Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:14

Και ότι αυτοί αποτέλεσαν την αφορμή για την απώλεια των λαών, θα το μαρτυρήσει ο προφήτης Ιερεμίας λέγοντας: «Διότι οι ποιμένες ενήργησαν άφρονα και δεν εκζήτησαν τον Κύριο· γι' αυτό δεν απέκτησε σύνεση ολόκληρο το ποίμνιο, και διασκορπίστηκαν.» <Όταν πλέον η εορτή βρισκόταν στο μέσον της, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε.> Ιεροπρεπής είναι η διδασκαλία του Σωτήρα μας· διότι πού αλλού έπρεπε περισσότερο να ακούγεται η θεία φωνή, παρά στους τόπους όπου πιστεύεται ότι κατοικεί το θείο; Διότι ο Θεός προνοεί για τα πάντα και δεν θα μπορούσε να νοηθεί ως περιορισμένος σε κάποιον τόπο, ενώ ως προς την ίδια του τη φύση, είναι εντελώς αχώρητος από τα δημιουργήματα. Ωστόσο, υποθέτουμε ότι είναι πιο πρέπον να κατοικεί στους αγίους τόπους, και ό,τι φαίνεται καλό στη θεία φύση, πολύ λογικά νομίζουμε ότι θα γίνει ακουστό σε εμάς κυρίως μέσα στους ιερούς τόπους. Και αυτό που παλαιότερα καταγραφόταν στους προγενέστερους ως τύπος και σκιά, ο Χριστός τώρα το μεταποιεί σε αλήθεια· διότι λέει ο Θεός προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Και θα τοποθετήσεις το ιλαστήριο πάνω στην κιβωτό, και μέσα στην κιβωτό θα βάλεις τα μαρτύρια που θα σου δώσω. Και εκεί θα γίνω γνωστός σε σένα, και θα σου μιλήσω πάνω από το ιλαστήριο, ανάμεσα από τα δύο Χερουβίμ που βρίσκονται πάνω στην κιβωτό του μαρτυρίου, για όλα όσα θα σου παραγγείλω για τους γιους του Ισραήλ.»

Ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός, στα μέσα ήδη της εορτής, καθώς έχει γραφτεί, αφού προσήλθε ως Θεός στους ιερούς και αφιερωμένους στον Θεό τόπους, εκεί μιλούσε στα πλήθη, αν και είχε ανεβεί στα κρυφά. Όπως ακριβώς και στο ιλαστήριο της σκηνής, η κάθοδος του Θεού ήταν μεν αθέατη, και γινόταν αντιληπτή μόνο τότε, όταν έφτανε η ώρα να μιλήσει· και τότε ο Θεός συνομιλούσε μόνο με τον μακάριο Μωυσή, χωρίς να απευθύνεται σε άλλον· έτσι και ο Χριστός, παιδαγωγούσε ακόμη μόνο το γένος των Ιουδαίων και με έναν μόνο λαό συνομιλούσε, μη έχοντας ακόμη απλώσει την κοινή χάρη στα έθνη. Και πολύ ορθά ο μακάριος Ευαγγελιστής δεν λέει απλώς ότι εισήλθε, αλλά ότι ανέβηκε στο ιερό· διότι είναι κάτι το υψηλό και ξεπερνά κατά πολύ τη χαμερπή φαυλότητα το να εισέρχεται κανείς σε ένα θείο εκπαιδευτήριο και να διατρίβει στους άγιους τόπους. Και ο τύπος αυτού του γεγονότος είναι αληθινός σε εμάς. Διότι ο Χριστός ήταν αυτός που αγίαζε το ιερό, και τύπος Του κατά το παρελθόν ήταν ο Μωυσής, ο οποίος με το αγιασμένο έλαιο έχριε τη σκηνή και την αγίαζε, όπως είναι γραμμένο· αν και το φυσιολογικό θα ήταν ο άνθρωπος να αγιάζεται από τους άγιους τόπους, παρά να τους αγιάζει αυτός. Αλλά δεν γίνεται κανένας λόγος για όσα τελούνταν ως τύποι εξαιτίας της αλήθειας, χάριν της οποίας πλάθονταν τα όσα προτυπώνονταν ως σκιές· όπως ακριβώς μπορεί να δει κανείς και στην περίπτωση των αγίων προφητών.

Διότι αληθώς κήρυξε «ἐνιαυτόν Κυρίου δεκτόν», δηλαδή έτος στο οποίο δεν υπήρξαν αντιλογίες. Διότι τον πρώτο χρόνο μετά το τριακοστό έτος της ένσαρκης παρουσίας του κήρυττε και όλοι τον αποδέχονταν, και ούτε οι Ιουδαίοι έφερναν αντιρρήσεις ούτε τα έθνη ούτε οι Σαμαρείτες, αλλά όλοι τον άκουγαν με ευχαρίστηση. Κατά το έτος αυτό ανεβαίνει στα Ιεροσόλυμα, μετά τη βάπτισή του και αφού πέρασαν οι σαράντα ημέρες του πειρασμού και οι είκοσι ημέρες που προαναφέραμε μέχρι το πρώτο σημείο, και αφού εξέλεξε τους μαθητές του· επιστρέφοντας από τον πειρασμό στον Ιορδάνη και διασχίζοντας τη θάλασσα της Τιβεριάδας, πορευόμενος προς τη Ναζαρέτ, ανέβηκε προφανώς στην Ιερουσαλήμ και στο μέσο της εορτής έκραξε δυνατά λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και έπειτα αναχώρησε για τη Ναζαρέτ, την Ιουδαία, τη Σαμάρεια και τα μέρη της Τύρου. Και όταν συμπληρώθηκε ο πρώτος χρόνος, ανεβαίνει πάλι στην Ιερουσαλήμ, και τότε ζητούσαν να τον συλλάβουν κατά την εορτή, αλλά φοβήθηκαν· σε αυτήν την εορτή έλεγε: «Δεν ανεβαίνω σε τούτη την εορτή». Διότι δεν έλεγε ψέματα, μη γένοιτο. «Διότι στα μισά της εορτής», λέγει, «ήλθε και ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα», «και έλεγαν: Δεν είναι αυτός που ζητούσαν να πιάσουν; Και ιδού μιλάει με παρρησία· μήπως άραγε κατάλαβαν οι ιερείς ότι αυτός είναι ο Χριστός; Αλλά εμείς γνωρίζουμε από πού είναι αυτός».

Εις την Μεσοπεντηκοστήν. Οπουδήποτε παρευρίσκεται σωματικά ο Δεσπότης ως πηγή ζωής, αναβλύζει πολλούς και διάφορους κρουνούς φιλανθρωπίας. Ανέβηκε στο όρος με τους μαθητές, και προσφέρει στους ακροατές τα ρείθρα των μακαρισμών· κατέβηκε από εκεί, και σε όσους έπασχαν από ποικίλες ασθένειες έχυσε άφθονους οχετούς ιαμάτων· επισκέφθηκε την Προβατική κολυμβήθρα, και πότισε τον παράλυτο με τη ρώση· εισήλθε στον οίκο του Πέτρου, και δρόσισε την πεθερά του που φλεγόταν από τον πυρετό· έφτασε στη Βηθανία, και πότισε τον τετραήμερο Λάζαρο με το ποτήριο της ζωής· συνάντησε τον λεπρό, και καθάρισε τις φολίδες της αρρώστιας με το σφουγγάρι της φιλανθρωπίας· επισκέφθηκε τη συναγωγή, και νότισε τον ξερό βλαστό του χεριού, ώστε να αποκτήσει ενεργή κίνηση· παραβρέθηκε στους γάμους, και κέρασε στους καλεσμένους οίνο θαυματουργίας· και άλλα άπειρα, τα οποία είναι δύσκολο να απαριθμηθούν. Ανέβηκε και σήμερα στο ιερό, και πρόσφερε στους ακροατές τους ποταμούς της διδασκαλίας. Διότι ακούσατε την ευαγγελική περικοπή, την οποία επίκαιρα για εμάς και κατά το μέσον της εορτής, στεκόμενος σε υψηλό βήμα, ο ευαγγελιστής εκφώνησε μεγαλόφωνα, χρησιμοποιώντας τη φωνή του Λευίτη σαν άλλη σάλπιγγα. «Ήδη δε», λέει, «ενώ η εορτή βρισκόταν στο μέσον της, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό, και δίδασκε»· ένα κείμενο που είναι και αυτό γεμάτο από φιλανθρωπία.

Διότι δεν μίλησε για διωγμούς που βρίσκονταν σε εξέλιξη, ούτε για λύπη που επικρατούσε, ούτε για αθυμία που είχε κυριεύσει τους μαθητές, και δεν προέβη σε αφήγηση κάποιων άλλων παρόμοιων καταστάσεων, τα οποία διαρκώς εξέθεσε η δράση των αποστόλων· αλλά τι λέει; «Ενώ η εορτή βρισκόταν ήδη στο μέσον της». Τι συνέβη στο μέσον της εορτής, πες μας, Ιωάννη; Μήπως ο Ηρώδης άπλωσε τα χέρια του εναντίον του; Μήπως ο λαός των Ιουδαίων συγκρότησε πονηρό συμβούλιο; Μήπως ο Ιούδας στράφηκε πάλι προς την προδοσία; Όχι, λέει· αλλά τι; «Ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε». Απέδωσες στον Χριστό τα όσα πρέπουν στον Χριστό, συνέδεσες με εκείνον την πράξη που του αρμόζει. Διότι έργο του Λόγου είναι το να ομιλεί, και του διδασκάλου το να διδάσκει, και του Χριστού το να προσφέρει λόγια ωφελείας στους ακροατές.

Ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε. Ω της ανυπέρβλητης φιλανθρωπίας! Εκεί όπου παρ' ολίγον να λιθοβοληθεί, εκεί με τις διδασκαλίες των λόγων Του πλούτιζε εκείνους που Τον λιθοβολούσαν. Ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε. Εκεί όπου αναγιγνώσκονταν οι νομικές διατάξεις του Μωυσή, εκεί παρατέθηκαν τα διδάγματα της χάριτος, χωρίς να καταργεί τον νόμο, αλλά γινόμενος εκπληρωτής του νόμου.

Διότι ο ίδιος και στα Ευαγγέλια διακήρυξε: «Δεν ήλθα να καταργήσω τον νόμο, αλλά να τον εκπληρώσω»· και ο Παύλος, έχοντας στο στόμα του τον Δεσπότη να ομιλεί, λέει: «Διότι τέλος του νόμου είναι ο Χριστός προς δικαίωση». Καθώς η εορτή βρισκόταν ήδη στο μέσο της, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε, υποδεικνύοντας σε όλους με τη διδασκαλία του τον τόπο της προσευχής, διατυπώνοντας εκεί τον λόγο της κατήχησης ως Λόγος, εκεί όπου είχε συγκεντρωθεί και το δόλιο συνέδριο. Ο ιερέας κατά την τάξη του Μελχισεδέκ ανέβηκε στο ιερό και δίδασκε, και ενώ πολλοί άκουγαν, κανείς από τους Ιουδαίους δεν μάθαινε.

Διότι για αυτούς αναφωνούσε ο προφήτης: «Οφθαλμούς έχουν και δεν βλέπουν· ώτα έχουν και δεν ακούουν». Ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε, στηλιτεύοντας την άνοια των θεομάχων· ανέβηκε στο ιερό, ώστε, αφού απλώσει τα δίχτυα της ουράνιας διδασκαλίας, να αλιεύσει λογικό θήραμα από τους ανθρώπους· ανέβηκε στο ιερό ο Ιησούς, ανήλθε· οι Ιουδαίοι όμως κατήλθαν από την πίστη. Και ενώ η εορτή βρισκόταν ήδη στο μέσον της, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε.

Διότι καλό θα ήταν για εμένα να διδάσκομαι μαζί με εσάς τα διδάγματα των αγίων Πατέρων. Επειδή όμως ο φόβος του Θεού και ο δικός σας πόθος μάς παρακινούν να μιλήσουμε, ας πάρουμε δύο ή τρία λόγια του γλυκύτατου Ευαγγελίου σαν καρπούς φοίνικα, και αφού τα γευτούμε, ας παρακινήσουμε και εσάς· διότι έτσι, με προθυμία και πνευματική ζέση, θα σπεύσετε προς τα καλλίκαρπα δέντρα των αγίων Πατέρων. Μόλις προ ολίγου ακούσαμε τον ευαγγελιστή να λέει: «Στα μέσα της εορτής ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε».

Δεν παρήλθε ο λόγος του Ευαγγελίου, επειδή έφτασε ο καιρός της εορτής· είναι πρέπουσα για τους παρόντες η ανάγνωση του Ευαγγελίου και αρμόζουσα στην ημέρα η διήγηση, διότι η δύναμη του λόγου είναι αδελφή της παρούσας εορτής. Στα μέσα της εορτής ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό· όταν όμως ολοκληρώθηκε η εορτή, δεν ανεβαίνει πλέον στο ιερό, αλλά ανέρχεται στον ουρανό.

Στα μέσα της εορτής ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό. Και λέγοντας εορτή, δεν εννοεί αυτήν που τελείται στους Έλληνες και στους Ιουδαίους, όπου υπάρχουν μέθη και κώμοι και πορνικά άσματα, και θέλγητρα καλλιφωνίας, και πολύστροφοι χοροί, αλλά την άγια εορτή που αρμόζει στους Χριστιανούς, όπου δεν υπάρχουν μέθη και κώμοι, αλλά προσευχές και υμνωδίες και ικεσίες· όπου δεν υπάρχουν πορνικά άσματα που παραλύουν τα σώματα, αλλά θεϊκά άσματα που ενισχύουν τις ψυχές· όπου δεν υπάρχουν πολύστροφοι χοροί, αλλά σκιρτήματα αγίων ψυχών εν αγαλλιάσει. Εάν δε θέλεις να δεις τι λογής είναι εκείνοι που ανάμεσά μας ψάλλουν και χορεύουν και σκιρτούν, δες τον Ησαΐα να ψάλλει και να λέει: «Θα ψάλω λοιπόν στον αγαπημένο το άσμα του αγαπητού μου για τον αμπελώνα μου».

Και ο ίδιος ο μακάριος Δαβίδ δεν αισχύνεται να χορεύει μπροστά στη θεοφόρο κιβωτό, όπως μπορεί κανείς να τον ακούσει να λέει: Και θα παίξω, και θα γελάσω, και θα χορέψω ενώπιον του Κυρίου. Διότι το βρέφος της Ελισάβετ, ο Ιωάννης, αντικρίζοντας τον θεοφόρο βότρυ να κρύβεται ακόμη μέσα στην άγαμη μήτρα, σκιρτούσε χορεύοντας μέσα στον ληνό της κοιλίας. Στα μέσα δε της εορτής ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό. Ιερό δε είναι το κατοικητήριο μόνο για τον Θεό.

Διότι και οι Έλληνες λένε «έχουμε ιερό», αγνοώντας ότι εκείνο δεν είναι ιερό, αλλά μιαρό. Επειδή, όπου υπάρχει έκχυση αιμάτων και σπονδών, και ειδωλολατρικές κνίσες και τελετές δαιμόνων, εκείνο δεν θα μπορούσε να είναι ιερό, αλλά μιαρό καταγώγιο των δαιμόνων. Όταν δε βρισκόταν στη μέση της η εορτή, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό. Και ιερό είναι το οικητήριο που είναι αφιερωμένο μόνο στον Θεό, όπου κατοικεί η αγάπη και η ειρήνη, όπου αναπαύεται η πίστη και η σωφροσύνη. Γι' αυτόν τον λόγο, και ο ιερέας του Θεού που ιερουργεί στον Θεό πρέπει να είναι ειρηνικός και γαλήνιος, ακέραιος, άδολος, αφιλάργυρος, ώστε πρώτα ο Θεός να εγκαθιδρυθεί στη δική του ψυχή, και έπειτα, με αυτόν τον τρόπο, να αναμορφώσει τον λαό σύμφωνα με τη δική Του εικόνα. Μπορεί να ονομαστεί ιερό και η κεκαθαρμένη ψυχή του κάθε πιστού ανθρώπου· διότι, λέει, «Θα κατοικήσω μέσα σας και θα περπατήσω ανάμεσά σας»· όμως, αληθινά άγιο ιερό, και ιερό θύμα, και ιερέας, είναι ο ίδιος ο Χριστός, στον οποίο, σύμφωνα με τον θείο Απόστολο, «κατοικεί σωματικώς όλο το πλήρωμα της θεότητας»· προς τον οποίο είπε ο Πατέρας: «Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ». Τώρα όμως, καθώς περιέπεσα απροσδόκητα σε ένα μέγιστο ζήτημα, απορώ πού να στρέψω το βλέμμα της διάνοιας· πού να κατευθυνθώ με το πηδάλιο της διδασκαλίας δεν γνωρίζω.

Όταν πλέον η εορτή βρισκόταν στο μέσον της, ανέβηκε ο Ιησούς και δίδασκε. Με την αναβολή αυτή τους έκανε πιο προσεκτικούς. Διότι εκείνοι που τον αναζητούσαν τις πρώτες ημέρες και έλεγαν «Πού είναι εκείνος;», μόλις τον είδαν ξαφνικά μπροστά τους, δες με πόση προσοχή στάθηκαν και πώς επρόκειτο να προσηλωθούν σε αυτόν που μιλούσε, τόσο εκείνοι που έλεγαν ότι είναι αγαθός όσο και εκείνοι που δεν έλεγαν κάτι τέτοιο· οι μεν πρώτοι για να ωφεληθούν σε κάτι και να θαυμάσουν, οι δε δεύτεροι για να τον πιάσουν και να τον συλλάβουν. Το μεν «Πλανά το πλήθος» το έλεγαν εξαιτίας της διδασκαλίας των δογμάτων, καθώς δεν κατανοούσαν τα λεγόμενα· ενώ το ότι «Είναι αγαθός» το έλεγαν εξαιτίας των θαυμάτων. Αφού, λοιπόν, κατεύνασε τον θυμό τους, εμφανίστηκε με τέτοιον τρόπο, ώστε να ακούσουν τα λεγόμενά του με ηρεμία, χωρίς πλέον η οργή να τους φράζει τα αυτιά. Το τι ακριβώς δίδαξε, δεν το ανέφερε· αναφέρει μόνο ότι δίδαξε θαυμαστά, καθώς και ότι τους είλκυσε και τους μετέβαλε· τόση ήταν η δύναμη των λόγων του. Έτσι, εκείνοι που έλεγαν ότι «Πλανά το πλήθος», μεταβάλλοντας γνώμη θαύμαζαν, γι' αυτό και έλεγαν: «Πώς αυτός γνωρίζει γράμματα, χωρίς να έχει σπουδάσει;». Βλέπεις πώς αποδεικνύει και εδώ ότι ο θαυμασμός τους ήταν γεμάτος από πονηρία; Διότι δεν είπε ότι θαύμαζαν τη διδασκαλία ή ότι αποδέχονταν τα λεγόμενα, αλλά απλώς ότι «θαύμαζαν»· δηλαδή, κυριεύονταν από έκπληξη και απορούσαν λέγοντας: «Από πού τα γνωρίζει αυτός αυτά;», ενώ θα έπρεπε από την απορία τους αυτή να αντιληφθούν ότι τίποτε το ανθρώπινο δεν υπήρχε μέσα του.

Αυτό το μύρο είναι ευλογημένο· αυτό το μύρο είναι ευάρεστο στον Θεό· αυτό το μύρο προσελκύει μεν αγγέλους, απομακρύνει δε δαίμονες. Με αυτό το μύρο έτρεξαν πίσω από τον Ιησού οι γυναίκες, σύμφωνα με όσα ψάλλονται στο Άσμα Ασμάτων. Με αυτό το μύρο ας τρέξουμε και εμείς, εορτάζοντας ειλικρινά την αγία Μεσοπεντηκοστή που βρίσκεται προ των πυλών, εφόσον έχει γραφτεί: «Όταν πια η εορτή βρισκόταν στο μέσον της, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε, και οι Ιουδαίοι θαύμαζαν λέγοντας: Πώς αυτός γνωρίζει γράμματα, χωρίς να έχει σπουδάσει;» Αλλά αυτά μεν συνέβησαν πριν από το πάθος. Τώρα όμως, μετά την ανάσταση, καθώς εμφανίζεται και συναναστρέφεται με τους αγίους αποστόλους, μυώντας τους στα πιο μυστικά και απόρρητα —και ω, τι άφατη συγκατάβαση!— διότι μετά την ανάσταση γεύτηκε τροφή, μολονότι η αγία σάρκα του δεν το είχε ανάγκη. Παρόλα αυτά, για να επιβεβαιώσει την ανάσταση, και έφαγε και ήπιε και άφησε να ψηλαφηθεί η πλευρά του, και σε αυτούς που νόμισαν ότι είναι πνεύμα λέει τα εξής: «Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, ότι είμαι εγώ ο ίδιος· ψηλαφήστε με και δείτε ότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά, όπως βλέπετε να έχω εγώ». Τι απαντάς σε αυτά, ω χριστομάχε;

Πρόσεξε όμως ότι παντού η μεν άρχουσα τάξη είναι διεφθαρμένη, ενώ οι αρχόμενοι παραμένουν αδιάφθοροι· μόνο που, επειδή δεν έχουν αρκετά γενναίο φρόνημα, αλλά είναι ακόμη ατελείς, στερούνται παρρησίας. «Όταν πλέον η εορτή βρισκόταν στη μέση της, ανέβηκε ο Ιησούς στο ιερό και δίδασκε. Και θαύμαζαν οι Ιουδαίοι, λέγοντας: Πώς αυτός γνωρίζει γράμματα, χωρίς να έχει σπουδάσει;»