Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:61

Και αυτή η παρατήρηση επί του αναγνώσματος μου φαίνεται ότι παρέχει μια τέτοια έμφαση, και δείχνει πως και οι δύο βλασφημίες απευθύνονται στον ίδιο, και ότι είπε για τον εαυτό Του το «Υιός ανθρώπου» και το «Πνεύμα»· ώστε με το πρώτο να δείξει τη σωματική Του φύση, ενώ με το πνεύμα να δηλώσει την πνευματική, νοητή και αληθέστατη θεότητά Του. Διότι, βέβαια, το ότι η βλασφημία μπορεί να συγχωρεθεί το συνέδεσε με τον Υιό του ανθρώπου, για να υποδηλώσει τη σωματική Του φύση· ενώ την ασυγχώρητη βλασφημία δήλωσε ότι φθάνει στο Πνεύμα· ώστε, λέγοντας αυτό σε αντιδιαστολή προς το σωματικό, να καταδείξει τη δική Του θεότητα. Αυτό το χαρακτηριστικό το έχω διαπιστώσει και στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο· όταν, ομιλώντας περί της βρώσεως του σώματος, και βλέποντας πολλούς να σκανδαλίζονται εξαιτίας αυτού, λέει ο Κύριος: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν βλέπετε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν πρωτύτερα; Το Πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί· η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα. Τα λόγια που εγώ σας έχω πει είναι πνεύμα και ζωή». Διότι και εδώ και τα δύο τα είπε για τον εαυτό Του, σάρκα και πνεύμα· και διέστειλε το πνεύμα από το σαρκικό, ώστε, πιστεύοντας όχι μόνο στο ορατό, αλλά και στο αόρατο σε Αυτόν, να μάθουν ότι και όσα λέει δεν είναι σαρκικά, αλλά πνευματικά. Διότι, για πόσους θα επαρκούσε το σώμα προς βρώση, ώστε να γίνει αυτό τροφή για ολόκληρο τον κόσμο;

Αλλά ακόμη και αν υποθέσουμε ότι κάποιος καταφέρνει να διορθώσει τον δικό του βίο, δεν θα αποφύγει το έγκλημα της εγκατάλειψης του Χριστού, όπως ακριβώς και οι μαθητές που αναφέρονται στο Ευαγγέλιο, για τους οποίους λέγει ο θείος ευαγγελιστής: «Πολλοί από τους μαθητές επέστρεψαν πίσω και δεν συμπορεύονταν πλέον με τον Ιησού, λέγοντας: Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει;». Διότι γι' αυτόν τον λόγο και ο φιλάνθρωπος Θεός, μεριμνώντας για τη δική μας σωτηρία, διαίρεσε τον τρόπο ζωής των ανθρώπων σε δύο βίους, εννοώ τη συζυγία και την παρθενία, ώστε εκείνος που δεν μπορεί να υπομείνει τον άθλο της παρθενίας να προχωρήσει σε συνοίκηση με γυναίκα, έχοντας όμως επίγνωση τούτου: ότι θα του ζητηθεί λόγος για τη σωφροσύνη και τον αγιασμό, καθώς και για την ομοίωσή του με τους αγίους που έζησαν μέσα στη συζυγία και την τεκνοτροφία.

Είναι ανάγκη, λοιπόν, να τρεφόμαστε με την τροφή της αιώνιας ζωής, την οποία μας παρέδωσε πάλι ο ίδιος ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού, λέγοντας: «Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού». Και το πώς θα γίνει αυτό, το δίδαξε λέγοντας: «Η δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε»· και πάλι: «Αμήν, αμήν σας λέω». Προς βεβαίωση όσων ακολουθούν και για την πλήρη πληροφορία όσων άκουγαν, παραθέτοντας αυτό για δεύτερη φορά, λέει ότι: «Εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναπαύσω κατά την έσχατη ημέρα. Διότι η σάρκα μου είναι αληθινή τροφή, και το αίμα μου είναι αληθινό ποτό. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, μένει σε εμένα και εγώ σε αυτόν». Και λίγο πιο κάτω έχει γραφεί: «Πολλοί λοιπόν από τους μαθητές του, αφού άκουσαν τον λόγο, είπαν: Σκληρός είναι αυτός ο λόγος. Ποιος μπορεί να τον ακούει; Γνωρίζοντας δε ο Ιησούς μέσα του ότι οι μαθητές του γογγύζουν για αυτό, τους είπε: Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να ανεβαίνει εκεί όπου ήταν πρωτύτερα;»

Κεφάλαιο Βʹ. Ιωάννης. Αμήν, αμήν σας λέω, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Και λίγο μετά: Γνωρίζοντας δε ο Ιησούς μέσα του ότι οι μαθητές του γογγύζουν γι' αυτό, τους είπε: Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να ανεβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα· το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί. Τα λόγια που εγώ σας έχω πει είναι πνεύμα και είναι ζωή.

Είναι λοιπόν ανάγκη να τρεφόμαστε με την τροφή της αιώνιας ζωής, την οποία μας παρέδωσε πάλι ο ίδιος ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού, λέγοντας κάποτε: «Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού.» Και το πώς γίνεται αυτό, το δίδαξε λέγοντας: «Δική μου τροφή είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε.» Και πάλι, προσθέτοντας το «Αμήν» για δεύτερη φορά προς επιβεβαίωση όσων ακολουθούν και για την πλήρη βεβαιότητα αυτών που ακούνε, λέει: «Αμήν αμήν σας λέω, ότι εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει ζωή αιώνια, και εγώ θα τον αναστήσω την έσχατη ημέρα. Διότι η σάρκα μου είναι αληθινή τροφή, και το αίμα μου είναι αληθινή πόση. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει μέσα μου, και εγώ μέσα του.» Και μετά από λίγο είναι γραμμένο: «Πολλοί λοιπόν, αφού άκουσαν τον λόγο των μαθητών του, είπαν: Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει; Γνωρίζοντας δε ο Κύριος μέσα του ότι γογγύζουν γι’ αυτό οι μαθητές του, τους είπε: Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί· η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα.»

Προσθέτει δε ότι αυτά τα μίλησε ο Χριστός στην Καπερναούμ, ώστε να φαίνεται ότι τα θυμάται με ακρίβεια. Διότι αυτός που γνωρίζει και τον τόπο και το χωριό, πώς θα μπορούσε να κάνει λάθος στην εξήγηση όσων διδάχθηκαν; <Πολλοί λοιπόν από τους μαθητές του, όταν άκουσαν, είπαν: Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει; Ο δε Ιησούς, γνωρίζοντας μέσα του ότι οι μαθητές του γογγύζουν γι' αυτό, τους είπε:> Αυτό είναι συνήθεια των ανόητων· διότι πάντοτε κατηγορούν τα πιο λεπτά νοήματα των διδασκαλιών, και διασύρουν με αμάθεια τη θεωρία που είναι πιο υψηλή για τα μέτρα τους, επειδή οι ίδιοι δεν την κατανοούν· αν και θα έπρεπε μάλλον να βιάζονται να μάθουν, και να αγαπούν να εμβαθύνουν μαζί με όσα λέγονται, και όχι, αντίθετα, να επαναστατούν ενάντια σε τόσο σοφούς λόγους, και να αποκαλούν σκληρό αυτό που πρέπει να θαυμάζεται. Διότι παθαίνουν κάτι τέτοιο, σαν αυτό που θα έβλεπε κανείς να υπομένουν όσοι έχουν στερηθεί τα δόντια τους. Εκείνοι, δηλαδή, καταφεύγοντας σε πιο μαλακές τροφές, συχνά περιφρονούν τα πιο ωφέλιμα φαγητά, και μερικές φορές κακολογούν το καλύτερο, μη ομολογώντας την ασθένεια εξαιτίας της οποίας αναγκάζονται να το αποφύγουν. Έτσι και όσοι έχουν μεγαλώσει με την αμάθεια και υστερούν σε ορθή κρίση, φρίττουν απέναντι στη γνώση, την οποία θα έπρεπε να κυνηγούν με πολλούς κόπους και να την κατακτούν μάλλον με έντονη σπουδή.

Πρέπει, λοιπόν, να είναι σοφοί οι ακροατές των θείων μυστηρίων, πρέπει να είναι έμπειροι τραπεζίτες, ώστε να διακρίνουν το γνήσιο από το κίβδηλο νόμισμα, και ούτε στα θέματα που γίνονται αποδεκτά με την πίστη να εισάγουν άκαιρα την εξονυχιστική έρευνα, ούτε στα θέματα που απαιτούν έρευνα να σπαταλούν μια πίστη που ενίοτε αποβαίνει επιζήμια, αλλά να αποδίδουν στο καθένα από τα λεγόμενα ό,τι του αρμόζει, και να προχωρούν σαν σε ευθύ δρόμο, αποφεύγοντας την παρέκκλιση και προς τις δύο πλευρές. Διότι πρέπει να πορεύεται στη βασιλική οδό εκείνος που σπεύδει προς την ορθότητα της εν Χριστώ πίστεως. <Αυτό σας σκανδαλίζει; Τι θα γίνει αν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως;> Εξαιτίας υπερβολικής αμάθειας, μερικοί από τους μαθητές του Σωτήρος Χριστού σκανδαλίζονταν από τα λόγια Του. Επειδή, λοιπόν, Τον άκουγαν να λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, αν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα Του, δεν έχετε ζωή μέσα σας», νόμιζαν ότι καλούνταν σε κάποια θηριώδη ωμότητα, σαν να διατάσσονταν να τρώνε απάνθρωπα σάρκες και να ρουφούν αίμα, και να εξαναγκάζονται να κάνουν όλα εκείνα που είναι φρικτά και μόνο να τα ακούει κανείς. Διότι δεν γνώριζαν καθόλου την ομορφιά του μυστηρίου και την άριστη οικονομία που επινοήθηκε σε αυτό. Και εκτός από αυτό, συλλογίζονταν βεβαίως μέσα τους και το εξής: Πώς είναι δυνατόν το ανθρώπινο σώμα να μας εμφυτεύσει την αιώνια ζωή; Και σε τι θα ωφελήσει για την αθανασία αυτό που είναι ομοφυές με εμάς;

Διότι δεν λέγει αυτά τα πράγματα επειδή παραβίασε αυθαίρετα τα δόγματα της ευσέβειας και τα προσάρμοσε απλώς σε ό,τι του φαινόταν σωστό, αλλά επειδή διδάχθηκε από τα ίδια τα λόγια του Σωτήρα. Διότι, αν θέλεις να μάθεις τι είπε προς τον Νικόδημο, μπορείς να το δεις ανατρέχοντας στα Ευαγγέλια. Θα το αναφέρω όμως και εγώ, επειδή είναι ωφέλιμο για όλους: «Εάν σας είπα τα επίγεια», λέγει, «και δεν πιστεύετε, πώς θα πιστέψετε εάν σας πω τα επουράνια;» και: «Κανείς δεν έχει αναβεί στον ουρανό, παρά μόνο εκείνος που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του ανθρώπου.» Κάποτε πάλι, απευθυνόμενος στους Ιουδαίους, επέμενε και αποδείκνυε σαφώς ότι θα παραμείνουν εντελώς αμέτοχοι της αιώνιας ζωής, εάν δεν γευθούν τη μυστική ευλογία. Επειδή δε εκείνοι δυσανασχέτησαν με αυτό και γύρισαν πίσω, όπως είναι γραμμένο, λέγει πάλι, προαναγγέλλοντας την από εδώ αναχώρησή του προς τους ουρανούς: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Τι θα γίνει λοιπόν εάν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως;» Εντούτοις, για να συνοψίσω πάλι ολόκληρο το σκεπτικό, γεννήθηκε μεν πάνω στη γη μέσω της αγίας Παρθένου ως προς τη σάρκα, ο Θεός Λόγος όμως κατέβηκε από τον ουρανό.

«Και κανείς δεν έχει ανεβεί στον ουρανό, παρά μόνο εκείνος που κατέβηκε από τον ουρανό, ο Υιός του 〈ανθρώπου〉.» Απευθυνόμενος δε πάλι στους Ιουδαίους, οι οποίοι έπασχαν από την ίδια ακριβώς αμάθεια με εκείνον, και επέλεξαν, δεν ξέρω πώς, να τον περιγελούν επειδή είπε ότι το ίδιο του το σώμα είναι ζωοποιό και προέρχεται από τον ουρανό, λέει: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν θεωρείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως;» Ή μήπως δεν θα πούμε ότι ο Εμμανουήλ γεννήθηκε από γυναίκα; Β— Πώς όχι; Α— Πού ήταν λοιπόν προηγουμένως; Ή πώς ανέβηκε εκεί όπου ο ίδιος λέει ότι ήταν, καίτοι το σώμα που ενώθηκε με αυτόν γεννήθηκε μέσω της αγίας Παρθένου; Και δεν θα ομολογούσαμε ότι η σάρκα που προέρχεται από τη γη αδυνατεί να ζωοποιεί, όσον αφορά τη δική της φύση; Β— Αλήθεια. Α— Πώς λοιπόν, πες μου, είναι ζωοποιός η σάρκα; Ή πώς θα μπορούσε να νοηθεί ως προερχόμενο από τον ουρανό αυτό που είναι από τη γη; Β— Νομίζω, μέσω της ένωσής της με τον ζωντανό και εξ ουρανού Λόγο. Α— Να γνωρίζεις ότι σκέφτεσαι πολύ ορθά και σύμφωνα με τους ιερούς λόγους. Διότι δεν θα μπορούσε αλλιώς να είναι Δημιουργός με θεϊκό τρόπο, ακόμη και όταν δεν νοείται χωρίς τη σάρκα.

Διότι, σχετικά με τη σάρκα την οποία είχε όταν μιλούσε στους μαθητές, λέγει τα εξής: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα». Εάν λοιπόν ομολογεί ότι η σάρκα δεν τον ωφελεί σε τίποτα, πώς είναι δυνατόν αυτή, που προέρχεται από τη γη και δεν ωφελεί σε τίποτα, να συνυπάρχει με τον Λόγο στους μελλοντικούς αιώνες σαν να του ήταν ωφέλιμη; Για τον λόγο αυτόν μου φαίνεται ότι και ο Παντοκράτωρ Δεσπότης λέγει προς αυτόν: «Κάθου εκ δεξιών μου έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου». Δίνοντας την εντύπωση ότι τον διαχωρίζει μόνο ως προς την ενέργεια εξαιτίας της ανθρώπινης σάρκας, και ορίζοντάς του κατά κάποιον τρόπο έναν καθορισμένο χρόνο για την εκ δεξιών καθέδρα, του λέγει το εξής: «έως ότου θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδών σου». Αυτό δε το προφητικό ρητό του Δαβίδ, ερμηνεύοντάς το σαφέστερα σε εμάς ο ιερός απόστολος, το εξέφρασε κάπως έτσι: «διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει, έως ότου θέσει τους εχθρούς του υποπόδιο των ποδών του». Επομένως, φαίνεται ότι η κατά άνθρωπον οικονομία και βασιλεία του έχει κάποιο χρονικό όριο. Διότι δεν εννοεί τίποτα άλλο παρά αυτό που ελέχθη από τον απόστολο: «έως ότου θέσει τους εχθρούς του υποπόδιο των ποδών του». Επομένως, όταν θα έχει υποτάξει τους εχθρούς ως υποπόδιο των ποδών του, δεν χρειάζεται πλέον αυτή τη μερική βασιλεία, εφόσον είναι καθολικός βασιλεύς των πάντων· διότι συμβασιλεύει «με τον Θεό και Πατέρα», του οποίου Λόγος ήταν και είναι.

Διότι αυτός που υποβίβασε όλη τη θεολογία περί του προϋπάρχοντος Μονογενούς Υιού στη σάρκα και με τα ίδια του τα λόγια την ανακήρυξε στέφανο νίκης (γιατί έτσι ακριβώς είπε, ότι δηλαδή ο Λόγος του Θεού κατέστησε την ανθρώπινη σάρκα αθάνατη μέσω της αναστάσεως και, αφού την περιβλήθηκε σαν κάποιο στέφανο νίκης, κάθεται στα δεξιά του Πατρός), αυτός ο ίδιος λέει ότι αυτή θα μείνει έρημη και ορφανή στο τέλος των πάντων, ενώνοντας μεν τον Λόγο με τον Θεό, αλλά χωρίζοντας τη σάρκα από την ενέργεια του Λόγου και εγκαταλείποντάς την, δεν ξέρω πώς, αθάνατη μεν και άφθαρτη, άψυχη όμως και στερημένη από την ενέργεια του Λόγου. Και αυτά πάλι προσπαθεί να τα στηρίξει από τα θεία αναγνώσματα, τα οποία δεν έχει κατανοήσει. Διότι, όταν ο Σωτήρας μας είπε προς εκείνους που δεν κατανοούσαν τις διδασκαλίες περί της σάρκας και του αίματός του: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Τι θα γίνει, λοιπόν, εάν θεωρείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα· τα λόγια που εγώ σας έχω πει είναι πνεύμα και είναι ζωή», εκείνος, μη στρέφοντας την προσοχή του στο βαθύτερο νόημα του λόγου, υπέθεσε ότι Εκείνος απορρίπτει τη σάρκα που προσέλαβε από την αγία Παρθένο. Έπειτα, εξ αυτού προσπαθεί να υποστηρίξει ότι, μετά τη συντέλεια των πάντων, ο εν τω Θεώ Λόγος θα εγκαταλείψει τη σάρκα έρημη από την ενέργειά Του.

Λέει λοιπόν με τα ίδια του τα λόγια (διότι για τη σάρκα, με την οποία περιβεβλημένος μιλούσε στους μαθητές, λέει τα εξής): «Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του Ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα». Εάν λοιπόν ομολογεί ότι η σάρκα δεν τον ωφελεί σε τίποτα, πώς είναι δυνατόν αυτή που προέρχεται από τη γη και δεν ωφελεί σε τίποτα, να συνυπάρχει με τον Λόγο και στους μελλοντικούς αιώνες, σαν να του ήταν ωφέλιμη; Βλέπεις πόση διαστρέβλωση του ευαγγελικού λόγου έχει χρησιμοποιήσει, επειδή δεν κατανοεί τη σωτήρια φωνή του Λόγου, πώς δηλαδή ειπώθηκε και για ποια αιτία. Αλλά εσύ τουλάχιστον, παίρνοντας την ευαγγελική γραφή, δες ολόκληρη τη διδασκαλία του Σωτήρα μας, ότι δεν μιλούσε για τη σάρκα την οποία είχε προσλάβει, αλλά για το μυστικό σώμα και αίμα. Διότι, αφού έθρεψε τα πλήθη με τους πέντε άρτους, και αυτό αποτέλεσε μέγα θαύμα για όσους το είδαν, οι περισσότεροι από τους Ιουδαίους υποτιμώντας το γεγονός τού έλεγαν: «Τι σημείο κάνεις λοιπόν εσύ, για να δούμε και να πιστέψουμε;», και έπειτα παρέβαλλαν το μάννα στην έρημο λέγοντας: «Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο, καθώς είναι γραμμένο: άρτο από τον ουρανό τους έδωσε να φάνε». Σε αυτά ο Σωτήρας αποκρίθηκε: «Αμήν αμήν σας λέω, δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον άρτο από τον ουρανό, αλλά ο Πατέρας μου σας δίνει τον αληθινό άρτο από τον ουρανό».

Έπειτα προσθέτει: «εγώ είμαι ο άρτος της ζωής» και πάλι: «εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό» και ξανά: «και ο άρτος που εγώ θα δώσω είναι το σώμα μου». Και πάλι προσθέτει: «αλήθεια, αλήθεια σας λέω, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει αιώνια ζωή, και εγώ θα τον αναστήσω την έσχατη ημέρα. Διότι η σάρκα μου είναι αληθινή τροφή, και το αίμα μου είναι αληθινό ποτό. Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει μέσα μου, κι εγώ μέσα σε αυτόν». Ενώ εκείνος ανέπτυσσε αυτά και τα παρόμοια με πιο μυστηριώδη τρόπο, κάποιοι από τους μαθητές του είπαν: «Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει;» Προς αυτούς αποκρίθηκε ο Σωτήρας λέγοντας: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Τι θα γίνει εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να ανεβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Το πνεύμα είναι εκείνο που ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα· τα λόγια που εγώ σας έχω πει είναι πνεύμα και είναι ζωή».

Μέσω αυτών τους δίδασκε να κατανοούν πνευματικά όσα είχαν ειπωθεί περί της σάρκας και του αίματός του· διότι, λέγει, μην νομίσετε ότι μιλώ για τη σάρκα την οποία φέρω, ότι τάχα πρέπει να την τρώτε, ούτε να υποθέτετε ότι σας προστάζω να πίνετε το αισθητό και σωματικό αίμα, αλλά να γνωρίζετε καλά ότι «τα λόγια που εγώ σας έχω μιλήσει είναι πνεύμα και είναι ζωή», ώστε τα ρήματα και οι λόγοι αυτοί να είναι η σάρκα και το αίμα, των οποίων όποιος μετέχει πάντοτε, τρεφόμενος σαν με ουράνιο άρτο, θα συμμετάσχει στην ουράνια ζωή. Ας μην σας σκανδαλίζει λοιπόν, λέγει, αυτό που είπα περί βρώσεως της σάρκας μου και περί πόσεως του αίματός μου, ούτε να σας ταράζει η πρόχειρη ακρόαση όσων είπα για σάρκα και αίμα· διότι αυτά «δεν ωφελούν σε τίποτα» όταν εκλαμβάνονται με αισθητό τρόπο, ενώ το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί όσους μπορούν να τα ακούν και να τα κατανοούν πνευματικά. Αλλά ο νέος εξηγητής των ευαγγελικών διδαγμάτων, μη έχοντας κατανοήσει τίποτα από αυτά, άκουσε πώς γράφει λέγοντας κατά λέξη: αφού άγγιξε το ανθρώπινο σώμα του και το έδειξε σε όσους το έβλεπαν, είπε: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να ανεβαίνει εκεί όπου ήταν πρωτύτερα; Το πνεύμα ζωοποιεί, η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα». Προς αυτόν θα μπορούσε κανείς να πει: Και από πού, ω γενναίε, προέκυψε σε εσένα η προσθήκη πραγμάτων που δεν αναφέρονται στην ευαγγελική Γραφή;

Διότι το να ισχυρίζεσαι ότι ο Σωτήρας άγγιξε το ανθρώπινο σώμα του και, δείχνοντάς το στους παρισταμένους, είπε: «Αυτό σας σκανδαλίζει;», το πλάθεις από τον εαυτό σου και τολμάς να κάνεις αυτή την προσθήκη από μόνος σου. Αντλώντας από τον εαυτό του αυτό το τόλμημα, νομίζει ότι εξ αυτού μπορεί να αποδείξει πως η σάρκα του Σωτήρα θα εγκαταλειφθεί έρημη από την ενέργεια του Λόγου, λέγοντας: «Εάν, λοιπόν, ομολογεί ότι η σάρκα δεν τον ωφελεί σε τίποτα, πώς είναι δυνατόν αυτή που προέρχεται από το χώμα και δεν ωφελεί σε τίποτα, να συνυπάρχει με τον Λόγο στους μελλοντικούς αιώνες σαν να του ήταν ωφέλιμη;». Έτσι, λοιπόν, αμαθώς και ανεπιστημόνως επιχείρησε να παρερμηνεύσει την ευαγγελική ρήση. Και παρομοίως προέβαινε σε διαστρεβλωμένες ερμηνείες των αποστολικών λόγων. Για παράδειγμα, αμέσως στις Πράξεις των Αποστόλων, ενώ ο Πέτρος είπε για τον Σωτήρα μας «τον οποίο πρέπει να δεχθεί ο ουρανός μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως», μην έχοντας κατανοήσει το νόημα αυτού του λόγου, επιχειρεί εξ αυτού να θέσει όρια στη βασιλεία του Χριστού, ισχυριζόμενος ότι υποδηλώνεται κάποιο όριο και προθεσμία για τη βασιλεία Του μέσω της φράσης «μέχρι τους χρόνους της αποκαταστάσεως».

Γι' αυτό και έλεγαν: «Ποιος μπορεί να τον ακούει;», προβάλλοντας ίσως δικαιολογίες για τον εαυτό τους, επειδή επρόκειτο να αποσκιρτήσουν. Γνωρίζοντας δε ο Ιησούς μέσα του ότι οι μαθητές γογγύζουν γι' αυτό (διότι και αυτό αποτελούσε γνώρισμα της θεότητάς του, το να φέρνει στο φως τα απόκρυφα), λέει έπειτα: «Αυτό σας σκανδαλίζει; Αν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως;». Αυτό έπραξε και στην περίπτωση του Ναθαναήλ, λέγοντας: «Επειδή σου είπα ότι σε είδα κάτω από τη συκιά, πιστεύεις; Θα δεις μεγαλύτερα από αυτά»· αλλά και στην περίπτωση του Νικοδήμου, λέγοντας ότι: «Κανείς δεν έχει αναβεί στον ουρανό, παρά μόνο ο Υιός του ανθρώπου, ο οποίος βρίσκεται στον ουρανό».

Διότι κάποιος τρώει μεν τη σάρκα, όταν βαδίζει την οδό της πρακτικής· επειδή η σάρκα είναι δύσκολη στην κατεργασία, όπως ακριβώς και η πρακτική απαιτεί κόπο. Το δε αίμα το πίνει, σαν κρασί που ευφραίνει την καρδιά, ο θεωρητικός· διότι η θεωρία είναι άκοπη, ή μάλλον είναι ανάπαυση από τους κόπους, και μοιάζει με την πόση, επειδή και η πόση είναι πιο άκοπη από τη βρώση. «Αυτά τα είπε στη συναγωγή διδάσκοντας στην Καπερναούμ. Πολλοί λοιπόν από τους μαθητές του, όταν άκουσαν, είπαν: Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει; Γνωρίζοντας δε ο Ιησούς μέσα του ότι γογγύζουν οι μαθητές του γι' αυτό, τους είπε: Αυτό σας σκανδαλίζει; Εάν λοιπόν βλέπετε τον Υιό του ανθρώπου να ανεβαίνει εκεί όπου ήταν πρωτύτερα;» Για ποιον λόγο δίδασκε στη συναγωγή; Αφενός επειδή ήθελε να ελκύσει το πλήθος, και αφετέρου για να δείξει ότι δεν είναι αντίθετος προς τον νόμο που αναγινώσκεται στις συναγωγές. Γιατί όμως προέβαλε τέτοιους λόγους, αν και δεν επρόκειτο να ωφελήσει κανέναν, αλλά μάλλον να σκανδαλίσει πολλούς; Διότι και οι μαθητές του, αφού άκουσαν, είπαν: «Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει;» Ποιο ήταν λοιπόν το κέρδος από αυτά τα λόγια; Και πάρα πολύ και μεγάλο.

Διότι και ανάμεσα στους μαθητές υπήρχαν μερικοί, οι οποίοι, όταν συγκρίνονταν με το πλήθος, αποκαλούνταν μαθητές του· επειδή παρέμεναν κοντά του περισσότερο χρόνο απ' ό,τι τα πλήθη· όταν όμως συγκρίνονταν με τους αληθινούς του μαθητές, δεν άξιζαν τίποτα, καθώς τον πίστεψαν προσωρινά, και από μια, ας πούμε, ψυχρή θερμότητα. Δες όμως ανοησία. Διότι, ενώ έπρεπε να ρωτήσουν και να μάθουν αυτά που αγνοούσαν, αυτοί απομακρύνονται και δεν αντιλαμβάνονται τίποτα πνευματικά, αλλά τα πάντα σύμφωνα με το φαινόμενο. Επειδή δηλαδή άκουγαν για σάρκα, νόμιζαν ότι τους αναγκάζει να γίνουν σαρκοφάγοι και αιμοβόροι. Εμείς όμως που κατανοούμε πνευματικά, ούτε σαρκοφάγοι είμαστε, και μάλλον αγιαζόμαστε μέσω αυτής της τροφής. Θέλοντας δε να τους δείξει ότι, ως Θεό, τίποτα από όσα έχουν στις καρδιές τους δεν του διαφεύγει, λέει: «Αυτό σας σκανδαλίζει;» Εάν λοιπόν δείτε εμένα, που φαίνομαι Υιός του ανθρώπου, να ανεβαίνω στον ουρανό, όπου βρισκόμουν πρωτύτερα ως Θεός; Διότι ο ίδιος αναβαίνει ως άνθρωπος εκεί όπου βρισκόταν προηγουμένως ως Θεός. Και αυτό το είπε για να τους αποτρέψει από το να νομίζουν ότι είναι γιος του Ιωσήφ.