Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 6:9

Κεφάλαιο Αʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Του λέει ένας από τους μαθητές του, ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα: Υπάρχει εδώ ένα παιδί που έχει πέντε κρίθινους άρτους και δύο ψάρια· αλλά τι είναι αυτά για τόσους πολλούς; Ο δε Ιησούς είπε: Βάλτε τους ανθρώπους να καθίσουν. Υπήρχε δε πολύ χορτάρι στον τόπο εκείνο.

Επομένως, όσον αφορά την αφιλοχρηματία των μαθητών και το γεγονός ότι δεν κατείχαν τίποτα, αλλά και την ίδια τη σκέψη του Φιλίππου, η οποία δεν απέβλεπε ακόμη τέλεια στο εξαίσιο αξίωμα του Σωτήρος μας, η προσφορά προς τα πλήθη κατέληγε πλέον να φαίνεται αδύνατη. Αυτό όμως δεν συνέβη, αλλά η βούληση του Σωτήρος φέρεται εις πέρας. «Αυτό λοιπόν που είναι αδύνατο για τους ανθρώπους, είναι δυνατό για τον Θεό», και η θεία δύναμη φαίνεται από παντού ανώτερη από τη φυσική ακολουθία που υπάρχει στα δικά μας πράγματα, έχοντας την ισχύ να τα κατορθώνει όλα παραδόξως, ακόμη και όσα ξεπερνούν τον δικό μας νου. <Λέει σε αυτόν ένας από τους μαθητές του, ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου: Υπάρχει εδώ ένα παιδάριο, το οποίο έχει πέντε κρίθινους άρτους και δύο ψάρια· αλλά τι είναι αυτά για τόσους πολλούς; Είπε δε ο Ιησούς.> Σκέφτεται και συλλογίζεται παρόμοια με τον Φίλιππο, και επειδή έχει μέσα του παρεμφερή αντίληψη για τον Σωτήρα, ελέγχεται και αυτός. Διότι, μη έχοντας κατανοήσει τη δύναμη του, και μη έχοντας διδαχθεί επαρκώς από τα προηγούμενα μεγαλουργήματα ότι ο Ιησούς μπορεί τα πάντα, φανερώνει μεν τα τρόφιμα που είχε το παιδάριο, όμως φαίνεται να αδυνατεί στην πίστη· διότι, λέει, τι είναι αυτά για τόσους πολλούς;

Καίτοι θα πρέπει να το πούμε πλέον: όχι με δισταγμό, αλλά μάλλον πρέπει να προχωρήσουμε γοργά στην ανάμνηση όσων έχουν ήδη παραδόξως επιτελεστεί, και να αναλογιστούμε ότι δεν ήταν καθόλου παράξενο ή ξένο έργο, για Εκείνον που μετέβαλε τη φύση του ύδατος σε οίνο, που θεράπευσε τον παράλυτο και εξάλειψε μια τόσο μακροχρόνια ασθένεια με έναν μόνο λόγο, το να δημιουργήσει τροφές από το μηδέν και να πολλαπλασιάσει θεϊκώς τις ελάχιστες που βρέθηκαν. Διότι η εξουσία που υπήρχε σε εκείνα τα έργα, πώς θα μπορούσε να μην έχει τη δραστική δύναμη και σε τούτα; Συνεπώς, η δυάδα των μαθητών αποκρίθηκε κάπως πιο αδύναμα από ό,τι έπρεπε. Πλην όμως, πρέπει να παρατηρήσουμε πάλι σε αυτό το εξής: διότι τα σημεία στα οποία φαίνεται ότι οι άγιοι έσφαλαν ελαφρώς, πολλές φορές δεν στερούνται χρησιμότητας, αλλά ενέχουν κάτι συνυφασμένο, το οποίο είναι επωφελές για τη φύση του ζητήματος περί του οποίου θα μπορούσαν να προκύψουν οι επικρίσεις για τη φαινομενική τους αδυναμία. Διότι, αφού αναλογίστηκαν οι μνημονευθέντες άγιοι μαθητές και είπαν σαφώς, ο μεν πρώτος ότι «Άρτοι αξίας διακοσίων δηναρίων δεν τους αρκούν, για να λάβει ο καθένας κάτι λίγο», και ο δεύτερος, σχετικά με τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια, «τι είναι αυτά για τόσους πολλούς;», με κάποιον τρόπο εξυψώνουν το θαύμα και καθιστούν περιφανέστατη τη δύναμη του Σωτήρος, έχοντας καταδείξει με τα ίδια τους τα λόγια το πλήθος που επρόκειτο πολύ σύντομα να χορτάσει, και έτσι η ισχύς της απιστίας έχει μεταστραφεί σε αγαθή μαρτυρία για τον Χριστό.

Επειδή, λοιπόν, τίποτα από τα ωφέλιμα δεν πρέπει να αφήνεται ανεξερεύνητο, ας πούμε με συντομία κάτι και για τους πέντε άρτους που βρίσκονταν στο μικρό παιδί και για τα δύο ψάρια. Διότι κυοφορεί κάποιο μυστικό νόημα τόσο το ίδιο το είδος των όσων βρέθηκαν, όσο βέβαια και ο αριθμός τους. Διότι γιατί άραγε, ίσως ρωτήσει κάποιος από τους πιο φιλομαθείς, να μην είναι τέσσερις οι άρτοι και τρία τα ψάρια; Και γιατί όχι πέντε άρτοι και τέσσερα ψάρια; Και ποια ήταν γενικά η ανάγκη να εκθέσει τον αριθμό των όσων βρέθηκαν, και να μην πει μάλλον πιο απλά και γενικά ότι από ελάχιστα ευρήματα τράφηκε το αμέτρητο πλήθος αυτών που ακολουθούσαν; Το ότι, όμως, με τόση μεγάλη επιμέλεια ο μακάριος Ευαγγελιστής εξηγεί και αυτά, δίνει οπωσδήποτε κάτι να εννοήσουμε, το οποίο είναι και αναγκαίο να ερευνήσουμε.

Αλλά για ποιον λόγο, ίσως πει κάποιος, μετά από εκείνο το μεγαλειώδες έργο αναφέρεται αμέσως ότι ο Ιησούς μπόρεσε να περπατήσει πάνω στην ίδια τη θάλασσα; Ένας τέτοιος άνθρωπος θα ακούσει μια πολύ πειστική εξήγηση. Επειδή, δηλαδή, ο ίδιος ήθελε να θρέψει τα πλήθη, αλλά ο Φίλιππος και ο Ανδρέας υπέθεσαν ότι κάπως θα αδυνατούσε σε αυτό, αφού ο μεν είπε ότι ένα διόλου μικρό ποσό χρημάτων μόλις που θα αρκούσε για να φάνε ελάχιστα, ο δε, αναφέροντας ότι βρέθηκαν πέντε άρτοι και δύο ψάρια σε ένα παιδί, πρόσθεσε ότι αυτά που βρέθηκαν δεν είναι τίποτα για τόσο μεγάλο πλήθος, και σχεδόν από όλα τα λόγια τους φάνηκε ότι τον θεώρησαν ανίκανο να πράξει κάτι πέρα από τη συνήθη φυσική ακολουθία των δικών μας πραγμάτων· για τον λόγο αυτό, αναγκαστικά, προκειμένου να απαλλάξει τον εαυτό του από αυτή την τόσο μικροπρεπή αντίληψη, και για να πείσει τον νου των αποστόλων, που ήταν ακόμη αδύναμος, ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν ότι πράττει παραδόξως όλα όσα θέλει χωρίς να εμποδίζεται από τη φύση των πραγμάτων, ούτε να τον παρεμποδίζει καθόλου η αναγκαία φυσική ακολουθία, έθεσε κάτω από τα πόδια του την υγρή φύση των υδάτων, αν και αυτή δεν συνηθίζει να υποβαστάζει τα ανθρώπινα σώματα· διότι τα πάντα ήταν δυνατά σε αυτόν ως Θεό.

Αλλά δεν το έπραξε· διότι γνώριζε ότι αυτή ήταν η γνώμη του και η απόφασή του αμετάκλητη. Γι' αυτό, λέγοντας: «Κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό», δεν προέβη σε καμία τέτοια διόρθωση· διότι αυτό που ελέχθη δεν αποτελούσε δική τους εσφαλμένη υποψία, αλλά δική του απόφανση, επικυρωμένη μέσω των έργων. Αφού λοιπόν ρωτήθηκε ο Φίλιππος, λέει ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνος Πέτρου: «Υπάρχει εδώ ένα παιδί που έχει πέντε κρίθινα ψωμιά και δύο ψάρια· αλλά τι είναι αυτά για τόσους πολλούς;»

Διότι, αφού είπε, «Έχει πέντε κρίθινους άρτους», πρόσθεσε: «Αλλά τι είναι αυτά για τόσους πολλούς;» Επειδή νόμιζε ότι από τα λιγότερα θα έκανε λιγότερα και από τα περισσότερα περισσότερα Εκείνος που θαυματουργούσε· πράγμα που δεν ίσχυε. Διότι το ίδιο εύκολο ήταν για Αυτόν να κάνει να αναβλύσει η φύση των άρτων, τόσο από περισσότερα όσο και από λιγότερα. Καθώς δεν είχε ανάγκη από την υποκείμενη ύλη· αλλά για να μη θεωρηθεί ότι η κτίση είναι ξένη προς τη δική Του σοφία, όπως έλεγαν οι μετέπειτα συκοφάντες που έπασχαν από τη νόσο του Μαρκίωνα, χρησιμοποίησε την ίδια την κτίση ως βάση για τα θαύματα.

Του αποκρίθηκε ο Φίλιππος: Ψωμιά αξίας διακοσίων δηναρίων δεν τους αρκούν, για να πάρει ο καθένας τους από λίγο. Του λέει ένας από τους μαθητές του, ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου: «Υπάρχει εδώ ένα παιδάκι, που έχει πέντε κρίθινα ψωμιά και δύο ψάρια· αλλά τι είναι αυτά για τόσους πολλούς;» Γιατί άραγε είπε τη φράση: «Αφού σήκωσε τα μάτια του ο Ιησούς»; Για να μάθουμε ότι δεν περιπλανιόταν το βλέμμα του εδώ και εκεί, αλλά καθόταν με περισυλλογή, προσοχή και προσήλωση, καθώς βέβαια συνομιλούσε με τους μαθητές για κάποια υψηλότερα θεία ζητήματα, και τελικά σήκωσε τα μάτια του και ρωτά σχετικά με το πλήθος, από πού θα τραφεί. Δεν ρωτά όμως άλλον, παρά τον Φίλιππο. Διότι αυτός ήταν που είχε μεγαλύτερη ανάγκη διδασκαλίας, αυτός που αργότερα είπε: «Δείξε μας τον Πατέρα, και μας αρκεί». Γι' αυτόν τον λόγο τον παιδαγωγεί από πολύ νωρίτερα, και μέσω της ερώτησης τον οδηγεί στο να θυμάται παντοτινά το θαύμα.

Διότι, αν το σημείο γινόταν απλώς, δεν θα φαινόταν τόσο μεγάλο το θαύμα· τώρα όμως, πρώτα τον αναγκάζει να ομολογήσει την έλλειψη, για να κατανοήσει ακριβέστερα το μέγεθος του θαύματος που επρόκειτο να γίνει, και να μην μπορέσει πλέον να αποβάλει τη μνήμη όσων ομολόγησε. Γι' αυτό λέει: «Από πού θα αγοράσουμε άρτους, για να φάνε αυτοί;» Και τα λέει αυτά δοκιμάζοντας τον Φίλιππο, δηλαδή θέλοντας να κάνει γνωστό τι είδους πίστη έχει. Διότι δεν τον ρωτάει επειδή αγνοούσε ο ίδιος τη γνώμη του Φιλίππου, αλλά επειδή ήθελε να την δείξει στους άλλους. «Διότι ο ίδιος ο Κύριος γνώριζε τι επρόκειτο να κάνει.» Αφού λοιπόν δοκίμασε τον Φίλιππο για το αν έχει πίστη, και βρίσκοντάς τον να σκέφτεται ακόμη με ανθρώπινο τρόπο, βρίσκει βέβαια και τον Ανδρέα να είναι τέτοιος. Διότι, αν και φαντάστηκε κάτι υψηλότερο από τον Φίλιππο (επειδή, όταν εκείνος είπε ότι «άρτοι αξίας διακοσίων δηναρίων δεν αρκούν», αυτός υποδεικνύει πέντε κρίθινους άρτους και δύο ψάρια, έχοντας ίσως στο μυαλό του και τα θαύματα των προφητών, όπως ο Ελισσαίος έκανε το σημείο με τους άρτους, όταν η Σαμάρεια έφτασε σε έσχατο σημείο ολέθρου), εντούτοις και ο Ανδρέας ελέγχεται, καθώς δεν σκέφτηκε τίποτα αντάξιο του Κυρίου. Διότι λέει: «Αλλά αυτά τι είναι για τόσους πολλούς;» Επειδή νόμισε ότι ίσως ο Κύριος θα αυξήσει τους άρτους, αλλά αν ήταν περισσότεροι, θα γινόταν και μεγαλύτερη η αύξηση, σκεπτόμενος βέβαια με εσφαλμένο τρόπο.