Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:39

Διότι Πνεύμα Άγιο και δύναμη του Υψίστου επισκίασε την αγία Παρθένο. Ήρθα δε για να πράξω το θέλημά σου. Διότι ποιο ήταν το θέλημα του Πατρός, παρά αυτό που ο ίδιος ο Κύριος εξήγησε λέγοντας: «Αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, να μη χάσω τίποτα από ό,τι μου έχει δώσει, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα»;

Και τους έθρεψε με εκλεκτό σιτάρι. Αυτοί μεν, λέει, του φέρθηκαν με ψεύδος· εκείνος όμως, επειδή είναι αγαθός, τους γέμισε με νοητή τροφή· και αυτή είναι ο ίδιος ο Κύριος, ο ζωντανός άρτος, που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Και από πέτρα τους χόρτασε μέλι. Πέτρα είναι ο ίδιος ο Κύριος, και μέλι τα θεία λόγια του. Λέει, λοιπόν, ότι τους γέμισε με τα όσιά του λόγια.

Ονομάστηκε δε κάλαμος οξυγράφου γραμματέως, επειδή λέγει κάτι και ευθύς πραγματοποιείται, όπως στο: «Λέγω, καθαρίσου», και αμέσως καθαρίστηκε· «Νεανίσκε, σε σένα λέγω, σήκω», και αμέσως σηκώθηκε. Αλλά και διότι, ως κάλαμος, εγγράφει ταχέως στις καρδιές μας το βούλημα του Πατρός. Και βούλημα του Πατρός, λέγει ο ίδιος, είναι: «Να μην απολέσω τίποτε από ό,τι μου έχει δώσει». Είναι δε οξύς (ταχύς) ο κάλαμος του Πατρός. Διότι ο μεν νόμος του Μωυσή, μέσω των περιπλοκών του γράμματος, φανέρωνε αμυδρά τα ωφέλιμα· ο δε κοινός Σωτήρας φανέρωσε συνοπτικά το θέλημα του Πατρός. Διότι είναι Άγγελος της Μεγάλης Βουλής. «Και λόγο συντετμημένο (συνοπτικό)», λέγει, «θα εφαρμόσει ο Κύριος σε ολόκληρη την οικουμένη».

Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε: από όλα όσα μου έχει δώσει να μην χάσω τίποτα, αλλά να τα αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα. Διότι αυτό είναι το θέλημα του Πατέρα μου: καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει σε αυτόν να έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα. Και πάλι: Εγώ ήρθα ως φως στον κόσμο, ώστε καθένας που πιστεύει σε εμένα να μην παραμείνει στο σκοτάδι. Και πάλι λέει: Εγώ για αυτόν τον σκοπό έχω γεννηθεί και για αυτόν τον σκοπό έχω έρθει στον κόσμο, για να μαρτυρήσω την αλήθεια. Ο δε Ιωάννης έγραψε: για να καταλύσει τα έργα του διαβόλου.

Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, από όλα όσα μου έχει δώσει να μη χάσω τίποτα, αλλά να τα αναστήσω την έσχατη ημέρα· διότι αυτό είναι το θέλημα του Πατέρα μου, καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει σε αυτόν να έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναστήσω την έσχατη ημέρα». Και πάλι: «Εγώ έχω έλθει ως φως στον κόσμο, ώστε καθένας που πιστεύει σε εμένα να μη μείνει στο σκοτάδι». Και πάλι λέει: «Εγώ γι' αυτό έχω γεννηθεί και γι' αυτό έχω έλθει στον κόσμο, για να δώσω μαρτυρία στην αλήθεια». Ο δε Ιωάννης έγραψε: «Γι' αυτό φανερώθηκε ο Υιός του Θεού, για να καταλύσει τα έργα του διαβόλου».

Κεφάλαιο ΙΑ΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Εσείς είστε το αλάτι της γης. Εάν όμως το αλάτι χάσει την αλμυρότητά του, με τι θα αλατιστεί; Δεν χρησιμεύει πλέον σε τίποτα, παρά μόνο να πεταχτεί έξω και να καταπατείται από τους ανθρώπους. ΙΩΑΝΝΗΣ. Καθετί που μου δίνει ο Πατέρας, θα έρθει σε εμένα, και αυτόν που έρχεται σε εμένα δεν πρόκειται να τον αποδιώξω. Διότι έχω κατεβεί από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε. Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει σε αυτόν να έχει ζωή αιώνια. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄. Διότι ποια είναι η ελπίδα μας, ή η χαρά, ή το στεφάνι της καυχήσεώς μας; Δεν είστε άραγε και εσείς ενώπιον του Κυρίου μας Ιησού Χριστού κατά την παρουσία του;

Διότι τι άλλο σημαίνει για εμάς σε αυτά τα λόγια το «Πιστός», παρά το να είναι κάποιος ασφαλής και βέβαιος και αξιόπιστος ως προς την πίστη για όσα τυχόν θα έλεγε ή για όσα θα επέλεγε να επιτελέσει; Τέτοιος υπήρξε ο Υιός για τον Πατέρα, αφού εισήλθε στην ανθρωπότητα, υπομένοντας και σταυρό και θάνατο για να επιτελέσει ό,τι ήταν αρεστό σε Αυτόν. Είπε άλλωστε: «Διότι έχω κατέβει από τον ουρανό όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε· και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε καθετί που μου έχει δώσει να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα». Διότι παραδοθήκαμε στον Υιό ως σε Σωτήρα και ζωοποιό, και αυτό ήταν το έργο που του ανατέθηκε από τον Πατέρα· διότι ο Πατέρας ενεργεί μέσω του Υιού καθετί που θα επιθυμούσε να επιτελεστεί με τρόπο θεοπρεπή, επειδή ο Υιός είναι η δύναμη και η σοφία Του. Για τον λόγο αυτό και ο ίδιος ο Υιός έλεγε: «Εγώ όμως έχω μαρτυρία μεγαλύτερη από του Ιωάννη, διότι τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας για να τα φέρω εις πέρας, αυτά τα ίδια τα έργα που εγώ κάνω, μαρτυρούν για εμένα ότι ο Πατέρας με απέστειλε». Ψάλλει δε κάπου και ο Δαβίδ: «Πρόσταξε, Θεέ, τη δύναμή σου, ενίσχυσε, Θεέ, αυτό που κατειργάστηκες μέσα μας». Ας εξετάσουμε λοιπόν, εάν συμφωνείτε, ποιος άραγε και για ποιον σκοπό υπήρξε ο τρόπος της ιερατείας για τον Υιό, κατά πόσον δηλαδή ήταν δουλοπρεπής και υπηρέτης της δόξας κάποιου άλλου, ή μήπως ήταν μάλλον ο πλέον αρμόζων κατά φύση στον Υιό και καθόλου ασύμβατος με τους λόγους της ενανθρωπήσεως.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ. ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄. Ότι σε τίποτα δεν είναι κατώτερος από τον Θεό και Πατέρα ο Υιός, λόγω του ότι υπάρχει εκ φύσεως από Αυτόν, έστω κι αν υποστηρίζεται από κάποιους ότι υποτάσσεται. «Διότι έχω κατέβει από τον ουρανό όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε. Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε: κάθε τι που μου έχει δώσει, να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Θα μπορούσε βέβαια να φανεί σε κάποιον, από την πρώτη εντύπωση, δύσκολος αυτός ο λόγος, και όχι εντελώς απαλλαγμένος από τον κίνδυνο σκανδαλισμού γύρω από την πίστη, ώστε να περιμένει κανείς από αυτό το σημείο κιόλας ότι θα περιπέσουμε σε αξεπέραστα προβλήματα που θέτουν οι αντίπαλοι. Αλλά δεν υπάρχει απολύτως τίποτα το δύσκολο σε αυτό, διότι «όλα είναι φανερά σε αυτούς που κατανοούν», σύμφωνα με το γραμμένο, και ορθά «σε αυτούς που αποκτούν τη γνώση», δηλαδή σε αυτούς που έχουν μελετήσει με ευσέβεια πώς να ερμηνεύουν και να κατανοούν τα μυστήρια στις Θείες Γραφές. Επομένως, σαν μια απόδειξη και σαφή διαβεβαίωση ότι δεν θα αποβληθεί έξω όποιος έρχεται προς Αυτόν, μας προσφέρει ο Χριστός με αυτά τα λόγια.

Ότι δε λέγοντας αυτά λέμε την αλήθεια, θα το μάθεις και από το χωρίο που συνδέεται με αυτό: «Διότι το μεν πνεύμα», λέει, «είναι πρόθυμο, η δε σάρκα ασθενής». Επειδή ο Χριστός δεν αγνοούσε ότι απείχε πάρα πολύ από τη θεοπρεπή αξία του το να φαίνεται ότι νικιέται από τον θάνατο και να αισθάνεται τη δειλία που προέρχεται από αυτόν. Για τον λόγο αυτό πρόσθεσε στα λεγόμενά του μια πολύ θερμή εξήγηση: λέγοντας αφενός ότι η σάρκα ασθενεί εξαιτίας αυτού που της προσιδιάζει και της ανήκει εκ φύσεως, αφετέρου όμως ότι το πνεύμα είναι πρόθυμο, καθώς δεν υπόκειται σε κανένα από τα επιβλαβή πάθη. Βλέπεις πώς ο θάνατος ήταν ανεπιθύμητος στον Χριστό εξαιτίας τόσο της σάρκας όσο και της ταπείνωσης που προέρχεται από το πάθος; Ήταν όμως παρά ταύτα θελητός, μέχρις ότου αχθεί σε αίσιο πέρας για ολόκληρο τον κόσμο η ευδοκία του Πατέρα, δηλαδή η σωτηρία και η ζωή των πάντων. Ή μήπως δεν είναι προφανές ότι οπωσδήποτε και αληθώς αυτό ακριβώς μας υποδεικνύει, όταν λέει πως αυτό είναι το θέλημα του Πατέρα, δηλαδή να μη χάσει κανέναν από όσους του προσάγονται, αλλά να τον αναστήσει κατά την έσχατη ημέρα; Διότι, όπως ήδη προηγουμένως διδάξαμε, ο Θεός και Πατέρας, ως φιλάνθρωπος, προσάγει προς τον Χριστό, ο οποίος είναι η ζωή και ο Σωτήρας, εκείνον που έχει ανάγκη από ζωή και σωτηρία.

Επειδή, όμως, έχοντας συνηθίσει να σκέφτεστε και να νοείτε με τον πιο διεστραμμένο τρόπο, ονομάζετε τη συμφωνία του Υιού με τα θελήματα του Πατρός ως αναγκαστική υποταγή, ως προς αυτό πάλι θα σας μιλήσουμε με τα πρέποντα επιχειρήματα. Διότι, αν μια τέτοια έκφραση είχε προταθεί από εσάς με απλότητα, θα ησυχάζαμε ευλόγως και δεν θα εξετάζαμε αυστηρά το κατά τα άλλα αδιάφορο ζήτημα των λέξεων. Επειδή, όμως, βλέπουμε ότι έχει προταθεί με πολλή κακοήθεια, είναι αναγκαίο να αντιταχθούμε, έχοντας θάρρος στη δύναμη του Αγίου Πνεύματος και όχι στους δικούς μας λόγους. Διότι, βεβαίως, όχι απολύτως, ούτε γενικά σε κάθε υπόθεση, αλλά ούτε και για κάθε πράγμα δεν ισχυρίστηκε ο Υιός ότι εγκαταλείπει εντελώς και πάντοτε τα δικά Του θελήματα, αλλά λέει ότι τηρεί το θέλημα του Πατρός για ένα ορισμένο ζήτημα, εξαιτίας των δικών σας σοφιστειών, όπως τουλάχιστον εγώ το κατανοώ, προνοώντας για τη δική μας ασφάλεια, ως Θεός. Υπομένει, δηλαδή, αυτό που δεν θα ήθελε, και το καθιστά θελητό για χάρη μας· και εννοώ το πάθος πάνω στον σταυρό, το οποίο βεβαίως ήταν ευάρεστο κατ' αυτόν τον τρόπο και στον Γεννήτορα, όπως ήδη έχουμε προαναφέρει. Και είναι δυνατόν να δει κανείς να παρατίθεται αμέσως η απόδειξη, και να παρουσιάζεται καθαρά η υπόθεση για την οποία, όπως ο Ίδιος λέει, απέστη από τα δικά Του θελήματα και εκπληρώνει αυτό του Πατρός. «Διότι αυτό», λέει, «είναι το θέλημα του Πατρός, ώστε καθετί που μου έχει δώσει, να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την εσχάτη ημέρα».

Ας δούμε λοιπόν σε τι συνίσταται το θέλημα του Πατρός· διότι έτσι θα διαγνώσουμε και το άλλο, προς τα πού αποβλέπει. Λοιπόν, η βούληση του Πατρός, όπως είπε ο ίδιος ο Σωτήρας, είναι το να μην απολέσει τίποτα από ό,τι του έχει δώσει, αλλά να το αναστήσει κατά την έσχατη ημέρα. Και κανείς δεν θα φέρει αντίρρηση ότι είναι αγαθό και φιλάνθρωπο· μεταφέροντας όμως τη σκέψη μας στην υποτιθέμενη αντίθετη βούληση του Υιού, ούτε φιλάνθρωπο ούτε καθόλου αγαθό θα τον βρούμε, εφόσον θα φρονεί εντελώς τα αντίθετα από τον Πατέρα, και δεν θα θέλει ούτε να μας διασώσει ούτε να μας αναστήσει από τον θάνατο. Πώς λοιπόν είναι πλέον ποιμένας αγαθός, και πώς έθετε σε εμάς ως σημείο της φιλανθρωπίας που ενυπάρχει σε αυτόν το ότι δίνει τη ζωή του για εμάς; Διότι, αν κατέβηκε από τους ουρανούς για να το εκπληρώσει αυτό με εκούσια βούληση, πώς δεν εκπληρώνει το δικό του θέλημα, με το να μην απολέσει ό,τι προσάγεται σε αυτόν, αλλά και να το αναστήσει κατά την έσχατη ημέρα; Αν πάλι αυτό δεν ανήκει στο δικό του θέλημα, αλλά υπηρετεί μάλλον τα θελήματα του Πατρός, ανασταίνοντας και διασώζοντας αυτούς δηλαδή που έχουν απολεστεί και κυριευτεί από τον θάνατο, πώς δεν θα λέγαμε την αλήθεια διαβεβαιώνοντας ότι ο Υιός δεν είναι ούτε αγαθός ούτε καθ' οιονδήποτε άλλο τρόπο φιλάνθρωπος;

Αλλά «και θα εισαγάγεις την τράπεζα, προσθέτει σε αυτά, και θα εκθέσεις τα προκείμενά της, και θα εισαγάγεις τη λυχνία και θα τοποθετήσεις τους λύχνους της». Θα εννοήσεις δε και μέσω των δύο τον Χριστό· διότι λαμβάνει τον τύπο της τράπεζας που έχει πάνω της τους άρτους, επειδή μέσω αυτού όλοι τρέφονται για την αιώνια ζωή, μετέχοντας δηλαδή στην αγία του σάρκα, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον ίδιο: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Εάν κάποιος φάει από αυτόν τον άρτο, θα ζήσει στον αιώνα· και ο άρτος δε που εγώ θα δώσω είναι η σάρκα μου, για τη ζωή του κόσμου». Επομένως τα προκείμενα της τράπεζας, δηλαδή οι άρτοι, σημαίνουν το άγιο σώμα του Χριστού, που τρέφει τους πάντες για την αιώνια ζωή. Και επειδή ο μακάριος Δαβίδ και όσοι ήταν μαζί του, όταν πείνασαν, όπως έχει γραφτεί, έφαγαν τους άρτους της προθέσεως, ας δούμε μήπως και μέσω αυτού προδιαγραφόταν κάτι μυστικό. Δεν επιτρεπόταν να γευθούν τους άρτους της προθέσεως παρά μόνο οι ιερείς, σύμφωνα με τη διάταξη του νόμου· αλλά παρόλο που δεν ανήκαν σε ιερατική φυλή, ο Δαβίδ και οι συν αυτώ άγγιξαν την ιερότατη τροφή· ώστε μέσω αυτού πάλι να υποδηλωθεί η πίστη των εθνών και ενός μέρους των προερχομένων από τον Ισραήλ.

Προσθέτουν δε και την εξής έννοια. Διότι, λέγει, προσευχήθηκε πριν από τον τίμιο σταυρό, λέγοντας: «Πατέρα, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο»· και δεν εισακούστηκε, διότι το ήπιε. Επειδή όμως καταπάτησε τον θάνατο με την υποστήριξη του Πατέρα, αναγκαίως ειπώθηκε σε αυτόν το: «Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα». Μου φαίνεται όμως ότι αυτός ο συλλογισμός πάσχει πολύ ως προς την πειστικότητά του. Διότι, καίτοι γνώριζε ότι έπρεπε να πιει το ποτήριο, και ότι η σωτηρία της οικουμένης δεν θα μπορούσε να επέλθει παρά μόνο μέσω του θανάτου της σάρκας του και της εκ νεκρών αναστάσεως, εντούτοις το σχήμα της προσευχής τελέστηκε καθαρά κατ' οικονομίαν, ώστε η αποστροφή προς το πάθος να αποτελέσει κατηγορία για τη μιαιφονία των Ιουδαίων· επειδή με ποιον τρόπο θα καθίστατο ένοχος ο Ισραήλ για τα εγκλήματα της ασέβειας εναντίον του, εάν δεν του ήταν αθέλητο το να πάθει, εξαιτίας της αδοξίας; Πλην όμως, ακόμη και έτσι έγινε θελητό, και για να απομακρύνει την αμαρτία από τον κόσμο, και για να αναμορφώσει την ανθρώπινη κατάστασή μας σε μια καινότητα άγιας ζωής. Διότι έτσι θα κατανοήσεις και εκείνο που έχει λεχθεί από τον ίδιο: «Έχω κατεβεί από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε, δηλαδή το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε, ώστε καθετί που μου έχει δώσει, να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.»

Έδωσα λοιπόν την πλάτη μου στα μαστιγώματα, και τα μάγουλά μου στα ραπίσματα. Το δε πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών. Διότι αυτά του συνέβη να πάθει, καθώς η αμάθεια των Ιουδαίων συμπεριφερόταν με αυθάδεια εναντίον του, και ο μεν Πιλάτος τον κατέξεσχε με μαστιγώματα, ένας δε από τους ανόσιους υπηρέτες τον ύβρισε και τον ράπισε, και άλλοι τον έπτυσαν. Αλλά ένας ήταν ο σκοπός αυτού που έπασχε: να φέρει εις πέρας το αγαθό θέλημα του Πατρός. Και γι' αυτό είπε κάπου ο Χριστός ότι: «Έχω κατεβεί από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατρός που με έστειλε.» Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, «Ώστε καθετί που μου έδωσε, να μην το χάσω, αλλά να το αναστήσω κατά την εσχάτη ημέρα.» Επομένως, για να εξασφαλίσει τη ζωή σε αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν, δεν απέρριψε την πείρα των ύβρεων, ούτε των μαστιγωμάτων, ούτε των εμπτυσμών, καίτοι ήταν κατά φύση Θεός και αληθινός Κύριος. Έπειτα λέει ως άνθρωπος: «Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου, γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έθεσα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν θα καταντροπιαστώ, διότι πλησιάζει αυτός που με δικαιώνει.» Ομιλεί λοιπόν ανθρώπινα, όπως είπα, και με κανέναν τρόπο ασύμβατα προς τα μέτρα της κενώσεως. Πλην όμως φαίνεται να υπαινίσσεται μέσω αυτών των λόγων την καταδίκη που ενέσκυψε εξαιτίας της ασέβειας εναντίον του.

«Αυτό δε είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε καθετί που μου έχει δώσει να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα». Διότι, όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος: «Γι' αυτό ο Χριστός πέθανε και ανέζησε, για να κυριεύσει και νεκρούς και ζωντανούς». Έδωσε λοιπόν εκούσια τη ζωή του για εμάς, σαν να τον παρέδωσε σχεδόν ως άνθρωπο με δικό του νεύμα ο Θεός και Πατέρας, και σαν να του επέτρεψε, όπως είπα, να αγοράσει με το τίμιο αίμα του τη ζωή όλων. Γι' αυτό άλλωστε ο Σωτήρας απάντησε στον Πιλάτο, ο οποίος νόμισε ότι έχει εξουσία πάνω του, λέγοντας: «Δεν θα είχες καμία εξουσία εναντίον μου, αν δεν σου είχε δοθεί άνωθεν». Αφού λοιπόν προανήγγειλε μέσω της φωνής του Προφήτη ότι θα υπάρξει πολύ μεγάλη μεταστροφή των ανθρωπίνων πραγμάτων προς το καλύτερο με τον κατά σάρκα θάνατό του, σχεδόν επισπεύδει την εμφάνιση του καιρού κατά τον οποίο θα γίνουν αυτά, και πρόσταξε να τελεστεί το μυστήριο του πάθους, δίνοντας παραγγελία στην ίδια τη ρομφαία και λέγοντας: «Εγέρσου εναντίον του ποιμένα μου και εναντίον του άνδρα του συμπολίτη του, λέγει ο Κύριος Παντοκράτωρ». Και λέμε ότι με τη λέξη ρομφαία σε αυτά τα λόγια υποδηλώνεται, με τη μορφή μαχαιριού, ο πειρασμός ή και το ίδιο το πάθος που επιφέρθηκε στον Εμμανουήλ από την παράνοια των Ιουδαίων.

Διότι τον ονομάζει δική του γλώσσα, όχι επειδή λαλεί κάτι άλλο, παρά μόνο τα όσα υπάρχουν μέσα του· διότι αυτό ακριβώς κάνει και σε εμάς η γλώσσα, μεταφέροντας στους έξω αυτά που βρίσκονται στον νου και στην καρδιά. Και λέει ότι είναι κάλαμος οξυγράφου· διότι ο κάλαμος του οξυγράφου αποτυπώνει γρήγορα στις πινακίδες τις φωνές κάποιων. Ο δε Μονογενής Λόγος του Θεού ακριβώς αυτό εκπληρώνει, χαράσσοντας νοητώς στις καρδιές όσων πιστεύουν το μέγα, σοφό και αληθινό θέλημα του Πατρός. Και ποιο είναι το θέλημα του Πατρός, ο ίδιος το διασαφηνίζει στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Ώστε από καθετί που μου έχει δώσει, να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Και με άλλον τρόπο· διότι εγγράφει μέσα μας το θέλημα του Πατρός, το αγαθό και ευάρεστο. Είναι λοιπόν πάρα πολύ οξύς ο κάλαμος του Πατρός. Διότι, ενώ ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή, μέσα από μακρύ κύκλο και μεγάλη περίφραση, εννοώ σύμφωνα με το γράμμα, υποδήλωνε αμυδρά και με δυσκολία τα ωφέλιμα· ο Σωτήρας και Κύριος των όλων, χωρίς καμία περιστροφή, μας αποκάλυψε συντόμως, όπως είπα, το θέλημα του Πατρός. Διότι είναι Άγγελος της μεγάλης βουλής. Είπε μάλιστα κάπου και μέσω ενός από τους αγίους προφήτες για εκείνους που έχουν κληθεί στην πίστη, ότι: «Εκείνες τις ημέρες, λέει ο Κύριος, θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους, και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους.»

Του ιδίου, από το τρίτο βιβλίο του δεύτερου λόγου κατά του Ιουλιανού του παραβάτη. Αν δεν έκανε το αθέλητο θελητό, δεν θα έπασχε καθόλου. Αποδεικνύει δε αναγκαστικά ότι ήταν μεν αθέλητη η αδοξία του πάθους, όπως είπα, αλλά ωστόσο έγινε προτιμητέα επειδή ήταν χρήσιμη σε όλους. Και την μεν αθελησία την εκφράζει η παράκληση να απομακρυνθεί το ποτήριο, ενώ τη θεληματική αποδοχή του πάθους την εκφράζει αυτό που ειπώθηκε προς τον Πατέρα: «Όμως ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, αλλά το δικό σου». Διότι, επειδή ο Θεός και Πατέρας συνευδόκησε και, τρόπον τινά, συγκατένευσε στις σοφότατες οικονομίες του Υιού, λέγεται ότι υπέμεινε τον κατά σάρκα θάνατο, ώστε, αφού αναστηθεί από τους νεκρούς, να καταργήσει τον θάνατο, να ανατρέψει τη φθορά και να δικαιώσει την οικουμένη. Και αυτό το διδάσκει λέγοντας ο ίδιος: «Διότι έχω κατέβει από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε. Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε κάθε τι που μου έχει δώσει, να μην το χάσω, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα». Δες, λοιπόν, πώς, για να αναστήσει αυτό που του δόθηκε, δηλαδή εμάς, έκανε προτιμητέο αυτό που του ήταν αθέλητο εξαιτίας των ατιμώσεων κατά το πάθος. «Διότι υπέμεινε τον σταυρό, περιφρονώντας την αισχύνη», όπως γράφει ο θεσπέσιος Παύλος. Καθότι το πάθος ήταν μεν αθέλητο σε αυτόν όσον αφορά την αδυναμία της ανθρώπινης αντίληψης, εντούτοις, αν και περιείχε μεγάλη αδοξία, έγινε προτιμητέο επειδή ήταν αρεστό στον Θεό.

Θα έλεγα δε ότι σφάλλουν ως προς την αλήθεια, καθώς προσθέτουν έναν άλλον υιό, αυτόν από το σπέρμα του Δαβίδ, δίπλα στον εκ φύσεως και αληθινό, δηλαδή προφανώς στον Μονογενή, αν και το ιερό κείμενο διακηρύσσει σαφώς: «Ο πρώτος άνθρωπος προέρχεται από τη γη και είναι χοϊκός, ο δεύτερος προέρχεται από τον ουρανό», και μάλιστα και ο ίδιος ο Υιός λέει: «Διότι κατέβηκα από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε. Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε καθετί που μου έχει δώσει να μην το χάσω, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Ποιον λοιπόν λένε ότι είναι αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό; Διότι το σώμα έχει γεννηθεί από γυναίκα. Β— Προφανώς, τον Λόγο που γεννήθηκε από τον Θεό Πατέρα.

Και ποιο ακριβώς είναι αυτό το θέλημα του Πατρός, ο Ίδιος μας το αποκάλυψε μυσταγωγικά στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Κατέβηκα από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε. Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε κάθε τι που μου έχει δώσει, να μην χάσω τίποτα από αυτό, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Διότι προσέφερε τον εαυτό του για εμάς ως οσμή ευωδίας, και γι' αυτό ακριβώς ονομάστηκε και αρχιερέας. Επομένως, αυτός είναι ο αρχιερέας, αυτός είναι και το σύνθετο και λεπτό θυμίαμα· και αυτό θα το μαρτυρήσει ο Παύλος λέγοντας: «Ας είναι χάρη στον Θεό, ο οποίος πάντοτε μας οδηγεί σε θρίαμβο εν Χριστώ και φανερώνει δι' ημών την οσμή της γνώσεώς του σε κάθε τόπο, διότι είμαστε ευωδία Χριστού στον Θεό, ανάμεσα σε εκείνους που σώζονται και σε εκείνους που χάνονται· στους μεν είμαστε οσμή θανάτου που οδηγεί στον θάνατο, στους δε οσμή ζωής που οδηγεί στη ζωή.» Μας προτρέπει δε και εμάς λέγοντας: «Γίνετε λοιπόν μιμητές του Θεού ως αγαπητά τέκνα, και περιπατείτε με αγάπη, καθώς και ο Χριστός μας αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό σε οσμή ευωδίας.» Και καθορίζει σαφώς τον καιρό του θυμιάματος, νομοθετώντας ότι όλα πρέπει να γίνονται με τάξη και ευπρέπεια, και μέσω των οποίων η δύναμη των εσωτερικών θεωριών μας θα βρισκόταν σε καλή κατάσταση. «

[Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου] εις τα εγκαίνια [του τιμίου σταυρού]. Ήθελα κι εγώ σήμερα να παρευρίσκομαι στους Αγίους Τόπους, να συμμετάσχω στην αγγελική πανήγυρη μαζί με το συγκεντρωμένο πλήθος και να ακούσω την πατρική φωνή, να δω τον σταυρό που είναι πολυτιμότερος από τους ουρανούς και να αγκαλιάσω το δεσποτικό μνήμα, από όπου πηγάζει η ζωή της πίστεως, να δω τον νεκρό που αφυπνίζει πολλούς με την εξουσία της θεότητας, να αντικρίσω τη Βηθλεέμ, τη μητέρα της οικουμένης, και να δω τη φάτνη που ανέθρεψε το ανθρώπινο γένος, να δω τη φάτνη που είναι πλατύτερη από τους ουρανούς, να δω τη φάτνη που χώρεσε τον Θεό, τον Οποίο δεν χωρούν οι ουρανοί. Διότι η φάτνη του Χριστού δεν κατέστη τροφός άλογων ζώων, αλλά βάσταξε τον ουράνιο Άρτο, Αυτόν που κάθεται επί των Χερουβίμ, ο Οποίος είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Προαναγγέλλοντας αυτή τη φάτνη, ο προφήτης έλεγε: «Γνώρισε το βόδι τον κτήτορά του και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του». Σε αυτή τη φάτνη προστρέχουν σήμερα λαοί, φυλές και γλώσσες, από την ανατολή και τη δύση, από τον βορρά και τη θάλασσα, όχι για να τιμήσουν μια λίθινη φάτνη, αλλά για να συνοδεύσουν τιμητικά τον ένδοξο Θεό. Μαζί με αυτούς επιθυμούσα κι εγώ σήμερα να προσκυνήσω τον Χριστό στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια Του.

στα οποία κίνησε τον λόγο περί της σαρκός και αποφάνθηκε ότι αυτός που την τρώει έχει ζωή αιώνια, και επειδή πολλοί, ακόμη και από τους μαθητές του, σκανδαλίστηκαν με αυτόν τον λόγο, θεωρώντας ότι είναι αδύνατο να φαγωθεί και εκείνος που την τρώει να ζήσει εξαιτίας της, αίροντας το σκάνδαλο γι' αυτούς με όσα πρόσθεσε ερμηνεύοντας ότι όποιος τρώει τη δική του σάρκα θα ζήσει εξαιτίας του, είπε: «το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα»· αν και ολόκληρος ο ναός [του σώματός Του] είναι άγιος και η σάρκα αγία και παναγία και ζωοποιός εξαιτίας της ίδιας της ενώσεώς της με τον Λόγο, πώς λοιπόν η αγία σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα; Ή κατά το ότι, καθόσον είναι σάρκα, ούτε η ίδια είναι ζωή, ούτε η ίδια μεταδίδει τη ζωή στους άλλους, γεγονός που σημαίνει ότι δεν ωφελεί σε τίποτα, αλλά το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί και αυτήν, και μέσω αυτής παρέχει τη ζωή σε αυτούς που την τρώνε. Και τι είναι το πνεύμα; Είναι Αυτός που λέει: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»· προφανώς, κατά το ότι είναι Θεός· διότι ο Θεός είναι πνεύμα· και πνεύμα του προσώπου μας είναι ο Χριστός Κύριος. Και ποια είναι η ζωή που δίδεται από αυτόν; «Τα λόγια», λέει, «τα οποία εγώ λαλώ είναι πνεύμα και είναι ζωή»· συνεπώς, ολόκληρος αγιάζει κατά τη μία υπόσταση και ολόκληρος αγιάζεται, αλλά το καθένα [ενεργεί] στον εαυτό του· το ένα βέβαια κατά το ότι είναι Θεός, και το άλλο κατά το ότι είναι άνθρωπος· ολόκληρος μεν, εξαιτίας του τρόπου της αντιδόσεως [των ιδιωμάτων], όχι όμως αδιακρίτως ως προς το όλον, εξαιτίας των ιδιοτήτων των φύσεων.

Επειδή λοιπόν η κατάβαση του Κυρίου προηγήθηκε της ανάβασης, ο ίδιος λοιπόν και κατέβηκε από τον ουρανό, ως Θεός βεβαίως, συγκαταβαίνοντας για να ενανθρωπήσει· και ανέβηκε στους ουρανούς, με τη σάρκα δηλαδή ως άνθρωπος, εκεί όπου ήταν προηγουμένως ως Θεός. Άρα ο Χριστός δεν είναι απλός άνθρωπος που θεώθηκε αργότερα, όπως παραλογιζόταν ο Νεστόριος, αλλά προαιώνιος Θεός που ενανθρώπησε στους έσχατους καιρούς. «Αυτό δε είναι το θέλημα του Πατρός που με έστειλε, ώστε καθετί που μου έχει δώσει, να μην το χάσω, αλλά να το αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα. Αυτό δε είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, ώστε καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει σε αυτόν, να έχει ζωή αιώνια· και εγώ θα τον αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Συνεχώς θέτει το «μου έχει δώσει ο Πατήρ», για να πλήξει τις καρδιές τους και να συνειδητοποιήσουν ότι είναι ανάξιοι της δωρεάς του Θεού. Διότι, εάν ο Πατήρ δίνει ως κάτι μέγα την πίστη στον Χριστό, ενώ αυτοί δεν την έχουν, είναι ολοφάνερο ότι έχουν εκπέσει της δωρεάς του Θεού. Εγώ λοιπόν, λέει, δεν θα χάσω αυτούς που μου δίνει ο Πατήρ, δηλαδή αυτούς που με πιστεύουν· αλλά θα τους αναστήσω, το οποίο σημαίνει, θα τους αξιώσω μιας λαμπρής ανάστασης. Διότι η ανάσταση είναι διττή: αφενός η κοινή και καθολική, κατά την οποία ανασταίνονται όλοι οι αμαρτωλοί· αφετέρου εκείνη, κατά την οποία μόνο οι δίκαιοι αναλαμβάνονται στον αέρα για να προϋπαντήσουν τον Κύριο, και συναντούν τον Κύριο με παρρησία.

Ερμηνεύοντας δε ο Κύριος τι σημαίνει το, «Καθετί που μου έχει δώσει ο Πατέρας, δεν πρόκειται να το χάσω», εκφράζει την ίδια έννοια με άλλα λόγια: «Ώστε καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει, να έχει ζωή αιώνια.» Διότι δεν λέει τίποτε άλλο παρά αυτό που είπε παραπάνω. Επειδή το μεν «Καθετί που μου έχει δώσει ο Πατέρας», είναι ταυτόσημο με το «Καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει»· το δε «Δεν πρόκειται να το χάσω», είναι ταυτόσημο με το «Έχει ζωή αιώνια.» Συνεχώς δε αναφέρει την ανάσταση, για να πείσει τους ανθρώπους να μην περιορίζουν την πρόνοια του Θεού μόνο στα ορατά, αλλά να γνωρίζουν ότι υπάρχει και άλλη κατάσταση, κατά την οποία αναμφίβολα θα απολαύσουν τις ανταμοιβές της αρετής· και αν ακόμη δεν φαίνεται τώρα κάποια επίγεια αμοιβή, να μην εγκαταλείπουν γι' αυτόν τον λόγο τον δρόμο της αρετής. «Γόγγυζαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι εναντίον του, επειδή είπε, "Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό", και έλεγαν: "Δεν είναι αυτός ο Ιησούς, ο γιος του Ιωσήφ, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα; Πώς, λοιπόν, λέει αυτός ότι, Έχω κατέβει από τον ουρανό;"»