Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:41

Είσαι ωραιότερος στο κάλλος από τους υιούς των ανθρώπων. Τη σύγκριση του αγαθού Πνεύματος μπορεί να τη δει κανείς από όσα λέει ο Ιωάννης, ότι «Ο νόμος δόθηκε μέσω του Μωυσή, η χάρη όμως και η αλήθεια ήλθαν μέσω του Ιησού Χριστού». Διότι καλός ήταν και ο κάλαμος του Μωυσή· επειδή μας έγραψε νόμο παιδαγωγό· αλλά δεν ήταν τέτοιος ώστε να γράψει και τα ονόματά μας στους ουρανούς. «Εξεχύθη χάρη στα χείλη σου». Διότι είναι γλυκύφωνος ο Κύριός μας, όταν λέει: «Εγώ ήλθα για να έχουν ζωή και να την έχουν σε αφθονία», και, «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό», και, «ο οποίος δίνει ζωή στον κόσμο».

Και τους έθρεψε με εκλεκτό σιτάρι. Αυτοί μεν, λέει, του φέρθηκαν με ψεύδος· εκείνος όμως, επειδή είναι αγαθός, τους γέμισε με νοητή τροφή· και αυτή είναι ο ίδιος ο Κύριος, ο ζωντανός άρτος, που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Και από πέτρα τους χόρτασε μέλι. Πέτρα είναι ο ίδιος ο Κύριος, και μέλι τα θεία λόγια του. Λέει, λοιπόν, ότι τους γέμισε με τα όσιά του λόγια.

Πρέπει όμως να παρατηρήσουμε και εκείνο, ότι υπάρχει κάτι πολύ αξιόλογο στο να πιστεύει κανείς στον Υιό. Διότι ως έπαθλο έχει τη ζωή. Εάν δε, εν τω Υιώ επιγινώσκεται κατά φύσιν ο Πατέρας και Θεός, ποιος θα μπορούσε πλέον να ανεχθεί εκείνους που τον θέτουν εκτός της ουσίας του Πατέρα, και οι οποίοι έχουν αχαλίνωτο το στόμα τους στη βλασφημία σχετικά με αυτό; Διαμέσου εκείνων με τα οποία υπόσχεται ότι μπορεί να αναστήσει στη ζωή εκείνο που έχει πέσει στον θάνατο, διαμέσου αυτών των ίδιων, χωρίς να μεσολαβεί απολύτως καμία διαφοροποίηση, ανέρχεται σε φυσική ταυτότητα με Εκείνον που τον γέννησε. Διότι ίδιον έργο της ζωής είναι το να ζωοποιεί, και επειδή ο Πατέρας είναι κατά φύσιν ζωή, οπωσδήποτε ως ζωή θα νοηθεί και Εκείνος που κατά φύσιν προέρχεται από αυτόν, δηλαδή ο Μονογενής. <Εγόγγυζαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι γι' αυτόν, διότι είπε: Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό.> Αγανακτούν πάλι αυτοί που δεν κατανοούν τίποτα από όσα είπε ο Χριστός. Και είναι φυσικό ο απαίδευτος νους να βρίσκεται ως επί το πλείστον σε αυτήν την κατάσταση. Διότι, μη έχοντας τη δυνατότητα να συλλάβουν τις έννοιες μέσα από τις οποίες θα ήταν επόμενο να μεταβληθούν κάπως προς το καλύτερο, καταλήγουν σε άκαιρη μικροψυχία. Ή μήπως δεν θα διαπιστώσουμε ότι αυτό που ειπώθηκε είναι αληθές ακριβώς για αυτούς τους Ιουδαίους; Διότι για ποια αιτία οργίζονται; Και ποιος λόγος τους προέτρεψε σε αυτό; Και γιατί γογγύζουν;

Αλλά «και θα εισαγάγεις την τράπεζα, προσθέτει σε αυτά, και θα εκθέσεις τα προκείμενά της, και θα εισαγάγεις τη λυχνία και θα τοποθετήσεις τους λύχνους της». Θα εννοήσεις δε και μέσω των δύο τον Χριστό· διότι λαμβάνει τον τύπο της τράπεζας που έχει πάνω της τους άρτους, επειδή μέσω αυτού όλοι τρέφονται για την αιώνια ζωή, μετέχοντας δηλαδή στην αγία του σάρκα, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον ίδιο: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Εάν κάποιος φάει από αυτόν τον άρτο, θα ζήσει στον αιώνα· και ο άρτος δε που εγώ θα δώσω είναι η σάρκα μου, για τη ζωή του κόσμου». Επομένως τα προκείμενα της τράπεζας, δηλαδή οι άρτοι, σημαίνουν το άγιο σώμα του Χριστού, που τρέφει τους πάντες για την αιώνια ζωή. Και επειδή ο μακάριος Δαβίδ και όσοι ήταν μαζί του, όταν πείνασαν, όπως έχει γραφτεί, έφαγαν τους άρτους της προθέσεως, ας δούμε μήπως και μέσω αυτού προδιαγραφόταν κάτι μυστικό. Δεν επιτρεπόταν να γευθούν τους άρτους της προθέσεως παρά μόνο οι ιερείς, σύμφωνα με τη διάταξη του νόμου· αλλά παρόλο που δεν ανήκαν σε ιερατική φυλή, ο Δαβίδ και οι συν αυτώ άγγιξαν την ιερότατη τροφή· ώστε μέσω αυτού πάλι να υποδηλωθεί η πίστη των εθνών και ενός μέρους των προερχομένων από τον Ισραήλ.

Αφού ο λόγος ευαγγελίστηκε εκείνους που επρόκειτο να εκλεγούν από το ιουδαϊκό έθνος και, δίκην καλού σπόρου, επρόκειτο να διαφυλαχθούν για τη φύτευση και την καρποφορία άλλων, και ότι αυτοί οι ίδιοι θα στήσουν «ποιμνιοστάσια στον δρυμό» και στην αποδοθείσα σε αυτούς «κοιλάδα του Αχώρ» θα δημιουργήσουν «τόπους ανάπαυσης για τα κοπάδια», έπειτα πάλι, κάνοντας διαχωρισμό σε σχέση με το υπόλοιπο πλήθος εκείνων που χάνονται, με όσα προστίθενται στη συνέχεια προβάλλει πάλι εναντίον τους τις προκείμενες κατηγορίες, διδάσκοντας ότι ο Θεός, που πράττει τα πάντα με τον ζυγό της δικαιοσύνης, σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να παραβλέψει εκείνους που τον υπηρετούν οπουδήποτε, από όποιο έθνος κι αν προέρχονται. Διότι θα αποδεχθεί απλώς και άπαξ όλους όσοι έχουν επιλέξει να τον υπηρετούν, και σε αυτούς θα προσφέρει την επουράνια τροφή, τον σωτήριο Λόγο που είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό». Αυτοί, λοιπόν, θα τραφούν και θα χορτάσουν από τον εν λόγω άρτο, «εσείς όμως», λέει, «που δεν αποδεχθήκατε τη χάρη μου, θα λιμοκτονήσετε βρισκόμενοι σε στέρηση της λογικής τροφής».

Αλλά θεωρώ ότι και μέσα από αυτά έχει αποδειχθεί σαφώς πως ο Θεός του Ιακώβ, ο οποίος υπάρχει από την αρχή και «εξ ημερών αιώνος», επρόκειτο να έλθει ανάμεσα στους ανθρώπους και να γεννηθεί όχι σε άλλο μέρος της γης παρά μόνο στον τόπο της Βηθλεέμ, στο χωριό κοντά στα Ιεροσόλυμα το οποίο επιδεικνύεται ακόμη και σήμερα, όπου για κανέναν άλλον μετά την εποχή των προφητών δεν μαρτυρείται από όλους τους εντόπιους κατοίκους, σε συμφωνία με τα ευαγγελικά λόγια, ότι γεννήθηκε τόσο επιφανής και ξακουστός σε όλους τους ανθρώπους, παρά μόνον ο Ιησούς Χριστός. Η δε Βηθλεέμ ερμηνεύεται ως «οίκος άρτου», λαμβάνοντας το όνομά της από τον Σωτήρα μας που προήλθε από αυτήν, ο Οποίος είναι ο Θεός Λόγος που τρέφει τις λογικές ψυχές, πράγμα το οποίο φανερώνει και ο Ίδιος λέγοντας: «εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό». Αλλά επειδή αυτή υπήρξε και πατρίδα του Δαβίδ, εύλογα και ο γεννηθείς «κατά σάρκα» υιός του Δαβίδ πραγματοποίησε την έλευσή του από αυτήν, σύμφωνα με τις προφητικές προρρήσεις, ώστε να μην είναι άγνωστη ούτε η αιτία για την οποία οικειοποιήθηκε τη Βηθλεέμ ως πατρίδα του.

Ομιλία ΜΣΤ΄. Γόγγυζαν λοιπόν οι Ιουδαίοι γι' αυτόν, επειδή είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό»· και έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο υιός του Ιωσήφ, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα; Πώς λοιπόν λέει ότι έχει κατεβεί από τον ουρανό;»

Διότι ακόμη αισθάνονταν συστολή απέναντί του, επειδή το θαύμα των άρτων ήταν πρόσφατο. Γι' αυτόν τον λόγο, φανερά μεν δεν του έφερναν αντιρρήσεις, αλλά με τους γογγυσμούς τους φανέρωναν την αγανάκτησή τους, επειδή δεν τους παρέθεσε την τράπεζα που επιθυμούσαν. Και γογγύζοντας έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο υιός του Ιωσήφ;»

[Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου] εις τα εγκαίνια [του τιμίου σταυρού]. Ήθελα κι εγώ σήμερα να παρευρίσκομαι στους Αγίους Τόπους, να συμμετάσχω στην αγγελική πανήγυρη μαζί με το συγκεντρωμένο πλήθος και να ακούσω την πατρική φωνή, να δω τον σταυρό που είναι πολυτιμότερος από τους ουρανούς και να αγκαλιάσω το δεσποτικό μνήμα, από όπου πηγάζει η ζωή της πίστεως, να δω τον νεκρό που αφυπνίζει πολλούς με την εξουσία της θεότητας, να αντικρίσω τη Βηθλεέμ, τη μητέρα της οικουμένης, και να δω τη φάτνη που ανέθρεψε το ανθρώπινο γένος, να δω τη φάτνη που είναι πλατύτερη από τους ουρανούς, να δω τη φάτνη που χώρεσε τον Θεό, τον Οποίο δεν χωρούν οι ουρανοί. Διότι η φάτνη του Χριστού δεν κατέστη τροφός άλογων ζώων, αλλά βάσταξε τον ουράνιο Άρτο, Αυτόν που κάθεται επί των Χερουβίμ, ο Οποίος είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Προαναγγέλλοντας αυτή τη φάτνη, ο προφήτης έλεγε: «Γνώρισε το βόδι τον κτήτορά του και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του». Σε αυτή τη φάτνη προστρέχουν σήμερα λαοί, φυλές και γλώσσες, από την ανατολή και τη δύση, από τον βορρά και τη θάλασσα, όχι για να τιμήσουν μια λίθινη φάτνη, αλλά για να συνοδεύσουν τιμητικά τον ένδοξο Θεό. Μαζί με αυτούς επιθυμούσα κι εγώ σήμερα να προσκυνήσω τον Χριστό στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια Του.

Σε τρεις στίχους, δέκα φορές μνημόνευσε τον Ιησού Χριστό. Πώς όμως τον μιμούνταν; Επειδή, όπως ακριβώς ο Χριστός, εάν κάποιος από εσάς θελήσει να πορευτεί προς το αγαθό, του γίνεται οδός· γι' αυτό λέει: «εγώ είμαι η οδός»· και αν θελήσει να εισέλθει στη ζωή, γίνεται θύρα· γι' αυτό λέει: «εγώ είμαι η θύρα»· και αν θελήσει να τραφεί, γίνεται άρτος· γι' αυτό λέει: «εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό»· και τα υπόλοιπα, για να μην τα αναφέρω ένα προς ένα. Έτσι και ο Παύλος, μιμούμενος εκείνον, έγινε τα πάντα για όλους για το καλό. Για παράδειγμα, αν θέλεις να τον δεις καλλιεργητή, άκουσέ τον να λέει: «εγώ φύτεψα, ο Απολλώς πότισε». Θέλεις να τον δεις οικοδόμο; «Ως σοφός αρχιτέκτονας έθεσα θεμέλιο». Θέλεις να τον δεις παγκρατιαστή; «Έτσι πυγμαχώ, όχι σαν να χτυπώ τον αέρα». Θέλεις να τον δεις δρομέα; «Από την Ιερουσαλήμ και στα περίχωρα μέχρι το Ιλλυρικό έχω διαδώσει πλήρως το Ευαγγέλιο». Θέλεις να τον δεις αθλητή; «Η πάλη μας δεν είναι προς αίμα και σάρκα». Θέλεις να τον δεις αγωνιστή; «Τον αγώνα τον καλό έχω αγωνιστεί». Θέλεις να τον δεις στεφανωμένο;

στα οποία κίνησε τον λόγο περί της σαρκός και αποφάνθηκε ότι αυτός που την τρώει έχει ζωή αιώνια, και επειδή πολλοί, ακόμη και από τους μαθητές του, σκανδαλίστηκαν με αυτόν τον λόγο, θεωρώντας ότι είναι αδύνατο να φαγωθεί και εκείνος που την τρώει να ζήσει εξαιτίας της, αίροντας το σκάνδαλο γι' αυτούς με όσα πρόσθεσε ερμηνεύοντας ότι όποιος τρώει τη δική του σάρκα θα ζήσει εξαιτίας του, είπε: «το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα»· αν και ολόκληρος ο ναός [του σώματός Του] είναι άγιος και η σάρκα αγία και παναγία και ζωοποιός εξαιτίας της ίδιας της ενώσεώς της με τον Λόγο, πώς λοιπόν η αγία σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα; Ή κατά το ότι, καθόσον είναι σάρκα, ούτε η ίδια είναι ζωή, ούτε η ίδια μεταδίδει τη ζωή στους άλλους, γεγονός που σημαίνει ότι δεν ωφελεί σε τίποτα, αλλά το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί και αυτήν, και μέσω αυτής παρέχει τη ζωή σε αυτούς που την τρώνε. Και τι είναι το πνεύμα; Είναι Αυτός που λέει: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»· προφανώς, κατά το ότι είναι Θεός· διότι ο Θεός είναι πνεύμα· και πνεύμα του προσώπου μας είναι ο Χριστός Κύριος. Και ποια είναι η ζωή που δίδεται από αυτόν; «Τα λόγια», λέει, «τα οποία εγώ λαλώ είναι πνεύμα και είναι ζωή»· συνεπώς, ολόκληρος αγιάζει κατά τη μία υπόσταση και ολόκληρος αγιάζεται, αλλά το καθένα [ενεργεί] στον εαυτό του· το ένα βέβαια κατά το ότι είναι Θεός, και το άλλο κατά το ότι είναι άνθρωπος· ολόκληρος μεν, εξαιτίας του τρόπου της αντιδόσεως [των ιδιωμάτων], όχι όμως αδιακρίτως ως προς το όλον, εξαιτίας των ιδιοτήτων των φύσεων.

Εάν όμως θέλεις να μάθεις ότι αυτά που λέγονται είναι αληθινά, γίνε άγιος με την τήρηση των εντολών του Θεού και έτσι μετάλαβε τα άγια· και τότε θα κατανοήσεις επακριβώς τη δύναμη των λόγων που σου απευθύνονται. Αλλά, για μεγαλύτερη επιβεβαίωση, άκουσε και τα λόγια του ίδιου του Κυρίου, που λέει τα εξής προς τους Ιουδαίους και τους μαθητές Του: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον άρτο από τον ουρανό, αλλά ο Πατέρας μου σας δίνει τον αληθινό άρτο από τον ουρανό. Διότι ο άρτος του Θεού είναι εκείνος που κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Του είπαν λοιπόν: Κύριε, δίνε μας πάντοτε αυτόν τον άρτο. Και ο Ιησούς τους είπε: Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής. Εκείνος που έρχεται σε εμένα δεν πρόκειται να πεινάσει, και εκείνος που πιστεύει σε εμένα δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ. Γόγγυζαν λοιπόν οι Ιουδαίοι εναντίον Του, επειδή είπε: Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό, και έλεγαν: Αυτός δεν είναι ο υιός του Ιωσήφ, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα;»

Ερμηνεύοντας δε ο Κύριος τι σημαίνει το, «Καθετί που μου έχει δώσει ο Πατέρας, δεν πρόκειται να το χάσω», εκφράζει την ίδια έννοια με άλλα λόγια: «Ώστε καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει, να έχει ζωή αιώνια.» Διότι δεν λέει τίποτε άλλο παρά αυτό που είπε παραπάνω. Επειδή το μεν «Καθετί που μου έχει δώσει ο Πατέρας», είναι ταυτόσημο με το «Καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει»· το δε «Δεν πρόκειται να το χάσω», είναι ταυτόσημο με το «Έχει ζωή αιώνια.» Συνεχώς δε αναφέρει την ανάσταση, για να πείσει τους ανθρώπους να μην περιορίζουν την πρόνοια του Θεού μόνο στα ορατά, αλλά να γνωρίζουν ότι υπάρχει και άλλη κατάσταση, κατά την οποία αναμφίβολα θα απολαύσουν τις ανταμοιβές της αρετής· και αν ακόμη δεν φαίνεται τώρα κάποια επίγεια αμοιβή, να μην εγκαταλείπουν γι' αυτόν τον λόγο τον δρόμο της αρετής. «Γόγγυζαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι εναντίον του, επειδή είπε, "Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό", και έλεγαν: "Δεν είναι αυτός ο Ιησούς, ο γιος του Ιωσήφ, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα; Πώς, λοιπόν, λέει αυτός ότι, Έχω κατέβει από τον ουρανό;"»

«Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Μη γογγύζετε μεταξύ σας. Κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας που με έστειλε, και εγώ θα τον αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Γόγγυζαν οι Ιουδαίοι, επειδή ο Κύριος είπε, «Εγώ είμαι ο άρτος», θεωρώντας ότι εξαπατήθηκαν. Διότι, όσο μεν νόμιζαν ότι μιλούσε για αισθητό άρτο, το δέχονταν με πραότητα, ελπίζοντας ότι θα τους δώσει αυτόν τον άρτο και θα ικανοποιήσει την κοιλιά τους· όταν όμως τους αποκάλυψε ότι ο λόγος του δεν αναφέρεται σε αισθητό άρτο, αλλά σε πνευματικό, απογοητευμένοι πλέον γογγύζουν.