Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:34

Και τους έθρεψε με εκλεκτό σιτάρι. Αυτοί μεν, λέει, του φέρθηκαν με ψεύδος· εκείνος όμως, επειδή είναι αγαθός, τους γέμισε με νοητή τροφή· και αυτή είναι ο ίδιος ο Κύριος, ο ζωντανός άρτος, που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Και από πέτρα τους χόρτασε μέλι. Πέτρα είναι ο ίδιος ο Κύριος, και μέλι τα θεία λόγια του. Λέει, λοιπόν, ότι τους γέμισε με τα όσιά του λόγια.

Μόνος άρα είναι ο Μονογενής κατά φύσιν ζωή, και για τον λόγο αυτόν δεν θα ταχθεί ανάμεσα στα δημιουργήματα, αλλά θα ανυψωθεί στη φύση Εκείνου που τον γέννησε· διότι και ο Πατέρας είναι κατά φύσιν ζωή. Άλλο. Εφόσον ο Υιός υπάρχει ως κατά φύσιν ζωή, ή είναι κάτι διαφορετικό από την κτίση, προφανώς ως προς τη φύση, ή είναι ομοφυής με αυτήν. Εάν λοιπόν είναι ομοφυής και ομοούσιος, πώς δεν θα διαψευστεί λέγοντας «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής, ο οποίος κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο;» Διότι, σε αυτή την περίπτωση, η κτίση έχει από μόνη της το να είναι ζωή, και μάλιστα ζωή που δεν μετέχει σε άλλη ζωή για να φανεί ζωή. Εάν όμως δεν είναι ομοφυής, θα αποφύγει και το να είναι δημιούργημα, αποσπώντας μαζί του από την κτίση και το δικό του αγαθό. Διότι η κτίση δεν θα είναι κατά φύσιν ζωή, αλλά μάλλον θα έχει ανάγκη και θα μετέχει στη ζωή. Άλλο. Εάν ο Υιός, υπάρχοντας ως κατά φύσιν ζωή, είναι ομοφυής με τα δημιουργήματα, επειδή δεν προέρχεται από την ουσία του Θεού και Πατέρα, σύμφωνα με τον δικό τους ισχυρισμό, για ποιον λόγο ο μακάριος ψαλμωδός λέει ότι οι ουρανοί θα καταστραφούν και θα παλιώσουν σαν ρούχο, ενώ απέδιδε σε αυτόν ως δικό του προνόμιο, αναφωνώντας: «Εσύ όμως παραμένεις ο ίδιος, και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν»; Διότι, είτε θα καταστραφεί και θα εκλείψει μαζί με εμάς ως ομοφυής, και δεν θα νοείται πλέον ως ζωή, είτε η φυσική συνάφεια με αυτόν θα ανυψώσει και εμάς στο να παραμένουμε πάντοτε οι ίδιοι, σε έναν αστείρευτο αριθμό ετών, και στο να είμαστε ζωή.

Επομένως, καθώς οι Ιουδαίοι ενεργούσαν με μεγάλη αφροσύνη, νομίζοντας αφενός ότι το μάννα χορηγήθηκε στους προγόνους τους από τον πάνσοφο Μωυσή, και περιορίζοντας τον λόγο γι' αυτό μέχρι εκείνο το σημείο, μην κατανοώντας δε απολύτως τίποτα από όσα προσημαίνονταν μέσω αυτού, εύλογα τους ελέγχει ο Χριστός λέγοντας: «Αλήθεια σας λέω, δεν σας έδωσε ο Μωυσής» το μάννα. Διότι έπρεπε μάλλον να συλλογιστούν και να κατανοήσουν εκείνο, ότι δηλαδή ο Μωυσής προσέφερε σε αυτό μόνο την υπηρεσία της μεσιτείας. Το δώρο όμως δεν ήταν εφεύρημα ανθρώπινου χεριού, αλλά έργο της άνωθεν χάριτος, η οποία μέσω των πιο υλικών πραγμάτων προδιέγραφε το νοητό, και μας φανέρωνε τον άρτο τον εξ ουρανού, ο οποίος δίνει τη ζωή σε όλο τον κόσμο, και δεν τρέφει μεροληπτικά μόνο ένα γένος, αυτό του Ισραήλ. <Είπαν λοιπόν προς αυτόν: Κύριε, δίνε μας πάντοτε αυτόν τον άρτο. Είπε δε σε αυτούς ο Ιησούς.> Αποκαλύπτεται σαφώς μέσα από αυτά ο σκοπός των Ιουδαίων, όσο κι αν επιδίωξε πάρα πολύ να μείνει κρυφός, και θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι η αλήθεια είναι αδύνατον να διαψευσθεί, όταν έλεγε ότι δεν βιάζονταν να τον ακολουθήσουν επειδή έγιναν θεατές σημείων, αλλά επειδή έφαγαν από τους άρτους και χόρτασαν. Θα κατακρίνονταν λοιπόν δικαιολογημένα για μεγάλη δυσμάθεια, και θεωρώ ότι πραγματικά πρέπει να λεχθεί γι' αυτούς: «Ιδού λαός μωρός και ασύνετος, έχουν μάτια και δεν βλέπουν, έχουν αυτιά και δεν ακούν».

Αλλά «και θα εισαγάγεις την τράπεζα, προσθέτει σε αυτά, και θα εκθέσεις τα προκείμενά της, και θα εισαγάγεις τη λυχνία και θα τοποθετήσεις τους λύχνους της». Θα εννοήσεις δε και μέσω των δύο τον Χριστό· διότι λαμβάνει τον τύπο της τράπεζας που έχει πάνω της τους άρτους, επειδή μέσω αυτού όλοι τρέφονται για την αιώνια ζωή, μετέχοντας δηλαδή στην αγία του σάρκα, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον ίδιο: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Εάν κάποιος φάει από αυτόν τον άρτο, θα ζήσει στον αιώνα· και ο άρτος δε που εγώ θα δώσω είναι η σάρκα μου, για τη ζωή του κόσμου». Επομένως τα προκείμενα της τράπεζας, δηλαδή οι άρτοι, σημαίνουν το άγιο σώμα του Χριστού, που τρέφει τους πάντες για την αιώνια ζωή. Και επειδή ο μακάριος Δαβίδ και όσοι ήταν μαζί του, όταν πείνασαν, όπως έχει γραφτεί, έφαγαν τους άρτους της προθέσεως, ας δούμε μήπως και μέσω αυτού προδιαγραφόταν κάτι μυστικό. Δεν επιτρεπόταν να γευθούν τους άρτους της προθέσεως παρά μόνο οι ιερείς, σύμφωνα με τη διάταξη του νόμου· αλλά παρόλο που δεν ανήκαν σε ιερατική φυλή, ο Δαβίδ και οι συν αυτώ άγγιξαν την ιερότατη τροφή· ώστε μέσω αυτού πάλι να υποδηλωθεί η πίστη των εθνών και ενός μέρους των προερχομένων από τον Ισραήλ.

Και κατά έναν άλλο τρόπο. Μετά τη σταύρωση του Χριστού, οι δυστυχείς Ιουδαίοι υπέστησαν λιμό όσον αφορά τους λόγους του Θεού. Διότι δεν υπάρχει πλέον ανάμεσά τους προφήτης, ούτε ακριβής δάσκαλος ο οποίος να γνωρίζει πώς να λεπτύνει το πάχος της μωσαϊκής ιστορίας και να κάνει ξεκάθαρα τα μυστήρια που είναι κρυμμένα κάτω από το γράμμα. Επειδή δεν αποδέχθηκαν τον Χριστό όταν έλεγε: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής, αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Για τον λόγο αυτό άκουγαν βέβαια και παλαιότερα τον Ίδιο να λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε. Ιδού, οι δούλοι μου θα πιούν, εσείς όμως θα διψάσετε.» Και πράγματι είναι αληθές ότι: «Ποτέ δεν θα αφήσει ο Κύριος να λιμοκτονήσει η ψυχή του δικαίου, αλλά θα ανατρέψει τη ζωή των ασεβών», μη χορηγώντας τους τον θείο λόγο που τρέφει τον νου οδηγώντας τον στην επιθυμία της αρετής.

«Θα φάνε οι φτωχοί και θα χορτάσουν, και θα αινέσουν τον Κύριο εκείνοι που τον αναζητούν· θα ζήσουν οι καρδιές τους στους αιώνες των αιώνων». Εδώ μεν λέει «θα φάνε»· προχωρώντας όμως παρακάτω, λέει: «έφαγαν και προσκύνησαν όλοι οι πλούσιοι της γης». Αλλά, όταν έφαγαν, έγιναν πλούσιοι· πριν όμως φάνε ονομάζονταν φτωχοί· σε αυτούς ακριβώς υπόσχεται ότι θα μεταλάβουν την τροφή που θα τους χορηγήσει ο ίδιος. Διότι, λέει, «θα φάνε οι φτωχοί». Αυτοί ήταν εκείνοι τους οποίους και στους μακαρισμούς θέτει πρώτους από τους υπόλοιπους λέγοντας: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»· στους οποίους υποσχέθηκε και τα εξής, λέγοντας: «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτασθούν». Όταν λοιπόν φάνε, λέει, οι φτωχοί, και τρώγοντας χορτάσουν, ή κορεστούν, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, τότε θα αινέσουν τον Κύριο αναζητώντας τον· και αφού φάνε την τροφή που τους δόθηκε από αυτόν, και τον αναζητήσουν, θα αποκτήσουν τον μεγάλο καρπό που δηλώνεται στη συνέχεια: «Διότι θα ζήσουν οι καρδιές τους στους αιώνες των αιώνων». Επειδή ο άρτος της ζωής, που τους χορηγήθηκε από αυτόν, θα γίνει σε αυτούς αίτιος αθανασίας και αιώνιας ζωής, όπως δίδαξε ο ίδιος λέγοντας: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής, που κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»· και πάλι: «Εάν κάποιος φάει από τον δικό μου άρτο, θα ζήσει στον αιώνα», και τα εξής.

Διότι, εάν πραγματικά αγανακτούσαν, θα έπρεπε να ρωτούν και να ερευνούν πώς είναι ο άρτος της ζωής και πώς έχει κατέβει από τον ουρανό· τώρα όμως δεν κάνουν αυτό, αλλά γογγύζουν. Και το ότι δεν ήταν αυτό που τους σκανδάλιζε, γίνεται φανερό από το εξής: Όταν δηλαδή Εκείνος είπε ότι «ο Πατέρας μου σας δίνει τον άρτο», δεν είπαν: «Παρακάλεσέ Τον να μας τον δώσει»· αλλά τι είπαν; «Δώσε μας εσύ τον άρτο». Καίτοι δεν είπε ότι «Εγώ τον δίνω», αλλά ότι «ο Πατέρας μου τον δίνει». Αυτοί όμως, από την επιθυμία τους για την τροφή, θεώρησαν και τον Ίδιο ικανό να τους την χορηγήσει. Εκείνοι, λοιπόν, που Τον θεώρησαν αξιόπιστο στο να τους δώσει την τροφή, πώς επρόκειτο έπειτα από αυτά να σκανδαλιστούν, και μάλιστα έχοντας ακούσει ότι «ο Πατέρας δίνει»; Ποια είναι, επομένως, η αιτία; Επειδή άκουσαν ότι δεν πρόκειται να φάνε, πάλι απίστησαν, και προβάλλουν δήθεν ως συγκάλυμμα της απιστίας τους το ότι ο λόγος είναι υψηλός. Γι' αυτό λέει: «Και με έχετε δει, και δεν πιστεύετε»· υπονοώντας με το πρώτο τα σημεία, και με το δεύτερο τη μαρτυρία από τις Γραφές.

[Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου] εις τα εγκαίνια [του τιμίου σταυρού]. Ήθελα κι εγώ σήμερα να παρευρίσκομαι στους Αγίους Τόπους, να συμμετάσχω στην αγγελική πανήγυρη μαζί με το συγκεντρωμένο πλήθος και να ακούσω την πατρική φωνή, να δω τον σταυρό που είναι πολυτιμότερος από τους ουρανούς και να αγκαλιάσω το δεσποτικό μνήμα, από όπου πηγάζει η ζωή της πίστεως, να δω τον νεκρό που αφυπνίζει πολλούς με την εξουσία της θεότητας, να αντικρίσω τη Βηθλεέμ, τη μητέρα της οικουμένης, και να δω τη φάτνη που ανέθρεψε το ανθρώπινο γένος, να δω τη φάτνη που είναι πλατύτερη από τους ουρανούς, να δω τη φάτνη που χώρεσε τον Θεό, τον Οποίο δεν χωρούν οι ουρανοί. Διότι η φάτνη του Χριστού δεν κατέστη τροφός άλογων ζώων, αλλά βάσταξε τον ουράνιο Άρτο, Αυτόν που κάθεται επί των Χερουβίμ, ο Οποίος είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Προαναγγέλλοντας αυτή τη φάτνη, ο προφήτης έλεγε: «Γνώρισε το βόδι τον κτήτορά του και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του». Σε αυτή τη φάτνη προστρέχουν σήμερα λαοί, φυλές και γλώσσες, από την ανατολή και τη δύση, από τον βορρά και τη θάλασσα, όχι για να τιμήσουν μια λίθινη φάτνη, αλλά για να συνοδεύσουν τιμητικά τον ένδοξο Θεό. Μαζί με αυτούς επιθυμούσα κι εγώ σήμερα να προσκυνήσω τον Χριστό στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια Του.

στα οποία κίνησε τον λόγο περί της σαρκός και αποφάνθηκε ότι αυτός που την τρώει έχει ζωή αιώνια, και επειδή πολλοί, ακόμη και από τους μαθητές του, σκανδαλίστηκαν με αυτόν τον λόγο, θεωρώντας ότι είναι αδύνατο να φαγωθεί και εκείνος που την τρώει να ζήσει εξαιτίας της, αίροντας το σκάνδαλο γι' αυτούς με όσα πρόσθεσε ερμηνεύοντας ότι όποιος τρώει τη δική του σάρκα θα ζήσει εξαιτίας του, είπε: «το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα»· αν και ολόκληρος ο ναός [του σώματός Του] είναι άγιος και η σάρκα αγία και παναγία και ζωοποιός εξαιτίας της ίδιας της ενώσεώς της με τον Λόγο, πώς λοιπόν η αγία σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα; Ή κατά το ότι, καθόσον είναι σάρκα, ούτε η ίδια είναι ζωή, ούτε η ίδια μεταδίδει τη ζωή στους άλλους, γεγονός που σημαίνει ότι δεν ωφελεί σε τίποτα, αλλά το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί και αυτήν, και μέσω αυτής παρέχει τη ζωή σε αυτούς που την τρώνε. Και τι είναι το πνεύμα; Είναι Αυτός που λέει: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»· προφανώς, κατά το ότι είναι Θεός· διότι ο Θεός είναι πνεύμα· και πνεύμα του προσώπου μας είναι ο Χριστός Κύριος. Και ποια είναι η ζωή που δίδεται από αυτόν; «Τα λόγια», λέει, «τα οποία εγώ λαλώ είναι πνεύμα και είναι ζωή»· συνεπώς, ολόκληρος αγιάζει κατά τη μία υπόσταση και ολόκληρος αγιάζεται, αλλά το καθένα [ενεργεί] στον εαυτό του· το ένα βέβαια κατά το ότι είναι Θεός, και το άλλο κατά το ότι είναι άνθρωπος· ολόκληρος μεν, εξαιτίας του τρόπου της αντιδόσεως [των ιδιωμάτων], όχι όμως αδιακρίτως ως προς το όλον, εξαιτίας των ιδιοτήτων των φύσεων.

Εάν όμως θέλεις να μάθεις ότι αυτά που λέγονται είναι αληθινά, γίνε άγιος με την τήρηση των εντολών του Θεού και έτσι μετάλαβε τα άγια· και τότε θα κατανοήσεις επακριβώς τη δύναμη των λόγων που σου απευθύνονται. Αλλά, για μεγαλύτερη επιβεβαίωση, άκουσε και τα λόγια του ίδιου του Κυρίου, που λέει τα εξής προς τους Ιουδαίους και τους μαθητές Του: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον άρτο από τον ουρανό, αλλά ο Πατέρας μου σας δίνει τον αληθινό άρτο από τον ουρανό. Διότι ο άρτος του Θεού είναι εκείνος που κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Του είπαν λοιπόν: Κύριε, δίνε μας πάντοτε αυτόν τον άρτο. Και ο Ιησούς τους είπε: Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής. Εκείνος που έρχεται σε εμένα δεν πρόκειται να πεινάσει, και εκείνος που πιστεύει σε εμένα δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ. Γόγγυζαν λοιπόν οι Ιουδαίοι εναντίον Του, επειδή είπε: Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό, και έλεγαν: Αυτός δεν είναι ο υιός του Ιωσήφ, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα;»

«Κύριε, δίνε μας πάντοτε αυτόν τον άρτο.» Δεν λέγαμε άσκοπα ότι, όντας υποδουλωμένοι στην κοιλιά, ζητούσαν σημείο· τέτοιο ήταν το σημείο των άρτων. Ιδού, λοιπόν, ότι θυμούνται το μάννα και κανένα άλλο θαύμα, ούτε από εκείνα που έγιναν στους Αιγυπτίους ούτε από εκείνα στην Ερυθρά θάλασσα. Επειδή ήθελαν να τον προκαλέσουν να κάνει και αυτός ένα τέτοιο σημείο το οποίο θα μπορούσε να τους θρέψει σαρκικά, θυμούνται το μάννα εξαιτίας της υπερβολικής λαιμαργίας τους. Τι τους απαντά, λοιπόν, η άπειρη σοφία του Θεού, ο Κύριός μας Ιησούς;

Όπως λοιπόν ο άρτος που προέρχεται από τη γη συγκρατεί την ασθενή φύση της σάρκας, και δεν την αφήνει να φθαρεί· έτσι και ο Χριστός διά της ενέργειας του Πνεύματος ζωοποιεί την ψυχή, και μάλιστα και αυτό το ίδιο το σώμα το διατηρεί στην αφθαρσία. Διότι μέσω του Χριστού χαρίστηκε στην ανθρώπινη φύση η ανάσταση εκ νεκρών και η αφθαρσία των σωμάτων. Αλλά οι Ιουδαίοι, έχοντας το νου τους ακόμη στραμμένο στην κοιλιά και όντας εξ ολοκλήρου γήινοι, νομίζουν ότι τα λεγόμενα αφορούν τον αισθητό άρτο και λένε: «Δώσε μας αυτόν τον άρτο». Έτσι λοιπόν, φερόμενοι ανόητα, ελέγχονταν, και «Πάντοτε δώσε μας αυτόν τον άρτο», λένε, όχι για μία ημέρα ούτε για δύο. Αυτό δε το έλεγαν και από φιλαργυρία. Διότι, για να μην ξοδεύουμε τα χρήματά μας για την εξασφάλιση της τροφής, δώσε μας πάντοτε αυτόν τον εύκολα αποκτώμενο άρτο. «Είπε δε προς αυτούς ο Ιησούς: Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής· όποιος έρχεται προς εμένα δεν θα πεινάσει, και όποιος πιστεύει σε εμένα δεν θα διψάσει ποτέ. Αλλά σας είπα ότι και με έχετε δει και δεν πιστεύετε».