Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:68

Και μη αντέχοντας τον λόγο του, γύρισαν πίσω. Λέγει στους δώδεκα: «Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς;» Τότε λέγει ο Πέτρος: «Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής, σε ποιον θα πάμε;» Κατά την εορτή της Σκηνοπηγίας, οι αδελφοί του τον προτρέπουν να ανεβεί στο ιερό. Εκείνος όμως ανέβηκε αργότερα, και οι Ιουδαίοι τον αναζητούσαν και αγανακτούσαν, επειδή θεράπευσε τυφλό την ημέρα του Σαββάτου.

Διότι, όταν ήμασταν στη σάρκα, τα πάθη των αμαρτιών, τα οποία διεγείρονταν δια του νόμου, ενεργούσαν στα μέλη μας, ώστε να φέρουν καρπό για τον θάνατο· τώρα όμως απαλλαχθήκαμε από τον νόμο, έχοντας πεθάνει ως προς εκείνο που μας κρατούσε δεσμευμένους, ώστε να υπηρετούμε με τη νέα ζωή του πνεύματος και όχι με την παλαιότητα του γράμματος. Διότι «το γράμμα», δηλαδή ο νόμος, «σκοτώνει· ενώ το πνεύμα», δηλαδή ο λόγος του Κυρίου, «ζωοποιεί». Όπως λέει και ο ίδιος: «Η σάρκα δεν ωφελεί σε τίποτα· το πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί. Τα λόγια μου είναι πνεύμα και είναι ζωή». Αυτό μαρτυρεί και ο εκλεκτός μεταξύ των αποστόλων, λέγοντας: «Προς ποιον να πάμε; Εσύ έχεις λόγια αιώνιας ζωής. Και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Φυλάσσοντας λοιπόν αυτό το πράγμα με πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας και με ιδιαίτερη επιμέλεια, μπορούμε να αποφύγουμε εκείνο το φοβερό κρίμα, το οποίο γράφτηκε προφητικά από τον Μωυσή με τη μορφή απειλής: Προφήτη θα αναστήσει για εσάς Κύριος ο Θεός σας σαν εμένα. Αυτόν θα ακούτε σε όλα όσα σας παραγγείλει.

Τα λόγια μου είναι πνεύμα και είναι ζωή. Αλλά υπάρχουν μερικοί από εσάς που δεν πιστεύουν. Διότι ο Ιησούς γνώριζε εξ αρχής ποιοι είναι αυτοί που πιστεύουν, και ποιος είναι εκείνος που πρόκειται να τον παραδώσει. Και έλεγε: Γι' αυτό σας έχω πει ότι κανείς δεν μπορεί να έρθει σε εμένα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον Πατέρα μου. Εξαιτίας αυτού, πολλοί από τους μαθητές του έκαναν πίσω και δεν συμπορεύονταν πλέον μαζί του. Είπε, λοιπόν, ο Ιησούς στους δώδεκα: Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς; Του αποκρίθηκε ο Σίμων Πέτρος: Κύριε, σε ποιον να πάμε; Έχεις λόγια αιώνιας ζωής, και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού.» Και προς το τέλος των Ευαγγελίων έχει γραφεί: «Λαμβάνοντας, λοιπόν, ο Ιησούς άρτο, και αφού ευχαρίστησε, τον έκοψε και τον έδινε στους μαθητές, και είπε: Λάβετε, φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου, το οποίο θραύεται για εσάς. Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου.»

Σκάνδαλο, λοιπόν, είναι, όπως εγώ συμπεραίνω καθοδηγούμενος από τις Γραφές, καθετί που είτε οδηγεί σε κάποια αποστασία από την αλήθεια της ευσέβειας, είτε προκαλεί την πρόσκληση σε πλάνη, είτε οικοδομεί την ασέβεια, ή, γενικά, καθετί που εμποδίζει την υπακοή στην εντολή του Θεού μέχρι και τον ίδιο τον θάνατο. Εάν, λοιπόν, αυτό καθαυτό το λεγόμενο ή το πραττόμενο είναι αγαθό ως προς τη φύση του, αλλά η πνευματική ασθένεια εκείνου που κάνει χρήση του έργου ή του λόγου του προκαλέσει βλάβη κατά τη χρήση του, τότε εκείνος που είπε ή έπραξε το αγαθό για την οικοδομή της πίστεως είναι καθαρός από το κρίμα αυτών που σκανδαλίζονται, όπως ακριβώς ο Κύριος, ο οποίος αφού είπε: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο εκείνο που εισέρχεται στο στόμα, αλλά εκείνο που εκπορεύεται από το στόμα, αυτό μολύνει τον άνθρωπο»· και προς αυτούς που σκανδαλίστηκαν συμπλήρωσε: «Κάθε φυτεία την οποία δεν φύτεψε ο ουράνιος Πατέρας μου, θα ξεριζωθεί»· και αφού είπε ότι «Εκείνος που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου, έχει ζωή αιώνια»· και μετά από λίγο: «Κανείς δεν μπορεί να έλθει προς εμένα, εάν δεν του έχει δοθεί από τον Πατέρα μου»· οπότε κάποιοι χρησιμοποίησαν αυτά τα λόγια προς απώλειά τους, καθώς είναι γραμμένο: «Και πολλοί από τους μαθητές, όταν άκουσαν τον λόγο αυτόν, στράφηκαν προς τα πίσω και δεν συμπορεύονταν πλέον μαζί του. Είπε λοιπόν ο Ιησούς στους δώδεκα: Μήπως θέλετε να φύγετε και εσείς; Αποκρίθηκε τότε ο Σίμων Πέτρος: Κύριε, προς ποιον θα πάμε;»

«Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής, και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζωντανού Θεού». Διότι εκείνα που όσοι έχουν υγιή πίστη τα χρησιμοποίησαν για την οικοδομή της πίστεως και για την απόκτηση της αιώνιας σωτηρίας, αυτά τα ίδια, όσοι ασθενούν στη γνώση ή στην πίστη, εξαιτίας της δικής τους κακίας, τα χρησιμοποίησαν ως αφορμή απώλειας, σύμφωνα με αυτό που έχει γραφτεί για τον Κύριο: «Αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών»· όχι εξαιτίας κάποιας δικής του εσωτερικής αντίφασης, αλλά εξαιτίας της αντίθετης προαίρεσης εκείνων που τα χρησιμοποιούν, όπως ακριβώς λέει και ο Απόστολος: «Σε άλλους μεν είναι οσμή ζωής προς ζωή, σε άλλους δε οσμή θανάτου προς θάνατο». Εάν όμως αυτό που γίνεται ή λέγεται είναι από τη φύση του κακό, αυτός που το έπραξε ή το είπε φέρει το κρίμα και για τη δική του αμαρτία και για το σκάνδαλο, έστω και αν δεν σκανδαλιστεί εκείνος για τον οποίο προκαλείται το σκάνδαλο, όπως μαθαίνουμε στην περίπτωση του Πέτρου, προς τον οποίο λέει ο Κύριος, όταν εμποδίστηκε από αυτόν στο να εκπληρώσει την οικονομία της μέχρι θανάτου υπακοής: «Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά, μου είσαι σκάνδαλο».

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΒΙΒΛΙΟ α. Ότι ο Υιός δεν είναι σε τίποτα κατώτερος από τον Θεό και Πατέρα, επειδή προέρχεται από αυτόν κατά φύση, έστω κι αν λέγεται από κάποιους ότι υποτάσσεται, με αφορμή το ρητό: «Διότι έχω κατέβει από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Και σε αυτό ακριβώς υπάρχει και ένας εξαιρετικά ωφέλιμος λόγος για τον τίμιο σταυρό του Χριστού. β. Ότι το άγιο σώμα του Χριστού είναι ζωοποιό, με αφορμή το ρητό: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής», και τα επόμενα, στα οποία μιλά για το δικό του σώμα σαν να πρόκειται για άρτο. γ. Ότι ο Υιός δεν συμμετέχει σε ζωή που προέρχεται από άλλον, αλλά μάλλον είναι κατά φύση ζωή, ως γεννημένος κατά φύση από τη ζωή του Θεού και Πατέρα, με αφορμή το ρητό: «Καθώς με απέστειλε ο ζωντανός Πατέρας και εγώ ζω μέσω του Πατέρα, έτσι και εκείνος που με τρώει θα ζήσει μέσω εμού». δ. Ότι η αγία σκηνή που προηγούνταν του λαού στην έρημο ήταν τύπος του Χριστού, και η κιβωτός που βρισκόταν μέσα σε αυτήν, καθώς και η λυχνία και τα θυσιαστήρια, τόσο του θυμιάματος όσο και των ολοκαυτωμάτων, σήμαιναν τον ίδιο τον Χριστό· με αφορμή το ρητό: «Πού να πάμε; Έχεις λόγια αιώνιας ζωής». ε. Περί της εορτής της Σκηνοπηγίας, ότι δηλώνει την αποκατάσταση της ελπίδας που οφείλεται στους αγίους και την ανάσταση από τους νεκρούς· με αφορμή το ρητό: «Ήταν δε κοντά η εορτή των Ιουδαίων, η Σκηνοπηγία».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ'. Ότι η αγία σκηνή που προηγούνταν του λαού στην έρημο ήταν τύπος του Χριστού, και ότι η κιβωτός που βρισκόταν μέσα σε αυτήν, καθώς και η λυχνία και τα θυσιαστήρια, τόσο του θυμιάματος όσο και των ολοκαυτωμάτων, σήμαιναν τον ίδιο τον Χριστό. «Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Σίμων Πέτρος: Κύριε, σε ποιον θα πάμε; Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής.» Μέσω ενός, αυτού που υπερείχε, μιλούν όλοι, διατηρώντας τη σύνεση που ταιριάζει απόλυτα στους αγίους, ώστε και σε αυτό να αποτελέσουν πάλι πρότυπο συνετού και αξιοθαύμαστου λογισμού για τους μεταγενέστερους· διότι έπρεπε να μιλούν στον δάσκαλο όχι όλοι αδιακρίτως, προτρέχοντας ορμητικά ο ένας του άλλου, ούτε να αρπάζουν τον λόγο χωρίς να τους αρμόζει, αλλά μάλλον να σπεύδουν σοφά να τον παραχωρούν σε εκείνους που υπερείχαν τόσο σε κρίση όσο και σε ιεραρχία. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Οι προφήτες, ας μιλούν δύο ή τρεις, και με τη σειρά.» Διότι δεν αποφαινόταν ότι, επειδή είχαν τιμηθεί με τη χάρη της προφητείας, έπρεπε γι' αυτό να μιλούν άτακτα· αντίθετα, ακριβώς επειδή ήταν άγιοι, τους έδινε την εντολή να απευθύνονται στους ακροατές με μεγαλύτερη σύνεση. Επομένως, ήταν έργο αγιοπρεπούς επίγνωσης το να αφήνουν να απαντά εκ μέρους όλων μόνο εκείνος που είχε το προβάδισμα στην ιεραρχία. «Σε ποιον λοιπόν θα πάμε;», λέει, αντί του: Ποιος θα μας μυσταγωγήσει σε παρόμοια πράγματα; Ή, σε ποιον θα προσελθούμε και θα βρούμε το καλύτερο;

«Ρήματα αιώνιας ζωής έχεις»· όχι σκληρά, όπως ισχυρίζονται εκείνοι, αλλά τέτοια που ανάγουν στο πιο εξαίρετο από όλα, δηλαδή σε έναν ατελεύτητο και μακραίωνο βίο, και σε μια ζωή απαλλαγμένη από κάθε φθορά. Είναι λοιπόν βεβαίως απολύτως σαφές σε εμάς και μέσα από αυτά τα λόγια, ότι οφείλουμε να προσηλωνόμαστε σε έναν και μόνο διδάσκαλο, τον Χριστό, και να παραμένουμε κοντά του αδιάλειπτα και απερίσπαστα, και να έχουμε αυτόν ως καθοδηγητή, αφού γνωρίζει καλά να μας οδηγεί προς την απέραντη ζωή. Διότι έτσι ακριβώς θα ανέλθουμε στην ουράνια και θεία αυλή, και εισερχόμενοι στην εκκλησία των πρωτοτόκων, θα εντρυφήσουμε σε αγαθά που ξεπερνούν τον ανθρώπινο νου. Διότι το ότι αποτελεί αγαθό και σωτήριο πράγμα το να θέλουμε να ακολουθούμε μόνο τον Χριστό και να βρισκόμαστε διαρκώς μαζί του, αυτό αναμφίβολα θα μας το επιβεβαιώσει και η ίδια η φύση του πράγματος. Εξίσου όμως θα το πληροφορηθούμε και από τα αρχαιότερα κείμενα των Γραφών.

«Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας και μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας. Διότι ο ζυγός μου είναι αγαθός και το φορτίο μου ελαφρύ». Κάποιοι όμως θεωρούσαν δυσβάσταχτες με διαφορετικό τρόπο τις πορείες του, μέσω των οποίων μπορούσε κανείς να διαβεί εύκολα στην αιώνια ζωή. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός διασαφήνιζε ποια ακριβώς είναι η δύναμη της μυστικής ευλογίας, λέγοντας: «Αμήν, αμήν σας λέω, εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του Ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας». Εκείνοι όμως, ακούγοντας αυτούς τους τόσο σεπτούς λόγους, παραλογίζονταν και έλεγαν: «Σκληρός είναι αυτός ο λόγος· ποιος μπορεί να τον ακούει; Πώς μπορεί αυτός να μας δώσει να φάμε τη σάρκα του;» Και ο Ευαγγελιστής το επιμαρτύρησε, λέγοντας ότι: «Εξαιτίας αυτού, πολλοί από τους μαθητές του γύρισαν πίσω, και δεν περπατούσαν πλέον μαζί του». Τότε ο Χριστός πρόσθεσε και στους ίδιους τους μαθητές, για την περίπτωση που θα επέλεγαν και αυτοί να τον εγκαταλείψουν, λέγοντας: «Μήπως θέλετε κι εσείς να φύγετε;» Απάντησε όμως ο θεσπέσιος Πέτρος, ανακράζοντας: «Κύριε, σε ποιον να πάμε; Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής». Διότι αυτοί δεν εξέλαβαν τις πορείες του ως κόπο, αλλά ο λόγος ήταν γι' αυτούς γλυκύς και αληθινά άξιος να ακουστεί. Και αναφέρει ότι οι πορείες αυτές είναι αιώνιες.

Ποιος δεν θα εκπλησσόταν με την προφητεία, βλέποντας τόσο ξεκάθαρα μέχρι και σήμερα την απιστία προς τον Χριστό εκείνων που προέρχονται από την περιτομή; Διότι και στο παρελθόν, ενώ τον έβλεπαν ανάμεσά τους να ενανθρωπεί και να τελεί παράδοξα θαύματα, δεν τον έβλεπαν με τους οφθαλμούς της ψυχής και τα όμματα της διανοίας, ούτε υπήρχε σε αυτούς κάποια όραση νοερής κατανόησης ώστε να αντιληφθούν ποια άραγε ήταν η δύναμη που θαυματουργούσε ανάμεσά τους τόσα και τόσο σπουδαία έργα. Αλλά, αν και είχαν αξιωθεί να δεχθούν στα ίδια τους τα αυτιά «ρήματα αιώνιας ζωής» και άκουγαν τη φωνή της ένθεης σοφίας, δεν άκουγαν με τα αυτιά της διανοίας, με αποτέλεσμα να επιφέρουν οι ίδιοι την προφανή εκπλήρωση της προφητείας. Και μέχρι σήμερα, ενώ βλέπουν να φανερώνεται τόσο ξεκάθαρα η ένθεη δύναμη του Χριστού, διά της οποίας, αφού απομάκρυνε κάθε γένος ανθρώπων από την πατροπαράδοτη δεισιδαιμονία, τους υπέταξε στη δική του θεοσέβεια, με κανέναν τρόπο δεν επιστήνουν τη διάνοιά τους ούτε κατανοούν πώς αυτό που δεν κατορθώθηκε ούτε από τον Μωυσή ούτε από τους προφήτες μετά τον Μωυσή αποκλειστικά γι' αυτούς, δηλαδή το να μην ειδωλολατρούν και να μην παρασύρονται στην πολυθεϊστική πλάνη, αυτό ακριβώς το εδραίωσε σε όλα τα έθνη η ένθεη αρετή του Σωτήρα μας. Εξάλλου, και όταν μελετούν τις προφητικές μαρτυρίες περί αυτού, ακούνε με την ακοή τους αλλά δεν κατανοούν, καθώς η προκείμενη προφητεία εκπληρώνεται έμπρακτα εις βάρος τους μέχρι και σήμερα. 〈Από τον Ζαχαρία〉. «

Τη γλυκιά του φωνή, όμως, την αναγνωρίζουν όσοι δέχθηκαν τη χάρη του Ευαγγελίου, εκείνοι που είπαν: «Ρήματα ζωής αιωνίου έχεις».

Ζωή της ψυχής είναι η ένωση με τον Θεό, όπως ακριβώς και η ένωση του σώματος με την ψυχή. Διότι, όπως η ψυχή θανατώθηκε όταν χωρίστηκε από τον Θεό διά της παραβάσεως της εντολής Του, έτσι και ζωοποιείται όταν ενώνεται πάλι με τον Θεό διά της υπακοής στην εντολή Του. Γι' αυτό αναφέρει ο Κύριος στα Ευαγγέλια ότι «τα λόγια που εγώ λέω είναι πνεύμα και είναι ζωή». Αυτό ακριβώς έχοντας μάθει εκ πείρας και ο Πέτρος, του έλεγε ότι «λόγια ζωής αιωνίου έχεις».

Έως πότε, ακόμη και εδώ μέσα, δεν θα απέχετε από τα λόγια της ματαιότητας, αλλά θα μετατρέπετε τον οίκο της προσευχής σε οίκο εμπορίου ή σε χώρο εμπαθών λόγων; Έναν οίκο στον οποίο και λέγονται και ακούγονται λόγια αιώνιας ζωής, τα μεν από εμάς που ζητούμε από τον Θεό με ακαταίσχυντη ελπίδα την αιώνια ζωή, τα δε από τον Θεό που τη δίνει σε όσους τη ζητούν με όλη τους την ψυχή και τη διάνοια, αλλά όχι σε εκείνους που ούτε καν τη γλώσσα τους, ας πούμε, δεν στρέφουν ολόκληρη προς αυτή την ικεσία;

Βγήκε, λοιπόν, αυτός με αυτόν τον τρόπο «για να σπείρει τον σπόρο του». Ποιος είναι αυτός ο σπόρος; Ο λόγος της διδασκαλίας, τα ρήματα της αιώνιας ζωής, τα προστάγματα της αθανασίας, η υπόσχεση της νέας ζωής, το Ευαγγέλιο της βασιλείας των ουρανών. Και αυτά είναι δικά του· διότι και ο ίδιος λέει για τον εαυτό του, «τα ρήματα που εγώ λαλώ, είναι Πνεύμα και είναι ζωή», και ο Πέτρος του έλεγε, «έχεις ρήματα αιώνιας ζωής». Είναι, λοιπόν, μόνο δικός του ένας τέτοιος σπόρος, και αυτός είναι ο μόνος που τον σπέρνει αδιαλείπτως, μέσω του οποίου αποδεικνύεται ότι αυτός είναι ο επί πάντων Θεός. Διότι κάθε διδάσκαλος και ευαγγελιστής και κήρυκας της ευσέβειας και της σύμφωνης με την ευσέβεια πολιτείας σπέρνει μεν και αυτός τα ρήματα της ζωής, τον λόγο της ευαγγελικής και ουράνιας διδασκαλίας, αλλά, αφού υπηρετήσει το θέλημα του Θεού στη γενεά του, παρέρχεται, ενώ δεν υπήρχε καν προηγουμένως· και ο λόγος της σωτηρίας, τον οποίο σπέρνει διδάσκοντας, δεν είναι δικός του, αλλά του Θεού, ο οποίος και συνεργεί μαζί του και του «δίνει λόγο κατά το άνοιγμα του στόματός του».

Αλλά δεν γνωρίζω πώς οδηγήθηκα σε αυτούς τους λόγους, προτρέποντας ανθρώπους που δεν περιφρονούν ούτε την παρούσα εξουσία και δόξα, να την περιφρονήσουν για τη βασιλεία του Χριστού· αν και εκείνοι οι μεγάλοι και γενναίοι άνδρες έφθασαν ακόμη και σε αυτό το μέτρο της αγάπης. Άκουσε λοιπόν πώς ο Πέτρος φλέγεται από αγάπη γι' αυτόν, προτιμώντας τον και από την ψυχή και από τη ζωή και από τα πάντα· και όταν τον αρνήθηκε, δεν πενθούσε εξαιτίας της κολάσεως, αλλά επειδή αρνήθηκε τον Ποθούμενο, πράγμα που ήταν γι' αυτόν πιο πικρό από κάθε κόλαση. Και όλα αυτά τα επεδείκνυε πριν από τη χάρη του Πνεύματος, και συνεχώς επέμενε λέγοντας: «Πού πηγαίνεις;» και πριν από αυτό, «Σε ποιον να πάμε;» και πάλι, «Θα σε ακολουθήσω όπου κι αν πας». Διότι Αυτός ήταν τα πάντα γι' αυτούς, και ούτε τον ουρανό ούτε τη βασιλεία των ουρανών έβαζαν πάνω από τον Ποθούμενο. «Διότι Εσύ», λέει, «είσαι για μένα όλα εκείνα». Και γιατί απορείς, αν ο Πέτρος είχε τέτοια διάθεση;

Τώρα όμως αναχωρούν. Διότι, αν τον θεωρούσαν προφήτη, όφειλαν να πιστέψουν στα λεγόμενά του. Επομένως, το σκάνδαλο προερχόταν από τη δική τους ανοησία, και όχι από τη δυσκολία κατανόησης των όσων ειπώθηκαν. Εσύ όμως παρατήρησε πώς λίγο-λίγο συνέδεσε τους μαθητές με τον εαυτό του· διότι αυτοί είναι που λένε: «Ρήματα ζωής έχεις· πού θα πάμε;». Εξάλλου, εδώ παρουσιάζει τον εαυτό του να δίνει, και όχι τον Πατέρα, λέγοντας: «Ο άρτος τον οποίο εγώ θα δώσω, είναι η σάρκα μου». Αλλά τα πλήθη δεν αντέδρασαν έτσι, παρά αντίθετα είπαν: «Σκληρός είναι ο λόγος αυτός». Γι' αυτό και αναχωρούν. Αν και η διδασκαλία δεν ήταν καθόλου ξένη, ούτε παράδοξη. Διότι ο Ιωάννης εξαρχής αυτό υπονόησε, όταν τον ονόμασε αμνό.

Επομένως, αυτή δεν ήταν η στάση κάποιου που τους περιφρονούσε, αλλά κάποιου που δεν ήθελε να τους κρατά κοντά του με τη βία και τον καταναγκασμό. Διότι το να παραμένει κανείς κατ' αυτόν τον τρόπο είναι το ίδιο με το να έχει φύγει. Τι λέει λοιπόν ο Πέτρος; «Σε ποιον να πάμε; Λόγια αιώνιας ζωής έχεις. Και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Βλέπεις ότι δεν ήταν τα λόγια εκείνα που σκανδάλιζαν, αλλά η απροσεξία, η ραθυμία και η αγνωμοσύνη των ακροατών;

Διότι, ακόμη και αν δεν το είχε πει, θα είχαν σκανδαλιστεί και δεν θα σταματούσαν, εφόσον απέβλεπαν πάντοτε στη σωματική τροφή και ήταν προσηλωμένοι στη γη. Εξάλλου, και αυτοί τα άκουγαν μαζί με εκείνους· αλλά παρ' όλα αυτά εξέφρασαν τα αντίθετα από εκείνους, λέγοντας: «Προς ποιον να πάμε;». Αυτός ο λόγος είναι δηλωτικός μεγάλης φιλοστοργίας. Διότι αποδεικνύει ότι για αυτούς ο Διδάσκαλος είναι πολυτιμότερος από τα πάντα, και από τους πατέρες, και από τις μητέρες, και από όλα όσα υπάρχουν, και ότι, εάν απομακρυνθούν από αυτόν, δεν υπάρχει πλέον πού να καταφύγουν.

Έπειτα, για να μη φανεί ότι το «Προς ποιον θα πάμε;» το είπε επειδή τάχα δεν υπήρχαν άνθρωποι που θα τους δέχονταν, αμέσως πρόσθεσε: «Ρήματα ζωής αιωνίου έχεις». Διότι οι μεν άλλοι άκουγαν με τρόπο σαρκικό και με ανθρώπινους λογισμούς, ενώ αυτοί άκουγαν με τρόπο πνευματικό, εναποθέτοντας τα πάντα στην πίστη. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Τα ρήματα τα οποία σας έχω πει είναι πνεύμα»· δηλαδή, μην υποθέσεις ότι η διδασκαλία των λόγων μου υποτάσσεται στη φυσική ακολουθία των πραγμάτων και στην αναγκαιότητα των γεγονότων. Τα πνευματικά πράγματα δεν είναι τέτοια· δεν ανέχονται να υποδουλώνονται στους επίγειους νόμους. Αυτό δηλώνει και ο Παύλος, λέγοντας: «Μην πεις στην καρδιά σου, ποιος θα ανέβει στον ουρανό;», δηλαδή για να κατεβάσει τον Χριστό· «ή ποιος θα κατεβεί στην άβυσσο;», δηλαδή για να ανεβάσει τον Χριστό από τους νεκρούς. «Ρήματα ζωής αιωνίου έχεις». Ήδη αυτοί είχαν αποδεχθεί την ανάσταση και ολόκληρη τη μελλοντική ζωή.

Έπειτα, σε άλλη περίσταση, λέγοντας προς όλους τους μαθητές: «Μήπως θέλετε και εσείς να φύγετε;», του λέει ο Πέτρος: «Κύριε, έχεις λόγια αιώνιας ζωής, και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού· και σε ποιον θα πάμε;»

Ωδή ογδόη. Άφλεκτος πυρί. Ρήματα ζωής αιώνιας έχεις, Σωτήρα· προς ποιον θα πορευθώ; Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού, εσύ αξιώνεις με αληθινή και αΐδια δόξα όσους σε δοξάζουν· εσύ χάρισέ μου να προσμένω σταθερά τη δόξα σου και να απολαμβάνω το απόρρητο κάλλος σου.

Στον στρατηγό Θεόδοτο. Η λύπη και η χαρά του πραγματικού φίλου είναι φυσικό να μεταδίδονται σε εκείνον που τον αγαπά, εφόσον θεωρείται ότι υπάρχει μία σχέση και στους δύο σύμφωνα με τον κανόνα της αμοιβαίας αναφοράς. Επειδή, λοιπόν, η λύπη του πολυαγαπημένου μας κυρίου σχετικά με την ετερόδοξη κοινωνία μάς αναγγέλθηκε τώρα από την κυρία, την ευλαβέστατη ηγουμένη, πράγματι άγγιξε και εμάς τους ταπεινούς αυτό το πάθος και μας προκάλεσε πόνο στην καρδιά, αναλογιζόμενοι το δυσάρεστο αυτό συναπάντημα. Ω, τι συμφορά! Ποια είναι αυτή η ακούσια απαγωγή; Και ποια η αναγκαστική συμμετοχή, η οποία απειλεί με σωματικό κίνδυνο σε περίπτωση που δεν επιλέξει κάποιος να μεταλάβει τον ετερόδοξο άρτο; Εκούσια θυσιάστηκε, ω χριστιανικότατε νου, το σώμα και το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Διότι λέει ο μέγας απόστολος για Αυτόν: «ο οποίος, αν και υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά κένωσε τον εαυτό του, παίρνοντας μορφή δούλου και γινόμενος όμοιος με τους ανθρώπους. Και καθώς βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος, ταπείνωσε τον εαυτό του, γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού». Επειδή, λοιπόν, θυσιάζεται εκούσια και προσφέρεται εκούσια, δίνεται σε αυτούς που θέλουν, αλλά όχι σε αυτούς που δεν θέλουν. Διότι και ο ίδιος ο Κύριος στα Ευαγγέλια λέει προς τους αποστόλους: «Μήπως θέλετε κι εσείς να φύγετε;» εξαιτίας εκείνων που είχαν ήδη αποχωρήσει από κοντά Του, οι οποίοι φαίνονταν ότι επιθυμούσαν να είναι μαθητές Του. Και η απόκριση από τον μέγα Πέτρο ήταν η εξής: «Προς ποιον να πάμε;»

έχεις ρήματα αιώνιας ζωής· και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού. Και πάλι ο μέγας Πέτρος στη δική του επιστολή: πρέπει να ποιμαίνει κανείς εκουσίως, και όχι αναγκαστικά.

Το να δείχνει όμως ότι δεν έχει ανάγκη να τον ακολουθούν, μπορούσε περισσότερο να τους συγκρατήσει, θεωρώντας ότι μάλλον ευεργετούνται παρά ευεργετούν, και ότι λαμβάνουν χάρη παρά ότι δίνουν. Πρόσεξε δε πόσο συνετά μίλησε. Διότι δεν είπε: Φύγετε· επειδή αυτό θα ήταν έκφραση κάποιου που αποδιώχνει· αλλά ερωτά: «Μήπως θέλετε να φύγετε;» πράγμα που τους καθιστούσε κυρίους του να τον ακολουθήσουν ή όχι· δείχνοντας ότι δεν επιθυμεί να τον ακολουθούν από συστολή απέναντί του, αλλά έχοντας ευγνωμοσύνη για το ότι τον ακολουθούν. «Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Σίμων Πέτρος: Κύριε, σε ποιον να πάμε; Έχεις λόγια αιώνιας ζωής· και εμείς πιστέψαμε και γνωρίσαμε ότι εσύ είσαι ο Χριστός ο Υιός του ζωντανού Θεού. Αποκρίθηκε σε αυτούς ο Ιησούς: Εγώ δεν διάλεξα εσάς τους δώδεκα;»}``` ล้วนแล้วแต่ผิด format instruction ของ prompt. ฉันต้อง output ONLY a valid parseable JSON array, or rather an object. Wait,

«Και ένας από εσάς είναι διάβολος;» Το έλεγε δε αυτό για τον Ιούδα, τον γιο του Σίμωνα του Ισκαριώτη· διότι αυτός επρόκειτο να τον παραδώσει, όντας ένας από τους δώδεκα.» Επειδή ο Πέτρος ήταν φιλόστοργος και φιλάδελφος, απολογείται υπέρ ολόκληρου του χορού των μαθητών. Διότι δεν είπε: Κύριε, σε ποιον θα πάω εγώ;

Και το ότι «Έχουμε γνωρίσει και έχουμε πιστέψει», αλλά, «Προς ποιον θα πάμε;» και τα εξής. Λέει δε ότι ο Κύριος έχει ρήματα αιώνιας ζωής, επειδή τον άκουσε να λέει ότι «Εκείνον που πιστεύει σε εμένα θα τον αναστήσω, και θα έχει ζωή αιώνια.» Διότι αυτοί είχαν ήδη αποδεχθεί την ανάσταση και όλη τη διδασκαλία.