Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:18

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣϞΘ΄. Πώς θα πειστεί η ψυχή να απομακρυνθεί από τη φιλοδοξία; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Όταν υπακούσει στον Κύριο που λέει: «Έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς»· και στον Απόστολο που παραγγέλλει: «Είτε τρώτε, είτε πίνετε, είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού»· ώστε ο θεοσεβής, μην επιδιώκοντας ούτε την τωρινή ούτε τη μελλοντική δόξα, αλλά προτιμώντας πάνω από όλα την αγάπη προς τον Θεό, να έχει την παρρησία να πει μαζί με τα προαναφερθέντα το εξής: «Ούτε τα παρόντα ούτε τα μέλλοντα θα μπορέσουν να μας χωρίσουν από την αγάπη του Θεού, η οποία υπάρχει στον Ιησού Χριστό, τον Κύριό μας». Διότι και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε: «Εγώ δεν ζητώ τη δόξα μου»· και ότι: «Εκείνος που μιλάει από τον εαυτό του ζητάει τη δική του δόξα· ενώ εκείνος που ζητάει τη δόξα εκείνου που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός».

Η διδασκαλία μου δεν είναι δική μου, αλλά εκείνου που με έστειλε. Εάν κάποιος πράττει το θέλημά του, θα γνωρίσει περί της διδασκαλίας, κατά πόσον προέρχεται από τον Θεό, ή εάν εγώ ομιλώ από τον εαυτό μου. Αυτός που ομιλεί από τον εαυτό του, αναζητεί τη δική του δόξα· εκείνος όμως που αναζητεί τη δόξα αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός, και αδικία δεν υπάρχει σε αυτόν.

Και βέβαια κανείς, ο οποίος σκέπτεται λογικά, δεν θα νομίσει ότι κατηγορεί τα δικά του λόγια ως κίβδηλα, αλλά τα λέει αυτά με την έννοια ότι δεν θα μπορούσαν ποτέ να υπάρξουν διαφορετικά, παρά μόνο σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα. Διότι λαλεί μέσω του Λόγου και της δικής Του σοφίας, δηλαδή του δικού Του γεννήματος· και λαλεί βέβαια χωρίς καμία παραφωνία προς τον εαυτό Του· διότι πώς είναι δυνατόν αυτό; <Εκείνος που μιλάει από μόνος του αναζητά τη δική του δόξα.> Το θέτει αυτό ως σαφές σημάδι ότι δεν επιδιώκει καθόλου για τον εαυτό Του τη δόξα από τη διδασκαλία, με το να μη χρησιμοποιεί λόγια ξένα και αλλότρια προς τον νόμο· διότι αυτό θα σήμαινε το να μιλάει από μόνος του· αλλά μάλλον τους συμβουλεύει να πείθονται σε όσα έχουν ήδη θεσπιστεί από παλιά, αφαιρώντας μόνο την ανωφελή και παχιά σκιά του γράμματος, και μεταπλάθοντας πειστικά σε πνευματική θεωρία όσα ακόμη κρύβονταν μέσα σε τύπους· όπως ακριβώς λέει και στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο: «Δεν ήρθα για να καταργήσω τον νόμο, αλλά για να τον εκπληρώσω». Αυτό πάλι υποδηλώνει εδώ εμμέσως· η ευαγγελική πολιτεία συνιστά μόνο τη μεταμόρφωση του γράμματος σε αλήθεια, και έχοντας μεταπλάσει τον μωσαϊκό τύπο στο πρεπωδέστερο, κατέχει τη γνώση της εν πνεύματι λατρείας. Επομένως, ο Χριστός δεν μιλάει από τον εαυτό Του· δηλαδή, δεν λέει τίποτα ξένο από όσα είχαν ήδη προαναγγελθεί.

Επιπλέον, πρέπει να εξετάσουμε και το εξής: διότι με πλάγιο και συγκαλυμμένο τρόπο επιπλήττει τους Ιουδαίους, οι οποίοι από τη μία περιπίπτουν στα ίδια τα σφάλματα για τα οποία κατηγορούν από αμάθεια τους άλλους, και από την άλλη έχουν συνηθίσει να αρπάζουν τη δόξα περισσότερο για τον εαυτό τους παρά για τον Δεσπότη των πάντων Θεό· και θα πω πώς. Διότι, αποκλίνοντας από τις διατάξεις του νόμου, κατέληγαν στο να ακολουθεί ο καθένας ό,τι του φαινόταν σωστό, «διδάσκοντας», όπως είναι γραμμένο, «ως διδασκαλίες εντάλματα ανθρώπων». Ως προς αυτό και πάλι ο Χριστός με ευφυή τρόπο τους ελέγχει ότι παρανομούν και ότι αμαρτάνουν απέναντι στον ίδιο τον νομοθέτη, επειδή έπειθαν τους ακροατές τους όχι να ζουν σύμφωνα με τους δικούς Του ορισμούς, αλλά να προσκολλώνται μάλλον στις δικές τους διδασκαλίες. Επομένως, έστω κι αν ο Χριστός λέει κατά τρόπο αόριστο και γενικό «Εκείνος που μιλάει από τον εαυτό του ζητάει τη δική του δόξα», ελέγχει την αρρώστια της αλαζονείας των Φαρισαίων, επειδή, θέλοντας μάλλον να λένε τα δικά τους, κλέβουν τη δόξα του νομοθέτη, σφετεριζόμενοι για τον εαυτό τους τα οφειλόμενα στον Θεό, και, κατά συνέπεια, σχεδιάζουν πλέον αδίστακτα ακόμη και να Τον φονεύσουν. Διότι ακριβώς γι' αυτό τον λόγο τους ελέγχει αυστηρά ως παραβάτες του νόμου, χρησιμοποιώντας οικονομικά ως αφορμή για τον λόγο Του την προθυμία Του να τηρεί τον νόμο, και μέσω αυτού να τιμά τον Θεό και Πατέρα. Ενώ εκείνος που ζητάει, λέει, τη δόξα εκείνου που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός και αδικία δεν υπάρχει σε αυτόν.

Και τι σημαίνει αυτό; Εκείνος που μιλάει αφ' εαυτού του, ζητά τη δική του δόξα. Δηλαδή, αυτός που επιθυμεί να καθιερώσει κάποια δική του διδασκαλία, δεν το επιθυμεί για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για να καρπωθεί δόξα από αυτό. Εάν όμως εγώ δεν επιθυμώ να καρπωθώ δόξα, για ποιον λόγο να θέλω να καθιερώσω δική μου διδασκαλία; «Εκείνος που μιλάει αφ' εαυτού του»· δηλαδή, αυτός που λέει κάτι δικό του και παρηλλαγμένο, γι' αυτόν τον λόγο μιλάει, για να εδραιώσει τη δική του δόξα.

Διότι, όταν τότε θαύμαζαν οι Ιουδαίοι και έλεγαν: «Πώς αυτός γνωρίζει γράμματα, χωρίς να έχει σπουδάσει;», δεν απαντά: «Εγώ είμαι η άπειρη σοφία του Θεού, στην οποία είναι αποθησαυρισμένοι όλοι οι απόκρυφοι θησαυροί της γνώσης και μέσω εμού πηγάζουν τα νάματα της σοφίας, όπου αυτά πηγάζουν, και κάθε φρόνηση και «επιστήμη έργων» δίδαξε η δική μου φρόνηση και σοφία, και «μέσω εμού οι βασιλείς βασιλεύουν και οι άρχοντες κυβερνούν τη γη» και εγώ είμαι η σοφία που υμνείται στις εξόδους και που εκφράζεται με παρρησία στις πλατείες, εγώ που μιλώ τώρα με παρρησία ανάμεσά σας», αλλά αντί για όλα αυτά και τα παρόμοια, λέει: «Η δική μου διδαχή δεν είναι δική μου, αλλά Εκείνου που με έστειλε», και προσθέτει: «Εκείνος που μιλά από τον εαυτό του, ζητά τη δική του δόξα· ενώ εκείνος που ζητά τη δόξα Αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός και δεν υπάρχει αδικία μέσα του».

Διότι ποιος θα μπορούσε να γνωρίζει τότε ή ποιος έχει τη δύναμη να εξιχνιάσει τη διδασκαλία του Χριστού, η οποία είναι γεμάτη από ταπείνωση; Επειδή, θέλοντας να μας εκπαιδεύσει να έχουμε ταπεινό φρόνημα και να μην κάνουμε τίποτε από τον εαυτό μας, αλλά μάλλον να τιμούμε την εξουσία και να εκπληρώνουμε την υπακοή, «η διδαχή μου», λέει, «δεν είναι δική μου αλλά εκείνου που με έστειλε» και «εκείνος που μιλάει από τον εαυτό του ζητάει τη δική του δόξα, ενώ εκείνος που ζητάει τη δόξα αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός και αδικία δεν υπάρχει σε αυτόν». Και πράγματι, έτσι έχουν τα πράγματα: εκείνος που φρονεί ταπεινά και επιθυμεί να μην αδικεί, όπου κι αν σταλεί από τον προεστώτα του, λέει και πράττει εκείνα που συντελούν στη δόξα και στην ευαρέσκεια εκείνου που τον έστειλε, και δεν υπερηφανεύεται, ωσάν να είπε ή να έπραξε κάτι σπουδαίο από μόνος του, αλλά αναγνωρίζει ότι με τη θεία συνέργεια και με την ευχή του προεστώτος νοήθηκε ό,τι νοήθηκε και ενεργήθηκε ό,τι ενεργήθηκε. Αντίθετα, ο ανυπάκουος και υπερήφανος, που θέλει να υπερέχει σε φρόνημα από τον προεστώτα του και θέλει να παραβλέπει τις εντολές αυτού που τον έστειλε, και επιθυμεί να αδικεί και να ζητάει τη δική του δόξα, σκέφτεται από τον εαυτό του και πράττει από τον εαυτό του και δεν καταλαβαίνει ότι αδικεί την ίδια του την ψυχή. Διότι όσοι, λέει, ήλθαν από τον εαυτό τους και μίλησαν από τον εαυτό τους και έπραξαν από τον εαυτό τους, ήταν κλέφτες και ληστές της ίδιας τους της ψυχής, της πνοής και της ζωής. Γι' αυτό, αφού έκλεψαν, έσφαξαν και κατέστρεψαν, καταστράφηκαν και οι ίδιοι μαζί.

Εγώ όμως αποκαλώ τον εαυτό μου απεσταλμένο και ότι δεν μπορώ να κάνω τίποτα από μόνος μου για αυτές τις τρεις αιτίες: πρώτον μεν, διότι την ένσαρκη οικονομία την ονομάζω αποστολή· δεύτερον δε, για να μη φανώ ότι έχω έρθει και ότι επιτελώ τα σημεία από τον εαυτό μου, ή ότι είμαι ανώτερος από τον Πατέρα μου ή άλλος θεός εκτός από τον Πατέρα μου, όπως δογματίζουν για εμένα οι κακόφρονες· τρίτον, επειδή τιμώ τον Πατέρα μου, και για να διδάξω με αυτό να τιμάται η αρχή και να υπακούει κανείς με ταπείνωση και να υποτάσσεται σε αυτήν, και να μην πράττει κανείς τίποτα πέρα από ό,τι του προστάχθηκε, και να μην οικειοποιείται κανείς κάτι περισσότερο από τον ανώτερό του, δηλαδή να επιδιώκει την τιμή εκείνου που τον έστειλε, αλλά να σκέφτεται ταπεινά και να λέει και να πράττει όσα θέλει αυτός που τον έστειλε· επειδή όποιος μιλάει από τον εαυτό του ή πράττει από τον εαυτό του ζητά τη δική του δόξα, ενώ εκείνος που θέλει τη δόξα αυτού που τον έστειλε, όπως ακριβώς και εγώ, λέει και πράττει όσα είναι προσφιλή και αρεστά σε εκείνον. Γι' αυτό και «όποιος αθετεί εμένα» και τη δική μου διδαχή και των μαθητών μου και των μετέπειτα διδασκάλων «αθετεί εκείνον που με απέστειλε».

Διότι τίποτα δεν είναι δικό μου, λέει, τίποτα δεν λέω από τον εαυτό μου σαν αντίθεος, αλλά όσα ανήκουν στον Πατέρα, αυτά είναι και δικά μου λόγια. «Εάν κάποιος θέλει να κάνει το θέλημά Του, θα γνωρίσει για τη διδαχή, εάν προέρχεται από τον Θεό ή εάν εγώ μιλώ από τον εαυτό μου. Εκείνος που μιλά από τον εαυτό του, ζητά τη δική του δόξα. Ενώ εκείνος που ζητά τη δόξα αυτού που τον έστειλε, αυτός είναι αληθινός και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». Λέγοντας ότι «η δική μου διδαχή δεν είναι δική μου», δηλαδή δεν είναι αντίθετη στον Θεό, «αλλά ανήκει στον Πατέρα μου», εννοεί ότι εάν κάποιος εφαρμόζει το θέλημα του Θεού, δηλαδή εάν κάποιος επιδιώκει την αρετή και δεν είναι υποδουλωμένος στον φθόνο, ούτε σκοτίζεται από τον μάταιο φθόνο απέναντί μου, θα κατανοήσει τη δύναμη των λόγων μου, εάν δηλαδή λέω τα λόγια του Πατέρα ή κάποια ξένα και αλλαγμένα. Θέλημα του Θεού, όμως, κάνει και εκείνος που ερευνά τις Γραφές και τους προφήτες. Αυτός λοιπόν μπορεί να γνωρίσει για τη διδασκαλία του Κυρίου, ότι προέρχεται από τον Θεό. Διότι οι προφήτες δεν παρουσιάζουν τον Κύριο ως αντίθεο και να μιλά από τον εαυτό του, αλλά να λέει και να πράττει όλα όσα είναι αρεστά στον Θεό. Έπειτα προσθέτει και άλλον έναν συλλογισμό, λέγοντας:

Εκείνος που μιλάει από τον εαυτό του, δηλαδή, αυτός που θέλει να καθιερώσει δική του διδασκαλία, δεν το κάνει αυτό για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο για να αποκομίσει κάποια δόξα από αυτό. Εάν όμως εγώ, λέει, δεν θέλω να αποκομίσω δική μου δόξα, αλλά ζητώ τη δόξα εκείνου που με έστειλε, για ποιο λόγο να ήθελα να διδάξω διαφορετικά πράγματα; Είμαι λοιπόν αληθινός και δεν υπάρχει αδικία σε μένα· δηλαδή, δεν αρπάζω δόξα που ταιριάζει σε άλλον· διότι αυτό είναι αδικία. Ώστε η διδαχή μου έχει και αλήθεια και δικαιοσύνη ταυτόχρονα. Διότι δεν προέρχεται από αλαζονεία, ώστε να έχει και το ψευδές και το άδικο. Επειδή ο αλαζόνας και ψεύδεται, καθόσον λέει για τον εαυτό του πράγματα που ξεπερνούν την αξία του, και αδικεί, καθόσον αρπάζει την ξένη δόξα που δεν του ανήκει καθόλου.