Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:31

«Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο, καθώς είναι γραμμένο: Άρτο από τον ουρανό τους έδωσε να φάνε.» Αποκαλύπτεται σιγά σιγά η σκέψη των Ιουδαίων, αν και ήταν κάπως κρυμμένη και καταχωνιασμένη σε πιο αφανείς λογισμούς. Διότι έλεγαν από αλαζονεία: «Τι να κάνουμε, για να εργαζόμαστε τα έργα του Θεού;», επειδή ακριβώς, όπως ήδη προείπαμε, θεωρούσαν ότι τους αρκούσε η εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή για να μπορούν να κατευθυνθούν σε κάθε σοφία, μέσω της οποίας θα γνώριζαν πώς να επιτελούν το ευάρεστο στον Θεό. Αλλά, αν και αυτός ήταν ο σκοπός μέσα τους, κάπως αγνοούνταν, ενώ τώρα απογυμνώνεται και σιγά σιγά προχωρά στο πιο εμφανές: «Διότι δεν υπάρχει τίποτα κρυφό», σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα, «το οποίο δεν θα φανερωθεί». Τι λοιπόν τώρα, λένε, τι σημείο κάνεις εσύ; Έχει τιμηθεί, λένε, και πολύ δικαιολογημένα ο μακάριος Μωυσής, και έγινε δεκτός για να μεσιτεύει μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Και μάλιστα έδωσε επαρκές σημείο: όλοι όσοι ήταν μαζί του έφαγαν το μάννα στην έρημο. Εσύ λοιπόν, επειδή υπεισέρχεσαι για εμάς σε θέση ανώτερη από τη δική του, και δεν διστάζεις να προσθέτεις νέες διατάξεις στα όσα έχουν οριστεί από παλιά, με ποια σημεία θα μας πείσεις, ή τι από όσα πρέπει να θαυμάζονται θα δείξεις, καθώς έρχεσαι ως εισηγητής νεότερων διδασκαλιών για εμάς;

«Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο, όπως είναι γραμμένο: "Άρτο από τον ουρανό τους έδωσε να φάνε"»· και άλλοτε πάλι: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή μίλησε ο Θεός, ενώ τούτον δεν γνωρίζουμε από πού είναι». Θα κάνει λοιπόν θαύματα και σε εμάς ο Θεός των όλων, έστω κι αν όχι με ορατό τρόπο, όπως βέβαια και τότε, αλλά νοητώς, και έτσι θα διασώσει εμάς που βρισκόμαστε στα δικά του σκηνώματα, ώστε να μην υπερηφανεύονται εναντίον μας οι Ιουδαίοι, δηλαδή οι άρχοντές τους. Διότι αυτό νομίζω ότι υποδηλώνει το καύχημα του οίκου Δαβίδ.> <Και κατά την ημέρα εκείνη ο Κύριος θα υπερασπιστεί εκείνους που κατοικούν στην Ιερουσαλήμ· και ο ασθενής μεταξύ τους εκείνη την ημέρα θα είναι σαν τον οίκο του Δαβίδ, και ο οίκος του Δαβίδ σαν οίκος του Θεού, σαν άγγελος Κυρίου ενώπιόν τους.> «Με όπλο ευδοκίας» μας εστεφάνωσε ο Θεός και Πατέρας. Διότι μας έδωσε τον ίδιο Του τον Υιό ως υπερασπιστή και πρόμαχο, μέσω του οποίου και έχουμε σωθεί, διαφεύγοντας εύκολα από κάθε πειρασμό· και έχοντας συνηθίσει να υπερισχύουμε έναντι του πολέμου των εχθρών και της σκληρότητας όσων μας διώκουν. Αλλά στα προκείμενα δηλώνεται μεν κάτι τέτοιο, πλην όμως θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι ο λόγος επισκιάζεται από πολλή ασάφεια. Διότι ανέφερε ότι ο Θεός των όλων θα υπερασπιστεί εκείνους που κατοικούν στην Ιερουσαλήμ, και όχι μάλλον αυτούς που απλώς παροικούν σε αυτήν. Και ομολογουμένως, ως Ιερουσαλήμ εν προκειμένω νοείται η Εκκλησία του Χριστού.

Όταν δε κάποτε οι Ιουδαίοι τον περιέπαιζαν και επιχειρούσαν, δεν ξέρω πώς, να αποδώσουν τα πρωτεία της υπεροχής στον μακάριο Μωυσή, λέγοντας ξεκάθαρα: «Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο, όπως είναι γραμμένο, Άρτο από τον ουρανό τους έδωσε να φάνε. Τι σημείο κάνεις εσύ, για να σε πιστέψουμε;» Τι έργο επιτελείς, αφού μας έφερες το σώμα άνωθεν και από τον ουρανό; Εκείνος απαντά: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον αληθινό άρτο από τον ουρανό. Διότι ο άρτος του Θεού είναι εκείνος που καταβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Και εκτός από αυτά πάλι, σχεδόν δείχνοντας τον εαυτό του ενσώματο με το δάχτυλο, «Εγώ είμαι, λέει, ο ζωντανός άρτος, που κατέβηκε από τον ουρανό. Εάν κάποιος φάει από αυτόν τον άρτο, θα ζήσει αιώνια. Και ο άρτος που εγώ θα δώσω είναι η σάρκα μου υπέρ της ζωής του κόσμου. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει μέσα μου, κι εγώ μέσα σε αυτόν».

Λέει λοιπόν με τα ίδια του τα λόγια (διότι για τη σάρκα, με την οποία περιβεβλημένος μιλούσε στους μαθητές, λέει τα εξής): «Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του Ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα». Εάν λοιπόν ομολογεί ότι η σάρκα δεν τον ωφελεί σε τίποτα, πώς είναι δυνατόν αυτή που προέρχεται από τη γη και δεν ωφελεί σε τίποτα, να συνυπάρχει με τον Λόγο και στους μελλοντικούς αιώνες, σαν να του ήταν ωφέλιμη; Βλέπεις πόση διαστρέβλωση του ευαγγελικού λόγου έχει χρησιμοποιήσει, επειδή δεν κατανοεί τη σωτήρια φωνή του Λόγου, πώς δηλαδή ειπώθηκε και για ποια αιτία. Αλλά εσύ τουλάχιστον, παίρνοντας την ευαγγελική γραφή, δες ολόκληρη τη διδασκαλία του Σωτήρα μας, ότι δεν μιλούσε για τη σάρκα την οποία είχε προσλάβει, αλλά για το μυστικό σώμα και αίμα. Διότι, αφού έθρεψε τα πλήθη με τους πέντε άρτους, και αυτό αποτέλεσε μέγα θαύμα για όσους το είδαν, οι περισσότεροι από τους Ιουδαίους υποτιμώντας το γεγονός τού έλεγαν: «Τι σημείο κάνεις λοιπόν εσύ, για να δούμε και να πιστέψουμε;», και έπειτα παρέβαλλαν το μάννα στην έρημο λέγοντας: «Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο, καθώς είναι γραμμένο: άρτο από τον ουρανό τους έδωσε να φάνε». Σε αυτά ο Σωτήρας αποκρίθηκε: «Αμήν αμήν σας λέω, δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον άρτο από τον ουρανό, αλλά ο Πατέρας μου σας δίνει τον αληθινό άρτο από τον ουρανό».

Διότι και γι' αυτόν τον λόγο ήλθαν πάλι, επειδή σκόπευαν να απολαύσουν τα ίδια. Γι' αυτό και έλεγαν: «Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο»· παρασύροντάς τον πάλι προς τη σαρκική τροφή, πράγμα το οποίο αποτελούσε βαρύτατο παράπτωμα και μεγίστη κατηγορία. Αλλά αυτός δεν περιορίζεται στους ελέγχους, αλλά προσθέτει σε αυτούς και διδασκαλία, λέγοντας: «Να εργάζεσθε όχι για την τροφή που φθείρεται και χάνεται, αλλά για την τροφή που παραμένει εις ζωήν αιώνιον, την οποία θα σας δώσει ο Υιός του ανθρώπου. Διότι αυτόν σφράγισε ο Πατέρας, ο Θεός». Αυτό δε που λέει, σημαίνει το εξής: Να μη γίνεται κανένας λόγος ανάμεσά σας για αυτή την υλική τροφή, αλλά για εκείνη την πνευματική. Αλλά επειδή μερικοί από όσους επιθυμούν να τρέφονται παραμένοντας σε αργία κάνουν κατάχρηση αυτού του λόγου, υποστηρίζοντας ότι ο Χριστός καταργεί την εργασία, είναι κατάλληλη ευκαιρία να μιλήσουμε και προς αυτούς. Διότι, τρόπον τινά, διαβάλλουν ολόκληρο τον Χριστιανισμό και προετοιμάζουν το έδαφος ώστε να διακωμωδείται ως προωθών την οκνηρία. Πρωτίστως όμως είναι αναγκαίο να αναφέρουμε τον λόγο του Παύλου. Τι λέει λοιπόν εκείνος; «Να θυμάστε τα λόγια του Κυρίου που είπε: Είναι πιο μακάριο να δίνει κανείς παρά να λαμβάνει». Καίτοι, πώς θα μπορούσε να δώσει αυτός που δεν έχει; Πώς λοιπόν είπε ο Ιησούς στη Μάρθα: «Μεριμνάς και τυρβάζεις για πολλά, ενώ για ένα μόνο υπάρχει ανάγκη· η δε Μαρία διάλεξε την αγαθή μερίδα»· και πάλι: «Μη μεριμνήσετε για την αύριο»;

Δεν είπαν ότι «ο Μωυσής έκανε αυτό το θαύμα, εσύ τι κάνεις;», νομίζοντας ότι τον προσβάλλουν· αλλά προς το παρόν συνομιλούν μαζί του με πολύ σεβασμό, επειδή προσδοκούν την τροφή. Εξάλλου ούτε το εξής λένε: «ο Θεός έκανε αυτό, εσύ τι κάνεις;», για να μη φανεί ότι τον εξισώνουν με τον Θεό· ούτε επικαλούνται τον Μωυσή, για να μη φανεί ότι τον ταπεινώνουν· αλλά κράτησαν μια μέση οδό, λέγοντας: «Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο». Και θα μπορούσε βέβαια να τους πει ότι τώρα επιτέλεσε μεγαλύτερα θαύματα από τον Μωυσή, χωρίς να χρειαστεί ράβδο, χωρίς να έχει ανάγκη από προσευχή, αλλά κάνοντας τα πάντα από μόνος Του· και αν βέβαια θυμάστε το μάννα, ιδού, και εγώ σας προσέφερα άρτο. Αλλά δεν ήταν τώρα η κατάλληλη στιγμή για αυτά τα λόγια, διότι ένας ήταν ο σκοπός: να τους οδηγήσει στην πνευματική τροφή. Και δες την άπειρη σύνεση με την οποία απαντά: «Δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον άρτο από τον ουρανό, αλλά ο Πατέρας μου σας δίνει τον αληθινό άρτο από τον ουρανό».

Το ότι αυτό είναι αληθές, είναι φανερό από τα εξής: «Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο, όπως είναι γραμμένο: Άρτο από τον ουρανό τους έδωσε να φάνε». Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον άρτο από τον ουρανό, αλλά ο Πατέρας μου σας δίνει τον αληθινό άρτο από τον ουρανό. Διότι ο άρτος του Θεού είναι αυτός που κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Είπαν λοιπόν προς αυτόν: