Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:25

Του εν αγίοις πατρός ημών Κυρίλλου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, εις το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον. Βιβλίον πέμπτον. <Έλεγαν, λοιπόν, μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν;> Επειδή γινόταν η εορτή που σύμφωνα με τον νόμο ονομάζεται Σκηνοπηγία, και είχαν συρρεύσει στα Ιεροσόλυμα οι Ιουδαίοι, τρόπον τινά, από όλες τις γύρω περιοχές· διότι αυτό ήταν το θέλημα του νομοθέτη· ο Χριστός απευθυνόταν διδάσκοντας σε όλους. Διότι βεβαίως δεν μιλούσε μόνο στους κατοίκους της πόλεως. Επομένως, είναι ανάγκη κάθε φιλομαθής και πρόθυμος ακροατής να ερευνήσει τι ήταν αυτό που έπεισε τον θείο Ευαγγελιστή μας να παρουσιάσει από τη μια όλο το υπόλοιπο πλήθος των Ιουδαίων να σιωπά, και από την άλλη να αποδώσει τον λόγο γι' αυτό το ζήτημα μόνο στους Ιεροσολυμίτες· και τι άραγε είχαν σκεφτεί και συλλογιστεί μέσα τους για να πουν αυτά; Διότι τα λόγια αυτά κρύβουν ένα βαθύ νόημα. Τι θα πούμε, λοιπόν, ως προς αυτό; Επειδή ο Σωτήρας όλων μας, ο Χριστός, είχε κάνει αναρίθμητα σημεία μέσα στην πόλη, και διέμενε πολύ συχνά στα Ιεροσόλυμα, μερικοί από τους κατοίκους της πόλεως αρχίζουν κάπως να πείθονται και προχωρούν σιγά σιγά στο να θελήσουν πλέον να πιστέψουν σε Αυτόν, αλλά ούτε ανοιχτά, ούτε βέβαια ελεύθερα τολμούσαν να τον αγαπήσουν, επειδή ήταν κατατρομαγμένοι από το θράσος των αρχόντων, και ωθούνταν σε έναν επιζήμιο φόβο όχι από δική τους κακή πρόθεση.

Διότι αυτό ακριβώς δήλωνε σαφώς ο μακάριος Ευαγγελιστής σε όσα έχει ήδη αναφέρει προηγουμένως, ότι κανείς δεν μιλούσε φανερά «για αυτόν εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων». Διότι, σε αυτά τα σημεία, ονομάζει πλέον «Ιουδαίους» τους άρχοντες, διστάζοντας, όπως τουλάχιστον μου φαίνεται, να αποδώσει την ονομασία των αρχόντων σε ανθρώπους τόσο διεφθαρμένους. Ενώ λοιπόν ο Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός μιλούσε με παρρησία, και καταφερόταν σθεναρά εναντίον της παραφροσύνης των αρχόντων, και τους ήλεγχε πολύ σαφώς ότι δεν υπολόγιζαν καθόλου τον λόγο του νομοθέτη, αλλά καθένας τους, ρέποντας πολύ εύκολα προς ό,τι του φαινόταν σωστό, είχε ολισθήσει απερίσκεπτα στο να επιθυμεί τον φόνο σαν να μην επρόκειτο για κάτι κακό, και ενώ δεν υπέμενε για αυτά καμία δυσάρεστη συνέπεια από εκείνους από τους οποίους ήταν αναμενόμενο να υποστεί δεινά· αυτό ακριβώς το γεγονός οι Ιεροσολυμίτες το εκλαμβάνουν ως απόδειξη και επιβεβαίωση της θεοπρεπούς εξουσίας που ενυπήρχε σε αυτόν. Και αποδεχόμενοι αυτό σαν μια προσθήκη σε όσα είχαν ήδη θαυμάσει, και προσθέτοντάς το στα προηγούμενα, παρακινούνται πλέον με πιο θερμά ελατήρια προς την ανάγκη να πιστέψουν σε αυτόν. Γι' αυτό λένε, αντλώντας γνώση από τον εύλογο συλλογισμό: «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν;»

Πρέπει να σημειωθεί ότι, σε αντίθεση με όλα τα άλλα πλήθη των Ιουδαίων, μόνο οι Ιεροσολυμίτες λένε τα αντίθετα, και θα εξηγήσω πώς. Κάποτε, ενώ ο Σωτήρας μας Χριστός δίδασκε τα άριστα, οι Φαρισαίοι στέκονταν κοντά Του εξαγριωμένοι γι' αυτά, έχοντας πλέον φανερώσει το άγριο θράσος τους και βιαζόμενοι να διαπράξουν φόνο. Προς αυτούς λοιπόν, ελέγχοντάς τους ως παραβάτες του νόμου, εκείνους που είχαν αποφασίσει ότι έπρεπε να Τον φονεύσουν, ο Ίδιος έλεγε: «Δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον νόμο; Και κανείς από εσάς δεν τηρεί τον νόμο· γιατί ζητάτε να με σκοτώσετε;». Και ολόκληρος ο σκοπός του λόγου Του κατατοξεύει τις καρδιές των αρχόντων. Ωστόσο, θίγεται και το απλό πλήθος, το οποίο, μη μπορώντας να ανεχθεί τα λόγια αυτά, απάντησε με πιο υβριστικό τρόπο, λέγοντας: «Δαιμόνιο έχεις· ποιος ζητάει να σε σκοτώσει;». Αλλά νομίζω ότι είναι φανερό σε όλους πως, επειδή ο Χριστός έβλεπε τους Φαρισαίους να διψούν ήδη για φόνο, είπε εκείνα τα λόγια. Πώς λοιπόν, ενώ κάποιοι εδώ το αρνούνται και φωνάζουν «Ποιος ζητάει να σε σκοτώσει», μόνο οι Ιεροσολυμίτες, σε αντίθεση με όλους τους άλλους, λένε: «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν;». Και πολύ σωστά χρησιμοποιούν τη λέξη «Ζητούν», ώστε τα τολμήματα να αποδίδονται μόνο στους άρχοντες.

Έπρεπε βεβαίως μάλλον αυτοί να αγαπούν να εξισώνονται μέσω των ίδιων έργων, και να σπεύδουν να φρονούν και να πράττουν τα ίδια με εκείνους που επαινούνται. Είναι δε φυσικό να σκέφτηκαν και κάτι πικρό οι Φαρισαίοι. Διότι, επειδή πληροφορήθηκαν ότι τα πλήθη γόγγυζαν και ήδη ψιθύριζαν μεταξύ τους «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν; Και να, μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως άραγε αναγνώρισαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός;», αποκρούοντας πάλι με τη γνώριμη κακία τους την εντύπωση αυτή, δίνουν εντολή να τον δέσουν, και αποστέλλουν τους υπηρέτες για να εκτελέσουν ακριβώς αυτό. <Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας, και πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε.> Ο Κύριος πάλι, επειδή ακριβώς είναι Θεός κατά φύση, δεν αγνόησε τα μιαιφόνα τολμήματα των Φαρισαίων, ούτε την ανόσια σκέψη των αρχιερέων εναντίον του. Βλέπει δε με τα μάτια της θεότητάς του να είναι ήδη παρόντες, και αναμεμειγμένοι μέσα στα πλήθη, οι υπηρέτες που είχαν επιλεγεί από εκείνους για να τον συλλάβουν. Γι' αυτό, απευθύνει τον λόγο του γενικά προς όλο τον παριστάμενο λαό, ο οποίος όμως αποτελεί ταυτόχρονα και μια ειδική απάντηση προς εκείνους, και συνάμα διδάσκει πολλά χρήσιμα. Διότι αφενός απειλεί μεν με χάρη, αλλά και ελέγχει αυτούς που μικροψυχούν για πράγματα για τα οποία θα έπρεπε να χαίρονται· και αφετέρου τους δείχνει ότι το εγχείρημά τους θα αποβεί άκαρπο, ακόμη κι αν συμβεί να πραγματοποιηθεί.

Θα μας το μαρτυρήσει και ο ίδιος ο σοφός Ευαγγελιστής, λέγοντας ότι, αν και οι άρχοντες κατάλαβαν ότι αυτός είναι ο Χριστός, «εξαιτίας όμως των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν». Συνηγορεί δε κατά κάποιον τρόπο με αυτά τα λόγια και ο Νικόδημος, ο οποίος αναφωνεί ρητώς και λέει προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως διδάσκαλος, διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα σημεία που εσύ κάνεις, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του». Γνώριζαν, λοιπόν, μερικοί από τους άρχοντες, και η φήμη γι' αυτόν είχε διαδοθεί κατά κάποιο τρόπο σε όλη την Ιερουσαλήμ. Το πλήθος των Ιουδαίων υποπτεύεται μεν ότι οι άρχοντες γνωρίζουν, αλλά ότι δεν θέλουν να το ομολογήσουν λόγω κακίας και φθόνου. Το ότι είναι αληθές και αυτό, θα το αποδείξουμε από τα ίδια τα ευαγγελικά κείμενα. Διότι ο ίδιος ο μακάριος Ιωάννης αναφέρει κάπου ότι ο Ιησούς στεκόταν διδάσκοντας μέσα στον ίδιο τον ναό, και εξηγούσε όσα φαίνονταν να καταλύουν τον νόμο, τουλάχιστον σύμφωνα με την αντίληψη των ακροατών. Και επειδή οι ηγέτες των Ιουδαίων δεν έκαναν απολύτως καμία ενέργεια εναντίον του, ούτε καν τόλμησαν να πουν ένα λόγο όπως: Εσύ εκεί, πάψε να διδάσκεις αυτά που αντιβαίνουν στους παλαιούς νόμους, δημιούργησαν στα πλήθη την υπόνοια που μόλις αναφέραμε. Γι' αυτό άλλωστε, όπως είναι γραμμένο: «Έλεγαν τότε μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: Δεν είναι αυτός που ζητούν να θανατώσουν;»

Διότι αληθώς κήρυξε «ἐνιαυτόν Κυρίου δεκτόν», δηλαδή έτος στο οποίο δεν υπήρξαν αντιλογίες. Διότι τον πρώτο χρόνο μετά το τριακοστό έτος της ένσαρκης παρουσίας του κήρυττε και όλοι τον αποδέχονταν, και ούτε οι Ιουδαίοι έφερναν αντιρρήσεις ούτε τα έθνη ούτε οι Σαμαρείτες, αλλά όλοι τον άκουγαν με ευχαρίστηση. Κατά το έτος αυτό ανεβαίνει στα Ιεροσόλυμα, μετά τη βάπτισή του και αφού πέρασαν οι σαράντα ημέρες του πειρασμού και οι είκοσι ημέρες που προαναφέραμε μέχρι το πρώτο σημείο, και αφού εξέλεξε τους μαθητές του· επιστρέφοντας από τον πειρασμό στον Ιορδάνη και διασχίζοντας τη θάλασσα της Τιβεριάδας, πορευόμενος προς τη Ναζαρέτ, ανέβηκε προφανώς στην Ιερουσαλήμ και στο μέσο της εορτής έκραξε δυνατά λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και έπειτα αναχώρησε για τη Ναζαρέτ, την Ιουδαία, τη Σαμάρεια και τα μέρη της Τύρου. Και όταν συμπληρώθηκε ο πρώτος χρόνος, ανεβαίνει πάλι στην Ιερουσαλήμ, και τότε ζητούσαν να τον συλλάβουν κατά την εορτή, αλλά φοβήθηκαν· σε αυτήν την εορτή έλεγε: «Δεν ανεβαίνω σε τούτη την εορτή». Διότι δεν έλεγε ψέματα, μη γένοιτο. «Διότι στα μισά της εορτής», λέγει, «ήλθε και ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα», «και έλεγαν: Δεν είναι αυτός που ζητούσαν να πιάσουν; Και ιδού μιλάει με παρρησία· μήπως άραγε κατάλαβαν οι ιερείς ότι αυτός είναι ο Χριστός; Αλλά εμείς γνωρίζουμε από πού είναι αυτός».

«Διότι πάχυνε η καρδιά σας, και με τα αυτιά ακούσατε βαριά, και κλείσατε τα μάτια σας, μήπως τυχόν και δείτε με τα μάτια, και ακούσετε με τα αυτιά, και κατανοήσετε με την καρδιά, και επιστρέψετε, και σας θεραπεύσω». Εάν όμως δεν ειπώθηκε έτσι, αλλά τα λεγόμενα φανερώνουν μεταβολή τριών προσώπων, αυτού που μιλάει, αυτού προς τον οποίο απευθύνεται, και εκείνου για τον οποίο γίνεται ο λόγος, τότε η δύναμη των προκειμένων κυοφορεί περίπου το εξής νόημα: «Πήγαινε και πες σε αυτόν τον λαό: Με την ακοή θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα βλέπετε, αλλά δεν θα καταλάβετε». Έπειτα, σαν να ρώτησε ο προφήτης την αιτία, ή χωρίς να ρωτήσει, αλλά δεχόμενος διδασκαλία, ειπώθηκε: «Διότι πάχυνε η καρδιά αυτού του λαού, και με τα αυτιά άκουσαν βαριά, και έκλεισαν τα μάτια τους». Αν λοιπόν, όπως θα έλεγε κάποιος, ενεργούν ενάντια στη δική τους σωτηρία· Για ποια αιτία με προστάζεις να κηρύξω; Ίσως κάπως έτσι απαντά· διότι αυτό δηλώνει εδώ το: «Μήπως τυχόν και δουν με τα μάτια, και ακούσουν με τα αυτιά, και κατανοήσουν με την καρδιά, και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω». Διότι το «μήπως τυχόν» εδώ, δεν φανερώνει την αναίρεση της ακοής, αλλά την ελπίδα της υπακοής. Και για να δεις ότι έτσι λαμβάνεται, άκουσε τα ιουδαϊκά πλήθη τι λένε για τον Σωτήρα: «Δεν είναι αυτός που ζητούσαν να σκοτώσουν οι Φαρισαίοι; Ιδού, μιλάει δημόσια, και δεν του λένε τίποτα· μήπως τυχόν πράγματι αναγνώρισαν ότι αυτός είναι ο Χριστός;»

Ομιλία Νʹ. Έλεγαν, λοιπόν, μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν; Και να που μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως πράγματι κατάλαβαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι αληθινά ο Χριστός; Αλλά γι' αυτόν γνωρίζουμε από πού είναι». αʹ. Τίποτα δεν είναι καταγεγραμμένο τυχαία στις θείες Γραφές· διότι έχουν ειπωθεί μέσω του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό ας τα εξετάζουμε όλα με ακρίβεια. Επειδή είναι δυνατόν ακόμη και από μία λέξη να ανακαλύψουμε ολόκληρο το νόημα, όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα με το κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας.

Διότι δεν αρκέστηκε μόνο στην παραβολή, αλλά προσέθεσε και διπλή προφητεία, μία του Δαβίδ και μία δική του. Τι έπρεπε λοιπόν να πράξουν, όταν τα άκουσαν αυτά; Δεν έπρεπε να Τον προσκυνήσουν; Δεν έπρεπε να θαυμάσουν την πρόνοιά Του, και την προγενέστερη και τη μεταγενέστερη; Κι αν με κανένα από αυτά δεν έγιναν καλύτεροι, δεν έπρεπε τουλάχιστον από τον φόβο της κολάσεως να γίνουν πιο συνετοί; Αλλά δεν έγιναν. Και τι συνέβη μετά από αυτά; «Όταν τα άκουσαν», λέει, «κατάλαβαν ότι μιλούσε για αυτούς». Και, ενώ ζητούσαν να Τον συλλάβουν, φοβήθηκαν τα πλήθη, επειδή Τον θεωρούσαν προφήτη. Διότι πλέον είχαν αντιληφθεί ότι υπονοούσε αυτούς. Άλλοτε λοιπόν, ενώ βρισκόταν εγκλωβισμένος, αποχωρούσε περνώντας ανάμεσά τους και γινόταν άφαντος· και άλλοτε πάλι, ενώ ήταν ορατός, συγκρατούσε τη σφοδρή επιθυμία τους. Αυτό άλλωστε θαύμαζαν και έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο Ιησούς; Δέστε που μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα». Εδώ όμως, επειδή κυριεύονταν από τον φόβο του πλήθους, αρκείται σε αυτό και δεν θαυματουργεί, όπως προηγουμένως, φεύγοντας δηλαδή ανάμεσά τους χωρίς να γίνεται ορατός. Διότι δεν ήθελε να τα πράττει όλα με τρόπο υπεράνθρωπο, ώστε να γίνει πιστευτή η θεία Οικονομία.

Είναι Σάββατο. Επομένως, εάν το Σάββατο καταλύθηκε από τον ίδιο τον Μωυσή εξαιτίας της περιτομής, και σε τίποτα δεν εμποδίζει η ημέρα του Σαββάτου να περιτμηθεί άνθρωπος, αλλά ακόμη κι αν τύχει η όγδοη ημέρα να είναι Σάββατο, καταλύεται ο νόμος για την αργία του Σαββάτου, ώστε να μην καταλυθεί ο νόμος της περιτομής· εάν λοιπόν αυτά έχουν έτσι, γιατί εξοργίζεστε και θυμώνετε εναντίον μου, επειδή θεράπευσα ολόκληρο άνθρωπο το Σάββατο; Και μάλιστα η περιτομή δεν προερχόταν από τον Μωυσή, αλλά από τους πατέρες· αλλά όμως αυτή, αν και δεν ήταν του Μωυσή, κατέλυσε τον νόμο περί του Σαββάτου που είχε τεθεί από τον Μωυσή. Και από τη μια η περιτομή, που προκαλεί πόνο, δεν εμποδίζεται από το Σάββατο· ενώ εγώ που ελευθέρωσα έναν άνθρωπο από τον πόνο, και τον έκανα υγιή, συκοφαντούμαι; «Μην κρίνετε κατ' όψιν», αντί του, να αποφασίζετε δίκαια και απροσωπόληπτα. Μην θέτετε τον Μωυσή, που καταλύει το Σάββατο μέσω της περιτομής, εκτός μέμψης· ενώ εμένα με κατακρίνετε, και αυτά επειδή κατέλυσα το Σάββατο για την ευεργεσία ενός ανθρώπου. Διότι το να θέτετε τον μεν Μωυσή εκτός μέμψης εξαιτίας του αξιώματος του προσώπου του, ενώ εμένα, που θεωρούμαι άδοξος, να με κατακρίνετε, αποτελεί σαφή προσωποληψία. «Έλεγαν λοιπόν μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν; Και να που μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως άραγε κατάλαβαν αληθινά οι άρχοντες ότι αυτός είναι αληθινά ο Χριστός;»

«Αλλά αυτόν γνωρίζουμε από πού είναι· ενώ ο Χριστός όταν έλθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι.» Όχι απλώς και μάταια προστίθεται το «Μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες», αλλά για να δείξει ότι εκείνοι που κατεξοχήν απόλαυσαν τα μεγάλα σημεία, αυτοί ήταν οι πιο άθλιοι από όλους. Διότι πώς δεν είναι άθλιοι, αφού, παρόλο που είδαν μέγα σημείο της θεότητάς του, παραμένουν διεφθαρμένοι στην κρίση τους; Διότι είχαν ως μέγα σημείο, εάν το ήθελαν, το γεγονός ότι αυτός μιλούσε με παρρησία ανάμεσα σε αυτούς που μαίνονταν εναντίον του και δεν πάθαινε τίποτα από αυτούς.