Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:43

Και τους έθρεψε με εκλεκτό σιτάρι. Αυτοί μεν, λέει, του φέρθηκαν με ψεύδος· εκείνος όμως, επειδή είναι αγαθός, τους γέμισε με νοητή τροφή· και αυτή είναι ο ίδιος ο Κύριος, ο ζωντανός άρτος, που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Και από πέτρα τους χόρτασε μέλι. Πέτρα είναι ο ίδιος ο Κύριος, και μέλι τα θεία λόγια του. Λέει, λοιπόν, ότι τους γέμισε με τα όσιά του λόγια.

Πρέπει, λοιπόν, να τιμάμε όχι οπωσδήποτε ή αναγκαστικά αυτόν που διακρίνεται για τον πλούτο του και είναι χρωματισμένος με τις επίγειες δόξες σαν σε πίνακα, αλλά μάλλον εκείνους στους οποίους η λαμπρότητα των έργων γεννά αμάραντη δόξα μέσω του Θεού, και των οποίων το εσωτερικό κάλλος αστράφτει, όντας καταλαμπρυσμένοι μέσω κάθε είδους αγαθών. <Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Μη γογγύζετε μεταξύ σας. Κανείς δεν μπορεί να έρθει προς εμένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας που με έστειλε, και εγώ θα τον αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.> Οι Ιουδαίοι υποτιμούν τον Ιησού, αγνοώντας τον Πατέρα που είναι στους ουρανούς και μην αναγνωρίζοντας με κανέναν τρόπο ότι είναι κατά φύση Υιός του Δεσπότη των πάντων, αλλά αποβλέποντας μόνο στην επίγεια μητέρα του και στον Ιωσήφ. Γι' αυτόν τον λόγο τους αντιμετωπίζει κάπως πιο αυστηρά, και αμέσως πάλι ανυψώνεται ωφέλιμα στο θεοπρεπές του αξίωμα. Με το γεγονός ότι γνωρίζει, ως Θεός, και αυτά που ψιθυρίζονταν κρυφά και αυτά που είχαν ανέβει στον νου τους, μέσω αυτών ακριβώς τους επιτρέπει να εννοήσουν ότι ξεπέφτουν από την αλήθεια και ότι σχημάτισαν εντελώς μικρή αντίληψη για αυτόν. Διότι αυτόν που γνωρίζει πλήρως τις καρδιές, και εξετάζει τα κινήματα του νου, και δεν αγνοεί τίποτα από τα βουλεύματα των ψυχών, πώς δεν έπρεπε μάλλον να τον στεφανώνουν ήδη με τη θεοπρεπή δόξα και να τον εξυψώνουν πάνω από την ανθρώπινη μικροπρέπεια τόσο, όσο ακριβώς υπερέχει ο Θεός από τα επίγεια;

Αποκαλύπτοντας, λοιπόν, τον λογισμό που ήταν ακόμα θαμμένος σε άφωνες μομφές, και καθιστώντας φανερό τον γογγυσμό που ψιθυριζόταν κρυφά μεταξύ τους, για την αιτία που ήδη έχει λεχθεί, τους λέει: «Μην γογγύζετε μεταξύ σας». Έπειτα, δείχνοντας ότι το μυστήριο γύρω από αυτόν είναι ένα θεοδίδακτο αγαθό στους ανθρώπους, και ότι η γνώση γι' αυτόν είναι έργο της άνωθεν χάριτος, λέει ότι κανείς δεν μπορεί να έρθει σε αυτόν, αν δεν έχει ελκυστεί από τις νουθεσίες του Πατέρα. Αυτό, πάλι, δεν έκανε τίποτα άλλο από το να τους πείθει να σκεφτούν ότι θα έπρεπε, κλαίγοντας και νιώθοντας πικρία, να ζητήσουν να ελευθερωθούν από εκείνα με τα οποία είχαν ήδη λυπήσει τον Θεό, και να ανελκυστούν με κάποιον τρόπο προς τη σωτηρία μέσω της πίστης σε αυτόν, κατά τη βουλή του Πατέρα και με την άνωθεν βοήθεια να τους διευκολύνει την οδό προς αυτά, κάνοντάς την ομαλή, ενώ πριν ήταν τραχιά επειδή αμάρταναν αδίστακτα. Διαβεβαίωνε επίσης ωφέλιμα ότι θα αναστήσει τον πιστό από τους νεκρούς, και μέσω αυτού πάλι παρουσίαζε τον εαυτό του στους ανόητους ως αληθινό Θεό κατά φύση. Διότι η ικανότητα να ζωοποιεί κανείς και να αναγκάζει να επιστρέψει στη ζωή αυτόν που κυριαρχείται από τον θάνατο, θα ταίριαζε δικαιωματικά μόνο στη φύση του Θεού και δεν θα μπορούσε να αποδοθεί σε κανένα από τα κτιστά όντα.

Αλλά «και θα εισαγάγεις την τράπεζα, προσθέτει σε αυτά, και θα εκθέσεις τα προκείμενά της, και θα εισαγάγεις τη λυχνία και θα τοποθετήσεις τους λύχνους της». Θα εννοήσεις δε και μέσω των δύο τον Χριστό· διότι λαμβάνει τον τύπο της τράπεζας που έχει πάνω της τους άρτους, επειδή μέσω αυτού όλοι τρέφονται για την αιώνια ζωή, μετέχοντας δηλαδή στην αγία του σάρκα, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον ίδιο: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Εάν κάποιος φάει από αυτόν τον άρτο, θα ζήσει στον αιώνα· και ο άρτος δε που εγώ θα δώσω είναι η σάρκα μου, για τη ζωή του κόσμου». Επομένως τα προκείμενα της τράπεζας, δηλαδή οι άρτοι, σημαίνουν το άγιο σώμα του Χριστού, που τρέφει τους πάντες για την αιώνια ζωή. Και επειδή ο μακάριος Δαβίδ και όσοι ήταν μαζί του, όταν πείνασαν, όπως έχει γραφτεί, έφαγαν τους άρτους της προθέσεως, ας δούμε μήπως και μέσω αυτού προδιαγραφόταν κάτι μυστικό. Δεν επιτρεπόταν να γευθούν τους άρτους της προθέσεως παρά μόνο οι ιερείς, σύμφωνα με τη διάταξη του νόμου· αλλά παρόλο που δεν ανήκαν σε ιερατική φυλή, ο Δαβίδ και οι συν αυτώ άγγιξαν την ιερότατη τροφή· ώστε μέσω αυτού πάλι να υποδηλωθεί η πίστη των εθνών και ενός μέρους των προερχομένων από τον Ισραήλ.

Και αυτό, επομένως, εννοούσε πολύ καθαρά ο Χριστός όταν έλεγε σε αυτούς που επέλεξαν να απειθήσουν: «Μην γογγύζετε αναμεταξύ σας· κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας μου που με έστειλε.» Και πάλι: «Καθένας που άκουσε από τον Πατέρα, έρχεται σε μένα.» Επομένως, δεν κλήθηκαν στην επίγνωση του Υιού μέσω αποκαλύψεως από τον Θεό και Πατέρα, επειδή δεν ήταν άξιοι της σωτηρίας και της ζωής μέσω αυτού. Εάν όμως κάποιος θα ήθελε να προσεγγίσει με διαφορετικό τρόπο τα νοήματα των όσων ειπώθηκαν, θα τα κατανοήσει ως εξής: Ο Θεός των όλων προφητεύει, καθώς γνωρίζει τα κρυμμένα και τα μελλούμενα, και λέει ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο και θα δουν και θα ακούσουν, αλλά θα παραμείνουν σαν να μην άκουσαν και σαν να μην συμφώνησαν, και αυτό θα το πάθουν εξαιτίας της δικής τους πονηρής προαίρεσης. Προσθέτει δε σε αυτά ότι, πράττοντας αυτά, εκείνοι επιβουλεύονται τον ίδιο τους τον εαυτό. Διότι αρρώστησαν από τη δυσηκοΐα και την ανικανότητα να βλέπουν καθαρά, «Για να μην δουν με τα μάτια τους και ακούσουν με τα αυτιά τους και επιστρέψουν, και τους γιατρέψω». Έγιναν, λοιπόν, οι ίδιοι αίτιοι της δικής τους απώλειας, καθώς ούτε έτειναν οξυμένο το αυτί τους στα όσα έλεγε ο Χριστός, ούτε άνοιξαν διάπλατα το μάτι της διάνοιάς τους. Διότι αν έκαναν αυτό, θα επέστρεφαν, και αφού θα τύγχαναν της αρμόζουσας θεραπείας, θα διέσωζαν σώο και υγιή τον νου τους. <Και είπα: Έως πότε, Κύριε;>

Και βέβαια είπε κάπου ο Χριστός στα πλήθη των Ιουδαίων: «Μην γογγύζετε μεταξύ σας. Κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας που με έστειλε». Όμως, πρόσεξε τούτο: Ο Θεός δεν συνομιλεί απλώς με όλους, αλλά μάλλον με εκείνους που επιδιώκουν τη δικαιοσύνη και αναζητούν τον ίδιο, σύμφωνα με τους τρόπους που μόλις αναφέραμε. Επομένως, είναι όλοι θεοδίδακτοι όσοι καλούνται μέσω της πίστης στον Χριστό στην επίγνωση της αλήθειας. Και τι ακριβώς θέλει να δηλώσει η δύναμη αυτών των εννοιών, θα το εξηγήσουμε όσο είναι δυνατόν. Διότι το πλήθος των Ιουδαίων ήταν πάρα πολύ μεγάλο, αλλά εντελώς ελάχιστοι ήταν εκείνοι από αυτούς που πίστεψαν. Πλην όμως, προσπαθεί να παράσχει τη βεβαιότητα ότι με την πάροδο του χρόνου αυτοί που πιστεύουν θα αυξηθούν σε πολύ μεγαλύτερο αριθμητικά πλήθος, καθώς σε αυτούς που προέρχονται από την περιτομή θα έχουν προστεθεί και εκείνοι από τη λεγόμενη ακροβυστία, δηλαδή τα έθνη, εφόσον ο Θεός τους συγκεντρώνει, και λαμβάνει ως παράδειγμα για το γεγονός αυτό, ή μάλλον ως επιβεβαίωση της σχετικής ελπίδας, τον θεσπέσιο Αβραάμ και μαζί με αυτόν τη Σάρρα. Διότι αυτοί έγιναν η ρίζα ολόκληρου του έθνους, καίτοι βρίσκονταν σε προχωρημένη και υπερήλικη ηλικία, και δεν είχαν πλέον ελπίδες ότι θα μπορούσαν να τεκνοποιήσουν. Επειδή ο μεν ήταν εκατό ετών, η δε ήταν στείρα και άτεκνη.

«Όταν δε πλησιάζει σε σας, ας εγκαταλείψει ο ασεβής την οδό του, και ο άνομος άνδρας τις βουλές του, και ας επιστρέψει προς τον Κύριο, και θα ελεηθεί, διότι θα συγχωρήσει άφθονα τις αμαρτίες σας.» Καθιστώντας ξεκάθαρη την οδό της πίστεως προς αυτόν, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός είπε κάπου προς τους Ιουδαίους: «Μη γογγύζετε μεταξύ σας. Κανείς δεν μπορεί να έλθει προς εμένα, εάν ο Πατέρας που με έστειλε δεν τον ελκύσει.» Εισάγεται δε και το ίδιο το πρόσωπο του Πατρός να λέει τα εξής προς τον Υιό: «Κάθου εκ δεξιών μου, έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου.» Διότι αυτούς που ήταν κάποτε εχθροί και είχαν πλανηθεί και λάτρευαν τα στοιχεία του κόσμου και ήταν αναπόδραστα εγκλωβισμένοι στις παγίδες της αμαρτίας, τους υπέταξε ο Πατέρας στον Υιό. Και βεβαίως κανείς δεν θα μπορούσε να πει ότι του αποδίδει αυτό το έργο επειδή τάχα αδυνατεί. Διότι αυτός ενεργεί τα πάντα, και ο ίδιος είναι η πανσθενής και ισχυρότατη δεξιά του Γεννήτορος. Επειδή όμως το μέτρο της ανθρωπότητας τον κάλεσε οικονομικώς στο να πρέπει να λάβει, για τον λόγο αυτό λέγεται ότι ο Πατέρας υποτάσσει τους πάντες στον Υιό, ως στην ίδια του τη δύναμη και σοφία· διότι μέσω αυτού δυναμώνει το ασθενές και καθιστά σοφό το ασύνετο. Και κανείς συνετός δεν θα μπορούσε ποτέ να νομίσει ότι ο Υιός στερούνταν της δύναμης να υποτάξει κάποιον στον εαυτό του, αλλά μάλλον θα αναλογιστεί ότι τα πάντα, όπως ακριβώς ανέφερα προηγουμένως, ο Θεός και Πατέρας τα κατεργάζεται μέσω αυτού.

Διότι είπε κάπου ο Χριστός απευθυνόμενος στους Ιουδαίους: «Μην γογγύζετε αναμεταξύ σας. Κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, εάν ο Πατέρας που με έστειλε δεν τον ελκύσει.» Διότι ο Θεός και Πατέρας οδηγεί αυτούς που έχουν ασθενήσει στον Υιό, ως στην ίδια Του τη δύναμη. Επειδή έχει έλθει για να θεραπεύσει τους συντετριμμένους στην καρδιά, να ανοίξει τα μάτια των τυφλών. Εάν λοιπόν, αποβάλλοντας την αδυναμία και την αδράνεια ως προς την εκπλήρωση όσων είναι ευάρεστα στον Θεό, αποκτήσουμε φιλόπονη καρδιά, και προσκολλημένοι γερά στα έργα της αρετής, ακολουθήσουμε τον ένδοξο και αξιοθαύμαστο τρόπο ζωής, έχοντας επίγνωση του εκ φύσεως και αληθινού Δεσπότη, ας λέμε έτσι, σύμφωνα με τη φωνή του Ψαλμωδού: «Ευλόγει, η ψυχή μου, τον Κύριο, αυτόν που συγχωρεί όλες τις ανομίες σου, που θεραπεύει όλες τις ασθένειές σου, που λυτρώνει από τη φθορά τη ζωή σου, που σε στεφανώνει με έλεος και οικτιρμούς.» Παρατήρησε δε πώς ο λεπρός οδηγείται στον ιερέα, ο οποίος βρίσκεται έξω από την πύλη, και πολύ μακριά από την παρεμβολή.

Αφού ο λόγος ευαγγελίστηκε εκείνους που επρόκειτο να εκλεγούν από το ιουδαϊκό έθνος και, δίκην καλού σπόρου, επρόκειτο να διαφυλαχθούν για τη φύτευση και την καρποφορία άλλων, και ότι αυτοί οι ίδιοι θα στήσουν «ποιμνιοστάσια στον δρυμό» και στην αποδοθείσα σε αυτούς «κοιλάδα του Αχώρ» θα δημιουργήσουν «τόπους ανάπαυσης για τα κοπάδια», έπειτα πάλι, κάνοντας διαχωρισμό σε σχέση με το υπόλοιπο πλήθος εκείνων που χάνονται, με όσα προστίθενται στη συνέχεια προβάλλει πάλι εναντίον τους τις προκείμενες κατηγορίες, διδάσκοντας ότι ο Θεός, που πράττει τα πάντα με τον ζυγό της δικαιοσύνης, σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να παραβλέψει εκείνους που τον υπηρετούν οπουδήποτε, από όποιο έθνος κι αν προέρχονται. Διότι θα αποδεχθεί απλώς και άπαξ όλους όσοι έχουν επιλέξει να τον υπηρετούν, και σε αυτούς θα προσφέρει την επουράνια τροφή, τον σωτήριο Λόγο που είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό». Αυτοί, λοιπόν, θα τραφούν και θα χορτάσουν από τον εν λόγω άρτο, «εσείς όμως», λέει, «που δεν αποδεχθήκατε τη χάρη μου, θα λιμοκτονήσετε βρισκόμενοι σε στέρηση της λογικής τροφής».

[Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου] εις τα εγκαίνια [του τιμίου σταυρού]. Ήθελα κι εγώ σήμερα να παρευρίσκομαι στους Αγίους Τόπους, να συμμετάσχω στην αγγελική πανήγυρη μαζί με το συγκεντρωμένο πλήθος και να ακούσω την πατρική φωνή, να δω τον σταυρό που είναι πολυτιμότερος από τους ουρανούς και να αγκαλιάσω το δεσποτικό μνήμα, από όπου πηγάζει η ζωή της πίστεως, να δω τον νεκρό που αφυπνίζει πολλούς με την εξουσία της θεότητας, να αντικρίσω τη Βηθλεέμ, τη μητέρα της οικουμένης, και να δω τη φάτνη που ανέθρεψε το ανθρώπινο γένος, να δω τη φάτνη που είναι πλατύτερη από τους ουρανούς, να δω τη φάτνη που χώρεσε τον Θεό, τον Οποίο δεν χωρούν οι ουρανοί. Διότι η φάτνη του Χριστού δεν κατέστη τροφός άλογων ζώων, αλλά βάσταξε τον ουράνιο Άρτο, Αυτόν που κάθεται επί των Χερουβίμ, ο Οποίος είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Προαναγγέλλοντας αυτή τη φάτνη, ο προφήτης έλεγε: «Γνώρισε το βόδι τον κτήτορά του και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του». Σε αυτή τη φάτνη προστρέχουν σήμερα λαοί, φυλές και γλώσσες, από την ανατολή και τη δύση, από τον βορρά και τη θάλασσα, όχι για να τιμήσουν μια λίθινη φάτνη, αλλά για να συνοδεύσουν τιμητικά τον ένδοξο Θεό. Μαζί με αυτούς επιθυμούσα κι εγώ σήμερα να προσκυνήσω τον Χριστό στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια Του.

στα οποία κίνησε τον λόγο περί της σαρκός και αποφάνθηκε ότι αυτός που την τρώει έχει ζωή αιώνια, και επειδή πολλοί, ακόμη και από τους μαθητές του, σκανδαλίστηκαν με αυτόν τον λόγο, θεωρώντας ότι είναι αδύνατο να φαγωθεί και εκείνος που την τρώει να ζήσει εξαιτίας της, αίροντας το σκάνδαλο γι' αυτούς με όσα πρόσθεσε ερμηνεύοντας ότι όποιος τρώει τη δική του σάρκα θα ζήσει εξαιτίας του, είπε: «το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα»· αν και ολόκληρος ο ναός [του σώματός Του] είναι άγιος και η σάρκα αγία και παναγία και ζωοποιός εξαιτίας της ίδιας της ενώσεώς της με τον Λόγο, πώς λοιπόν η αγία σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα; Ή κατά το ότι, καθόσον είναι σάρκα, ούτε η ίδια είναι ζωή, ούτε η ίδια μεταδίδει τη ζωή στους άλλους, γεγονός που σημαίνει ότι δεν ωφελεί σε τίποτα, αλλά το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί και αυτήν, και μέσω αυτής παρέχει τη ζωή σε αυτούς που την τρώνε. Και τι είναι το πνεύμα; Είναι Αυτός που λέει: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»· προφανώς, κατά το ότι είναι Θεός· διότι ο Θεός είναι πνεύμα· και πνεύμα του προσώπου μας είναι ο Χριστός Κύριος. Και ποια είναι η ζωή που δίδεται από αυτόν; «Τα λόγια», λέει, «τα οποία εγώ λαλώ είναι πνεύμα και είναι ζωή»· συνεπώς, ολόκληρος αγιάζει κατά τη μία υπόσταση και ολόκληρος αγιάζεται, αλλά το καθένα [ενεργεί] στον εαυτό του· το ένα βέβαια κατά το ότι είναι Θεός, και το άλλο κατά το ότι είναι άνθρωπος· ολόκληρος μεν, εξαιτίας του τρόπου της αντιδόσεως [των ιδιωμάτων], όχι όμως αδιακρίτως ως προς το όλον, εξαιτίας των ιδιοτήτων των φύσεων.

Πώς λοιπόν λέγει αυτός ότι εκ του ουρανού κατέβηκα;» Μην ομοιωθείς λοιπόν και εσύ με τους Ιουδαίους, γογγύζοντας και λέγοντας: «Δεν είναι αυτός ο άρτος πάνω στο δισκάριο και ο οίνος στο ποτήριο, που εμείς καθημερινά βλέπουμε και τρώμε και συγχρόνως πίνουμε; Πώς αυτός λέγει ότι αυτά είναι τα αγαθά εκείνα τα οποία οφθαλμός δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν;» Αλλά άκουσε τι απάντησε ο Κύριος προς εκείνους που τα έλεγαν αυτά: «Μη γογγύζετε μεταξύ σας. Ουδείς δύναται να έλθει προς εμένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατήρ που με έστειλε· και εγώ θα τον αναστήσω κατά την εσχάτη ημέρα.» Δηλαδή: «Γιατί απιστείτε», λέγει, «και αμφιβάλλετε περί τούτου; Ουδείς δύναται να επιγνώσει τη θεότητά μου, διότι αυτό σημαίνει το να έλθει προς εμένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατήρ μου.» Λέγοντας δε ελκυσμό, δεν υποδήλωσε κάποια βία, αλλά ότι μάλλον κάλεσε διά της αποκαλύψεως αυτούς που προγνώρισε και αυτούς που προόρισε, ελκύοντάς τους διά της αγάπης, προφανώς, εκείνου που τους αποκαλύφθηκε. Αυτό δε το δηλώνουν σαφέστερα και τα όσα ακολουθούν. «Διότι είναι», λέγει, «γεγραμμένο στους προφήτες:

«Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Μη γογγύζετε μεταξύ σας. Κανείς δεν μπορεί να έρθει σε μένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας που με έστειλε, και εγώ θα τον αναστήσω κατά την έσχατη ημέρα.» Γόγγυζαν οι Ιουδαίοι, επειδή ο Κύριος είπε, «Εγώ είμαι ο άρτος», θεωρώντας ότι εξαπατήθηκαν. Διότι, όσο μεν νόμιζαν ότι μιλούσε για αισθητό άρτο, το δέχονταν με πραότητα, ελπίζοντας ότι θα τους δώσει αυτόν τον άρτο και θα ικανοποιήσει την κοιλιά τους· όταν όμως τους αποκάλυψε ότι ο λόγος του δεν αναφέρεται σε αισθητό άρτο, αλλά σε πνευματικό, απογοητευμένοι πλέον γογγύζουν.