Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:26

Αυτό θα μπορούσες να το μάθεις ακριβώς και από τα επόμενα. <Και όταν τον βρήκαν πέρα από τη θάλασσα, του είπαν: Ραββί, πότε ήρθες εδώ;> Ο λόγος τους παίρνει μεν τη μορφή διάθεσης εκείνων που αγαπούν, και προσποιείται κατά κάποιον τρόπο γλυκύτητα, όμως ελέγχεται ως εντελώς ανόητος και παιδαριώδης. Διότι, αφού συνάντησαν έναν τόσο σπουδαίο διδάσκαλο, δεν έπρεπε να λένε κάτι μάταιο και να βιάζονται να μάθουν το τίποτα. Γιατί, άραγε, έπρεπε να περιεργάζονται πότε τυχόν έφτασε ο ίδιος; Και τι ήταν πιθανό να ωφεληθούν μαθαίνοντάς το αυτό; Συνεπώς, πρέπει να αναζητούνται σοφά πράγματα από τους σοφούς, και ας προτιμάται η συνετή σιωπή από τους απερίσκεπτους λόγους. Διότι ο μαθητής του Χριστού προστάζει να είναι αρτυμένος με αλάτι ο λόγος μας. Κάποιος άλλος από τους σοφούς προτρέπει σε αυτό λέγοντας: «Τέκνο, αν μεν έχεις λόγο συνέσεως, αποκρίσου. Αν όμως όχι, ας μπει το χέρι στο στόμα σου». Και το πόσο φαύλο είναι να κατακρίνεται κάποιος για αχαλίνωτη γλώσσα, θα το γνωρίσουμε και από κάτι άλλο: «Διότι αν κάποιος, λέει, νομίζει ότι είναι θρήσκος ανάμεσά σας, χωρίς να χαλιναγωγεί τη γλώσσα του, αλλά απατώντας την καρδιά του, αυτού η θρησκεία είναι μάταιη». <Αποκρίθηκε σε αυτούς ο Ιησούς και είπε: Αμήν σας λέω, με ζητάτε όχι επειδή είδατε σημείο, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε.> Θα πούμε λοιπόν κάτι κοινό, όμως λίγο τετριμμένο από τη συνήθεια.

Και μέσα από αυτά αποδεικνύεται αληθινός και ο ίδιος ο λόγος του Σωτήρα μας· διότι νόμιζαν ότι έπρεπε να τον αναζητούν, όχι για να τον θαυμάζουν για όσα θεοπρεπή τυχόν έπραττε, αλλά επειδή έφαγαν από τα ψωμιά και χόρτασαν, πράγμα για το οποίο άλλωστε, όπως λένε, και ελέγχονται. Διότι του ζητούν σημείο (θαύμα), όχι απλώς το οποιοδήποτε, αλλά αυτό που, όπως νόμιζαν, έκανε ο Μωυσής, όχι για μία ημέρα, αλλά τρέφοντας τον λαό που βγήκε από την Αίγυπτο στην έρημο επί σαράντα ολόκληρα χρόνια, μέσω της χορηγίας του μάννα. Διότι, όπως φαίνεται, μη γνωρίζοντας απολύτως τίποτα για τα μυστήρια που περιέχονται στη Θεία Γραφή, δεν σκέφτονταν ότι η θαυματουργία αυτή έπρεπε να αποδοθεί στη θεία δύναμη Εκείνου που το έπραξε, αλλά με πολλή ανοησία στεφανώνουν για αυτό το κεφάλι του Μωυσή. Ζητούν λοιπόν από τον Χριστό σημείο ίσο με εκείνο, μη δίνοντας καθόλου σημασία στο θαύμα που τους επιδείχθηκε για μία ημέρα, ακόμη κι αν τυχόν θεωρούνταν μεγάλο, πιστεύοντας ότι η παροχή της τροφής έπρεπε να εκταθεί και σε μακρύ χρονικό διάστημα. Διότι έτσι, έστω και με δυσκολία, θα τους έπειθε να συμφωνήσουν και να αποδεχτούν πλέον ότι η δύναμη του Σωτήρα είναι αξιολογότατη και μέσω αυτού να γίνει ευπρόσδεκτη η διδασκαλία του. Είναι λοιπόν ολοφάνερο, ακόμη κι αν δεν το λένε με μεγάλη σαφήνεια, ότι αδιαφορούν παντελώς για τα σημεία, αλλά με το πρόσχημα ότι θέλουν να τα θαυμάζουν, βιάζονται να ικανοποιήσουν την ακάθαρτη ηδονή της κοιλιάς.

Εκείνος όμως δεν επιθυμούσε αυτά, αλλά έβλεπε προς τη γη και την κλοπή και τα γήινα και βδελυρά κέρδη και την αναμενόμενη από αυτά ωφέλεια της σάρκας, και ήταν εραστής αυτών των πραγμάτων που είχαν απαγορευθεί από τον Πατέρα και δεσπότη των πάντων και δάσκαλο, πολλές φορές και με πολλούς τρόπους. Δεν ήταν λοιπόν συγγενής του Χριστού ούτε των τότε συναποστόλων του, αλλά εκείνων προς τους οποίους ο Κύριος έλεγε: «Με ζητάτε, όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε»· διότι, όπως εκείνοι, αν και είδαν τα σημεία και έφαγαν από τους άρτους και άκουσαν τους λόγους του ενυπόστατου Λόγου που ενανθρώπησε για εμάς, αργότερα φώναζαν προς τον Πιλάτο: «Άρον, άρον, σταύρωσον αυτόν», έτσι ακριβώς και αυτός, αν και είδε με τα μάτια του και γνώρισε εμπειρικά περισσότερο από τους άλλους τη μεγαλειότητα και τη θεότητα του Κυρίου, αργότερα τον πρόδωσε σε αυτούς που ζητούσαν τον φόνο του. Ο δε Κύριος υπέμεινε (ω, της ανείκαστης μακροθυμίας!) «μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού», ώστε, μαζί με τα τρόπαια κατά του αρχεκάκου, να οδηγήσει και εμάς στην υπομονή, δείχνοντας ότι οι πειρασμοί και οι θλίψεις είναι ωφέλιμα για εμάς. Διότι «μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε», λέει, και «θα υπομείνω την παιδαγωγία του Κυρίου», και «η παιδαγωγία σου, Κύριε, με ανόρθωσε», δηλαδή με σήκωσε όταν ήμουν σκυμμένος προς το σώμα και τις σωματικές φροντίδες, και με έπεισε να προσβλέπω μόνο σε εσένα.

Ομιλία ΜΔ΄. Αποκρίθηκε σε αυτούς ο Ιησούς και είπε: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, με ζητάτε, όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε. Να εργάζεσθε όχι για την τροφή που φθείρεται, αλλά για την τροφή που παραμένει για την αιώνια ζωή». Α΄. Το προσηνές και το ήπιο ύφος δεν είναι παντού χρήσιμο, αλλά υπάρχουν φορές που ο δάσκαλος έχει ανάγκη και από τον πιο αυστηρό λόγο.

Διότι, όταν ο μαθητής είναι νωθρός και βραδύνους, πρέπει πλέον να χρησιμοποιηθεί απέναντί του κέντρο, ώστε να πληγεί η πολλή του νωθρότητα. Αυτό έπραξε και ο Υιός του Θεού, και σε πολλά άλλα σημεία, αλλά και στο παρόν χωρίο. Διότι, όταν τα πλήθη ήλθαν και βρήκαν τον Ιησού, και τον κολάκευαν λέγοντας: «Ραββί, πότε ήλθες εδώ;», Εκείνος, δείχνοντας ότι δεν επιθυμεί την τιμή από τους ανθρώπους, αλλά αποβλέπει σε ένα μόνο πράγμα, στη σωτηρία τους, τους απαντά επιπληκτικά. Και δεν επιθυμούσε να τους διορθώσει μόνο με αυτόν τον τρόπο, αλλά και με το να αποκαλύψει τις σκέψεις τους και να τις φέρει στο φως. Διότι τι λέγει; «Αμήν, αμήν σας λέγω» —με κατηγορηματικότητα και βεβαιότητα— «με ζητάτε, όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε». Τους πλήττει μεν με τον λόγο Του και τους ελέγχει, αλλά όχι απότομα και σφοδρά, παρά πράττοντας τούτο με πολλή επιείκεια. Διότι δεν είπε: «Ω λαίμαργοι και γαστρίδουλοι, τόσα θαύματα έκανα, και πουθενά ούτε με ακολουθήσατε, ούτε θαυμάσατε τα όσα έγιναν», αλλά προσηνώς και ήρεμα μίλησε κάπως έτσι: «Με ζητάτε, όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε», υποδηλώνοντας τούτο όχι μόνο για τα παρελθόντα, αλλά και για το παρόν σημείο. Διότι με όσα τους απευθύνει, σχεδόν τους λέγει το εξής: «Δεν σας κατέπληξε το θαύμα με τους άρτους, αλλά το ότι χορτάσατε». Και το γεγονός ότι δεν μιλούσε κάνοντας απλώς εικασίες γι' αυτούς, εκείνοι το απέδειξαν αμέσως.

Αυτό κάνει τη διάνοια νωθρή, αυτό κάνει την ψυχή σαρκική, αυτό την τυφλώνει και δεν την αφήνει να βλέπει καθαρά. Δες, λοιπόν, ότι αυτό συνέβη και στην περίπτωση των Ιουδαίων. Διότι, επειδή λαχταρούσαν άπληστα τη γαστριμαργία, και ήταν ολοκληρωτικά δοσμένοι στις βιοτικές μέριμνες και δεν κατανοούσαν τίποτα το πνευματικό, ο Χριστός τούς καθοδηγεί με αμέτρητα λόγια, τα οποία έχουν και ελεγκτικό κέντρισμα αλλά και επιείκεια· και όμως ούτε έτσι δεν ανορθώνονται, αλλά παραμένουν καθηλωμένοι κάτω. Διότι, παρατήρησε. Τους είπε: «Με αναζητάτε, όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε». Τους έπληξε μέσω του ελέγχου· τους έδειξε ποια τροφή πρέπει να αναζητούν, λέγοντας: «Να εργάζεστε, όχι για την τροφή που χάνεται»· τους έθεσε το έπαθλο, λέγοντας: «Αλλά για εκείνην που παραμένει εις ζωήν αιώνιον»· έπειτα, θεράπευσε εκείνο που τους στεκόταν εμπόδιο, λέγοντας ότι έχει αποσταλεί από τον Πατέρα. Τι έκαναν, λοιπόν, εκείνοι; Σαν να μην είχαν ακούσει απολύτως τίποτα, λένε: «Τι πρέπει να κάνουμε, λοιπόν, για να εργαζόμαστε τα έργα του Θεού;» Και αυτά τα έλεγαν, όχι για να μάθουν και να τα πράξουν (πράγμα που το αποδεικνύει η συνέχεια), αλλά για να τον οδηγήσουν πάλι στο να τους χορηγήσει τροφή, και θέλοντας να τον προκαλέσουν να τους χορτάσει. Τι κάνει, λοιπόν, ο Χριστός;

Γιατί λοιπόν δεν είπε: «Δεν το έδωσε ο Μωυσής, αλλά εγώ», αλλά αντί του Μωυσή έθεσε τον Θεό, και αντί του μάννα τον εαυτό του; Επειδή ήταν μεγάλη η αδυναμία εκείνων που άκουγαν· και αυτό είναι φανερό από τα επόμενα. Διότι, παρόλο που μίλησε με αυτόν τον τρόπο, ούτε και έτσι δεν τους συγκράτησε, μολονότι στην αρχή έλεγε: «Με ζητάτε, όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε». Και επειδή αυτά επιζητούν, τους διόρθωσε και με τα όσα είπε στη συνέχεια, αλλά ούτε και έτσι δεν υποχωρούν. Αντιθέτως, όταν υποσχόταν στη Σαμαρείτιδα ότι θα της δώσει το νερό, δεν μνημόνευσε τον Πατέρα, αλλά είπε κάπως έτσι: «Αν γνώριζες ποιος είναι αυτός που σου λέει, Δώσε μου να πιω, εσύ θα του το ζητούσες, και θα σου έδινε ύδωρ ζων»· και πάλι: «Το ύδωρ το οποίο εγώ θα δώσω»· και δεν την παραπέμπει στον Πατέρα.

Αφού επιτέλεσε το σημείο, αμέσως ανάγκασε τους μαθητές να επιβιβαστούν στο πλοίο και να προηγηθούν αυτού στην απέναντι όχθη, μέχρι να απολύσει τα πλήθη. Διότι, εάν ενώ ήταν παρών φαινόταν να δημιουργεί οφθαλμαπάτη και όχι να ενεργεί κάτι αληθινό, σίγουρα δεν θα μπορούσε να το κάνει αυτό ενώ απουσίαζε. Για τον λόγο αυτόν ακριβώς, παραδίδοντας σε αυστηρό έλεγχο τα όσα είχαν γίνει, διέταξε εκείνους που είχαν λάβει τα τεκμήρια και την απόδειξη των σημείων να αποχωριστούν από αυτόν. Αλλά και γενικότερα, όταν επιτελεί μεγάλα έργα, απομακρύνει τα πλήθη και τους μαθητές, διδάσκοντάς μας να μην επιδιώκουμε ποτέ τη δόξα των πολλών και να μην επισύρουμε πλήθος γύρω μας. Όταν δε λέει «ανάγκασε», φανερώνει τη μεγάλη αφοσίωση των μαθητών. Και τους έστειλε, με την πρόφαση μεν ότι έπρεπε να τακτοποιήσει τα πλήθη, ενώ ο ίδιος ήθελε να αναβεί στο όρος· το έκανε δε αυτό πάλι για να μας διδάξει να μην αναμειγνυόμαστε διαρκώς με τα πλήθη, ούτε όμως και να αποφεύγουμε πάντοτε τον κόσμο, αλλά να κάνουμε και τα δύο επωφελώς, εναλλάσσοντας το καθένα σύμφωνα με το δέον. Ας μάθουμε λοιπόν και εμείς να είμαστε προσηλωμένοι στον Ιησού, αλλά όχι για την παροχή των αισθητών αγαθών, ώστε να μην επικριθούμε όπως οι Ιουδαίοι. Διότι λέει: «Με ζητάτε, όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε». Γι' αυτόν τον λόγο δεν επιτελεί διαρκώς αυτό το σημείο, παρά μόνο για δεύτερη φορά, ώστε να διδαχθούν να μην είναι δούλοι της κοιλιάς, αλλά να προσκολλώνται διαρκώς στα πνευματικά αγαθά.

Τους αποκρίθηκε ο Ιησούς και είπε: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, με ζητάτε όχι επειδή είδατε σημεία, αλλά επειδή φάγατε από τους άρτους και χορτάσατε». Ο Ιησούς, βαδίζοντας πάνω στη θάλασσα, αναχώρησε για την απέναντι όχθη. Τα πλήθη, όμως, την επόμενη ημέρα, αναζητώντας τον και βλέποντας ότι υπήρχε μόνο ένα πλοίο που είχε παραλάβει τους μαθητές, στο οποίο δεν είχε μπει μαζί τους ο Ιησούς, κατανόησαν το θαύμα και υπέθεσαν ότι έφτασε στην απέναντι όχθη περπατώντας πάνω στη θάλασσα. Διότι, αν υπήρχε και άλλο πλοίο, θα ήταν λογικό να υποθέσουν ότι δεν έπλευσε μαζί με τους μαθητές, αλλά μπήκε σε εκείνο και πέρασε απέναντι. Τώρα, όμως, επειδή ήταν μόνο ένα το πλοίο που παρέλαβε μόνο τους μαθητές και όχι τον Κύριο, το θαύμα ήταν ολοφάνερο. Έχοντας λοιπόν σκεφτεί αυτά τα πλήθη, επειδή βρήκαν άλλα πλοιάρια που είχαν έρθει από την απέναντι όχθη, επιβιβάστηκαν σε αυτά και πέρασαν στην Καπερναούμ· όπου εκεί, αφού βρήκαν τον Κύριο, δεν προσπίπτουν και δεν τον παρακαλούν να μάθουν πώς πέρασε, ούτε ρωτούν για αυτό το σημείο, αλλά με τέτοια επιπολαιότητα λένε: «Πότε ήρθες εδώ;» Διότι αυτοί που ζητούσαν να τον αρπάξουν και να τον κάνουν βασιλιά, όταν τον βρήκαν, δεν σκέφτονται τίποτα τέτοιο· αλλά παραμερίζοντας το θαύμα, ζητούν να απολαύσουν άλλη τράπεζα, σαν κι αυτήν που είχαν πριν. Γι' αυτό και ελέγχονται από τον Κύριο. «Με ζητάτε», λέει, «επειδή φάγατε από τους άρτους» και γι' αυτό με επιθυμείτε, για να με έχετε πάλι να σας ετοιμάζω τραπέζι.