Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 5:7

Οι δε Ιουδαίοι δεν έβλεπαν το θαύμα που επιτελέστηκε την ημέρα του Σαββάτου, αλλά τον κράβατο που μεταφερόταν, ενώ όφειλαν να αναλογιστούν: Τέτοιοι ιατροί παρουσιάστηκαν, κανείς δεν τον θεράπευσε· κειτόταν φτωχός ο δυστυχής, μη έχοντας ούτε εκείνον που θα τον έριχνε στην κολυμβήθρα. Τέτοιος είναι ο θαυματουργός που επιτελεί και πρωτοφανή έργα, αυτός που έδωσε τόση δύναμη στον παραλυτικό, ώστε όχι μόνο να σηκωθεί, αλλά και να βαστάξει τον κράβατό του.

Οι Σαμαρείτες πιστεύουν. Έρχεται στην Κανά ο Ιησούς, και ο βασιλικός αξιωματούχος προσέρχεται για τον γιο του. Ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα, και θεραπεύει το Σάββατο εκείνον που ήταν παράλυτος επί τριάντα οκτώ έτη. Οι Ιουδαίοι ζητούσαν να τον θανατώσουν. Τους λέγει ότι εστάλη από τον Θεό.

Το να θεραπεύεται ο παράλυτος πριν από τον χρόνο που θεωρείται τέλειος σύμφωνα με τον νόμο, σημαίνει και πάλι, μέσω του τύπου αυτού του γεγονότος, ότι ο Ισραήλ, επειδή συμπεριφέρθηκε με ασέβεια προς τον Χριστό, θα ασθενήσει βέβαια και θα παραλύσει και θα καταναλώσει μακρούς χρόνους σε απραξία, δεν θα οδηγηθεί όμως σε ολοκληρωτική τιμωρία, αλλά θα υπάρξει για αυτόν κάποια επίσκεψη από τον Σωτήρα, και θα θεραπευτεί και αυτός στην κολυμβήθρα μέσω της υπακοής και της πίστεως. Και το ότι ο αριθμός σαράντα είναι τέλειος σύμφωνα με τον θείο νόμο, δεν θα ήταν καθόλου δύσκολο να το κατανοήσουν όσοι ασχολούνται με τις θείες Γραφές. <Λέει σε αυτόν ο Ιησούς: Θέλεις να γίνεις καλά; Του απάντησε ο ασθενής.> Είναι ξεκάθαρη απόδειξη της άκρας αγαθότητας του Χριστού, το ότι δεν περιμένει πάντοτε τις ικεσίες των πασχόντων, αλλά προφταίνει με τη φιλανθρωπία Του το αίτημά τους. Διότι, όπως βλέπεις, προστρέχει στον κατάκοιτο και σπλαχνίζεται τον πάσχοντα χωρίς να υπάρξει παράκληση. Και το να τον ρωτά με ενδιαφέρον αν θέλει να απαλλαγεί από την αρρώστια, δεν προερχόταν από άγνοια για κάτι που ήταν σε όλους ομολογουμένως οφθαλμοφανές, αλλά για να του διεγείρει θερμότερη την επιθυμία για την ίαση και για να τον παρακινήσει να το ζητήσει με πολλή προθυμία.

Το να ρωτά, όμως, εάν επιθυμεί να αποκτήσει αυτά που ποθεί, εμπεριέχει κάποια έμφαση και τη σημασία ότι δύναται να τα παράσχει, και ότι είναι ήδη έτοιμος γι' αυτό, περιμένοντας μόνο την παράκληση εκείνου που πρόκειται να λάβει τη χάρη. «Κύριε, δεν έχω άνθρωπο, ώστε όταν ταραχθεί το νερό, να με βάλει στην κολυμβήθρα· διότι ενώ έρχομαι εγώ, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα. Του λέει ο Ιησούς: Σήκω.» Κατά την ημέρα της αγίας Πεντηκοστής, άγγελοι που κατέβαιναν από τον ουρανό τάραζαν το νερό της κολυμβήθρας, και έπειτα καθιστούσαν τον θόρυβο που προέκυπτε από αυτό ως κήρυκα της παρουσίας τους. Και το νερό αγιαζόταν από τα άγια πνεύματα· εάν δε κάποιος από το πλήθος των ασθενών προλάβαινε να κατεβεί πρώτος, ανέβαινε έχοντας αποβάλει την πάθηση που τον βασάνιζε, και η δύναμη της θεραπείας περιοριζόταν μόνο σε έναν, αυτόν που την προλάβαινε. Αλλά και αυτό ήταν σημάδι της ωφέλειας του Νόμου μέσω των αγγέλων, η οποία επεκτεινόταν σε ένα και μόνο γένος, αυτό των Ιουδαίων, και δεν θεράπευε κανέναν άλλον πέραν αυτών. Διότι από τη λεγόμενη Δαν έως τη Βηρσαβεέ κηρύσσονταν τα προστάγματα μέσω του Μωυσή, τα οποία παραδόθηκαν μέσω αγγέλων στο όρος Σινά κατά τις ημέρες της αγίας Πεντηκοστής που καθιερώθηκε αργότερα. Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, και το νερό της κολυμβήθρας δεν ταραζόταν σε άλλη περίοδο, υποδηλώνοντας έτσι την κάθοδο των αγίων αγγέλων σε αυτό.

Μην έχοντας, λοιπόν, ο παράλυτος κάποιον να τον ρίξει στο νερό, μαζί με την αρρώστια που τον κατείχε, θρηνούσε και για την απουσία εκείνων που θα τον θεράπευαν λέγοντας: «Άνθρωπο δεν έχω», δηλαδή αυτόν που θα τον κατεβάσει στο νερό. Διότι περίμενε ότι οπωσδήποτε αυτό θα του έλεγε και θα τον συμβούλευε ο Ιησούς. <Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα. Και αμέσως ο άνθρωπος έγινε καλά, και σήκωσε το κρεβάτι του και περπατούσε. Εκείνη την ημέρα όμως ήταν Σάββατο.> Θεοπρεπής είναι η προσταγή, και παρέχει την πιο ξεκάθαρη απόδειξη της υπεράνθρωπης δύναμης και εξουσίας Του. Διότι δεν προσεύχεται να απαλλαγεί ο κατάκοιτος από την αρρώστια του, ώστε να μη φανεί ότι είναι και Αυτός σαν κάποιους από τους αγίους προφήτες, αλλά, ως Κύριος των δυνάμεων, διατάζει με εξουσία να συμβεί τούτο· λέγοντάς του να βαδίσει χαρούμενος προς το σπίτι του, και να βάλει στους ώμους του το κρεβατάκι, το οποίο θα αποτελούσε υπενθύμιση της ισχύος εκείνου που τον θεράπευσε για όσους τον έβλεπαν. Και ο άρρωστος πράττει αμέσως αυτό που προστάχθηκε, και με την υπακοή και την πίστη κατορθώνει να λάβει την τριπόθητη χάρη. Επειδή όμως στα προηγούμενα τον παρουσιάσαμε ως εικόνα και τύπο του πλήθους των Ιουδαίων, το οποίο επρόκειτο να θεραπευτεί στους έσχατους καιρούς, ας σκεφτούμε πάλι κάτι που να συμφωνεί με τις σχετικές με αυτό έννοιες, αναλόγως προς όσα έχουμε ήδη εξετάσει.

Έτσι, λοιπόν, αφού στάθηκε δίπλα του και προσήλθε αυτοβούλως στον καταβεβλημένο ο ιατρός (και δεν είναι καθόλου παράδοξο αν πλησίασε αυτόν που κειτόταν δίπλα στην κολυμβήθρα, εφόσον προσήλθε αυτοβούλως από τον ουρανό προς εμάς) τον ρωτούσε: θέλεις να γίνεις υγιής; Μέσω της ερωτήσεως τον προσέλκυε στη γνώση και τον παρακινούσε να ρωτήσει. Δωρεά μεγάλης χάριτος. Διότι ήταν άμισθη. Γι' αυτόν τον λόγο είχε και τον θεραπευτή να προσέρχεται αυτοβούλως. Εκείνος δε του απάντησε: Ναι, Κύριε. Διότι η μακροχρόνια ασθένειά μου κάνει την υγεία ποθητή σε εμένα, και εγώ βέβαια την ποθώ, αλλά άνθρωπο δεν έχω.

«Θέλω μεν να γίνω υγιής, αλλά δεν έχω άνθρωπο». Πρόσεξε ότι, εκεί όπου υστερούσε η σωτηρία, εκεί έδωσε την ενέργειά Του. Διότι οι περισσότεροι από τους ασθενείς είχαν και σπίτια, ακόμη δε και γνωστούς, ή και κάποιους άλλους. Αυτός όμως, αληθινά καταπιεσμένος από κάθε είδους φτώχεια και μη έχοντας καμία δύναμη για εξωτερική βοήθεια, έχοντας εγκαταλειφθεί ολομόναχος, βρήκε ως βοηθό τον μονογενή Υιό του Θεού. «Θέλεις να γίνεις υγιής;» Ναι, Κύριε, αλλά δεν έχω άνθρωπο για να με βάλει στην κολυμβήθρα όταν ταραχθεί το νερό. Έχεις την πηγή, διότι «κοντά Σου βρίσκεται η πηγή της ζωής», την πηγή που δημιουργεί πηγές. Όποιος όμως πιει από το νερό αυτό, ποταμοί θα ρεύσουν από την κοιλιά του, όχι από νερό που ρέει προς τα κάτω, αλλά από νερό που αναβλύζει (διότι το νερό του Ιησού δεν κάνει να αναπηδά από πάνω προς τα κάτω, αλλά από τα γήινα προς τα επουράνια), νερό που αναβλύζει για την αιώνια ζωή. Διότι ο Ιησούς είναι η πηγή των αγαθών.

Παρευρισκόταν, λοιπόν, δίπλα στα ύδατα της κολυμβήθρας ο κυβερνήτης και δημιουργός των υδάτων. Προς αυτόν λέει ο παράλυτος: Άνθρωπο δεν έχω, ώστε, όταν ταραχθεί το νερό, να με βάλει στην κολυμβήθρα. Του λέει ο Σωτήρας: Τι περιμένεις την ταραχή των υδάτων; Θεραπεύσου χωρίς ταραχή. Γιατί περιμένεις ορατή κίνηση; Με έναν λόγο η προσταγή εκτελείται ταχύτερα από τη σκέψη. Μόνο παρατήρησε την ενέργεια της πηγής και αναγνώρισε τον Θεό που φανερώνεται με σάρκα, και μην εστιάζεις σε αυτόν που φαίνεται, αλλά σε Αυτόν που ενεργεί μέσω αυτού που φαίνεται. Άνθρωπο δεν έχω, ώστε όταν ταραχθεί το νερό να με βάλει στην κολυμβήθρα. Εκείνος όμως του λέει: Τι περιμένεις τα μικρά; Τι ζητάς τη θεραπεία από τα ύδατα; Σήκω, σου μίλησε η Ανάσταση. Διότι παντού και για τους πάντες ο Σωτήρας γίνεται τα πάντα: στους πεινασμένους άρτος, στους διψασμένους ύδωρ, στους νεκρούς ανάσταση, στους ασθενείς ιατρός, στους αμαρτωλούς απολύτρωση.

Χθες ήσουν ριγμένος στο κρεβάτι παράλυτος και εξαντλημένος, και δεν είχες άνθρωπο, ώστε, όταν ταραχθεί το νερό, να σε βάλει στην κολυμβήθρα· σήμερα βρήκες άνθρωπο, που είναι ο ίδιος και Θεός, ή μάλλον, Θεό και άνθρωπο. Σηκώθηκες από το κρεβάτι, ή μάλλον σήκωσες το κρεβάτι, και κατέστησες φανερή την ευεργεσία· πρόσεξε να μη ριχτείς πάλι στο κρεβάτι επειδή αμάρτησες, στην κακή ανάπαυση του σώματος που παραλύει από τις ηδονές· αλλά στην κατάσταση που βρίσκεσαι, βάδιζε ενθυμούμενος την εντολή: «Ιδού, έγινες υγιής· μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί κάτι χειρότερο», εάν φανείς κακός μετά την ευεργεσία. «Λάζαρε, δεύρο έξω», άκουσες τη μεγάλη φωνή ενώ κειτόσουν στον τάφο (διότι τι είναι πιο μεγαλόφωνο από τον Λόγο;) και βγήκες, όχι ως νεκρός τεσσάρων ημερών, αλλά πολλών ημερών, συναναστημένος με Εκείνον που αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, και ελευθερώθηκες από τα δεσμά του ενταφιασμού. Μη νεκρωθείς ξανά και βρεθείς μαζί με εκείνους που κατοικούν στους τάφους, ούτε να κατασφιχτείς από τα δεσμά των δικών σου αμαρτημάτων· διότι είναι άγνωστο αν θα αναστηθείς ξανά από τους τάφους, μέχρι την τελευταία και κοινή ανάσταση, η οποία θα φέρει κάθε δημιούργημα σε κρίση, όχι για να θεραπευθεί, αλλά για να κριθεί, και για να δώσει λόγο για όσα καλά ή κακά θησαύρισε.

Και δεν μπορεί κανείς να πει: [«Τώρα που ασθενώ δεν έχω άνθρωπο· δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί»:] «Την ώρα που πηγαίνω να κατεβώ, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα». Αλλά, ακόμη κι αν προσέλθει ολόκληρη η οικουμένη, η χάρις δεν αναλίσκεται, ούτε η ενέργεια δαπανάται, αλλά παραμένει ίδια και τέτοια, ακριβώς όπως ήταν και προηγουμένως. Και όπως ακριβώς οι ηλιακές ακτίνες φωτίζουν καθημερινά και δεν δαπανώνται, ούτε λόγω της άφθονης χορηγίας τους λιγοστεύει το φως τους· έτσι, και πολύ περισσότερο, η ενέργεια του Πνεύματος δεν ελαττώνεται καθόλου παρά το πλήθος εκείνων που την απολαμβάνουν. Αυτό δε γινόταν, ώστε εκείνοι που έμαθαν ότι μέσω του ύδατος είναι δυνατόν να θεραπευθούν τα νοσήματα του σώματος, έχοντας εξοικειωθεί με αυτό επί πολύ χρόνο, να πιστέψουν εύκολα ότι είναι δυνατόν να ιαθούν και τα νοσήματα της ψυχής. Και για ποιον άραγε λόγο ο Ιησούς, αφήνοντας όλους τους άλλους, προσήλθε σε εκείνον που έπασχε επί τριάντα οκτώ έτη; Και γιατί τον ρωτά: «Θέλεις να γίνεις υγιής;».

Όχι για να μάθει ο Ίδιος (διότι αυτό ήταν περιττό), αλλά για να αναδείξει την καρτερία αυτού του ανθρώπου, και για να γνωρίσουμε εμείς ότι γι' αυτόν τον λόγο, αφού άφησε τους άλλους, ήλθε σε αυτόν. Τι λέει λοιπόν ο ασθενής; Του αποκρίθηκε και λέει: «Κύριε, δεν έχω άνθρωπο, ώστε, όταν ταραχθεί το νερό, να με βάλει στην κολυμβήθρα· και ενώ έρχομαι εγώ, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα». Γι' αυτό τον ρώτησε: «Θέλεις να γίνεις υγιής;», για να μάθουμε αυτά ακριβώς τα πράγματα.

Ομιλία ΛΖʹ. Λέει σε αυτόν ο Ιησούς: «Θέλεις να γίνεις υγιής;» Αποκρίθηκε σε αυτόν ο ασθενής: «Ναι, Κύριε· άνθρωπο όμως δεν έχω, για να με βάλει στην κολυμβήθρα όταν ταραχθεί το νερό.» 1. Μεγάλο είναι το κέρδος από τις θείες Γραφές και διαρκής η ωφέλεια που προέρχεται από αυτές. Και υποδεικνύοντας αυτό, ο Παύλος έλεγε: Διότι όσα γράφτηκαν στο παρελθόν, γράφτηκαν για τη δική μας νουθεσία, σε εμάς στους οποίους έφθασαν τα τέλη των αιώνων· ώστε διά της υπομονής και της παρηγορίας των Γραφών να έχουμε την ελπίδα. Διότι τα θεία λόγια είναι θησαυρός παντοειδών φαρμάκων· ώστε, είτε πρέπει να σβήσει κανείς την αλαζονεία, είτε να κατευνάσει τις επιθυμίες, είτε να καταπατήσει το πάθος για τα χρήματα, είτε να αψηφήσει τον πόνο, είτε να αποκτήσει ψυχική ευφροσύνη και να καλλιεργήσει την υπομονή, μπορεί να βρει από αυτές άφθονα εφόδια. Διότι ποιος, από εκείνους που παλεύουν με μακροχρόνια φτώχεια ή από εκείνους που βασανίζονται από βαριά ασθένεια, διαβάζοντας το προκείμενο χωρίο, δεν θα αντλήσει μεγάλη παρηγοριά;

Διότι, επειδή είπε ο Χριστός: «Θέλεις να γίνεις υγιής;», εκείνος αποκρίθηκε: «Ναι, Κύριε· αλλά δεν έχω άνθρωπο για να με βάλει στην κολυμβήθρα όταν ταραχθεί το νερό». Τι θα μπορούσε να είναι πιο αξιολύπητο από αυτά τα λόγια; Τι πιο σπαρακτικό από αυτήν την κατάσταση;

Αλλά όμως, ακόμη και αν βρίσκεσαι σε τέτοια κατάσταση, εάν θελήσεις έστω και λίγο να σηκωθείς, διαλύονται όλα τα δεινά. Ακόμη και αν υποφέρεις τριάντα οκτώ χρόνια, εάν επιδιώξεις να γίνεις υγιής, κανείς δεν σε εμποδίζει. Είναι παρών και τώρα ο Χριστός και λέγει: «Σήκωσε το κρεβάτι σου»· μόνο θέλησε να σηκωθείς· μην απελπίζεσαι. Δεν έχεις άνθρωπο; Αλλά έχεις Θεό. Δεν έχεις αυτόν που θα σε βάλει στην κολυμβήθρα; Αλλά έχεις Εκείνον που δεν σε αφήνει να έχεις ανάγκη από κολυμβήθρα. Δεν έχεις αυτόν που θα σε ρίξει μέσα σε αυτήν; Αλλά έχεις Εκείνον που σε προστάζει να σηκώσεις το κρεβάτι σου. Δεν μπορείς να πεις: «Ενώ εγώ έρχομαι, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα». Διότι, εάν θελήσεις να κατέβεις στην πηγή, κανείς δεν σε εμποδίζει. Δεν αναλίσκεται, ούτε εξαντλείται η χάρις· είναι μία πηγή που αναβλύζει ακατάπαυστα· από το πλήρωμά Του όλοι θεραπευόμαστε και στην ψυχή και στο σώμα. Ας προσερχόμαστε, λοιπόν, και τώρα. Διότι και η Ραάβ ήταν πόρνη, αλλά σώθηκε· και ο ληστής ήταν φονιάς, αλλά έγινε πολίτης του παραδείσου· και ο μεν Ιούδας, ενώ βρισκόταν μαζί με τον Διδάσκαλο, απωλέσθη· ο δε ληστής, ενώ βρισκόταν πάνω στον σταυρό, έγινε μαθητής. Αυτά είναι τα παράδοξα του Θεού. Έτσι ευδοκίμησαν οι μάγοι· έτσι ο τελώνης έγινε ευαγγελιστής· έτσι ο βλάσφημος, απόστολος.

Τι να κάνουμε; Στέρεψε πηγές αιμάτων με τα κράσπεδα των ιματίων του, και σε αυτόν δεν πιστέψαμε. Τι να κάνουμε; Παραλυτικό κατάκοιτο στο κρεβάτι, ο οποίος επί τριάντα οκτώ έτη είχε την ασθένεια σύγχρονη με την ίδια του τη ζωή, με έναν λόγο τον σήκωσε, και σε αυτόν δεν πιστέψαμε. Τι να κάνουμε; Τον είδαμε να περπατά πάνω στη θάλασσα σαν να βρισκόταν σε στερεό έδαφος, και διαπιστώσαμε ότι με ένα νεύμα του χεριού του κατασίγασε τη βία των εναντίων ανέμων και τις καταστροφικές τρικυμίες, και σε αυτόν δεν πιστέψαμε.

γʹ. Και όχι μόνο από αυτό μπορεί κανείς να διακρίνει την πρόνοια και την επιείκειά του, αλλά και από αυτήν ακόμη που φαίνεται ως επιτίμηση. Διότι δεν διαπόμπευσε τα αμαρτήματά του, αλλά ανέφερε μεν ότι εξαιτίας των αμαρτημάτων έπαθε όσα έπαθε· ποια όμως ήταν τα αμαρτήματα δεν το φανέρωσε, ούτε είπε: «Στο τάδε και στο τάδε αμάρτησες» ούτε «στο τάδε και στο τάδε έσφαλες», αλλά με έναν απλό λόγο το υπέδειξε, λέγοντας: «Μην αμαρτάνεις πλέον». Και λέγοντας τόσα μόνο, όσα αρκούσαν για μια απλή υπενθύμιση, τον κατέστησε πιο προσεκτικό για το μέλλον· και κατέστησε σε εμάς φανερή όλη την υπομονή του, την ανδρεία και τη φιλοσοφία του, φέρνοντάς τον στην ανάγκη να διεκτραγωδήσει όλη του τη συμφορά και να επιδείξει τη δική του προθυμία. Διότι λέει: «Ενώ εγώ έρχομαι, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα». Τα αμαρτήματά του όμως δεν τα διαπόμπευσε.

Ας αναφέρουμε λοιπόν αυτές τις ίδιες τις αιτίες, για τις οποίες λέμε ότι τούτος δεν είναι εκείνος. Ποιες είναι, λοιπόν, αυτές; Ο μεν θεραπεύεται στα Ιεροσόλυμα, τούτος δε στην Καπερναούμ· και ο μεν δίπλα στην κολυμβήθρα των υδάτων, τούτος δε σε κάποιο σπίτι· ιδού η διαφορά από τον τόπο. Και εκείνος μεν κατά τη διάρκεια εορτής· ιδού από τον καιρό. Και εκείνος μεν βρισκόταν στην ασθένεια επί τριάντα οκτώ έτη, ενώ για τούτον δεν αναφέρει τίποτε τέτοιο ο ευαγγελιστής· ιδού και από τον χρόνο. Και εκείνος μεν θεραπεύθηκε το Σάββατο· ιδού και από την ημέρα. Διότι, εάν είχε θεραπευθεί το Σάββατο και τούτος, ο Ματθαίος δεν θα το αποσιωπούσε, ούτε θα ησύχαζαν οι παριστάμενοι Ιουδαίοι· διότι αυτοί, που δυσανασχέτησαν για άλλη αιτία παρόλο που δεν θεραπεύθηκε το Σάββατο, πολύ περισσότερο δεν θα φείδονταν κατηγοριών εναντίον του Χριστού, εάν είχαν λάβει και την αφορμή από τον καιρό. Και τούτος μεν φέρεται προς τον Χριστό, ενώ προς εκείνον μεταβαίνει ο ίδιος ο Χριστός. Και εκείνος μεν δεν είχε κανέναν άνθρωπο για να τον βοηθήσει· διότι λέγει, «Κύριε, δεν έχω άνθρωπο»· τούτος δε είχε πολλούς δικούς του ανθρώπους, οι οποίοι και τον κατέβασαν μέσα από τη στέγη.

Διότι εκείνος μεν λέει: Κύριε, δεν έχω άνθρωπο, για να με βάλει στην κολυμβήθρα όταν ταραχθεί το νερό· αυτοί όμως γνώριζαν ότι ο Χριστός δεν έχει καμία ανάγκη ούτε από νερά, ούτε από κολυμβήθρα, ούτε από τίποτε άλλο παρόμοιο. Αλλ' όμως ο Χριστός απάλλαξε από τα νοσήματα όχι μόνο τον δούλο του εκατόνταρχου, αλλά και τούτον και εκείνον, και δεν είπε: Επειδή προσέφερες μικρότερη πίστη, θα λάβεις αναλόγως και τη θεραπεία· αντίθετα, εκείνον που επέδειξε μεγαλύτερη πίστη τον κατευόδωσε με εγκώμια και στεφάνια, λέγοντας: Ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη.

βʹ. Βρισκόταν κατάκοιτο, λοιπόν, πλήθος ασθενών που περίμενε την κίνηση του νερού· διότι ο τόπος ήταν πνευματικό ιατρείο. Όπως ακριβώς, επομένως, σε ένα ιατρείο μπορεί να δει κανείς πολλούς που έχουν βγαλμένο το μάτι, που είναι ανάπηροι στο πόδι ή που πάσχουν σε κάποιο άλλο μέλος, και έπειτα όλοι αυτοί να κάθονται μαζί και να περιμένουν τον ιατρό· έτσι ακριβώς και σε εκείνον τον τόπο μπορούσε να δει κανείς το πλήθος αυτών που είχαν συγκεντρωθεί. Σε αυτές τις στοές βρισκόταν κάποιος άνθρωπος που υπέφερε από την ασθένειά του επί τριάντα οκτώ έτη. Όταν τον είδε ο Ιησούς κατάκοιτο, και γνωρίζοντας ότι βρισκόταν σε αυτήν την κατάσταση ήδη πολύ καιρό, του είπε: «Θέλεις να γίνεις υγιής;». Του αποκρίθηκε ο ασθενής και είπε: «Ναι, Κύριε· αλλά δεν έχω άνθρωπο να με βάλει στην κολυμβήθρα όταν ταραχθεί το νερό· κι ενώ εγώ πλησιάζω, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα». Για ποιον λόγο άραγε, προσπερνώντας όλους τους άλλους, ο Ιησούς ήλθε προς αυτόν; Για να επιδείξει και τη δύναμή Του και τη φιλανθρωπία Του· τη δύναμη, αφενός, διότι το νόσημα πλέον είχε καταστεί ανίατο και η κατάσταση της αρρώστιας του είχε περιέλθει σε πλήρες αδιέξοδο· τη φιλανθρωπία, αφετέρου, επειδή αυτόν που ήταν κατεξοχήν άξιος ελέους και ευεργεσίας, αυτόν επέλεξε να δει πριν από τους άλλους ο Κηδεμόνας και φιλάνθρωπος Κύριος. Ας μην προσπεράσουμε, λοιπόν, επιπόλαια αυτό το χωρίο, ούτε τον αριθμό των τριάντα οκτώ ετών που πέρασε μέσα στην ασθένειά του.

Ο δε Χριστός δεν διορθώνει μόνο τα παρόντα, αλλά περιβάλλει με πολλή φροντίδα και τα μέλλοντα. Τον αποκάλυψε, λοιπόν, σε όλους τους κατοίκους της οικουμένης ως δάσκαλο καρτερίας και υπομονής, φέρνοντάς τον μέσω της ερώτησης στην ανάγκη να απαντήσει: «Θέλεις να γίνεις υγιής;» Τι έκανε λοιπόν εκείνος; Δεν δυσανασχέτησε, δεν αγανάκτησε, δεν είπε σε αυτόν που τον ρώτησε: «Με βλέπεις παράλυτο, γνωρίζεις τον μακρύ χρόνο της αρρώστιας μου, και με ρωτάς αν θέλω να γίνω υγιής; Ήρθες για να περιγελάσεις τις δικές μου συμφορές και να χλευάσεις τα ξένα δεινά;» Διότι γνωρίζετε πόσο λιγόψυχοι γίνονται οι άρρωστοι, ακόμη κι αν κατακλιθούν στο κρεβάτι μόνο για ένα έτος· όταν, όμως, η ασθένεια παρατάθηκε για τριάντα οκτώ έτη, πώς να μην είναι φυσικό να έχει εξαντληθεί κάθε ψυχικό σθένος, έχοντας δαπανηθεί μέσα σε τόσο μακρύ χρόνο; Κι όμως, τίποτε τέτοιο ούτε είπε ούτε διανοήθηκε εκείνος, αλλά δίνει την απάντησή του με πολλή πραότητα, λέγοντας: «Ναι, Κύριε· αλλά δεν έχω άνθρωπο, ώστε, όταν ταραχθεί το νερό, να με βάλει στην κολυμβήθρα».

Δες πόσα δεινά συνέπεσαν ταυτόχρονα και πολιορκούσαν τον άνθρωπο: ασθένεια, και φτώχεια, και έλλειψη συμπαραστατών. «Ενώ όμως εγώ έρχομαι, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα». Αυτό είναι το πιο αξιολύπητο από όλα, ικανό να λυγίσει ακόμη και πέτρα. Διότι νομίζω πως βλέπω τον άνθρωπο να σέρνεται κάθε χρόνο, και να φτάνει μέχρι το ίδιο το χείλος της κολυμβήθρας, και την ύστατη στιγμή να αφήνεται μετέωρος από τη χρηστή του ελπίδα, κάθε χρόνο. Και το σπουδαιότερο είναι ότι τα υπέμεινε αυτά όχι για δύο, και τρία, και δέκα χρόνια, αλλά για τριάντα οκτώ. Και ενώ επεδείκνυε κάθε δυνατή προσπάθεια, στερούνταν τον καρπό της· και ενώ έτρεχε τον δρόμο του αγώνα, το βραβείο αυτού του δρόμου το έπαιρνε άλλος, καθ' όλα εκείνα τα πολλά χρόνια· και το ακόμη πιο επώδυνο, ότι έβλεπε και άλλους να θεραπεύονται. Διότι το γνωρίζετε βέβαια αυτό, ότι αποκτούμε ακριβέστερη αίσθηση των δικών μας δεινών, όταν βλέπουμε άλλους, που είχαν περιπέσει στις ίδιες συμφορές, να απαλλάσσονται. Γι' αυτό και ο φτωχός, όταν δει κάποιον άλλον να πλουτίζει, τότε αισθάνεται περισσότερο τη δική του φτώχεια· και ο ασθενής οδυνάται περισσότερο, όταν δει πολλούς από τους αρρώστους να αποβάλλουν την ασθένειά τους, ενώ ο ίδιος δεν έχει καμία χρηστή ελπίδα. Διότι μέσα από την ευημερία των άλλων αντικρίζουμε σαφέστερα τις δικές μας συμφορές· πράγμα που συνέβαινε ακριβώς τότε και σε αυτόν.

Αυτός όμως δεν γνώριζε· διότι ο Ιησούς είχε απομακρυνθεί, επειδή υπήρχε πλήθος στο μέρος εκείνο. Αυτό αποτελεί τη μεγαλύτερη υπεράσπιση του ανθρώπου, αυτό είναι απόδειξη της πρόνοιας του Χριστού· ώστε, όταν ακούσεις ότι, όταν Αυτός παρουσιάστηκε, δεν Τον υποδέχθηκε με τον ίδιο τρόπο όπως ο εκατόνταρχος, ούτε είπε, «Πες έναν λόγο, και θα θεραπευθεί ο δούλος μου», να μην τον κατηγορήσεις για απιστία, εφόσον δεν Τον γνώριζε· διότι δεν ήξερε ποιος ακριβώς ήταν. Πώς, άλλωστε, θα Τον γνώριζε, αφού ποτέ πριν δεν Τον είχε δει; Γι' αυτό έλεγε: «Δεν έχω άνθρωπο, για να με βάλει στην κολυμβήθρα»· διότι, αν Τον γνώριζε, δεν θα ανέφερε την κολυμβήθρα ούτε την κατάβαση σε αυτήν, αλλά θα παρακαλούσε να θεραπευθεί με τον τρόπο που τελικά θεραπεύθηκε. Όμως, νόμισε ότι ήταν ένας από τους πολλούς και ένας απλός άνθρωπος, και γι' αυτό ανέφερε τον προηγούμενο τρόπο θεραπείας. Απόδειξη δε της πρόνοιας του Χριστού είναι, επίσης, το ότι αποχώρησε αφήνοντας τον θεραπευθέντα και δεν φανέρωσε τον Εαυτό Του σε εκείνον.

Διότι, όταν κάποιος δημιουργήσει αμέμπτως, σαν μια ορατή φύση, τον κόσμο της πρακτικής των αρετών, χωρίς να αλλοιώσει την περίοδο που συντελείται στην ίδια την ψυχή δια των αντιθέτων σαν ένα είδος χρόνου, και δια της θεωρίας δρέψει απταίστως τη γνώση των νοητών, και μπορέσει προνοητικά να ενσταλάξει την ίδια έξη και σε άλλους, τότε και ο ίδιος, όποια και αν είναι η σωματική του ηλικία, είναι τριανταετής κατά το πνεύμα, φανερώνοντας μαζί και στους άλλους την ενέργεια των δικών του αγαθών. Εκείνος που έχει παραλύσει από τις ηδονές του σώματος δεν είναι ούτε ενεργός ως προς την αρετή ούτε ευκίνητος ως προς τη γνώση. Γι' αυτό και δεν έχει άνθρωπο, δηλαδή έμφρονα λογισμό, ώστε, όταν ταραχθεί το νερό, να τον βάλει στην κολυμβήθρα, δηλαδή στην αρετή που είναι δεκτική της γνώσης και η οποία θεραπεύει κάθε νόσο, εκτός εάν τυχόν ο ασθενής, καθυστερώντας από ραθυμία, προληφθεί από άλλον που τον εμποδίζει να φτάσει στη θεραπεία. Γι' αυτό και επί τριάντα οκτώ έτη παραμένει κατάκοιτος από την ασθένεια. Διότι εκείνος που δεν θεωρεί την ορατή κτίση προς δόξαν Θεού και δεν αναβιβάζει ευσεβώς τη σκέψη του προς τη νοητή φύση, ευλόγως παραμένει νοσών επί τον προαναφερθέντα αριθμό ετών.

Από τον ίδιο: χθες ήσουν ριγμένος στην κλίνη, παράλυτος και εξαντλημένος, και τα λοιπά. Κλίνη ονομάζει την ανάπαυση του σώματος, και παράλυτο εννοεί εκείνον που έχει παραλύσει από τις ηδονές. Και δεν είχες, λέει, άνθρωπο, δηλαδή έναν γενναίο λογισμό, ώστε, όταν ταραχθεί το νερό, να σε βάλει στην κολυμβήθρα, δηλαδή όταν γεννηθεί μέσα σου ένας λογισμός που να σε ταράσσει ωθώντας σε προς τη διάκριση του καλού και του χειρότερου, να σε ρίξει στο νερό της καθάρσεως. Σήμερα βρήκες άνθρωπο, που είναι ταυτόχρονα και Θεός· διότι, όταν κάποιος καθαρίζει χρησιμοποιώντας τη διδασκαλία, ο Θεός είναι εκείνος που ενεργεί, ενώ ο άνθρωπος είναι το όργανο που Εκείνος χρησιμοποιεί για τη σωτηρία του πάσχοντος. Σηκώθηκες από τον κράβατο, ή μάλλον σήκωσες τον κράβατο, δηλαδή μέσω της πρακτικής αρετής βάσταξες το σώμα, χωρίς πλέον να κατασύρεσαι από αυτό.

Ωστόσο, αφού κάλεσε τη σύζυγό του, της διηγήθηκε τα του οράματος και της παρήγγειλε να του φέρει ένα ξερό σύκο. [5] Εκείνη, ακούγοντας τα λόγια του και κοιτάζοντας προσεκτικά το κρεβάτι του άνδρα της, αντιλήφθηκε ένα ξερό σύκο που βρισκόταν εκεί πάνω· και αφού το άρπαξε αμέσως, του το έδειξε ενώ εκείνος ακόμη μιλούσε και διηγούνταν το όραμα. Εκείνος, παίρνοντας το σύκο, αναφώνησε ότι αυτό ήταν εκείνο που του δόθηκε στον ύπνο του, και ανέκτησε αμέσως την προηγούμενη χαρά του· τρώγοντας το σύκο που του έδωσαν οι μάρτυρες για τη σωτηρία του, πέτυχε τη σωτηρία του. [6] Διότι, ενώ ακόμη το μασούσε και το έτρωγε, η έμφραξή του έλαβε τέλος· και καθώς λύθηκε γρήγορα αυτό που έδενε την κοιλιά του, ένιωσε την επείγουσα ανάγκη να πάει στο αποχωρητήριο· αφού πήγε εκεί και απέβαλε όλη την ύλη που είχε συσσωρεύσει μέσα του λόγω της έμφραξης, επανήλθε στην ίδια λεπτότητα που είχε πριν πάθει την έμφραξη· και έχοντας τύχει τέλειας ίασης, έγινε ευγνώμων κήρυκας της χάριτος των αγίων. [7] Διότι, αφού σήκωσε στους ώμους του το κρεβάτι πάνω στο οποίο είχε έρθει μεταφερόμενος, έτρεχε προς την Αλεξάνδρεια, μιμούμενος έμπρακτα τον άρρωστο που βρισκόταν κατάκοιτος στην Προβατική κολυμβήθρα, τον οποίο ο Χριστός, αφού τον θεράπευσε μετά από τριάντα οκτώ χρόνια, του παρήγγειλε να σηκώσει το κρεβάτι του, διαλαλώντας προς όλους την ανέκφραστη δύναμη των αγίων και την ενέργεια που παραδόξως εκδηλώθηκε πάνω του.

Ακόμη κι αν κείτεται παράλυτος για πολλά χρόνια εξαιτίας της φιληδονίας, της αμέλειας και της ραθυμίας, και δει είτε τον ίδιο τον Δεσπότη είτε κάποιον μαθητή του να έρχεται και να του λέει: «Θέλεις να γίνεις καλά;», ας αποδεχθεί αμέσως τον λόγο με μεγάλη χαρά και ας πει: «Ναι, Κύριε, αλλά δεν έχω άνθρωπο για να με βάλει στην κολυμβήθρα» της μετανοίας. Και εάν ακούσει: «Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και ακολούθησέ με», ας σηκωθεί αμέσως και ας τρέξει στα ίχνη εκείνου που τον κάλεσε άνωθεν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ'. Περί του παραλυτικού. Περί του Ματθαίου. Περί του Σωτήρος που έτρωγε με τους τελώνες. Περί της θυγατέρας του αρχισυνάγωγου. Περί της αιμορροούσας. Περί των δύο τυφλών. Περί του δαιμονιζόμενου κωφού. «Και αφού μπήκε στο πλοίο, πέρασε απέναντι και ήλθε στη δική του πόλη. Και ιδού, του έφεραν έναν παραλυτικό, κατάκοιτο σε κρεβάτι.» Δική του πόλη ονομάζει την Καπερναούμ, διότι εκεί κατοικούσε· διότι η μεν Βηθλεέμ τον γέννησε, η δε Ναζαρέτ τον ανέθρεψε, και η Καπερναούμ τον είχε ως μόνιμο κάτοικο. Αυτός δε ο παραλυτικός είναι διαφορετικός από εκείνον που αναφέρεται στον Ιωάννη· διότι εκείνος μεν βρισκόταν στην Προβατική κολυμβήθρα στην Ιερουσαλήμ, ενώ αυτός στην Καπερναούμ. Και εκείνος μεν δεν είχε άνθρωπο να τον βοηθήσει, ενώ αυτός βαστάζεται από τέσσερις, όπως λέει ο Μάρκος, ώστε μάλιστα τον κατέβασαν μέσα από τη στέγη, κάτι που ο Ματθαίος παρέλειψε. «Και βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους.» Δηλαδή αυτών που τον έφεραν, διότι πολλές φορές θαυματουργεί εξαιτίας της πίστης αυτών που προσφέρουν, ή και του ίδιου του παραλυτικού. «Είπε στον παραλυτικό: Έχε θάρρος, τέκνο, συγχωρούνται οι αμαρτίες σου.» Τον ονομάζει τέκνο, είτε ως πλάσμα του Θεού, είτε επειδή πίστεψε· δείχνοντας δε, ότι η παράλυση προερχόταν κυρίως από αμαρτίες, συγχωρεί πρώτα αυτές. «Και ιδού, μερικοί από τους Γραμματείς είπαν μέσα τους:»

Έτσι, λοιπόν, και σε εμάς το νερό του βαπτίσματος είναι απλώς νερό, αλλά όταν δεχθεί τη χάρη του Πνεύματος μέσω των θείων επικλήσεων, θεραπεύει τα ψυχικά νοσήματα. Ακόμη και αν κάποιος είναι τυφλός, έχοντας τυφλωμένα τα μάτια της ψυχής του και μη μπορώντας να διακρίνει το καλύτερο από το χειρότερο, ακόμη και αν είναι κουτσός, ακίνητος ως προς την εργασία του καλού και την προκοπή προς το καλύτερο, ακόμη και αν είναι εντελώς ξηρός και απελπισμένος, χωρίς να έχει συμμετοχή σε κανένα αγαθό, αυτό το νερό τους θεραπεύει όλους. Και τότε, βέβαια, η ασθένεια εμπόδιζε κάποιους από το να θεραπευτούν, τώρα όμως δεν έχουμε κανένα εμπόδιο για να βαπτιστούμε. Διότι, δεν θεραπεύεται μόνο ένας και οι υπόλοιποι εγκαταλείπονται αθεράπευτοι, αλλά, ακόμη και αν συγκεντρωθεί όλη η οικουμένη, η χάρις δεν ελαττώνεται. «Υπήρχε δε εκεί κάποιος άνθρωπος, ο οποίος ήταν άρρωστος για τριάντα οκτώ χρόνια. Όταν τον είδε ο Ιησούς να είναι κατάκοιτος και επειδή γνώριζε ότι ήδη περνούσε πολύ χρόνο έτσι, του λέει: Θέλεις να γίνεις υγιής; Του αποκρίθηκε ο ασθενής: Κύριε, δεν έχω άνθρωπο για να με βάλει στην κολυμβήθρα όταν ταραχθεί το νερό. Και ενώ εγώ έρχομαι, άλλος κατεβαίνει πριν από εμένα.» Είναι εκπληκτική η καρτερία του παραλύτου.

Τριάντα οκτώ χρόνια ήταν ασθενής, και ενώ κάθε χρόνο περίμενε να απαλλαγεί από την ασθένεια, παραγκωνιζόταν και εμποδιζόταν από τους πιο δυνατούς. Και όμως δεν παραιτούνταν, ούτε απελπιζόταν. Γι' αυτό και τον ρωτά ο Κύριος, θέλοντας να δείξει σε εμάς την καρτερία του ανθρώπου. Διότι βέβαια δεν ρωτά για να μάθει. Διότι το να ρωτά κανείς τον ασθενή αν θέλει να γίνει καλά δεν είναι μόνο περιττό, αλλά και ανόητο. Όπως λοιπόν είπα, τον ρωτά για να μας δείξει την καρτερία του ανθρώπου. Και τι κάνει εκείνος; Απαντά με πολλή πραότητα: Ναι, Κύριε, λέει, θέλω, αλλά δεν έχω άνθρωπο που να μπορεί να με βάλει στο νερό. Δεν έδωσε καμία βλάσφημη απάντηση, δεν έδιωξε τον Χριστό με τη σκέψη ότι του έκανε άτοπη ερώτηση, δεν καταράστηκε την ημέρα της γέννησής του, όπως κάνουμε εμείς οι μικρόψυχοι, και μάλιστα όταν περιπίπτουμε σε ελαφρύτερες ασθένειες. Αντιθέτως, με πραότητα και ικετευτικά δίνει την απάντηση, αν και δεν γνώριζε ποιος ήταν αυτός που τον ρωτούσε. Αλλά ίσως σκέφτηκε μόνο τούτο, ότι ο Χριστός θα μπορούσε να του φανεί χρήσιμος στο να τον βάλει στο νερό, και με αυτά τα λόγια θέλει να τον ελκύσει και να τον συγκινήσει. Ο Χριστός, εξάλλου, δεν είπε: «Θέλεις να σε θεραπεύσω;», για να μη φανεί ότι κομπάζει. «Του λέει ο Ιησούς: Σήκω, πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα. Και αμέσως ο άνθρωπος έγινε καλά, και σήκωσε το κρεβάτι του και περπατούσε. Ήταν δε Σάββατο εκείνη την ημέρα».

Γι' αυτό και δεν έβρισκε θεραπεία· διότι δεν είχε άνθρωπο να τον βάλει στην κολυμβήθρα, δηλαδή, δεν είχε γίνει ακόμη άνθρωπος ο Υιός του Θεού, ο οποίος επρόκειτο μέσω του βαπτίσματος να τον θεραπεύσει. Όταν όμως έγινε άνθρωπος, τότε θεράπευσε μεν τη φύση μας, πρόσταξε δε να σηκώσει το κρεβάτι του, δηλαδή, να καταστήσει το σώμα ανάλαφρο και ελαφρύ, και να το υψώσει από τη γη, χωρίς να βαραίνει από τις σάρκες και τις γήινες μέριμνες, αλλά να σηκωθεί από τη ραθυμία προς το καλό, και να περιπατεί, το οποίο σημαίνει να κινείται προς την εργασία του αγαθού. Το ότι δε ταρασσόταν το νερό της κολυμβήθρας αυτό δηλώνει, το ότι μέσα σε αυτήν προκαλείται ταραχή στα πνεύματα της πονηρίας, τα οποία συντρίβονται και πνίγονται από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Είθε να επιτύχουμε και εμείς την ίαση, εμείς που είμαστε παραλυμένοι, και ακίνητοι προς κάθε αγαθό έργο, μη έχοντας δε άνθρωπο, δηλαδή, ανθρώπινο λογισμό, εξαιτίας του ότι εξισωθήκαμε με τα άλογα κτήνη, ώστε να μας βάλει στην κολυμβήθρα των δακρύων της μετανοίας, στην οποία όποιος εισέλθει πρώτος θεραπεύεται. Διότι αυτός που αναβάλλει για μετέπειτα καιρούς, και μεταθέτει τη μετάνοια, και δεν σπεύδει να μετανοήσει εδώ, αλλά καθυστερεί, δεν τυγχάνει της ίασης. Φρόντισε λοιπόν να εισέλθεις πρώτος, για να μην σε προλάβει ο θάνατος. Αυτήν δε την κολυμβήθρα της μετανοίας άγγελος την ταράσσει.