Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:67

Και ενώ οι άλλες αιρέσεις, όταν ελέγχονται με τις αποδείξεις από την ίδια την αλήθεια, σιωπούν χωρίς να κάνουν τίποτε άλλο παρά να ντρέπονται για τους ελέγχους, η νέα όμως και μυσαρή αίρεση αυτών, όταν ανατραπεί με τα επιχειρήματα, όταν ντροπιασμένη από την ίδια την αλήθεια καταπέσει, τότε, όσους δεν μπόρεσε να πείσει με τα λόγια, επιχειρεί να τους σύρει με τη βία, με χτυπήματα και με φυλακίσεις, αποκαλύπτοντας τον εαυτό της και με αυτόν τον τρόπο, ότι είναι οτιδήποτε άλλο παρά θεοσεβής. Διότι ίδιον της θεοσέβειας είναι το να μην εξαναγκάζει, αλλά να πείθει, όπως έχουμε πει. Άλλωστε και ο ίδιος ο Κύριος, χωρίς να ασκεί βία, αλλά αφήνοντάς το στην ελεύθερη βούληση, έλεγε προς όλους μεν: «όποιος θέλει ας έρθει οπίσω μου», και προς τους μαθητές: «μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;». Αυτή η αίρεση είναι εντελώς ξένη προς τη θεοσέβεια. Τι έπρεπε αυτή να κάνει παρά τα αντίθετα από τον Σωτήρα, εφόσον έχει αναγορεύσει ως χριστομάχο ηγεμόνα της ασέβειας τον Κωνστάντιο σαν να είναι ο ίδιος ο αντίχριστος; Διότι αυτός, εξαιτίας της αίρεσης, έσπευσε πρώτα να μιμηθεί τον Σαούλ στην ωμότητα. Εκείνος δηλαδή, επειδή οι ιερείς έδωσαν τρόφιμα στον Δαβίδ, διέταξε και θανατώθηκαν όλοι, οι οποίοι ανέρχονταν στον αριθμό των τριακοσίων πέντε, αυτός όμως, επειδή όλοι αποφεύγουν την αίρεση, και η υγιής πίστη στον Κύριο έχει ομολογηθεί, εξοντώνει ολόκληρη σύνοδο τριακοσίων επισκόπων.

Και μη αντέχοντας τον λόγο του, γύρισαν πίσω. Λέγει στους δώδεκα: «Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;» Τότε λέγει ο Πέτρος: «Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής, σε ποιον θα πάμε;» Κατά την εορτή της Σκηνοπηγίας, οι αδελφοί του τον προτρέπουν να ανεβεί στο ιερό. Εκείνος όμως ανέβηκε αργότερα, και οι Ιουδαίοι τον αναζητούσαν και αγανακτούσαν, επειδή θεράπευσε τυφλό την ημέρα του Σαββάτου.

Αμήν, αμήν σας λέω: εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Και μετά από λίγα: Εξαιτίας αυτού, πολλοί από τους μαθητές του γύρισαν πίσω και δεν τον ακολουθούσαν πλέον. Είπε, λοιπόν, ο Ιησούς στους δώδεκα: Μήπως θέλετε και εσείς να φύγετε; ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Διότι είμαστε ευωδία Χριστού για τον Θεό, ανάμεσα σε αυτούς που σώζονται και σε αυτούς που χάνονται, στους μεν οσμή θανάτου που οδηγεί στον θάνατο, στους δε οσμή ζωής που οδηγεί στη ζωή. Και ποιος είναι ικανός για αυτά;

Τα λόγια μου είναι πνεύμα και είναι ζωή. Αλλά υπάρχουν μερικοί από εσάς που δεν πιστεύουν. Διότι ο Ιησούς γνώριζε εξ αρχής ποιοι είναι αυτοί που πιστεύουν, και ποιος είναι εκείνος που πρόκειται να τον παραδώσει. Και έλεγε: Γι' αυτό σας έχω πει ότι κανείς δεν μπορεί να έρθει σε εμένα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον Πατέρα μου. Εξαιτίας αυτού, πολλοί από τους μαθητές του έκαναν πίσω και δεν συμπορεύονταν πλέον μαζί του. Είπε, λοιπόν, ο Ιησούς στους δώδεκα: Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς; Του αποκρίθηκε ο Σίμων Πέτρος: Κύριε, σε ποιον να πάμε; Έχεις λόγια αιώνιας ζωής, και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού.» Και προς το τέλος των Ευαγγελίων έχει γραφεί: «Λαμβάνοντας, λοιπόν, ο Ιησούς άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε και τον έδινε στους μαθητές, και είπε: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο θραύεται για εσάς. Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου.»

Σκάνδαλο, λοιπόν, είναι, όπως εγώ συμπεραίνω καθοδηγούμενος από τις Γραφές, καθετί που είτε οδηγεί σε κάποια αποστασία από την αλήθεια της ευσέβειας, είτε προκαλεί την πρόσκληση σε πλάνη, είτε οικοδομεί την ασέβεια, ή, γενικά, καθετί που εμποδίζει την υπακοή στην εντολή του Θεού μέχρι και τον ίδιο τον θάνατο. Εάν, λοιπόν, αυτό καθαυτό το λεγόμενο ή το πραττόμενο είναι αγαθό ως προς τη φύση του, αλλά η πνευματική ασθένεια εκείνου που κάνει χρήση του έργου ή του λόγου του προκαλέσει βλάβη κατά τη χρήση του, τότε εκείνος που είπε ή έπραξε το αγαθό για την οικοδομή της πίστεως είναι καθαρός από το κρίμα αυτών που σκανδαλίζονται, όπως ακριβώς ο Κύριος, ο οποίος αφού είπε: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο εκείνο που εισέρχεται στο στόμα, αλλά εκείνο που εκπορεύεται από το στόμα, αυτό μολύνει τον άνθρωπο»· και προς αυτούς που σκανδαλίστηκαν συμπλήρωσε: «Κάθε φυτεία την οποία δεν φύτεψε ο ουράνιος Πατέρας μου, θα ξεριζωθεί»· και αφού είπε ότι «Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, έχει ζωή αιώνια»· και μετά από λίγο: «Κανείς δεν μπορεί να έλθει προς εμένα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον Πατέρα μου»· οπότε κάποιοι χρησιμοποίησαν αυτά τα λόγια προς απώλειά τους, καθώς είναι γραμμένο: «Και πολλοί από τους μαθητές, όταν άκουσαν τον λόγο αυτόν, στράφηκαν προς τα πίσω και δεν συμπορεύονταν πλέον μαζί του. Είπε λοιπόν ο Ιησούς στους δώδεκα: Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς; Αποκρίθηκε τότε ο Σίμων Πέτρος: Κύριε, προς ποιον θα πάμε;»

Ο Θεός τούς προστάζει να παλινδρομήσουν και να βαδίσουν πάλι προς τα πίσω· διότι λέει στον Μωυσή: «Αύριο να σηκωθείτε και να στραφείτε προς την οδό της Ερυθράς Θάλασσας». Επειδή δηλαδή δεν θέλησαν να εισέλθουν στη γη στην οποία κλήθηκαν, στέλνονται πίσω και αναγκάζονται να διανύσουν ξανά τον ίδιο δρόμο. Διότι δεν θέλησαν να ακολουθήσουν τα λόγια του Ιησού ούτε, ακούγοντας ότι η γη είναι αγαθή, τίμησαν τον σύμβουλό τους με τη συγκατάθεσή τους. Ό,τι λοιπόν έπαθαν εκείνοι τότε, αυτό παθαίνουν και τούτοι τώρα. Διότι, ενώ διδάσκονται την οδό της αιώνιας ζωής και προτρέπονται να εισέλθουν στη βασιλεία των ουρανών, με την απείθειά τους υβρίζουν· γι' αυτό δικαίως πήγαν προς τα πίσω, και ζημιώνονται, εξαιτίας της δικής τους κακοτροπίας, χάνοντας τη δυνατότητα να συνοδοιπορούν πλέον με Εκείνον που τους οδηγεί στη σωτηρία. «Είπε λοιπόν στους δώδεκα ο Ιησούς: Μήπως θέλετε κι εσείς να φύγετε;» Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν προτρέπει τους αγίους αποστόλους σε αποστασία, ούτε τους παρουσιάζει ως ελεύθερη και ακατηγόρητη την άδεια για κάτι τέτοιο, αλλά ούτε τους επιτρέπει να απομακρυνθούν επιπόλαια, σαν να μην επρόκειτο να υποστούν καμία βλάβη από αυτό. Αντιθέτως, τους απειλεί με διακριτικό τρόπο ότι, αν δεν αποδειχθούν ανώτεροι από την αμάθεια των Ιουδαίων, θα σταλούν και αυτοί προς τα πίσω και δεν θα βαδίζουν πλέον μαζί Του, αλλά θα οδηγηθούν στην απώλεια.

«Δες λοιπόν την αγαθότητα και την αυστηρότητα του Θεού», όπως λέει ο Παύλος· αυστηρότητα μεν σε εκείνους που απείθησαν, αγαθότητα δε πάλι σε εκείνους που πρόκειται να τον επιγνώσουν, εάν παραμείνουν στην αγαθότητα, όπως κάπου πάλι ισχυρίστηκε ο Παύλος· επειδή αλλιώς και αυτοί θα αποκοπούν· διότι αυτός που δεν λυπήθηκε τους φυσικούς κλάδους, δεν θα λυπηθεί ούτε τους εμβολιασμένους. Ας το γνωρίζει λοιπόν και ας παραδειγματίζεται μέσα από αυτά εκείνος που χωλαίνει από ανοησία γύρω από την πίστη, ότι, αν δεν θελήσει να εγκαταλείψει αυτή την ασθένεια, θα βαδίσει προς τα πίσω, και μη έχοντας πλέον καθοδηγητή προς την αιώνια ζωή, θα κατέβει σκυθρωπός στον άδη και θα θρηνήσει για την κακή του απόφαση. «Διότι εκεί», λέει, «θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων». Είναι επίσης πιθανό να μας υποδηλώνεται και κάτι άλλο ωφέλιμο, με το να πει ο Ιησούς στους μαθητές του: «Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;». Δηλαδή, για να μη θεωρηθεί ότι και αυτοί παρασύρονται από τις ιουδαϊκές αμάθειες και γλιστρούν στην πτώση μαζί με όσους απείθησαν, ή ότι κατακρίνουν τον ίδιο μαζί με εκείνους, θεωρώντας ότι διδάσκει σκληρά πράγματα και επιχειρεί να μυσταγωγήσει τους ακροατές σε αδύνατα, τους ρωτούσε σκόπιμα αν ήταν επιθυμία τους να απομακρυνθούν μαζί με εκείνους, ώστε μέσω αυτού να τους καλέσει σε ομολογία της ορθής και ακέραιης πίστης, πράγμα που βέβαια και έγινε.

«Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας και μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας. Διότι ο ζυγός μου είναι αγαθός και το φορτίο μου ελαφρύ». Κάποιοι όμως θεωρούσαν δυσβάσταχτες με διαφορετικό τρόπο τις πορείες του, μέσω των οποίων μπορούσε κανείς να διαβεί εύκολα στην αιώνια ζωή. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός διασαφήνιζε ποια ακριβώς είναι η δύναμη της μυστικής ευλογίας, λέγοντας: «Αμήν, αμήν σας λέω, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του Ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας». Εκείνοι όμως, ακούγοντας αυτούς τους τόσο σεπτούς λόγους, παραλογίζονταν και έλεγαν: «Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει; Πώς μπορεί αυτός να μας δώσει να φάμε τη σάρκα του;» Και ο Ευαγγελιστής το επιμαρτύρησε, λέγοντας ότι: «Εξαιτίας αυτού, πολλοί από τους μαθητές του γύρισαν πίσω, και δεν περπατούσαν πλέον μαζί του». Τότε ο Χριστός πρόσθεσε και στους ίδιους τους μαθητές, για την περίπτωση που θα επέλεγαν και αυτοί να τον εγκαταλείψουν, λέγοντας: «Μήπως θέλετε κι εσείς να φύγετε;» Απάντησε όμως ο θεσπέσιος Πέτρος, ανακράζοντας: «Κύριε, σε ποιον να πάμε; Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής». Διότι αυτοί δεν εξέλαβαν τις πορείες του ως κόπο, αλλά ο λόγος ήταν γι' αυτούς γλυκύς και αληθινά άξιος να ακουστεί. Και αναφέρει ότι οι πορείες αυτές είναι αιώνιες.

Βλέποντάς τον να το πράττει αυτό, πολλοί θεώρησαν ότι το έκανε επειδή επιθυμούσε την εξουσία. Εκείνος όμως δεν έδωσε σημασία σε αυτούς που είχαν αυτή τη γνώμη· ωστόσο δεν παρέτεινε το πράγμα για πολύ χρόνο, αλλά αμέσως σταμάτησε. Τι λοιπόν; Εκείνος είναι ο αίτιος του σκανδάλου; Εγώ τουλάχιστον δεν το νομίζω. Διότι, αν το έπραττε αυτό χωρίς να υπάρχει αιτία, δικαιολογημένα θα του απέδιδαν την ευθύνη, όπως επίσης και αν το παρέτεινε. Όταν δηλαδή πρόκειται να εμποδιστεί κάτι από όσα είναι αρεστά στον Θεό εξαιτίας του σκανδαλισμού κάποιου άλλου, πρέπει κανείς να το παραβλέπει· πρέπει δε να μεριμνά, όταν δεν αναγκαζόμαστε εξαιτίας εκείνου να προσκρούσουμε στο θέλημα του Θεού. Διότι, πες μου, αν, ενώ εμείς μιλάμε και επικρίνουμε αυτούς που μεθούν, κάποιος σκανδαλίζεται, θα πρέπει εγώ να σταματήσω να μιλάω; Άκουσε τον Χριστό που λέει: «Μήπως θέλετε και εσείς να φύγετε;». Επομένως, δεν πρέπει ούτε να περιφρονούμε, ούτε όμως και να υποχωρούμε υπερβολικά μπροστά στην αδυναμία των πολλών. Ή μήπως δεν βλέπουμε και τους ιατρούς να πράττουν το ίδιο, και, όταν μεν είναι εφικτό, να συγκαταβαίνουν στους ασθενείς, όταν όμως αυτή η συγκατάβαση τους προκαλεί βλάβη, να μην τους λυπούνται πλέον; Παντού είναι καλό να τιμάται το μέτρο.

Ιδού, σας προειδοποιώ: δεν σας συμβουλεύω πλέον, αλλά σας προστάζω και σας παραγγέλλω. Όποιος θέλει ας ακούσει, και όποιος δεν θέλει ας παρακούσει. Διότι, αν επιμένετε να κάνετε αυτά τα πράγματα, δεν θα σας ανεχθώ ούτε θα σας δεχθώ ούτε θα σας επιτρέψω να περάσετε αυτά τα κατώφλια. Διότι, τι να το κάνω το πλήθος των αρρώστων; Και τι ωφελεί αν, ενώ σας καθοδηγώ, δεν σας εμποδίζω από τα περιττά; Αν και ο Παύλος απαγόρευσε και τον χρυσό και τα μαργαριτάρια. Γινόμαστε περίγελος στους ειδωλολάτρες, και τα δικά μας φαντάζουν σαν παραμύθι. Και στους άνδρες δίνω αυτές τις συμβουλές: έρχεσαι στο διδασκαλείο για να εκπαιδευτείς στην πνευματική φιλοσοφία; Απέβαλε εκείνη την αλαζονεία. Αυτό το συμβουλεύω και στους άνδρες και στις γυναίκες· και αν κάποιος πράξει διαφορετικά, στο εξής δεν πρόκειται να τον ανεχθώ. Δώδεκα ήταν οι μαθητές, και άκουσε τι τους λέει ο Χριστός: «Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;». Διότι, αν συνεχώς κολακεύουμε, πότε θα σας ανακτήσουμε; Πότε θα σας ωφελήσουμε; Αλλά υπάρχουν, λέει κάποιος, άλλες αιρέσεις, και θα προσχωρήσουν σε αυτές. Ανόητος είναι αυτός ο λόγος: καλύτερα ένας που κάνει το θέλημα του Κυρίου, παρά μύριοι παράνομοι.

γʹ. Όταν δε ακούσεις ότι «έδωσε», μην νομίσεις ότι πρόκειται απλώς για τυχαία κλήρωση, αλλά να πιστεύεις εκείνο, ότι αυτός που κατέστησε τον εαυτό του άξιο να λάβει, αυτός και έλαβε. Εξαιτίας αυτού πολλοί από τους μαθητές του έφυγαν προς τα πίσω, και δεν περπατούσαν πλέον μαζί του. Πολύ ορθά και ο Ευαγγελιστής δεν είπε, «αναχώρησαν», αλλά, «Έφυγαν προς τα πίσω», δηλώνοντας ότι ανακόπηκαν από την πρόοδο στην αρετή, και ότι έχασαν την πίστη που είχαν παλαιότερα, αποσχίζοντας τους εαυτούς τους. Αλλά οι δώδεκα δεν το έπαθαν αυτό. Γι’ αυτό και τους λέει: «Μήπως θέλετε κι εσείς να φύγετε;», δείχνοντας και πάλι ότι δεν έχει ανάγκη την υπηρεσία και την περιποίησή τους, ούτε τους περιέφερε γι' αυτόν τον λόγο κάνοντας επίδειξη. Διότι πώς (θα συνέβαινε αυτό από) εκείνον που έλεγε αυτά τα λόγια ακόμη και σε αυτούς; Γιατί λοιπόν δεν τους επαίνεσε; Γιατί δεν τους θαύμασε; Αφενός μεν διατηρώντας το πρέπον αξίωμα του διδασκάλου, αφετέρου δε δείχνοντας ότι με αυτόν τον τρόπο έπρεπε μάλλον να ελκύονται. Διότι, αν μεν τους επαινούσε, νομίζοντας εκείνοι ότι του κάνουν χάρη, ίσως να πάθαιναν κάτι ανθρώπινο· ενώ με το να δείχνει ότι δεν είχε ανάγκη την ακολουθία τους, τους συγκρατούσε περισσότερο. Και πρόσεξε με πόση σύνεση το είπε αυτό. Διότι δεν είπε, «Φύγετε»· επειδή αυτό θα ήταν λόγος κάποιου που τους απωθεί· αλλά ρωτά λέγοντας: «Μήπως θέλετε κι εσείς να φύγετε;» Πράγμα που χαρακτήριζε αυτόν που αφαιρεί κάθε βία και καταναγκασμό, και δεν θέλει να παραμένουν προσκολλημένοι κοντά του από κάποια συστολή, αλλά με συναίσθηση ευγνωμοσύνης.

Έπειτα, σε άλλη περίσταση, λέγοντας προς όλους τους μαθητές: «Μήπως θέλετε και εσείς να φύγετε;», του λέει ο Πέτρος: «Κύριε, έχεις λόγια αιώνιας ζωής, και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού· και σε ποιον θα πάμε;»

Εκείνος που αποβλέπει στο συμφέρον αυτών που τον ακούν, ακόμη κι αν επαινεί τον εαυτό του, όχι μόνο δεν είναι άξιος κατηγορίας, αλλά αξίζει και να στεφανωθεί· αν όμως σιωπά, τότε είναι άξιος κατηγορίας. Επειδή και ο Δαβίδ, αν είχε σιωπήσει μπροστά στον Γολιάθ, δεν θα τον άφηναν να βγει στο πεδίο της μάχης, ούτε να στήσει εκείνο το λαμπρό τρόπαιο. Γι' αυτόν τον λόγο σας έχω ήδη μιλήσει πολλές φορές, και τώρα σας προειδοποιώ, όχι πλέον συμβουλεύοντας, αλλά διατάζοντας και παραγγέλλοντας: όποιος θέλει ας ακούσει, και όποιος δεν θέλει ας απειθήσει· διότι εάν επιμείνετε στα κακά που διαπράττετε, δεν θα το ανεχθώ, ούτε θα σας δεχθώ, ούτε θα σας επιτρέψω να πατήσετε σε αυτά εδώ τα κατώφλια. Τι να το κάνω άλλωστε το πλήθος των ασθενούντων; Δώδεκα ήταν οι μαθητές, και άκουσε τι λέει ο Χριστός προς αυτούς: «Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;» Διότι, εάν σας κολακεύουμε διαρκώς, πότε θα σας επαναφέρουμε στον σωστό δρόμο και πότε θα σας ωφελήσουμε; Αλλά, λέει κάποιος, υπάρχουν πολλές αιρέσεις και οι άνθρωποι μεταπηδούν σε αυτές. Ψυχρή δικαιολογία είναι αυτή: καλύτερος είναι ένας που κάνει το θέλημα του Κυρίου, παρά μυριάδες παράνομοι. Εξάλλου, πες μου, και εσύ τι προτιμάς; Να έχεις μυριάδες δραπέτες και κλέφτες υπηρέτες, ή έναν αφοσιωμένο;

Στον στρατηγό Θεόδοτο. Η λύπη και η χαρά του πραγματικού φίλου είναι φυσικό να μεταδίδονται σε εκείνον που τον αγαπά, εφόσον θεωρείται ότι υπάρχει μία σχέση και στους δύο σύμφωνα με τον κανόνα της αμοιβαίας αναφοράς. Επειδή, λοιπόν, η λύπη του πολυαγαπημένου μας κυρίου σχετικά με την ετερόδοξη κοινωνία μάς αναγγέλθηκε τώρα από την κυρία, την ευλαβέστατη ηγουμένη, πράγματι άγγιξε και εμάς τους ταπεινούς αυτό το πάθος και μας προκάλεσε πόνο στην καρδιά, αναλογιζόμενοι το δυσάρεστο αυτό συναπάντημα. Ω, τι συμφορά! Ποια είναι αυτή η ακούσια απαγωγή; Και ποια η αναγκαστική συμμετοχή, η οποία απειλεί με σωματικό κίνδυνο σε περίπτωση που δεν επιλέξει κάποιος να μεταλάβει τον ετερόδοξο άρτο; Εκούσια θυσιάστηκε, ω χριστιανικότατε νου, το σώμα και το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Διότι λέει ο μέγας απόστολος για Αυτόν: «ο οποίος, αν και υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό του, παίρνοντας μορφή δούλου και γινόμενος όμοιος με τους ανθρώπους. Και καθώς βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος, ταπείνωσε τον εαυτό του, γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού». Επειδή, λοιπόν, θυσιάζεται εκούσια και προσφέρεται εκούσια, δίνεται σε αυτούς που θέλουν, αλλά όχι σε αυτούς που δεν θέλουν. Διότι και ο ίδιος ο Κύριος στα Ευαγγέλια λέει προς τους αποστόλους: «Μήπως θέλετε κι εσείς να φύγετε;» εξαιτίας εκείνων που είχαν ήδη αποχωρήσει από κοντά Του, οι οποίοι φαίνονταν ότι επιθυμούσαν να είναι μαθητές Του. Και η απόκριση από τον μέγα Πέτρο ήταν η εξής: «Προς ποιον να πάμε;»

«Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;» Πολλές φορές έχουμε πει ότι, όταν ακούσεις πως ο Πατέρας δίνει την πίστη στον Υιό, μην νομίσεις ότι ο Πατέρας ευεργετεί άλλους μεροληπτικά, ενώ άλλους όχι· διότι αυτό είναι χαρακτηριστικό εκείνου που αδικεί. Αντιθέτως, να θεωρείς ότι ο Πατέρας ευεργετεί εκείνους και προσφέρει τη δωρεά της πίστεως σε όσους συνεργεί η δική τους προαίρεση. Διότι όποιος δεν έχει ως συνεργό του την προαίρεσή του, δεν ωφελείται ούτε όταν προσλαμβάνεται από τον Θεό. Να τι εννοώ:

Ο Θεός δίνει σε όλους, αλλά άλλοι μεν τα λαμβάνουν, και χρησιμοποιούν σωστά αυτό που τους δόθηκε, και διαφυλάσσοντάς το, φανερώνουν τη δωρεά του Θεού. Άλλοι δε τα λαμβάνουν μεν, αλλά επειδή χάνουν αυτά που τους δόθηκαν, φαίνονται σαν να μην έλαβαν τίποτα. Όταν λοιπόν λέει ο ευαγγελιστής ότι, αν δεν έχει δοθεί σε κάποιον από τον Πατέρα, δεν μπορεί να έλθει προς τον Υιό, εννοεί τούτο: ότι εκείνος έρχεται προς τον Υιό, στον οποίο θα το δώσει ο Πατέρας, δηλαδή από τον οποίο θα διαφυλαχθεί η δωρεά που του έγινε από τον Θεό. «Πολλοί λοιπόν από τους μαθητές αποσύρθηκαν προς τα πίσω»· δηλαδή, αφού αποκόπηκαν από τον Διδάσκαλο, δεν προχώρησαν προς την προκοπή, αλλά προς τα πίσω, δηλαδή προς την απιστία. Διότι πράγματι, εκείνος που αποκόπτει τον εαυτό του από τον Χριστό, πορεύεται προς τα πίσω· ενώ εκείνος που, κατά τον Παύλο, προσκολλάται στον Κύριο, επεκτείνεται πάντοτε προς τα εμπρός. Εκείνος δε, δείχνοντας ότι δεν έχει ανάγκη από κανέναν, ούτε από τη διακονία ή την περιποίηση των ίδιων, τους λέει: «Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;» Γιατί όμως δεν επαίνεσε τους δώδεκα, επειδή δεν παρασύρθηκαν μαζί με τους άλλους; Αφενός μεν για να διατηρήσει το αξίωμα που αρμόζει στον διδάσκαλο, αφετέρου δε για να δείξει και σε εμάς ότι με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατόν να ελκύσει κάποιον περισσότερο. Διότι, αν τους είχε επαινέσει, ίσως να πάθαιναν κάτι το ανθρώπινο και να αλαζονεύονταν, νομίζοντας ότι του κάνουν χάρη με το να τον ακολουθούν.