους ανθρώπους, αλλά ιερείς και Φαρισαίους. Τόσο πολύ θαύμαζαν τον άνδρα, και δεν είχαν τη δυνατότητα τότε να αντικρούσουν τα λεγόμενά του. Η δε φράση «προς ώραν», καταδεικνύει την επιπολαιότητά τους, και το ότι γρήγορα απομακρύνθηκαν από αυτόν. «Εγώ όμως έχω μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη». Διότι, εάν θέλατε να παραδεχθείτε την πίστη σύμφωνα με τη φυσική ακολουθία των πραγμάτων, θα σας είχα προσελκύσει μάλλον από τα έργα μου.

Επειδή όμως δεν θέλετε, σας οδηγώ στον Ιωάννη, όχι επειδή έχω ανάγκη τη δική του μαρτυρία, αλλά επειδή τα κάνω όλα για αυτόν τον λόγο, ώστε να σωθείτε εσείς. Διότι εγώ έχω μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη, αυτήν που προέρχεται από τα έργα. Αλλά δεν επιδιώκω μόνο αυτό, το να γίνω δηλαδή ευπρόσδεκτος σε εσάς μέσω αξιόπιστων προσώπων, αλλά και μέσω εκείνων που σας είναι γνωστά και τα οποία θαυμάζετε. Αφού λοιπόν τους έλεγξε λέγοντας ότι «θελήσατε για λίγη ώρα να αγαλλιάσετε στο φως του», και αφού απέδειξε ότι εκείνη η προθυμία τους ήταν πρόσκαιρη και αβέβαιη με το να τον ονομάσει λύχνο, φανέρωσε ότι το φως δεν το είχε από τον εαυτό του, αλλά από τη χάρη του Πνεύματος. Όμως, εκείνο που θα λεγόταν σε αντιδιαστολή προς αυτόν δεν το ανέφερε ακόμη, ότι δηλαδή ο Ίδιος είναι ο ήλιος της δικαιοσύνης, αλλά αφού προσωρινά μόνο το υπονόησε, τους έλεγξε αυστηρά και αποδεικνύει ότι, εξαιτίας του ίδιου φρονήματος με το οποίο περιφρόνησαν εκείνον, δεν μπόρεσαν ούτε στον Χριστό να πιστέψουν. Διότι και αυτόν που θεωρούσαν θαυμαστό, μόνο για λίγο τον θαύμασαν· ενώ αν δεν είχαν ενεργήσει έτσι, εκείνος γρήγορα θα τους είχε οδηγήσει προς τον Ιησού. Αφού, επομένως, απέδειξε ότι είναι από κάθε άποψη ανάξιοι συγγνώμης, πρόσθεσε λέγοντας: «Εγώ όμως έχω τη μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη».

Ποια είναι λοιπόν αυτή; Αυτή που προέρχεται από τα έργα. Διότι, λέγει, τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας για να τα φέρω εις πέρας, αυτά τα ίδια τα έργα μαρτυρούν για εμένα, ότι ο Πατέρας με απέστειλε. Εδώ τους υπενθύμισε τον παραλυτικό που θεραπεύθηκε και στάθηκε όρθιος, καθώς και πολλά άλλα· διότι για τα μεν λόγια, ίσως κάποιος από αυτούς θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι αποτελούν κομπασμό και ότι ειπώθηκαν χάριν της φιλίας προς τον Ιωάννη. Αν και ούτε αυτό δεν είχαν το περιθώριο να πουν για τον Ιωάννη, έναν άνδρα που γνώριζε να βιώνει την πνευματική ζωή με απόλυτη ακρίβεια και ο οποίος είχε προκαλέσει τόσο πολύ τον θαυμασμό τους. Τα έργα, όμως, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσαν να γεννήσουν αυτή την υπόνοια, ούτε καν σε εκείνους που έχουν παραφρονήσει εντελώς.

Ιω. 5, 36-39 Ως συνέχεια στα προλεχθέντα θέτει το 〈ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει ποτέ ούτε τη μορφή του έχετε δει〉 και τα εξής. Το δε 〈έχετε δει〉, όπως λέει και πιο κάτω: «εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», πρέπει να εκληφθεί αντί του «δεν έχετε ορθή πίστη και θεοπρεπή αντίληψη για αυτόν, έστω κι αν προσποιείστε ότι τον υπερασπίζεστε». Πώς όμως τίθεται ως συνέχεια; Επειδή είπε ότι ο 〈Πατέρας που με έστειλε, αυτός έχει μαρτυρήσει για εμένα〉 και ότι 〈τα έργα, τα οποία μου έδωσε〉 να κάνω 〈ο Πατέρας,〉 εκείνα 〈μαρτυρούν για εμένα, εσείς〉 όμως ούτε έτσι 〈πιστεύετε,〉 είναι φανερό 〈ότι,〉 όπως φαίνεται, λέει 〈ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει,〉 ούτε εκείνη, όταν έλεγε: «αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα», ούτε σκέφτεστε τίποτα το ορθό για τη μακάρια, απαθή και παντοκρατορική του φύση· διότι διαφορετικά, κρίνοντας ορθά ότι 〈τα έργα,〉 τα οποία εγώ 〈κάνω,〉 προέρχονται μόνο από εκείνη την αυθεντία και εξουσία, δεν θα βλασφημούσατε εμένα, τον Υιό του, που πράττει τα ίδια με τον Πατέρα, αποκαλώντας με αντίθεο. Βλέπεις πώς ελέχθη ως συνέχεια. Το ότι δε ποτέ δεν 〈έχετε ακούσει〉 δεν το λέει για τώρα, αλλά ούτε όταν μιλούσε στον Μωυσή· διότι πώς θα μπορούσαν να τον ακούσουν αυτοί που αμέσως κατασκεύασαν τον μόσχο και, αφού μετά από αυτά δέχτηκαν τις νουθεσίες, μύριες φορές εκπορνεύθηκαν στην ειδωλολατρία;

Επομένως και εσείς οι ίδιοι μαρτυρείτε ότι ο Ιωάννης ήταν φιλαλήθης. Αν και εγώ βέβαια, όντας Θεός, δεν έχω ανάγκη από ανθρώπινη μαρτυρία, ο Δεσπότης από τον δούλο. Επειδή όμως εσείς τον θεωρείτε πιο αξιόπιστο, και του δίνετε μεγαλύτερη προσοχή από ό,τι σε εμένα, και σε εκείνον μεν προστρέξατε, ενώ εμένα ούτε όταν θαυματουργώ δεν πιστεύετε· γι' αυτό σας υπενθυμίζω τη μαρτυρία του Ιωάννη, και τα πάντα κάνω, και αποδέχομαι ακόμη και τα όσα είναι ανάξια της θεότητάς μου, για να σωθείτε εσείς. Και τον Ιωάννη τον αποκαλεί λύχνο που καίει, διότι είχε πλαστεί από το χώμα της γης, και το φως δεν προερχόταν από τον ίδιο, αλλά από τη χάρη του Πνεύματος και ήταν προσωρινό. Γιατί, μόλις φάνηκε η ημέρα του Κυρίου, δηλαδή η διδασκαλία Του, ο λύχνος κρύφτηκε. Εσείς, όμως, για ένα διάστημα αποδεχθήκατε τα λόγια του και αγαλλιάσατε με αυτόν· έπειτα, αφού ξεχάσατε όσα είπε για εμένα, παραμείνατε στην προηγούμενη απιστία σας. Διότι, αν είχατε πιστέψει σε εκείνον με βεβαιότητα, γρήγορα θα σας είχε οδηγήσει στην πίστη προς εμένα. «Εγώ όμως έχω τη μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη.»

«Διότι τα έργα τα οποία μου έδωσε ο Πατήρ για να τα ολοκληρώσω, αυτά τα έργα τα οποία εγώ πράττω, μαρτυρούν για εμένα, ότι ο Πατήρ με έχει αποστείλει· και ο Πατήρ ο οποίος με έστειλε, αυτός έχει μαρτυρήσει για εμένα. Ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει ποτέ, ούτε τη μορφή του έχετε δει, και δεν έχετε τον λόγο του να παραμένει μέσα σας· διότι σε αυτόν που εκείνος απέστειλε, σε αυτόν εσείς δεν πιστεύετε». Μαρτύρησε μεν, λέγει, ο Ιωάννης για εμένα, ο Ιωάννης που θεωρείται από εσάς ως ο πλέον αξιόπιστος από όλους. Επειδή όμως είναι πιθανό να βρεθούν κάποιοι συκοφάντες, οι οποίοι τυχόν θα πουν: Και τι μας αφορά αυτό;