Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:1

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΝΤΑΙ ΕΚΤΕΝΕΣΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΡΙΤΟ ΒΙΒΛΙΟ. α. Ακριβής διερεύνηση, γιατί ο μακάριος βαπτιστής ονομάστηκε από τον Χριστό όχι μόνο λύχνος, αλλά καιόμενος και φαίνων, με βάση το προκείμενο ρητό: «Εκείνος ήταν ο λύχνος ο καιόμενος». β. Ότι ο Υιός είναι εικόνα του Θεού και Πατρός, στο οποίο περιλαμβάνεται και έλεγχος προς τους Ιουδαίους, ότι δεν κατανοούν τα όσα ειπώθηκαν μάλλον αινιγματικά μέσω του Μωυσή, με βάση το προκείμενο ρητό: «Ούτε τη φωνή του έχετε ακούσει ποτέ», και τα εξής. γ. Ότι ο Μωυσής σήμαινε την έλευση του Σωτήρα, λέγοντας: «Προφήτη θα αναστήσει για εσάς ο Κύριος ο Θεός σας σαν κι εμένα». δ. Ότι πολλές φορές οι μεταβάσεις του Χριστού από την Ιερουσαλήμ δηλώνουν τη μετάθεση της χάριτος στα έθνη, και συγχρόνως γίνεται λόγος για τους πέντε κρίθινους άρτους και τα δύο ψάρια, με βάση το προκείμενο ρητό: «Και μετά από αυτά ο Ιησούς αναχώρησε πέραν της θαλάσσης της Τιβεριάδος». ε. Ότι ο Μονογενής είναι ο χαρακτήρας της υποστάσεως του Θεού και Πατρός, και δεν υπάρχει ούτε νοείται άλλος χαρακτήρας εκτός από αυτόν, με βάση το προκείμενο ρητό: «Την οποία ο Υιός του ανθρώπου θα σας δώσει», και τα εξής.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'. Ότι πολλές φορές οι αναχωρήσεις του Χριστού από την Ιερουσαλήμ φανερώνουν τη μετάθεση της χάριτος στα έθνη. Συγχρόνως και λόγος περί των πέντε κριθίνων άρτων και των δύο ψαριών. <Και μετά από αυτά αναχώρησε ο Ιησούς πέρα από τη θάλασσα της Τιβεριάδος.> Πρώτον, θεωρώ αναγκαίο να πω στους ακροατές εκείνο, ότι ο Κύριος φαίνεται να μην κάνει τις αναχωρήσεις από τα Ιεροσόλυμα χωρίς κάποια πολύ αναγκαία αιτία. Οικονομεί δε κάτι σχεδόν σε καθεμία, και στη φύση των πραγμάτων, όπως σε πίνακα, καταγράφει μυστήρια. Το ποιος είναι λοιπόν ο σκοπός της μετάστασης, και τι είναι αυτό που υποδηλώνεται από αυτήν, θα το καταστήσουμε φανερό στον κατάλληλο καιρό, όταν φτάσουν στο τέλος τους τα κεφάλαια που έχουμε μπροστά μας. Διότι, αφού διαιρέσουμε το καθένα εν συντομία, και ερμηνεύσουμε το ωφέλιμο από τα κείμενα, και έτσι το παραθέσουμε προς κατανόηση σε αυτούς που θα τα διαβάσουν, στο τέλος θα προσθέσουμε τη θεωρία επί του συνόλου, συνοψίζοντας πιο κεφαλαιωδώς όσα έχουν ειπωθεί σε πολλά μέρη. Ό,τι όμως βρίσκεται τώρα στα χέρια μας, αυτό θα θεωρήσω ότι πρέπει να πω πρώτα.

Μετά από αυτά, αναφέρει, αναχώρησε ο Ιησούς πέραν της θάλασσας της Τιβεριάδος. Το μετά από ποια «αυτά», πρέπει να το ερευνήσουμε όχι επιφανειακά. Ο Χριστός, λοιπόν, αναδείχθηκε θαυμαστός ιατρός στα Ιεροσόλυμα. Θεράπευσε άνθρωπο που ήταν «τριάντα οκτώ έτη στην ασθένειά του», όχι επιθέτοντας κάποιο φάρμακο, ούτε επινοώντας κάποιο βοήθημα ικανό να αποτρέψει τα νοσήματα, αλλά μάλλον με τον λόγο, ως Θεός, με παντοδύναμη εξουσία και με θεοπρεπές νεύμα. Διότι «Σήκω», του λέει, «πάρε το κρεβάτι σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Επειδή όμως ήταν Σάββατο, εξοργίζονται από αμάθεια οι Ιουδαίοι που νοσούν από την παχύτητα του γράμματος του νόμου, αυτοί που είναι περισσότερο δεσμευμένοι από τις σύμφυτες αλογίες τους από όσο εκείνος, αυτοί που νοσούν από μια αδρανή αργία ως προς όλα τα αγαθά, αυτοί που είναι παράλυτοι στον νου και παραλελυμένοι στην πνευματική τους κατάσταση, προς τους οποίους δικαίως θα μπορούσε να λεχθεί: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα και γόνατα παραλελυμένα». Εξοργίζονται, λοιπόν, λέγοντας ότι η οφειλόμενη τιμή προς το Σάββατο οφείλει να τηρείται και από τον ίδιο τον νομοθέτη. Καταδικάζουν τον Χριστό ως παραβάτη, χωρίς να βάζουν στον νου τους το γεγραμμένο: «Ασεβής είναι αυτός που λέει στον βασιλιά, παρανομείς». Για όλα αυτά, υπήρξαν αυστηροί έλεγχοι από τον Σωτήρα, και αναπτύχθηκε λόγος πολύς και μακρύς, ότι η αργία του Σαββάτου είχε νομοθετηθεί ως τύπος για τους παλαιότερους, και ότι «ο Υιός του Ανθρώπου είναι Κύριος του Σαββάτου».

«και μετά τις δύο ημέρες ήλθε στη Γαλιλαία» «και υπήρχε κάποιος βασιλικός του οποίου ο γιος ασθενούσε στην Καπερναούμ», όταν του είπε ο Ιησούς: «Πήγαινε, ο γιος σου ζει» και πίστεψε και θεραπεύτηκε το παιδί. Και λέει το Ευαγγέλιο: «〈Αυτό〉 το δεύτερο πάλι σημείο έκανε ο Ιησούς, όταν ήλθε από την Ιουδαία στη Γαλιλαία». «Μετά από αυτό υπήρχε εορτή των Ιουδαίων (θεωρώ δε ότι μιλάει για άλλη εορτή των Ιουδαίων, είτε για την Πεντηκοστή είτε για τη Σκηνοπηγία) και ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα», όταν, ερχόμενος στην Προβατική κολυμβήθρα κατά την ημέρα του Σαββάτου, θεράπευσε τον επί τριάντα οκτώ έτη ασθενούντα παραλυτικό. Από εκεί και έπειτα λοιπόν, αφού συμπληρώθηκε ο δεκτός ενιαυτός, άρχισαν να τον διώκουν, αφότου θεράπευσε τον παραλυτικό στην κολυμβήθρα το Σάββατο· έπειτα πάλι λέει: «Γι' αυτό τον καταδίωκαν ακόμη περισσότερο οι Ιουδαίοι τον Ιησού, διότι όχι μόνο κατέλυε το Σάββατο, αλλά και αποκαλούσε τον Θεό δικό του Πατέρα, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό». Πώς, επομένως, δεν είναι αξιοκατάκριτες οι αιρέσεις που καθιστούν τον Υιό ελλιπή ως προς τον Πατέρα; Διότι [λέγουν] «κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό», αναφέρει το Ευαγγέλιο. «Μετά δε από αυτά, ανεχώρησε ο Ιησούς πέρα από τη θάλασσα της Γαλιλαίας, δηλαδή της Τιβεριάδος, και τον ακολουθούσε πολύ πλήθος, επειδή έβλεπαν τα σημεία που έκανε στους ασθενείς. Ανέβηκε λοιπόν ο Ιησούς στο όρος και εκεί καθόταν μαζί με τους μαθητές του. Και ήταν 〈εγγύς〉 το Πάσχα, η εορτή των Ιουδαίων.»

αʹ. Ας μην ερχόμαστε σε άμεση σύγκρουση με τους επικίνδυνους ανθρώπους, αγαπητοί· αλλά ας μαθαίνουμε, όταν δεν βλάπτεται καθόλου η δική μας αρετή, να δίνουμε τόπο στις πονηρές τους επιβουλές. Διότι έτσι καταπαύει κάθε θρασύτητα. Και όπως ακριβώς τα ακόντια, όταν χτυπήσουν πάνω σε κάτι τεντωμένο, σκληρό και ανθεκτικό, εκσφενδονίζονται με μεγάλη ορμή πάλι πίσω προς εκείνους που τα έριξαν· όταν όμως η σφοδρότητα της ρίψης δεν συναντήσει αντίσταση, εκτονώνεται ταχέως και σταματά· έτσι συμβαίνει και με τους ανθρώπους που θρασύνονται: όταν τους αντιμετωπίζουμε κατά μέτωπο, αγριεύουν περισσότερο· όταν όμως υποχωρούμε και παραμερίζουμε, κατευνάζουμε εύκολα όλη τους τη μανία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Χριστός, επειδή πληροφορήθηκε πως άκουσαν οι Φαρισαίοι ότι ο Ιησούς αποκτά και βαπτίζει περισσότερους μαθητές από τον Ιωάννη, ήλθε στη Γαλιλαία, σβήνοντας τον φθόνο τους και καταπραΰνοντας με την αναχώρησή του τον θυμό, που ήταν φυσικό να γεννηθεί από αυτά τα λόγια. Όμως, πηγαίνοντας πάλι στη Γαλιλαία, δεν επισκέπτεται τους ίδιους τόπους· διότι δεν πήγε στην Κανά, αλλά πέρα από τη θάλασσα. Γι' αυτό και τον ακολουθούσαν μεγάλα πλήθη, βλέποντας τα σημεία που επιτελούσε. Ποια σημεία; Γιατί δεν τα αναφέρει το καθένα ξεχωριστά; Διότι αυτός κυρίως ο ευαγγελιστής φρόντισε να αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου του στους λόγους και στις δημόσιες διδασκαλίες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄. Περί των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων. Περί της αναχωρήσεως του Ιησού, για να μην τον κάνουν βασιλιά. Περί του περιπάτου πάνω στη θάλασσα. Περί του όχλου που ακολουθούσε τον Ιησού με τα πλοιάρια. Περί του όχλου που ζητούσε σημείο. Περί του άρτου από τον ουρανό. Περί των πολλών μαθητών που αποχώρησαν από τον Ιησού. Περί της γνώμης του Πέτρου για τον Χριστό. «Μετά από αυτά, αναχώρησε ο Ιησούς πέρα από τη θάλασσα της Γαλιλαίας, της Τιβεριάδας. Και τον ακολουθούσε πολύς όχλος, επειδή έβλεπαν τα σημεία που έκανε στους ασθενείς. Ανέβηκε δε στο όρος ο Ιησούς, και εκεί καθόταν μαζί με τους μαθητές του. Ήταν δε κοντά το Πάσχα, η εορτή των Ιουδαίων.» Επειδή ο Κύριος συνομίλησε με τους Ιουδαίους πιο αυστηρά. Επειδή, λοιπόν, με τέτοια λόγια προκάλεσε φθόνο και θυμό μέσα τους, τους καταπραΰνει με την αναχώρησή του, και αναχωρεί πέρα από τη θάλασσα της Τιβεριάδας. Θάλασσα δε ονομάζει τη λίμνη· διότι η θεία Γραφή ονόμασε θάλασσες τις συγκεντρώσεις των υδάτων. Εξάλλου: Μεταβαίνει από τόπο σε τόπο, δοκιμάζοντας την προαίρεση του πλήθους· διότι, ενώ οι πιο ράθυμοι έμεναν στον τόπο τους, οι πιο πρόθυμοι τον ακολούθησαν. Όμως, πρόσεξε ότι και αυτοί που τον ακολουθούσαν, δεν τον ακολουθούσαν για τη διδασκαλία, αλλά για τη σωματική ωφέλεια από τα θαύματα. «Διότι, λέει, έβλεπαν τα σημεία που έκανε στους ασθενείς.»