Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:12

Διότι η λέξη «Εκείνος» αποτελεί έκφραση ανθρώπων που αλαζονεύονται, και που δεν καταδέχονται ακόμη να τον θαυμάσουν, αν και εξαιτίας των πάρα πολλών μεγαλουργημάτων του θα όφειλε να έχει την πιο λαμπρή υπόληψη ανάμεσά τους. <Και υπήρχε πολύς γογγυσμός γι' αυτόν στα πλήθη. Άλλοι μεν έλεγαν ότι είναι αγαθός· άλλοι δε έλεγαν όχι, αλλά πλανά το πλήθος.> Το αγαθό είναι πάντοτε κάπως δύσκολο να θηρευτεί και να βρεθεί, και το να μπορεί κανείς να ιχνηλατήσει το κάλλος της αλήθειας είναι δυσκατόρθωτο για τους πολλούς, και εξαιρετικά για τους πιο αμαθείς και όσους δεν διαθέτουν την οξυδέρκεια της σύνεσης, οι οποίοι, ρέποντας με τις πιο παράλογες ορμές ασύνετων λογισμών προς εκείνο που τους φαίνεται ευκολότερο, και μη ανεχόμενοι να εξετάσουν τη φύση αυτού που τους παρουσιάζεται, δεν θα μπορούσαν ποτέ να φτάσουν στην αληθινή ποιότητα των πραγμάτων, αν και ο Παύλος λέει «Γίνεσθε δόκιμοι τραπεζίτες», και μας προτρέπει να τα εξετάζουμε όλα, ώστε μέσα από ακριβή έρευνα να φτάνουμε στην αναζήτηση αυτού που συμφέρει. Ας ακούσουν, λοιπόν, αυτοί που από πολλή παράνοια δεν θαυμάζουν τον Ιησού, αλλά έχουν αποφασίσει αδιάκριτα ότι πρέπει να τον κατηγορούν: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Διότι, με τον ίδιο τρόπο που όσοι δοκιμάζουν το μέλι που είναι εξαιρετικό στη γευστική του ποιότητα, λαμβάνοντας από μια ελάχιστη δοκιμή την αίσθηση αυτού που αναζητούν, έτσι και αυτοί που προσέρχονται σε έστω και μικρή εμπειρία των λόγων Εκείνου που σώζει, θα επιγνώσουν ότι είναι αγαθός, και, αφού το μάθουν, θα τον θαυμάσουν.

Και αυτά μεν ιστορικώς· θα μπορούσε δε να αναφωνήσει ο Θεός και Πατέρας προς την Ιερουσαλήμ, η οποία έγινε κυριοκτόνος, δηλαδή προς τη χώρα των Ιουδαίων: «Ότι θα ερημωθεί μέχρι τα θεμέλιά της, και θα καταβροχθιστεί σαν περιπλεγμένη αγριοκληματίδα, και σαν καλαμιά γεμάτη ξηρασία. Από σένα θα προέλθει λογισμός που βουλεύεται πονηρά και εχθρικά εναντίον του Κυρίου.» Διότι έχει κατακαεί και ερημωθεί, και έχει καταναλωθεί σαν ξερή καλαμιά. Επειδή τόλμησαν να σκεφτούν πονηρά κατά του Κυρίου, και μάλιστα να χρησιμοποιήσουν αχαλίνωτη γλώσσα· διότι άλλοτε μεν τον ονόμαζαν Σαμαρείτη και οινοπότη και γεννημένο από πορνεία, άλλοτε πάλι έλεγαν ότι «πλανά τον όχλο», αν και ακριβώς γι' αυτήν την αιτία είχε αποσταλεί από τον Θεό και Πατέρα, για να απαλλάξει από την πλάνη το πλανημένο και να προσκομίσει στον Θεό αυτό που είχε αποσκιρτήσει από Αυτόν, και να προσαγάγει μέσω της πίστης αυτό που με πολλούς τρόπους είχε ολισθήσει στην αποστασία, και να φωτίσει αυτό που βρισκόταν στο σκοτάδι, και να επιδέσει το συντριμμένο. Επειδή όμως δεν εξολόθρευσε ολοκληρωτικά τον Ισραήλ, αλλά, όπως έχω ήδη πει πολλές φορές, του έχει διατηρηθεί το υπόλειμμα· διότι έχουν πιστέψει και από τους Ιουδαίους όχι λίγοι, και αναμεμειγμένοι με τα έθνη δοξολογούν τον Χριστό· ας ακούσουν, λοιπόν, αυτοί που προέρχονται από την κατά σάρκα περιτομή ότι: «Θα συντρίψω τη ράβδο του από πάνω σου και θα διαρρήξω τα δεσμά σου, και ο Κύριος θα δώσει εντολή για σένα». Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η ράβδος που αναφέρει, ή ποια εντέλει είναι τα δεσμά, πώς δεν είναι αναγκαίο να το πούμε;

Πόση δύναμη έχει, ώστε να του αποφέρει τόσα αγαθά; «Θυμήσου με», λέει, «στη βασιλεία σου». Και τι σημαίνει αυτό; Ζήτησε να λάβει αγαθά, χωρίς να έχει επιδείξει προθυμία μέσα από έργα· όμως Εκείνος που γνώριζε την καρδιά του, δεν έδωσε προσοχή στα λόγια, αλλά στη διάθεση του νου του. Διότι, ενώ εκείνοι που είχαν απολαύσει τις προφητικές διδασκαλίες, που είχαν δει τα σημεία, που είχαν γίνει θεατές των θαυμάτων, έλεγαν για τον Χριστό ότι έχει δαιμόνιο και ότι πλανά το πλήθος, ο ληστής, χωρίς να έχει ακούσει προφήτες, χωρίς να έχει δει θαύματα, βλέποντάς τον καρφωμένο πάνω στον σταυρό, δεν έδωσε σημασία στην ατιμία, δεν είδε την αδοξία, αλλά ατενίζοντας την ίδια τη θεότητα, λέει: «Θυμήσου με στη βασιλεία σου». Πρωτοφανές είναι αυτό και παράδοξο. Σταυρό βλέπεις και θυμάσαι βασιλεία; Τι το άξιο βασιλείας είδες;

Βλέπεις το έπαθλο; Αυτό ακριβώς αναφέρει και ο Παύλος γράφοντας: «Γι’ αυτό και ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα, ώστε στο όνομα του Ιησού Χριστού να καμφθεί κάθε γόνατο». Αυτό το λέει για την κατά σάρκα φύση του. Βεβαίως λοιπόν, ακόμη και αν δεν υπήρχε κανένα έπαθλο, το παράδειγμα θα ήταν αρκετό για να μας πείσει να τα υπομείνουμε όλα· τώρα όμως βρίσκονται μπροστά μας και έπαθλα, όχι τυχαία, αλλά μεγάλα και ανέκφραστα. Επομένως και εμείς, όταν υποστούμε κάτι παρόμοιο, πριν από τους αποστόλους ας φέρνουμε στον νου μας τον Χριστό. Γιατί; Διότι όλη του η ζωή ήταν γεμάτη από ύβρεις· επειδή συνεχώς άκουγε να τον αποκαλούν παράφρονα, λαοπλάνο και αγύρτη· και άλλοτε μεν οι Ιουδαίοι έλεγαν: «Αυτός δεν είναι από τον Θεό»· άλλοτε πάλι έλεγαν: «Όχι, αλλά πλανά το πλήθος»· και πάλι: «Εκείνος ο λαοπλάνος είπε, όσο ζούσε ακόμη: Μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Τον συκοφαντούσαν επίσης για μαγεία λέγοντας: «Με τη δύναμη του Βεελζεβούλ εκβάλλει τα δαιμόνια»· και ότι παραφρονεί και έχει δαιμόνιο: «Δεν τα λέγαμε καλά», έλεγαν, «ότι έχει δαιμόνιο και είναι τρελός;» Και αυτά τα άκουγε από αυτούς, ενώ τους ευεργετούσε, θαυματουργούσε και επιδείκνυε τα έργα του Θεού. Διότι, αν τα άκουγε αυτά χωρίς να κάνει τίποτα, δεν θα ήταν τόσο παράδοξο· αν όμως, ενώ δίδασκε την αλήθεια, τον αποκαλούσαν λαοπλάνο, και ενώ εξέβαλλε δαίμονες, λεγόταν ότι έχει δαίμονα, και ενώ ανέτρεπε κάθε εναντίωση, τον αποκαλούσαν αγύρτη, τι είδους υπερβολή θαύματος δεν κρύβει αυτό; Διότι για αυτά ακριβώς τον κατηγορούσαν συνεχώς.

Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, τον αναζητούσαν και έλεγαν: «Πού είναι εκείνος;». Καλά είναι, βέβαια, τα κατορθώματά τους κατά τις εορτές· ορμούν για φόνο, και κατά τη διάρκεια της εορτής σχεδιάζουν να τον συλλάβουν. Έτσι ακριβώς και αλλού λένε: «Τι νομίζετε, ότι δεν θα έρθει στην εορτή;». Και εδώ: «Πού είναι εκείνος;». Από το πολύ μίσος και την απέχθεια δεν ήθελαν να τον αποκαλέσουν ούτε με το όνομά του. Πολύς ήταν ο σεβασμός τους για την εορτή, μεγάλη η ευλάβειά τους· ακριβώς κατά τη διάρκεια της εορτής ήθελαν να τον κυνηγήσουν. Και υπήρχε γι' αυτόν πολύς γογγυσμός ανάμεσα στα πλήθη. Σε μένα, μάλιστα, φαίνεται ότι παροξύνονταν και από τον τόπο όπου συντελέστηκε το σημείο, και συγχρόνως αγρίευαν και φοβούνταν, οργιζόμενοι όχι τόσο για το παρελθόν, όσο φοβούμενοι μήπως επιτελέσει πάλι κάτι παρόμοιο. Συνέβαινε όμως το εντελώς αντίθετο, και άθελά τους τον καθιστούσαν φανερό. Και άλλοι μεν έλεγαν: «Είναι αγαθός», ενώ άλλοι: «Όχι, αλλά πλανά το πλήθος». Θεωρώ, λοιπόν, ότι η πρώτη άποψη ανήκε στους πολλούς, ενώ η δεύτερη στους άρχοντες και στους ιερείς. Διότι η διαβολή είναι γνώρισμα της δικής τους φθονερότητας και πονηρίας. «Πλανά», λέει, «το πλήθος». Κάνοντας τι, πες μου; Μήπως δημιουργώντας ψευδαισθήσεις και μη επιτελώντας πραγματικά σημεία; Και όμως, η πείρα μαρτυρεί το αντίθετο. Κανείς, βέβαια, δεν μιλούσε ανοιχτά γι' αυτόν εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων.

Όταν πλέον η εορτή βρισκόταν στο μέσον της, ανέβηκε ο Ιησούς και δίδασκε. Με την αναβολή αυτή τους έκανε πιο προσεκτικούς. Διότι εκείνοι που τον αναζητούσαν τις πρώτες ημέρες και έλεγαν «Πού είναι εκείνος;», μόλις τον είδαν ξαφνικά μπροστά τους, δες με πόση προσοχή στάθηκαν και πώς επρόκειτο να προσηλωθούν σε αυτόν που μιλούσε, τόσο εκείνοι που έλεγαν ότι είναι αγαθός όσο και εκείνοι που δεν έλεγαν κάτι τέτοιο· οι μεν πρώτοι για να ωφεληθούν σε κάτι και να θαυμάσουν, οι δε δεύτεροι για να τον πιάσουν και να τον συλλάβουν. Το μεν «Πλανά το πλήθος» το έλεγαν εξαιτίας της διδασκαλίας των δογμάτων, καθώς δεν κατανοούσαν τα λεγόμενα· ενώ το ότι «Είναι αγαθός» το έλεγαν εξαιτίας των θαυμάτων. Αφού, λοιπόν, κατεύνασε τον θυμό τους, εμφανίστηκε με τέτοιον τρόπο, ώστε να ακούσουν τα λεγόμενά του με ηρεμία, χωρίς πλέον η οργή να τους φράζει τα αυτιά. Το τι ακριβώς δίδαξε, δεν το ανέφερε· αναφέρει μόνο ότι δίδαξε θαυμαστά, καθώς και ότι τους είλκυσε και τους μετέβαλε· τόση ήταν η δύναμη των λόγων του. Έτσι, εκείνοι που έλεγαν ότι «Πλανά το πλήθος», μεταβάλλοντας γνώμη θαύμαζαν, γι' αυτό και έλεγαν: «Πώς αυτός γνωρίζει γράμματα, χωρίς να έχει σπουδάσει;». Βλέπεις πώς αποδεικνύει και εδώ ότι ο θαυμασμός τους ήταν γεμάτος από πονηρία; Διότι δεν είπε ότι θαύμαζαν τη διδασκαλία ή ότι αποδέχονταν τα λεγόμενα, αλλά απλώς ότι «θαύμαζαν»· δηλαδή, κυριεύονταν από έκπληξη και απορούσαν λέγοντας: «Από πού τα γνωρίζει αυτός αυτά;», ενώ θα έπρεπε από την απορία τους αυτή να αντιληφθούν ότι τίποτε το ανθρώπινο δεν υπήρχε μέσα του.

Συνέβη όμως ακριβώς το αντίθετο· διότι σε ακόμη μεγαλύτερο ακροατήριο παρείχαν την απόδειξη της ανοησίας τους. Και παρατήρησε την κολακεία και τον κρυμμένο δόλο. «Γνωρίζουμε», λένε, «ότι είσαι αληθινός». Πώς λοιπόν λέγατε ότι είναι πλάνος, και ότι «Παραπλανά το πλήθος», και ότι «Έχει δαιμόνιο», και ότι «Δεν προέρχεται από τον Θεό»; Πώς πριν από λίγο σχεδιάζατε να τον θανατώσετε; Όλα όμως γίνονται όπως τα υπαγορεύει η επιβουλή. Διότι, επειδή πριν από λίγο, όταν ρώτησαν με αυθάδεια: «Με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά;», δεν έλαβαν απάντηση στο ερώτημά τους, προσδοκούν τώρα να τον αποχαυνώσουν με την κολακεία και να τον πείσουν να πει κάτι εναντίον των ισχυόντων νόμων και αντίθετο προς την κρατούσα εξουσία.

Άλλοι μεν τον αποκαλούσαν Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, λέγοντας ότι «εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο»· άλλοι δε λαοπλάνο, λέγοντας: «Αυτός δεν είναι από τον Θεό, αλλά παραπλανά το πλήθος»· και άλλοι μάγο, λέγοντας ότι «Με τη δύναμη του άρχοντα των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια». Και συνεχώς επαναλάμβαναν αυτά και τον ονόμαζαν αντίθεο, γαστρίμαργο, αδηφάγο και μέθυσο, και φίλο πονηρών και διεφθαρμένων ανθρώπων. «Διότι ήλθε», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου τρώγοντας και πίνοντας, και λένε: Ιδού ένας άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών». Και όταν συνομιλούσε με την πόρνη, τον αποκαλούσαν ψευδοπροφήτη: «Διότι αν ήταν προφήτης», έλεγαν, «θα γνώριζε ποια είναι αυτή η γυναίκα που του μιλάει»· και κάθε μέρα ακόνιζαν τα δόντια τους εναντίον του. Και δεν τον πολεμούσαν κατ' αυτόν τον τρόπο μόνο οι Ιουδαίοι, αλλά ούτε και εκείνοι που θεωρούνταν αδελφοί του είχαν υγιή στάση απέναντί του, αλλά και μέσα από το ίδιο του το σπίτι αναζωπυρωνόταν ο πόλεμος εναντίον του. Δες λοιπόν πώς και εκείνοι ήταν διεφθαρμένοι, πράγμα για το οποίο και ο ευαγγελιστής πρόσθετε λέγοντας: «Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Αλλά επειδή κάνεις λόγο για πολλούς που σκανδαλίζονται και πλανώνται, πόσοι από τους μαθητές νομίζεις ότι σκανδαλίστηκαν την εποχή του σταυρού; Ο ένας τον πρόδωσε, άλλοι δραπέτευσαν, άλλος τον αρνήθηκε, και αφού όλοι αναχώρησαν, οδηγούνταν μόνος του, δεμένος.

Επειδή δε προχώρησε και στα θαύματα, πόσες ήταν οι συκοφαντίες; Άλλοι μεν τον αποκαλούσαν Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, λέγοντας: Σαμαρείτης είσαι εσύ και έχεις δαιμόνιο. Άλλοι δε πλάνο, λέγοντας: αυτός δεν είναι από τον Θεό, αλλά παραπλανά τον όχλο. Άλλοι δε μάγο, λέγοντας: με τη δύναμη του άρχοντα Βεελζεβούλ εκβάλλει τα δαιμόνια.

Και εξάλλου: δεν έπραξε αντίθετα από αυτά που είπε. Διότι δεν ανέβηκε για να γιορτάσει, αλλά για να διδάξει· και όχι με τη χαρμόσυνη διάθεση αυτών που πανηγυρίζουν, αλλά στα κρυφά. Κρύβεται δε για να επιβεβαιώσει την ανθρώπινη φύση του. Διότι, εάν είχε εμφανιστεί, θα είχαν λυσσάξει εναντίον του, θέλοντας να τον σκοτώσουν. Όμως δεν θα τους επέτρεπε να το πράξουν αυτό, εφόσον δεν είχε φτάσει ακόμη ο καιρός του πάθους· αλλά, παρότι θα βρισκόταν ανάμεσά τους, θα ξέφευγε από το πάθος, και θα φαινόταν έτσι ότι είχε σαρκωθεί κατά φαντασία. Γι' αυτό φεύγει και αποχωρεί ως άνθρωπος, οικονομώντας τα του εαυτού του. «Οι Ιουδαίοι λοιπόν τον αναζητούσαν στη γιορτή και έλεγαν: Πού είναι εκείνος; Και υπήρχε πολύς γογγυσμός γι' αυτόν μέσα στα πλήθη. Άλλοι μεν έλεγαν ότι είναι αγαθός· άλλοι δε έλεγαν: Όχι, αλλά παραπλανά το πλήθος. Κανείς βέβαια δεν μιλούσε με παρρησία γι' αυτόν εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων». Από το πολύ μίσος οι Ιουδαίοι δεν μνημονεύουν ούτε καν το όνομά του.

Διότι δεν λένε, «Πού είναι ο Ιησούς;», αλλά, «Πού είναι εκείνος;» τόσο πολύ απεχθάνονταν ακόμη και το ίδιο το όνομά του. Πρόσεξε δε τη μιαιφονία τους, πώς δεν σεβάστηκαν ούτε τον καιρό της εορτής, αλλά ήθελαν να τον κυνηγήσουν κατά τη διάρκειά της. Γι' αυτό και τον αναζητούσαν. Τόσο πολλή ευλάβεια και σεβασμό έδειχναν προς τις εορτές, και τέτοια ήταν τα κατορθώματά τους. «Υπήρχε δε γογγυσμός γι' αυτόν ανάμεσα στα πλήθη», επειδή υπήρχαν διαφορετικές γνώμες γι' αυτόν. Διότι οι μεν άρχοντες έλεγαν ότι «Πλανά το πλήθος», ενώ πολλοί έλεγαν ότι «Είναι αγαθός». Αυτοί λοιπόν που έλεγαν ότι είναι αγαθός, προέρχονταν από το πλήθος.

Το ότι αυτό είναι αλήθεια, γίνεται φανερό από τα λόγια του ευαγγελιστή, ότι κανείς δεν τολμούσε να μιλήσει ανοιχτά από τον φόβο των Ιουδαίων. Διότι είναι ολοφάνερο ότι από το πλήθος προέρχονταν εκείνοι που δεν τολμούσαν να μιλήσουν με παρρησία υπέρ αυτού και σιωπούσαν, φοβούμενοι τους Ιουδαίους άρχοντες. Αλλά και το ότι έλεγαν «Παραπλανά το πλήθος», αποτελεί τεκμήριο ότι αυτοί που τον διέβαλλαν ανήκαν στους άρχοντες. Διότι, εάν προέρχονταν από το πλήθος, θα έλεγαν ότι «Παραπλανά εμάς». Ενώ τώρα, λέγοντας ότι «Παραπλανά το πλήθος», αποδεικνύουν ότι δεν προέρχονται από το πλήθος, αλλά από τους άρχοντες αυτοί που λένε αυτά τα λόγια.