Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:40

Διότι η θεία και απόρρητη φύση δεν μας είναι κατανοητή, στο μέτρο του δυνατού, με κανέναν άλλο τρόπο, παρά μόνο μέσω όσων επιτελεί και εργάζεται. Για τον λόγο αυτόν, λοιπόν, και από «το μέγεθος και την ωραιότητα των κτισμάτων αναλόγως» ο μεν Παύλος μας προστάζει να προχωρούμε στη θεωρία του Δημιουργού, ο δε Σωτήρας μας καθοδηγεί πάλι στην κατανόηση του Εαυτού Του λέγοντας: «Αν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, μην πιστεύετε σε εμένα. Αν όμως τα κάνω, κι αν σε εμένα δεν πιστεύετε, πιστέψτε στα έργα μου». Κάπου δε κατηγορούσε, και πολύ εύλογα, τον ίδιο του τον μαθητή, ο οποίος ήταν ο Φίλιππος, επειδή υπέθεσε αβασάνιστα ότι μπορούσε να φτάσει διαφορετικά στη θεωρία του Θεού και Πατέρα, ενώ ήταν στην ευχέρειά του να παρατηρήσει την απαράλλακτη εικόνα, η οποία έδειχνε με ακρίβεια μέσα της Εκείνον που την γέννησε. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Τόσον καιρό είμαι μαζί σας, και δεν με έχεις γνωρίσει, Φίλιππε; Εκείνος που έχει δει εμένα έχει δει τον Πατέρα». «Ερευνάτε τις γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε ζωή αιώνια, και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα, και δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα για να έχετε ζωή». Η ομαλή, βατή στους πολλούς και συνηθισμένη έννοια του ρητού μας πείθει να νομίζουμε ότι ειπώθηκε προστακτικά από τον Σωτήρα μας προς τους Φαρισαίους, ότι δηλαδή οφείλουν, ερευνώντας τις θείες γραφές, να συλλέγουν τις μαρτυρίες για Αυτόν με σκοπό την αιώνια ζωή.

Επειδή όμως, τοποθετώντας στο ενδιάμεσο έναν σύνδεσμο (εννοώ το «Και»), συνάπτει το «Δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα», είναι λοιπόν φανερό ότι εννοεί κάτι άλλο, συγγενικό μεν προς τα προλεχθέντα, αλλά που παρουσιάζει κάποια μικρή διαφορά. Διότι, εάν έπρεπε να εννοηθεί προστακτικά, πώς δεν θα λέγαμε ότι ήταν αναγκαίο να διατυπωθεί ίσως ολόκληρο το νόημα σύμφωνα με αυτό το σχήμα: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή, και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα· αφού λοιπόν ερευνήσετε, ελάτε σε εμένα»· αντίθετα, τους κατηγορεί ότι δεν θέλουν να έρθουν, αν και μέσω της έρευνας καθοδηγούνται προς αυτό, λέγοντας: «Και δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα».

Θα αναγνώσουμε λοιπόν, αποβλέποντας στο πιο ωφέλιμο και σε αυτό που ακολουθεί τα προηγούμενα, όχι οπωσδήποτε με προστακτική έννοια, αλλά μάλλον νοηματικά και με υποστιγμή. Και το νόημα του προκειμένου θα είναι πάλι το εξής: Επειδή δηλαδή τους είδε να προστρέχουν διαρκώς στα συγγράμματα του Μωυσή και να συλλέγουν από εκεί με αμάθεια τις αφορμές για τις αντιλογίες τους, μην αναζητώντας ούτε αποδεχόμενοι τίποτε άλλο από εκείνο που θα τους δικαιολογούσε το τι πρέπει να πιστεύουν· γι' αυτό πάλι αναγκαστικά αποδεικνύει ως άχρηστο και ανώφελο γι' αυτούς τον κόπο της έρευνας σε αυτά, και ελέγχει σαφώς ότι δεν χρησιμοποιούν με τον πρέποντα και ορθό τρόπο ένα τόσο μεγάλο και επωφελέστατο πράγμα. Διότι, πες μου, ποια είναι η ωφέλεια, λέγει, να ερευνάτε τις θείες Γραφές, νομίζοντας ότι μέσω αυτών θα ανυψωθείτε στην αιώνια ζωή· ενώ, όταν βρίσκετε ότι αυτές μαρτυρούν για εμένα, και ονομάζουν εμένα αιώνια ζωή, δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα για να έχετε ζωή; Επομένως, λέγει, από εκεί που έπρεπε να σωθείτε, από εκεί ζημιώνετε τα μέγιστα τις ψυχές σας χωρίς να το κατανοείτε, ακονίζοντας τους εαυτούς σας από τα μωσαϊκά λόγια μόνο και μόνο για να αντιλέγετε, ενώ όσα με τα οποία θα μπορούσατε να κερδίσετε την αιώνια ζωή, ούτε καν τα βάζετε στο νου σας.

Το ότι υπάρχει πολύς λόγος, τόσο στον νόμο όσο και στους αγίους προφήτες, περί της κατά φύσιν ζωής, δηλαδή του Μονογενούς, νομίζω ότι είναι φανερό σε όλους τους φιλομαθείς. <Δόξα από άνθρωπο δεν λαμβάνω, αλλά σας έχω γνωρίσει, ότι την αγάπη του Θεού δεν την έχετε μέσα σας.> Αντιλαμβάνεται πάλι, ή μάλλον βλέπει θεοπρεπώς, το απείθαρχο και ατίθασο πλήθος των Φαρισαίων να κατατρώγεται από οργή, και όχι βέβαια για όσα τους κατηγορούσε, ότι δηλαδή δεν ερευνούν όπως πρέπει τις θείες Γραφές, αλλά μάλλον επειδή τους είπε: «Δεν θέλετε να έλθετε σε μένα». Διότι, για όσα πάθη νοσούν οι ίδιοι εύκολα, πιστεύουν ότι μπορούν να κυριαρχούν και στον Σωτήρα· επειδή νόμιζαν, πάσχοντας και αυτό από πολλή ανοησία, ότι ο Κύριος πλέον επιθυμεί από φιλαρχία να τους εξουσιάσει, και ότι θέλει να εξασφαλίσει για τον εαυτό του τις τιμές όλων, με το να τους καλεί να γίνουν μαθητές του. Έχοντας λοιπόν βάλει στον νου τους μια τέτοια υποψία, οι ίδιοι περίμεναν ότι όπου να 'ναι θα έχαναν την εξουσία τους πάνω στο έθνος. Και εξοργίζονταν σφόδρα, βλέποντας τον κληρονόμο να θέλει να απαιτήσει τον καρπό του αμπελώνα. Γι' αυτό, λοιπόν, πάλι, στο έπακρο της οργής και του φθόνου τους για όσα ειπώθηκαν, σχεδόν λένε εκείνο που αναφέρεται στις ευαγγελικές παραβολές: «Ελάτε να τον σκοτώσουμε και να κρατήσουμε την κληρονομιά του».

«Και θα δοθεί αυτό το βιβλίο στα χέρια ανθρώπου που δεν γνωρίζει γράμματα, και θα του πουν: Διάβασε αυτό, και θα πει: Δεν γνωρίζω γράμματα.» Είπε κάπου προς τους Ιουδαίους ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή. Και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα, όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε ζωή.» Επομένως, μάταια έχουν κοπιάσει οι Ισραηλίτες, συζητώντας συνεχώς για την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και προσποιούμενοι ότι έχουν συγκεντρώσει στον νου και στην καρδιά τους όχι ευκαταφρόνητη σύνεση από τα νομικά κείμενα, χωρίς όμως να αναζητούν τον Χριστό, καίτοι ο νόμος ομιλεί για το δικό Του μυστήριο. Διότι άκουγαν πάλι: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα, διότι για εμένα έγραψε εκείνος.» Επομένως, επειδή ακριβώς δεν έδιναν μεγάλη σημασία στον λόγο του νόμου, αλλά μάλλον σκότωσαν Εκείνον που προαναγγελλόταν μέσω αυτού, και αφού περιφρόνησαν την τιμή προς τον Μωυσή, η θεόπνευστη Γραφή σφραγίστηκε κατά κάποιον τρόπο από τον Θεό σαν ένα βιβλίο. Διότι όλη η Γραφή είναι ένα ενιαίο σύνολο και έχει ειπωθεί μέσω του ενός Αγίου Πνεύματος· με ποιον τρόπο όμως σφραγίστηκε;

Διότι ο ψυχικός άνθρωπος δεν δέχεται τα του πνεύματος του Θεού, όπως ακριβώς έχει γραφτεί. Εμείς, επειδή πιστεύουμε ότι ο νόμος είναι παιδαγωγός, όταν ακούμε όσα παραδόθηκαν μέσω του Μωυσή, τα κατανοούμε με διαφορετική ακοή, μεταφέροντας τους τύπους στην αλήθεια και κάνοντας τη σκιά αφορμή για πνευματική θεωρία. Λάβαμε, επομένως, μια προσθήκη στα αυτιά μας. Διότι η διδασκαλία του Χριστού, δηλαδή το ευαγγελικό κήρυγμα, και η μυσταγωγία που επιτελείται μέσω Αυτού, μας παρακινεί να κατανοούμε τον νόμο πνευματικά. Διευρύνει, τρόπον τινά, τα αυτιά εκείνων που πίστεψαν σε Αυτόν, ιδιότητα που δεν έχουν οι προερχόμενοι από τον Ισραήλ. Είπε, λοιπόν, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός προς αυτούς: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή, και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα, αλλά δεν θέλετε να έρθετε προς εμένα για να έχετε ζωή.» Γράφει δε σχετικά με αυτούς ο πάνσοφος και θεσπέσιος Παύλος, ότι «Όταν διαβάζεται ο Μωυσής, υπάρχει κάλυμμα πάνω στην καρδιά τους, το οποίο δεν αφαιρείται, διότι καταργείται εν Χριστώ Ιησού στον Κύριό μας και Λυτρωτή.»

Ένας αμνός σφαζόταν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή· έτρωγαν από το κρέας του και έχριαν με το αίμα του τους παραστάτες των θυρών· και με αυτόν τον τρόπο νίκησαν τον ολεθρευτή. Αλλά το αίμα ενός κοινού προβάτου δεν θα μπορούσε να ανατρέψει τον θάνατο· επομένως, στο πρόσωπο του αμνού προτυπωνόταν ο Χριστός, ο οποίος υπέμεινε τη σφαγή για τη ζωή του κόσμου και έσωσε με το δικό Του αίμα εκείνους που μετέχουν σε Αυτόν· θα μπορούσε κανείς να πει πάρα πολλά σχετικά με αυτό, μέσα από τα οποία είναι δυνατόν να δει το μυστήριο του Χριστού, το οποίο προδιαγράφεται μέσω της σκιάς του νόμου. Είπε μάλιστα κάπου και ο Ίδιος μιλώντας προς τους Ιουδαίους: «Εκείνος που σας κατηγορεί είναι ο Μωυσής, στον οποίο εσείς έχετε στηρίξει τις ελπίδες σας. Διότι αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· επειδή για εμένα έγραψε εκείνος». Και πάλι: «Ερευνάτε τις Γραφές, επειδή νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή, και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα· αλλά δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα για να έχετε ζωή». Διότι κάθε λόγος της θεόπνευστης Γραφής αποβλέπει σε Αυτόν και σε Αυτόν κατατείνει. Έπρεπε λοιπόν οι λεγόμενοι νομικοί, εφόσον ερευνούσαν λεπτομερώς τον νόμο του Μωυσή και δεν αγνοούσαν τις φωνές των αγίων προφητών, να ανοίγουν κατά κάποιον τρόπο στα πλήθη των Ιουδαίων τις θύρες της γνώσης. Διότι ο νόμος παιδαγωγεί προς τον Χριστό, και τα ευσεβή κηρύγματα των αγίων προφητών οδηγούν στην επίγνωσή Του.

Και εκείνες είναι που μαρτυρούν για εμένα, και δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε ζωή.» Και πάλι: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε σε εμένα· διότι για εμένα έγραψε εκείνος.» Κατηγορούσε δε αυστηρά και τους δασκάλους των Ιουδαίων, λέγοντας τα εξής: «Αλίμονό σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι κλείνετε τη βασιλεία των ουρανών μπροστά από τους ανθρώπους.

Περί του καλύμματος στο πρόσωπο του Μωυσή. «Άραγε κατανοείς αυτά που διαβάζεις;» Θα ταίριαζε εύλογα να απευθύνει κανείς αυτούς τους λόγους στα πλήθη των Ιουδαίων, οι οποίοι θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι έφτασαν σε τέτοιο σημείο πνευματικής αποπληξίας, ώστε να αποκαλούνται πλέον ασύνετοι από τα ιερά κείμενα. «Διότι ιδού», λέει, «λαός μωρός και ασύνετος. Έχουν μάτια και δεν βλέπουν, έχουν αυτιά και δεν ακούν». Και ότι ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή κατέστη εντελώς ανώφελος για αυτούς, εξαιτίας του μεγέθους της ασυνεσίας τους, μας το έδειξε και ο ίδιος ο Χριστός λέγοντας: «Ερευνάτε τις Γραφές, επειδή νομίζετε ότι μέσω αυτών έχετε ζωή αιώνια. Και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα. Και όμως δεν θέλετε να έρθετε προς εμένα για να έχετε ζωή». Διότι επήλθε πώρωση εν μέρει στον Ισραήλ, και εφόσον δεν είχαν τον φωτισμό του πνεύματος, ήταν νωθροί στην πίστη και εντελώς αμετάπειστοι στο να επιλέξουν και να σκεφτούν όσα είναι ωφέλιμα για τη σωτηρία.

Διότι, καθώς ο Ισραήλ είχε γίνει σαν άγριο δέντρο και δεν είχε ήμερους καρπούς δικαιοσύνης, επειδή τρέφονταν με τους νόμους των Αιγυπτίων, ο νόμος που επρόκειτο να δοθεί μέσω των αγγέλων, αν και ήταν ικανός να φωτίσει, εφόσον βέβαια κατανοούνταν πνευματικά, και να απομακρύνει το σκοτάδι του νου (διότι και αυτή είναι ενέργεια της φωτιάς), εντούτοις για εκείνους που τον έλαβαν ήταν ανώφελος, και όχι βέβαια εξαιτίας του ίδιου του νόμου, αλλά επειδή αυτοί προς τους οποίους απευθυνόταν ο λόγος δεν δέχονταν το φως στον νου και στην καρδιά τους, αλλά, έχοντας πλουτίσει εξωτερικά το γράμμα σαν μια εντύπωση φωτισμού, αυτό που νόμιζαν ότι είχαν, στην πραγματικότητα δεν το είχαν. Επομένως, το ότι η φωτιά φαινόταν μεν γύρω από τη βάτο, χωρίς όμως να μεταδίδει στο ξύλο ούτε την αίσθηση της θερμότητας, υποδηλώνει κάτι τέτοιο, όπως τουλάχιστον νομίζω εγώ. Και ότι το φως που προήλθε από τον νόμο στάθηκε ανώφελο για τους Ιουδαίους, το αποσαφηνίζει ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Ερευνάτε τις Γραφές, επειδή εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή· και εκείνες είναι που μαρτυρούν για μένα. Και δεν θέλετε να έρθετε προς εμένα, για να έχετε αιώνια ζωή». Και μετά από άλλα, πάλι, λέει προς τους καθοδηγητές των Ιουδαίων και προς όλο τον λαό: «Μη νομίζετε ότι εγώ θα σας κατηγορήσω προς τον Πατέρα· υπάρχει εκείνος που σας κατηγορεί, ο Μωυσής, στον οποίο εσείς έχετε ελπίσει· διότι, αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· διότι για μένα έγραψε εκείνος. Εάν όμως δεν πιστεύετε στα δικά του λόγια, πώς θα πιστέψετε στα δικά μου λόγια;»

Ερευνάτε τις Γραφές, διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή· και εκείνες είναι που μαρτυρούν για εμένα· και όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να αποκτήσετε ζωή αιώνια. Ας δίνουμε, αγαπητοί, μεγάλη σημασία στα πνευματικά ζητήματα, και ας μην θεωρούμε ότι αρκεί για τη σωτηρία μας το να ασχολούμαστε με αυτά με οποιονδήποτε επιπόλαιο τρόπο. Διότι, εάν στα βιοτικά πράγματα δεν μπορεί κάποιος να αποκομίσει κανένα μεγάλο όφελος όταν ασχολείται με αυτά ως πάρεργο και στην τύχη, πολύ περισσότερο θα συμβεί αυτό στα πνευματικά, επειδή αυτά απαιτούν και μεγαλύτερη επιμέλεια. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Χριστός, παραπέμποντας τους Ιουδαίους στις Γραφές, δεν τους παρέπεμπε σε μια απλή ανάγνωση, αλλά σε μια έρευνα ακριβή και βαθιά. Διότι δεν είπε, «Διαβάζετε τις Γραφές», αλλά, «Ερευνάτε τις Γραφές». Επειδή, λοιπόν, τα όσα λέγονταν για αυτόν απαιτούσαν πολλή μελέτη (καθώς είχαν συγκαλυφθεί εξ αρχής προς το συμφέρον των ανθρώπων της εποχής εκείνης), γι' αυτό και τώρα τους προστάζει να ανασκάπτουν με ακρίβεια, ώστε να μπορέσουν να ανακαλύψουν εκείνα που βρίσκονται στο βάθος. Διότι δεν είχαν ειπωθεί επιδερμικά, ούτε είχαν ριχθεί απλώς στην επιφάνεια, αλλά κρύβονταν σε μεγάλο βάθος, σαν κάποιος θησαυρός.

Εκείνος όμως που αναζητά αυτά που βρίσκονται στο βάθος, αν δεν τα αναζητήσει με ακρίβεια και κόπο, ποτέ δεν θα μπορέσει να βρει αυτό που ζητά. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, αφού είπε, «Ερευνάτε τις Γραφές», πρόσθεσε: «Διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή». Δεν είπε, «Έχετε», αλλά, «Νομίζετε», δείχνοντας ότι δεν αποκόμιζαν κανέναν μεγάλο και σπουδαίο καρπό, επειδή προσδοκούσαν να σωθούν μόνο από την ανάγνωση, όντας στερημένοι από την πίστη. Αυτό, λοιπόν, που λέει είναι το εξής: Δεν θαυμάζετε τις Γραφές; Δεν θεωρείτε ότι αυτές είναι η αιτία κάθε ζωής; Σε αυτές στηρίζω και εγώ τώρα τους ισχυρισμούς μου. Διότι αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα, και όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε αιώνια ζωή. Εύλογα, επομένως, έλεγε το «Νομίζετε», επειδή δεν ήθελαν να πειστούν, αλλά καυχιόνταν μόνο για την απλή ανάγνωση. Έπειτα, για να μην κινήσει σε αυτούς την υποψία της φιλοδοξίας εξαιτίας του μεγάλου του ενδιαφέροντος, και για να μην θεωρηθεί ότι επιδιώκει το δικό του συμφέρον επειδή επιθυμεί να γίνει πιστευτός από αυτούς (διότι και τη φωνή του Ιωάννη τούς υπενθύμισε, και τη μαρτυρία του Θεού, και τα δικά του έργα, και τα έλεγε όλα αυτά ώστε να τους ελκύσει, και τους υποσχέθηκε ζωή)· επειδή, λοιπόν, ήταν επόμενο πολλοί να υποπτευθούν ότι τα έλεγε αυτά από αγάπη για τη δόξα, άκουσε τι προσθέτει: «Δεν λαμβάνω δόξα από ανθρώπους»· δηλαδή, «Δεν την έχω ανάγκη». Δεν είναι τέτοια η φύση μου, λέει, ώστε να έχω ανάγκη τη δόξα που προέρχεται από τους ανθρώπους.

Θα ήταν, λοιπόν, αρκετό και αυτό για να αποδείξει ότι δεν αγαπούν τον Θεό, το γεγονός ότι δεν δέχονταν αυτόν που έλεγε ότι έχει σταλεί από Εκείνον· τώρα όμως αποδεικνύει την αναισχυντία τους και από το αντίθετο, από το γεγονός ότι πρόκειται να δεχθούν τον αντίχριστο. Διότι, όταν δεν δέχονται αυτόν που λέει ότι έχει σταλεί από Εκείνον, αλλά πρόκειται να προσκυνήσουν εκείνον που δεν Τον γνωρίζει, και ο οποίος κομπάζει και διακηρύττει για τον εαυτό του ότι είναι ο Θεός των πάντων, είναι ολοφάνερο ότι ο διωγμός προερχόταν από φθόνο και από το μίσος τους προς τον Θεό. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο παραθέτει δύο αιτίες για όσα έχουν λεχθεί, και πρώτα την πιο επιεική, λέγοντας: «Για να σωθείτε» και «Για να έχετε ζωή»· επειδή όμως επρόκειτο να τον χλευάσουν, παραθέτει και την πιο αυστηρή, αποδεικνύοντας ότι, ακόμη κι αν δεν πείθονται οι ακροατές, ο Θεός συνηθίζει να πράττει παντού το δικό Του έργο.

«Στην οδό των μαρτυρίων σου ευφράνθηκα σαν να είχα κάθε λογής πλούτο. Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγια σου, ανώτερα από το μέλι στο στόμα μου! Εγώ θα αγαλλιάσω για τα λόγια σου, σαν εκείνον που βρίσκει πολλά λάφυρα. Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος, και φως στα μονοπάτια μου.» «Λύχνος είναι η εντολή του νόμου, και φως. Το να γνωρίζει κανείς τον νόμο, είναι γνώρισμα αγαθής διάνοιας.» «Ο σοφός στην καρδιά θα δεχτεί τις εντολές.» «Όλοι οι λόγοι του Θεού είναι δοκιμασμένοι στο πυρ.» «Κάθε διήγηση για τον Θεό να θέλεις να την ακούς, και οι παροιμίες της συνέσεως ας μην σου ξεφύγουν.» —«Να στοχάζεσαι τα προστάγματα του Κυρίου, και να μελετάς διαρκώς τις εντολές του.» «Κάθε συζήτησή σου ας γίνεται σύμφωνα με τον νόμο του Υψίστου.» «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι εσείς νομίζετε ότι μέσω αυτών έχετε ζωή αιώνια· και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα· και όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να αποκτήσετε ζωή αιώνια.» «Κάθε Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, για έλεγχο, για επανόρθωση, για διαπαιδαγώγηση στη δικαιοσύνη, ώστε ο άνθρωπος του Θεού να είναι άρτιος, πλήρως εξοπλισμένος για κάθε έργο.» Όταν ο πνευματικός λόγος αναβλύζει μέσα στην Εκκλησία, και η ευσεβής καρδιά πηγάζει από τα χαρίσματα του Πνεύματος, να δέχεσαι με ευφροσύνη τα λεγόμενα, και με ευγνωμοσύνη να τρυγάς τον καρπό της ωφέλειας.

Διότι νομίζω ότι με επικριτικό τρόπο το είπε αυτό τότε στους Ιουδαίους, οι οποίοι και κατείχαν τις θείες Γραφές και τις διάβαζαν, και όμως δεν γνώριζαν το νόημά τους, ούτε ερευνούσαν αυτά που διάβαζαν, ούτε κατανοούσαν τα λεγόμενα. Και, ενώ έβλεπαν με τα ίδια τους τα μάτια εκείνον για τον οποίο είχε μιλήσει ο νόμος και οι προφήτες, τον αποκαλούσαν πλάνο, αποξενωμένο από τον Θεό και καταλυτή του νόμου. «Αυτός ο άνθρωπος», έλεγαν, «δεν είναι από τον Θεό, διότι δεν τηρεί το Σάββατο», αλλά είναι πλάνος και «παραπλανά τον λαό»· «γιατί τον ακούτε;». Και τους λέει: «Ερευνάτε τις Γραφές», και δεν είπε ότι αυτές θα σας διδάξουν για εμένα, αλλά «διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε ζωή αιώνια». Γιατί νομίζετε, τους λέει, ότι διαβάζοντας και μην κατανοώντας, ή μάλλον παρερμηνεύοντας και κατανοώντας διαφορετικά από ό,τι πρέπει να κατανοήσετε, ότι θα αποκτήσετε από εκεί αιώνια ζωή; Το ότι μάλιστα αυτό είναι αληθές, το φανέρωσε μέσα από τα επόμενα λόγια του· διότι, αφού είπε «επειδή εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή», προσθέτει: «Και δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε αιώνια ζωή».

Επομένως, οι νομικοί, οι οποίοι φαινόταν ότι ερμηνεύουν τον νόμο, κατείχαν το κλειδί της γνώσης με κακή πρόθεση, και δεν άνοιγαν τις θύρες του νόμου, ώστε μέσω αυτών να οδηγηθούν στον Χριστό τόσο οι ίδιοι όσο και ο λαός. Και ο νόμος είναι θύρα προς τον Χριστό· όμως η θύρα αυτή παραμένει κλειστή, εάν κάποιος δεν διασαφηνίζει και δεν διανοίγει την ασάφεια του νόμου. Διότι και ο Κύριος είπε: «Εάν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα». Και πάλι: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι αυτές μαρτυρούν για εμένα, και εσείς δεν θέλετε να έρθετε προς εμένα». Για παράδειγμα, για να υποδείξουμε μια περίπτωση, στους Ιουδαίους σφαζόταν αμνός, χρίονταν οι παραστάδες των θυρών και έτρωγαν το κρέας του, και αυτό αποτελούσε γι' αυτούς νίκη κατά του ολοθρευτή.

«Αλλά εσείς», λέει, «ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει, του Πατέρα εννοώ, ούτε τη μορφή του έχετε δει, αλλά σας είναι εντελώς άγνωστος· διότι και τον λόγο του δεν τον έχετε να μένει μέσα σας· δηλαδή, τις Γραφές που μαρτυρούν για εμένα δεν τις γνωρίζετε, αν και νομίζετε ότι τις γνωρίζετε, και καυχιέστε, θεωρώντας ότι σας έχουν εμπιστευθεί τα Λόγια του Θεού. Από πού είναι φανερό ότι δεν γνωρίζετε τις Γραφές; «Επειδή σε αυτόν που έστειλε εκείνος, εσείς δεν πιστεύετε». Όπως λοιπόν ούτε τη φωνή του Θεού ακούσατε (διότι ο Θεός δεν έχει αισθητή φωνή), ούτε τη μορφή του είδατε (διότι είναι άμορφος και ασχημάτιστος)· έτσι ούτε τον λόγο του, εννοώ βέβαια τις Γραφές που μαρτυρούν για εμένα, έχετε μέσα σας. «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι εσείς νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή· και εκείνες είναι που μαρτυρούν για εμένα, και δεν θέλετε να έρθετε προς εμένα, για να έχετε ζωή. Δόξα από ανθρώπους δεν λαμβάνω, αλλά σας έχω γνωρίσει, ότι την αγάπη του Θεού δεν έχετε μέσα σας». Τους είπε ότι ο λόγος του Θεού, δηλαδή οι Γραφές που μαρτυρούν για εμένα, δεν υπάρχει μέσα σας. Διδάσκοντας λοιπόν πώς θα μπορέσουν να αποκτήσουν τον λόγο του Θεού, λέει: «Ερευνάτε τις Γραφές· διότι σε αυτές εσείς νομίζετε ότι έχετε ζωή».

Δες όμως πώς δεν είπε: Έχετε ζωή, αλλά: «Επειδή νομίζετε»· και είπε το «νομίζετε», για να δείξει ότι στην πραγματικότητα δεν αποκόμιζαν κανέναν καρπό από εκεί, προσδοκώντας να σωθούν μόνο από την ανάγνωση, χωρίς να υπάρχει η πίστη. «Διότι εκείνες είναι που μαρτυρούν για εμένα· αλλά εσείς δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε ζωή.» Επομένως, και από αυτό μαθαίνουμε ότι ήταν κακοί από δική τους ελεύθερη επιλογή. Διότι δεν είπε ότι: Δεν μπορείτε να έρθετε, αλλά ότι: «Δεν θέλετε να έρθετε.» Ας το ακούσουν οι Μανιχαίοι, ότι το κακό δεν υφίσταται εκ φύσεως, αλλά προέρχεται από την προαίρεση.