Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:16

Η διδασκαλία μου δεν είναι δική μου, αλλά εκείνου που με έστειλε. Εάν κάποιος πράττει το θέλημά του, θα γνωρίσει περί της διδασκαλίας, κατά πόσον προέρχεται από τον Θεό, ή εάν εγώ ομιλώ από τον εαυτό μου. Αυτός που ομιλεί από τον εαυτό του, αναζητεί τη δική του δόξα· εκείνος όμως που αναζητεί τη δόξα αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός, και αδικία δεν υπάρχει σε αυτόν.

Ο Χριστός, λοιπόν, είναι το απολύτως αγαθό σε όλα, και ένα από όλα είναι και η σοφία και η σύνεση, στην οποία νοείται ότι κατέχει τη λαμπρότητα όχι επειδή τη διδάχθηκε, αλλά ως έμφυτη. Και γι' αυτό ο προφήτης Ησαΐας λέει κάπου για αυτόν: «Διότι πριν το παιδί γνωρίσει το καλό ή το κακό, αρνείται την πονηρία για να επιλέξει το αγαθό». Και βέβαια, δεν θα θεωρήσουμε ανόητα ότι, με τη διάκριση των λογισμών, δηλαδή με την επιλογή του καλύτερου, το θεϊκό και ουράνιο γέννημα αποστρέφεται το φαύλο και προτιμά μάλλον το αγαθό. Αλλά, όπως ακριβώς αν κάποιος έλεγε για τη φωτιά ότι αρνείται το ψυχρό, μη ανεχόμενη να είναι ψυχρή, δεν υποδηλώνει σε αυτήν κάποια επιλογή που προκύπτει από θελήματα, αλλά μάλλον την πιο σταθερή παραμονή της φύσης στο ίδιόν της στοιχείο· έτσι συμβαίνει και στην περίπτωση του Χριστού. Διότι όλα τα αγαθά υπάρχουν εκ φύσεως στον Θεό, και δεν εισέρχονται από έξω. Έτσι υπήρχε σε αυτόν και η σοφία, ή μάλλον ο ίδιος ήταν η πηγή, κυρίως και ειδικώς η ίδια η σοφία, μέσω της οποίας γίνονται σοφά κατά μέθεξη όσα ουράνια και επίγεια λογικά κτίσματα μετέχουν εν μέρει. <Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Η διδαχή μου δεν είναι δική μου, αλλά εκείνου που με έστειλε.> Πραγματικά αληθινό θα διαπιστώσουμε ότι είναι αυτό που έχει γραφεί από κάποιον από τους σοφούς: «Ότι το Πνεύμα του Κυρίου έχει γεμίσει την οικουμένη, και το αυτί της ακοής αφουγκράζεται τα πάντα».

Πες μου, ω εχθρέ της αλήθειας, πώς ο Αδάμ, χωρίς να έχει διδαχθεί γράμματα, έδωσε στα θηρία τις κατάλληλες ονομασίες; Για τον δούλο δεν ρωτάς, και από τον Δεσπότη ζητάς τον λόγο λέγοντας: «Πώς γνωρίζει αυτός γράμματα;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς και είπε: «Η διδαχή μου δεν είναι δική μου, αλλά του Πατρός που με απέστειλε».

Και πότε ο Θεός αποστέλλεται με τοπική μετάβαση; Και πότε Αυτός που πληροί τα πάντα έρχεται εκεί όπου είναι ήδη παρών; Ο λόγος απευθύνεται προς τους Ιουδαίους, η ρήση δεν απευθύνεται προς εκείνους που γνωρίζουν να μαθαίνουν με ευσέβεια. Η διδασκαλία μου δεν είναι δική μου, αλλά του Πατρός που με έστειλε, ο οποίος και προέβαλε για εμένα την εξ ουρανού μαρτυρία ενώπιον όλων σας, λέγοντας: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός.

Επειδή διπλή είναι η πρόοδος του Αγίου Πνεύματος, αφενός η εκ του Πατρός μόνου, η οποία είναι προσωπική και άχρονη, αφετέρου η εκ του Πατρός διά του Υιού, η οποία είναι ενεργητική και χρονική· όπου κι αν βρεις στην Αγία Γραφή το Πνεύμα να προέρχεται εκ του Πατρός διά του Υιού, ή να χορηγείται, ή να προβαίνει, ή να εκλάμπει, ή να φανερώνεται, ή να παρέχεται, ή να δίδεται, ή κάτι παρόμοιο, μην νομίσεις ότι αυτά λέγονται για εκείνη την άναρχη πρόοδο, αλλά για αυτήν την ενεργητική και χρονική· και να τηρείς αυτόν ως μέγα και απαράβατο κανόνα· επειδή κάθε παρεκτροπή από την ορθή δόξα περί του Πνεύματος, από εδώ προέκυψε για τους Ιταλούς· γι' αυτό ακριβώς, δες, σου το είπα, και πάλι θα το πω με άλλον τρόπο· όταν βρεις την πρόθεση ΔΙΑ να προστίθεται στην πρόθεση ΕΚ σχετικά με την πρόοδο του Πνεύματος, μην νομίζεις ότι ο λόγος γίνεται για την υποστατική του εκπόρευση, αλλά ότι μόνο η πρόθεση ΕΚ που παρατίθεται στην εκπόρευση, αποδίδεται μόνο στον Πατέρα και αρμόζει μόνο σε εκείνη την άναρχη πρόοδο· ενώ βλέποντας να προστίθεται σε αυτήν και το ΔΙΑ, αμέσως να πιστεύεις ότι όλος ο σκοπός του λόγου αφορά την διά του Υιού χορηγία του Πνεύματος προς εμάς· και μάλιστα για αναμφίβολη επιβεβαίωση, να έχεις ως μάρτυρες τους θεολόγους που σε έχουν ήδη πληροφορήσει σχετικά με αυτό, και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα που λαλεί δι' αυτών, και τον Κύριο που είπε: «η δική μου διδαχή δεν είναι δική μου, αλλά του Πατρός που με έστειλε».

Διότι, όταν τότε θαύμαζαν οι Ιουδαίοι και έλεγαν: «Πώς αυτός γνωρίζει γράμματα, χωρίς να έχει σπουδάσει;», δεν απαντά: «Εγώ είμαι η άπειρη σοφία του Θεού, στην οποία είναι αποθησαυρισμένοι όλοι οι απόκρυφοι θησαυροί της γνώσης και μέσω εμού πηγάζουν τα νάματα της σοφίας, όπου αυτά πηγάζουν, και κάθε φρόνηση και «επιστήμη έργων» δίδαξε η δική μου φρόνηση και σοφία, και «μέσω εμού οι βασιλείς βασιλεύουν και οι άρχοντες κυβερνούν τη γη» και εγώ είμαι η σοφία που υμνείται στις εξόδους και που εκφράζεται με παρρησία στις πλατείες, εγώ που μιλώ τώρα με παρρησία ανάμεσά σας», αλλά αντί για όλα αυτά και τα παρόμοια, λέει: «Η δική μου διδαχή δεν είναι δική μου, αλλά Εκείνου που με έστειλε», και προσθέτει: «Εκείνος που μιλά από τον εαυτό του, ζητά τη δική του δόξα· ενώ εκείνος που ζητά τη δόξα Αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός και δεν υπάρχει αδικία μέσα του».

Διότι ποιος θα μπορούσε να γνωρίζει τότε ή ποιος έχει τη δύναμη να εξιχνιάσει τη διδασκαλία του Χριστού, η οποία είναι γεμάτη από ταπείνωση; Επειδή, θέλοντας να μας εκπαιδεύσει να έχουμε ταπεινό φρόνημα και να μην κάνουμε τίποτε από τον εαυτό μας, αλλά μάλλον να τιμούμε την εξουσία και να εκπληρώνουμε την υπακοή, «η διδαχή μου», λέει, «δεν είναι δική μου αλλά εκείνου που με έστειλε» και «εκείνος που μιλάει από τον εαυτό του ζητάει τη δική του δόξα, ενώ εκείνος που ζητάει τη δόξα αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός και αδικία δεν υπάρχει σε αυτόν». Και πράγματι, έτσι έχουν τα πράγματα: εκείνος που φρονεί ταπεινά και επιθυμεί να μην αδικεί, όπου κι αν σταλεί από τον προεστώτα του, λέει και πράττει εκείνα που συντελούν στη δόξα και στην ευαρέσκεια εκείνου που τον έστειλε, και δεν υπερηφανεύεται, ωσάν να είπε ή να έπραξε κάτι σπουδαίο από μόνος του, αλλά αναγνωρίζει ότι με τη θεία συνέργεια και με την ευχή του προεστώτος νοήθηκε ό,τι νοήθηκε και ενεργήθηκε ό,τι ενεργήθηκε. Αντίθετα, ο ανυπάκουος και υπερήφανος, που θέλει να υπερέχει σε φρόνημα από τον προεστώτα του και θέλει να παραβλέπει τις εντολές αυτού που τον έστειλε, και επιθυμεί να αδικεί και να ζητάει τη δική του δόξα, σκέφτεται από τον εαυτό του και πράττει από τον εαυτό του και δεν καταλαβαίνει ότι αδικεί την ίδια του την ψυχή. Διότι όσοι, λέει, ήλθαν από τον εαυτό τους και μίλησαν από τον εαυτό τους και έπραξαν από τον εαυτό τους, ήταν κλέφτες και ληστές της ίδιας τους της ψυχής, της πνοής και της ζωής. Γι' αυτό, αφού έκλεψαν, έσφαξαν και κατέστρεψαν, καταστράφηκαν και οι ίδιοι μαζί.

Του Θεού είναι το χάρισμα. Γι' αυτό και ονομάζεται χάρισμα, ώστε εκείνος που το κατέχει να κατανοεί ότι το χάρισμα δόθηκε κατά χάριν από εκείνον που το χάρισε, και ότι εκείνος στον οποίο δόθηκε το χάρισμα οφείλει να προσκυνά και να ευχαριστεί και να μην υπερηφανεύεται, διότι «κάθε φρόνηση και επιστήμη των έργων» τα δίδαξε η σοφία που αποτελεί τη φρόνηση των πάντων, και μάλλον ακούγοντας σήμερα την άπειρη σοφία του Θεού να ομιλεί για χάρη μας, διδάσκοντας ταπεινά, ότι «η διδαχή μου δεν είναι δική μου, αλλά εκείνου που με έστειλε» και παρουσιάζει τον εαυτό του για χάρη μας όχι μόνο ως απεσταλμένο, αλλά και ως κάποιον που δεν έχει να πει τίποτα από τον εαυτό του, και το πράττει αυτό τιμώντας την πατρική αρχή και επιβεβαιώνοντας τη δική του ένσαρκη οικονομία, εκπαιδεύοντας παράλληλα και εμάς να φρονούμε ταπεινά.

Αποκρίθηκε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς και είπε: «Η δική μου διδαχή δεν είναι δική μου, αλλά εκείνου που με έστειλε». Γιατί ανέβηκε στο μέσο της εορτής; Για να καταπραΰνει τον θυμό τους, και συγχρόνως για να ακούσουν με άνεση και προσοχή αυτά που έλεγε, χωρίς η εορτή να φράζει πλέον τα αυτιά τους. Διότι στην αρχή της εορτής ήταν φυσικό να περισπώνται με τις μέριμνες της εορτής. Έτσι, όταν εμφανίστηκε ξαφνικά μπροστά τους, όλοι άκουγαν απλώς, και αυτοί που έλεγαν ότι είναι αγαθός, και αυτοί που έλεγαν ότι είναι πλάνος· οι μεν, για να ωφεληθούν σε κάτι και να θαυμάσουν, οι δε, για να τον πιάσουν από τα λόγια του και να τον συλλάβουν ως πλάνο. Το τι δίδαξε, δεν το ανέφερε ο ευαγγελιστής. Το ότι όμως είπε κάποια θαυμαστά λόγια, με τα οποία τους καθήλωσε και μετέβαλε τις διαθέσεις τους σε θαυμασμό, το φανέρωσε λέγοντας ότι: «Εθαύμαζαν πώς γνωρίζει γράμματα, χωρίς να έχει σπουδάσει». Όμως, αν και θαύμαζαν, ούτε έτσι απαλλάχθηκε η σκέψη τους από την πονηρία. Διότι δεν θαύμαζαν τη διδασκαλία, ούτε αποδέχονταν τα λεγόμενα, αλλά θαύμαζαν πώς γνωρίζει γράμματα, δηλαδή απορούσαν και εκπλήσσονταν, πράγμα που συνηθίζουν να παθαίνουν οι φθονεροί.

Διότι τίποτα δεν είναι δικό μου, λέει, τίποτα δεν λέω από τον εαυτό μου σαν αντίθεος, αλλά όσα ανήκουν στον Πατέρα, αυτά είναι και δικά μου λόγια. «Εάν κάποιος θέλει να κάνει το θέλημά Του, θα γνωρίσει για τη διδαχή, εάν προέρχεται από τον Θεό ή εάν εγώ μιλώ από τον εαυτό μου. Εκείνος που μιλά από τον εαυτό του, ζητά τη δική του δόξα. Ενώ εκείνος που ζητά τη δόξα αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Λέγοντας ότι «η δική μου διδαχή δεν είναι δική μου», δηλαδή δεν είναι αντίθετη στον Θεό, «αλλά ανήκει στον Πατέρα μου», εννοεί ότι εάν κάποιος εφαρμόζει το θέλημα του Θεού, δηλαδή εάν κάποιος επιδιώκει την αρετή και δεν είναι υποδουλωμένος στον φθόνο, ούτε σκοτίζεται από τον μάταιο φθόνο απέναντί μου, θα κατανοήσει τη δύναμη των λόγων μου, εάν δηλαδή λέω τα λόγια του Πατέρα ή κάποια ξένα και αλλαγμένα. Θέλημα του Θεού, όμως, κάνει και εκείνος που ερευνά τις Γραφές και τους προφήτες. Αυτός λοιπόν μπορεί να γνωρίσει για τη διδασκαλία του Κυρίου, ότι προέρχεται από τον Θεό. Διότι οι προφήτες δεν παρουσιάζουν τον Κύριο ως αντίθεο και να μιλά από τον εαυτό του, αλλά να λέει και να πράττει όλα όσα είναι αρεστά στον Θεό. Έπειτα προσθέτει και άλλον έναν συλλογισμό, λέγοντας: