Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:20

Ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταισχυνθούν εκείνοι που επιθυμούν το κακό μου. Είτε καταβοούν εναντίον των νοητών εχθρών, είτε εναντίον των Γραμματέων και των Φαρισαίων, οι οποίοι επιβουλεύθηκαν τη σωτηρία της ψυχής του, λέγοντας για τον Χριστό άλλοτε μεν: «Δεν εκβάλλει τα δαιμόνια παρά μόνο με τη δύναμη του Βεελζεβούλ»· άλλοτε δε: «Έχεις δαιμόνιο, ποιος ζητά να σε σκοτώσει;».

Τέτοια, λοιπόν, προς τους ανόσιους Φαρισαίους θα έλεγε ευλόγως ο Χριστός· προς το παρόν, όμως, απομακρύνει τον νόμο από το δικό του πρόσωπο, αν και ο ίδιος είναι ο νομοθέτης, και τον αποδίδει ωσάν μόνο στον Πατέρα, ακριβώς μέσω Εκείνου καταισχύνοντας τους αναιδείς Ιουδαίους, ο Οποίος θεωρούνταν από αυτούς ότι είναι και μεγαλύτερός του. Διότι, όπως έχουμε πει πολλές φορές, δεν τον αναγνώριζαν ακόμη ως Θεό κατά φύση, ούτε γνώριζαν ακόμη το βαθύ μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας, αλλά μάλλον θαύμαζαν τη δόξα του Μωυσή. <Αποκρίθηκε το πλήθος: Δαιμόνιο έχεις· ποιος ζητά να σε σκοτώσει; Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε.> Αντιλαμβάνονται τις κατηγορίες και, βληθέντες ήδη από τους πικρούς λόγους που προέκυψαν από αυτές, προχωρούν σε άρνηση, όχι επειδή αποποιούνταν ουσιαστικά τη μιαιφονία, αλλά αποκρούοντας με περισσή σπουδή μόνο το να δίνουν την εντύπωση ότι καταλύουν τον νόμο· διότι το καύχημα των Φαρισαίων στηριζόταν μόνο στην οίηση. Γι' αυτό ακριβώς ο Χριστός τους αποκαλούσε ασβεστωμένους τάφους, οι οποίοι εξωτερικά μεν περιβάλλονται την ωραιότητα από την επιτηδευμένη τέχνη, εσωτερικά όμως είναι γεμάτοι από την ακαθαρσία των νεκρών. Νομίζω δε ότι λένε τέτοια πράγματα προσπαθώντας να απομακρύνουν τον φόβο από την προσδοκία ότι θα πάθει κάτι, όχι για να του δώσουν αληθινό θάρρος ότι δεν θα πάθει τίποτα, αλλά για να τον παρασύρουν σε επικίνδυνη παρρησία, νομίζοντας ότι τον πείθουν να μην σπεύδει να τους διαφεύγει.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με όλα τα άλλα πλήθη των Ιουδαίων, μόνο οι Ιεροσολυμίτες λένε τα αντίθετα, και θα εξηγήσω πώς. Κάποτε, ενώ ο Σωτήρας μας Χριστός δίδασκε τα άριστα, οι Φαρισαίοι στέκονταν κοντά Του εξαγριωμένοι γι' αυτά, έχοντας πλέον φανερώσει το άγριο θράσος τους και βιαζόμενοι να διαπράξουν φόνο. Προς αυτούς λοιπόν, ελέγχοντάς τους ως παραβάτες του νόμου, εκείνους που είχαν αποφασίσει ότι έπρεπε να Τον φονεύσουν, ο Ίδιος έλεγε: «Δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον νόμο; Και κανείς από εσάς δεν τηρεί τον νόμο· γιατί ζητάτε να με σκοτώσετε;». Και ολόκληρος ο σκοπός του λόγου Του κατατοξεύει τις καρδιές των αρχόντων. Ωστόσο, θίγεται και το απλό πλήθος, το οποίο, μη μπορώντας να ανεχθεί τα λόγια αυτά, απάντησε με πιο υβριστικό τρόπο, λέγοντας: «Δαιμόνιο έχεις· ποιος ζητάει να σε σκοτώσει;». Αλλά νομίζω ότι είναι φανερό σε όλους πως, επειδή ο Χριστός έβλεπε τους Φαρισαίους να διψούν ήδη για φόνο, είπε εκείνα τα λόγια. Πώς λοιπόν, ενώ κάποιοι εδώ το αρνούνται και φωνάζουν «Ποιος ζητάει να σε σκοτώσει», μόνο οι Ιεροσολυμίτες, σε αντίθεση με όλους τους άλλους, λένε: «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν;». Και πολύ σωστά χρησιμοποιούν τη λέξη «Ζητούν», ώστε τα τολμήματα να αποδίδονται μόνο στους άρχοντες.

Ω, πόση είναι η φιλοσοφία της γυναίκας! Πόσο πράα δέχεται τον έλεγχο! «Διότι, πώς δεν θα τον δεχόταν;», θα πει κανείς. Γιατί, πες μου· δεν ήλεγξε πολλές φορές και τους Ιουδαίους, και μάλιστα για σπουδαιότερα πράγματα; Διότι δεν είναι το ίδιο το να φέρνεις στο φως τα απόρρητα της διανοίας με το να κάνεις φανερή μία πράξη που γίνεται στα κρυφά. Επειδή το πρώτο ανήκει μόνο στον Θεό και κανένας άλλος δεν το γνωρίζει, παρά μόνο εκείνος που το έχει στη σκέψη του, ενώ το δεύτερο το γνωρίζουν όλοι όσοι συμμετέχουν σε αυτό. Και όμως, εκείνοι, ενώ ελέγχθηκαν, δεν το υπομένουν με πραότητα, αλλά όταν τους είπε: «Γιατί ζητάτε να με σκοτώσετε;», όχι μόνο δεν θαυμάζουν, όπως η γυναίκα, αλλά και τον λοιδορούν και τον υβρίζουν. Και μάλιστα, ενώ εκείνοι είχαν την απόδειξη και από άλλα σημεία, αυτή είχε ακούσει μόνο αυτό· αλλά παρόλα αυτά, όχι μόνο δεν θαύμασαν, αλλά και τον ύβρισαν λέγοντας: «Έχεις δαιμόνιο, ποιος ζητά να σε σκοτώσει;». Αυτή όμως, όχι μόνο δεν τον υβρίζει, αλλά και θαυμάζει και εκπλήσσεται, και υποθέτει ότι είναι προφήτης· αν και ο έλεγχος αυτός θα έπρεπε να είχε θίξει τη γυναίκα πιο βαθιά από ό,τι εκείνος ο έλεγχος αυτούς.

Διότι η δική σας στάση αποτελεί ανατροπή ολόκληρου του νόμου. Έπειτα, επιχειρηματολογεί περαιτέρω, μολονότι είχε μιλήσει για πολλά και στο παρελθόν· αλλά τότε βέβαια μιλούσε υψηλότερα και σύμφωνα με την αξία Του, ενώ τώρα πιο ταπεινά. Γιατί άραγε; Επειδή δεν ήθελε να τους παροξύνει συνεχώς. Διότι τώρα η οργή τους είχε ενταθεί, και προχωρούσαν προς τον φόνο. Γι' αυτό παραμένει, καταστέλλοντάς τους με δύο τρόπους: αφενός ελέγχοντας το τόλμημά τους και λέγοντας: «Γιατί ζητάτε να με σκοτώσετε;», και αφετέρου λέγοντας με επιείκεια: «Εμένα, έναν άνθρωπο που σας έχω πει την αλήθεια», και δείχνοντας ότι, εφόσον διαπράττουν φόνο, δεν είναι άξιοι να κρίνουν άλλον. Εσύ, όμως, παρατήρησε τόσο την ταπείνωση της ερώτησης του Χριστού, όσο και το θράσος της δικής τους απάντησης: «Δαιμόνιο έχεις· ποιος ζητά να σε σκοτώσει;». Είναι λόγος οργής και θυμού, και ψυχής που αυθαδιάζει επειδή ελέγχθηκε απροσδόκητα, και η οποία προσπαθεί εκ των προτέρων να εκφοβίσει, όπως νόμιζαν. Διότι, όπως ακριβώς κάποιοι ληστές, οι οποίοι τραγουδούν κατά τις ενέδρες τους και έπειτα, θέλοντας να καταστήσουν απροστάτευτο αυτόν που επιβουλεύονται, το κάνουν αυτό μέσω της σιωπής· έτσι έπραξαν και αυτοί. Εκείνος όμως, παραλείποντας να τους ελέγξει για αυτό, ώστε να μην τους κάνει πιο αναίσχυντους, καταπιάνεται πάλι με την υπεράσπιση του Σαββάτου, αντλώντας τα επιχειρήματά Του προς αυτούς από τον Νόμο.

Αν όμως αυτό ισχύει για τους ανθρώπους, πολύ περισσότερο ισχύει για τον Θεό. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε, ότι κένωσε τον Εαυτό Του. Τίποτε άλλο, λοιπόν, δεν σκοπεύει η εντολή που αναφέρεται εδώ, παρά να δείξει την ομόνοια με τον Πατέρα. Αν όμως τα λόγια αυτά εκφράστηκαν τόσο ταπεινά και ανθρώπινα, η αιτία είναι η πνευματική αδυναμία των ακροατών. Έγινε, λοιπόν, σχίσμα ανάμεσα στους Ιουδαίους. Και άλλοι μεν έλεγαν: «Έχει δαιμόνιο και μαίνεται· γιατί τον ακούτε;» Άλλοι δε έλεγαν ότι: «Τα λόγια αυτά δεν είναι ανθρώπου δαιμονισμένου. Μήπως μπορεί ένα δαιμόνιο να ανοίξει τα μάτια τυφλών;» Επειδή, δηλαδή, τα λεγόμενά Του ήταν ανώτερα από τα ανθρώπινα και ξεπερνούσαν τη συνηθισμένη εμπειρία, έλεγαν ότι δαιμονίζεται, προσφωνώντας Τον έτσι ήδη για τέταρτη φορά (διότι και προηγουμένως έλεγαν: «Έχεις δαιμόνιο· ποιος ζητά να σε σκοτώσει;» και πάλι: «Δεν λέγαμε εμείς σωστά, ότι εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο;» και εδώ: «Έχει δαιμόνιο και μαίνεται· γιατί τον ακούτε;»)· μάλλον όμως δεν ήταν η τέταρτη φορά, αλλά πρέπει να το είχε ακούσει πολλές φορές. Διότι το να λένε: «Δεν λέγαμε εμείς σωστά ότι έχεις δαιμόνιο;» είναι απόδειξη όχι του ότι το είπαν για δεύτερη ή τρίτη φορά, αλλά του ότι το είχαν πει επανειλημμένα. Οι άλλοι δε έλεγαν, αναφέρει: «Αυτά τα λόγια δεν είναι ανθρώπου δαιμονισμένου. Μήπως μπορεί ένα δαιμόνιο να ανοίξει τα μάτια τυφλών;» Επειδή, δηλαδή, δεν μπορούσαν να τους αποστομώσουν με επιχειρήματα από τα λόγια, αντλούσαν πλέον την απόδειξη από τα ίδια τα έργα.

Σχετικά με το ότι οι Ιουδαίοι έλεγαν, «Δαιμόνιο έχεις», και στο, «Μην κρίνετε κατ᾽ όψιν». Όπως ακριβώς η ολόλαμπρη σελήνη, φωτίζοντας τα σκοτάδια της νύχτας και προσφέροντας ως δάδα το κάλλος της τόσο στους ναυτικούς στη θάλασσα όσο και στους οδοιπόρους στη γη, καθιστά ανεμπόδιστη την πορεία του καθενός· έτσι παρομοίως και ο διδάσκαλος της Εκκλησίας, σαν άλλη σελήνη, ακτινοβολώντας μέσω του λόγου τις λάμψεις της θεογνωσίας, καθοδηγεί προς την αλήθεια, τον Χριστό, τόσο εκείνους που διαπλέουν το πέλαγος αυτού του βίου προσπερνώντας την αλμύρα των ηδονών, όσο και εκείνους που βαδίζουν τη χριστοφόρο οδό.

Ελάτε, λοιπόν, και εμείς, λάμποντας αμυδρά σαν ένας μικρότατος αστέρας, να σας υποδείξουμε με σαφήνεια τις αστραπές των ευαγγελικών νοημάτων. Έλεγαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι στον Κύριο: «Έχεις δαιμόνιο»· Εκείνος όμως απάντησε: «Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά την δίκαιη κρίση να κρίνετε». Ω Ιουδαίοι, για εμένα λέτε ότι έχω δαιμόνιο; Συγκρίνετε τα δικά μου έργα με τα δικά σας, και αφού τα ερευνήσετε με τον γνώμονα της συνειδήσεώς σας, πείτε, ποιος άραγε έχει δαιμόνιο, εγώ ή εσείς; Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά την δίκαιη κρίση να κρίνετε. Εσείς, αφού διασχίσατε την Ερυθρά Θάλασσα σαν να ήταν χλοερή πεδιάδα, λάβατε στην έρημο νερό από την πέτρα που μεταβλήθηκε σε ανέκφραστη γλυκύτητα, και ορτύκια που έπεφταν από τον ουρανό· και έπειτα από την παροχή τόσων και ακόμη περισσότερων αγαθών, όταν ο Μωυσής ανέβηκε στο όρος, εσείς κατασκευάσατε τον μόσχο και προσκυνήσατε τη λεγεώνα των δαιμόνων. Εγώ όμως, όταν ήλθα, έδιωξα τη λεγεώνα των δαιμόνων από την ανθρωπότητα. Ποιος λοιπόν έχει δαιμόνιο, εγώ ή εσείς; Πείτε μου. Μην κρίνετε κατ' όψιν, αλλά την δίκαιη κρίση να κρίνετε. Εσείς θυσιάζετε τους γιους και τις κόρες σας στα δαιμόνια, εγώ όμως ανέστησα τον γιο της χήρας και την κόρη του αρχισυναγώγου, ενώ ήταν νεκροί. Τον πρώτο, ενώ κειτόταν στο φέρετρο, με το άγγιγμα του χεριού μου και εκπέμποντας την ιαματική δύναμη σε αυτόν που βρισκόταν μέσα, τον θεράπευσα· τη δεύτερη, με έναν λόγο την σήκωσα από τον θάνατο, σαν από ύπνο.

«Αποκρίθηκε το πλήθος και είπε: Έχεις δαιμόνιο· ποιος ζητάει να σε σκοτώσει;» Φαίνεται, βέβαια, ότι αυτό που λέει τώρα δεν έχει καμία συνάφεια με τα προηγούμενα· αν όμως τα εξετάσουμε προσεκτικά, διαπιστώνουμε ότι υπάρχει απόλυτη συνάφεια. Διότι, επειδή τον κατηγορούσαν ότι καταπατούσε το Σάββατο και παρέβαινε τον νόμο, σε αυτό αντιτίθεται, αποδεικνύοντας ότι μάλλον αυτοί είναι παραβάτες του νόμου. Διότι ο μεν νόμος λέει: «Μη φονεύσεις»· εσείς όμως ζητάτε να σκοτώσετε.

Επομένως εσείς παραβαίνετε τον νόμο, όχι εγώ. Αφήνοντας λοιπόν το να καταδικάζετε τους εαυτούς σας, κατηγορείτε εμένα ως παραβάτη του νόμου, επειδή θεράπευσα έναν άνθρωπο το Σάββατο. Το δε «Κανείς από εσάς δεν τηρεί τον νόμο», το είπε, διότι όλοι με τους οποίους συνομιλούσε, ζητούσαν να τον σκοτώσουν. Δες δε, πώς αυτός μεν συνομιλεί μαζί τους με πράα φωνή· εκείνοι όμως υβριστικά και με θράσος λένε: «Έχεις δαιμόνιο»· γι' αυτό τον λόγο λοιπόν υβρίζουν, νομίζοντας ότι θα τον καταπλήξουν προκαταβολικά και θα τον εκφοβίσουν. Αναφέρει δε ότι ο Μωυσής έδωσε τον νόμο, αν και ο ίδιος είναι ο Κύριος του Μωυσή και ο χορηγός του νόμου, εξαιτίας της ασθένειας και της αναισθησίας των Ιουδαίων. Διότι πώς θα ανέχονταν να ακούσουν ότι δεν τους έδωσε ο Μωυσής τον νόμο, αλλά ο ίδιος ο Δεσπότης και Κύριος του Μωυσή; «Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Ένα έργο έκανα και όλοι θαυμάζετε γι' αυτό. Ο Μωυσής σας έδωσε την περιτομή, όχι ότι προέρχεται από τον Μωυσή, αλλά από τους πατέρες· και το Σάββατο περιτέμνετε άνθρωπο. Εάν ο άνθρωπος δέχεται την περιτομή το Σάββατο, για να μην καταλυθεί ο νόμος του Μωυσή, εξοργίζεστε με εμένα, επειδή έκανα ολόκληρο άνθρωπο υγιή το Σάββατο; Μην κρίνετε σύμφωνα με την εξωτερική εμφάνιση, αλλά να κρίνετε τη δίκαιη κρίση.» Μέσα από έναν συλλογισμό αποδεικνύει ότι μάταια μαίνονται εναντίον του και λέει: «Ένα έργο έκανα» το Σάββατο, την ανόρθωση του παραλύτου, «και όλοι θαυμάζετε γι' αυτό», αντί του.