Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:26

Επομένως, κάποιος πειστικός λόγος μας πείθει να σκεφτούμε ότι ο μεν υπόλοιπος λαός των Ιουδαίων αγνοούσε τον σκοπό των αρχόντων τους, ενώ οι Ιεροσολυμίτες, επειδή ως επί το πλείστον συναναστρέφονταν με αυτούς και κατοικούσαν στην ίδια πόλη και τους συναντούσαν διαρκώς, γνώριζαν κατά κάποιον τρόπο τον κρυφό, ανόσιο σκοπό τους εναντίον του Σωτήρα Χριστού. Και συνέβη να κατηγορείται το μιαρό πλήθος των Ιουδαίων όχι μόνο από τη φωνή του Σωτήρα μας, αλλά ήδη και από το ίδιο το ποίμνιο που βρισκόταν υπό την εξουσία τους, το οποίο από την αφροσύνη τους καταστράφηκε και οδηγήθηκε στον γκρεμό. Διότι, από όσα ελέχθησαν, μπορεί κανείς να το δει κατά κάποιον τρόπο να διψά και να φλέγεται για την πίστη στον Χριστό, και να χρειάζεται ελάχιστη καθοδήγηση, την οποία εάν ελάμβαναν, θα αποδέχονταν εύκολα Αυτόν που ήλθε σε εμάς από τον ουρανό. Συνεπώς, υπεύθυνοι για την απώλεια των προβάτων είναι αυτοί που ανέλαβαν την ηγεσία. Και θα το μαρτυρήσει πάλι ο προφήτης Ιερεμίας φωνάζοντας ως εξής: «Διότι οι ποιμένες φέρθηκαν άφρονα και δεν αναζήτησαν τον Κύριο. Γι' αυτόν τον λόγο ολόκληρο το ποίμνιο έχασε τη σύνεσή του και διασκορπίστηκαν». <Να, τους μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα.> Ενισχύουν μέσα τους τους λόγους της βεβαιότητάς τους, και οδηγούνται σαν σε μια πιο φανερή απόδειξη, βλέποντας την ακίνδυνη παρρησία του Χριστού.

Εκπλήσσονται δε πολύ δικαιολογημένα, καθώς βρίσκουν αυτούς που παλαιότερα ήταν ανόσιοι και υβριστές να έχουν περιπέσει σε απρόσμενη και ασυνήθιστη μακροθυμία, και βλέποντάς τους να επιδεικνύουν μια πρωτόγνωρη ημερότητα. Από αυτό το γεγονός οδηγούνται σε εύλογες υποψίες· και ενώ πάλι τους θαυμάζουν ως ανεξίκακους για πράγματα για τα οποία δεν έπρεπε καθόλου να οργίζονται, μέσα από αυτά τα ίδια συλλαμβάνονται να τους κατηγορούν, καθώς ήταν συνήθεια σε εκείνους να επιτίθενται αδιακρίτως στους ερμηνευτές των ωραιότερων πραγμάτων, και να κινούνται ορμητικά εναντίον οποιουδήποτε, απλώς και μόνο αν έλεγε πράγματα αντίθετα προς αυτούς, έστω κι αν υποστήριζε τον θείο νόμο. Διότι η αλαζονεία των Φαρισαίων ήταν πάντοτε φοβερή, και το θράσος της παραφροσύνης τους δεν γνώριζε μέτρο. Ποιος λοιπόν, λένε, είναι αυτός που τους εξημερώνει προς το παρόν, και ποιος έβαλε τον σώφρονα λογισμό ως χαλινάρι στον παλαιό και ασυγκράτητο θυμό τους; Και ποιος τους μάγεψε έτσι, και τους κατευνάζει προς την ημερότητα, σαν να είναι φίδια που πάντοτε επιτίθενται; Δέστε, μιλάει με παρρησία και δεν του λένε τίποτα. Δεν μιλάει απλώς, λέει, αλλά με παρρησία. Και νομίζω ότι κανείς δεν θα μπορούσε δικαίως να κατηγορήσει την οργή τους που ησυχάζει, αν ο ζητούμενος έλεγε τα λόγια του εναντίον τους στα κρυφά.

Διότι, εάν τυχόν δεν τον άκουγαν, ούτε θα είχε κινηθεί ο θυμός τους, αλλά εφόσον ο λόγος του διατυπώθηκε με παρρησία και προχώρησε μέσα από πικρούς ελέγχους —διότι αυτό ακριβώς δηλώνει κατά κύριο λόγο η λέξη παρρησία— όχι μόνο δεν παραδόθηκαν στην οργή, αν και υποφέρουν από αυτή την αρρώστια πολύ εύκολα, αλλά διστάζουν ακόμη και να αρθρώσουν λόγο. Διότι δεν του λένε τίποτα. «Μήπως αληθινά κατάλαβαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός;» Βλέπεις πώς, συγκεντρώνοντας την αναγκαιότητα της πίστης από εύλογες σκέψεις και πιθανούς συλλογισμούς, σχεδόν αγανακτούν, θεωρώντας ότι οι άρχοντες τον έχουν ήδη αναγνωρίσει, αλλά παραιτούνται ρητά από το να θεομαχούν και δεν ανέχονται να ξεδιαντροπιάζονται ενάντια σε εκείνον που ήρθε από ψηλά, αλλά θάβουν κατά κάποιον τρόπο την ανακήρυξή του με τη βάσκανη σιωπή τους. Διότι, λέει, εάν δεν αναγνώρισαν αληθινά ότι αυτός είναι ο Χριστός, τι είναι αυτό που τους έπεισε να ανέχονται αυτόν που τους ελέγχει με παρρησία, και που καινοτομεί κατά κάποιον τρόπο τα παλαιά παραγγέλματα, με το να συλλαμβάνεται να θεραπεύει το Σάββατο, και που τους λυπεί όχι λίγο, με αυτά που λέει απροκάλυπτα: «Δεν σας έδωσε ο Μωυσής τον νόμο, και κανείς από εσάς δεν τηρεί τον νόμο;». Και όμως, δείχνουν ανοχή σε αυτά, παρόλο που έχουν απέναντί τους διαθέσεις εξαιρετικά ανυπόφορες, και ενώ συνηθίζουν να επιτίθενται με μεγαλύτερη ορμή ακόμη και σε όσους δεν τους αδικούν σε τίποτα.

Διότι αυτό το δέχονταν ως απόδειξη του ότι ο Ιησούς είναι κατά φύση Θεός, όπως έλεγαν κάποιοι από τους Ιεροσολυμίτες: «Δείτε, μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως άραγε κατάλαβαν πραγματικά οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός;» Αλλά αυτός «που συλλαμβάνει τους σοφούς στην πανουργία τους», από τη μια καθιστά εντελώς άχρηστη την τόλμη εκείνων που είχαν καταστρώσει αυτά τα σχέδια, και από την άλλη βεβαιώνει στα πλήθη εκείνο που σιγά σιγά διαδιδόταν μέσα από σκέψεις και συλλογισμούς. Διότι εμποδίζονται από μια θεοπρεπή ενέργεια, η οποία επιβάλλει χαλινάρι στα ανοσιουργήματά τους, και επιτρέπει να φτάνουν τα σχέδιά τους μόνο μέχρι το επίπεδο της απόπειρας. Την αιτία δε του ότι δεν μπόρεσαν να φέρουν εις πέρας τον προκαθορισμένο σκοπό τους, ο σοφότατος Ευαγγελιστής την πρόσθεσε πολύ χρήσιμα εδώ: διότι, λέει, δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του. Ονομάζοντας εδώ ρητά «ώρα» τον καιρό, προφανώς εννοώντας τον καιρό του πάθους και του τιμίου σταυρού. Έπειτα, σε ποιον δεν θα γινόταν φανερό πλέον και μέσω αυτού, ότι ο Χριστός δεν θα είχε υποστεί το πάθος αν εξαναγκαζόταν παρά τη θέλησή Του; Διότι δεν ανέβηκε στον σταυρό υπέρ ημών και για εμάς από ιουδαϊκή πλεονεξία, αλλά οικειοθελώς. Γι' αυτό ακριβώς λέει, αποτινάσσοντας τη λοιδορία ότι τάχα φάνηκε να αδυνατεί: «Κανείς δεν παίρνει την ψυχή μου από εμένα, εγώ τη δίνω από μόνος μου· έχω εξουσία να τη δώσω, και πάλι έχω εξουσία να την πάρω».

Έπρεπε βεβαίως μάλλον αυτοί να αγαπούν να εξισώνονται μέσω των ίδιων έργων, και να σπεύδουν να φρονούν και να πράττουν τα ίδια με εκείνους που επαινούνται. Είναι δε φυσικό να σκέφτηκαν και κάτι πικρό οι Φαρισαίοι. Διότι, επειδή πληροφορήθηκαν ότι τα πλήθη γόγγυζαν και ήδη ψιθύριζαν μεταξύ τους «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν; Και να, μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως άραγε αναγνώρισαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός;», αποκρούοντας πάλι με τη γνώριμη κακία τους την εντύπωση αυτή, δίνουν εντολή να τον δέσουν, και αποστέλλουν τους υπηρέτες για να εκτελέσουν ακριβώς αυτό. <Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας, και πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε.> Ο Κύριος πάλι, επειδή ακριβώς είναι Θεός κατά φύση, δεν αγνόησε τα μιαιφόνα τολμήματα των Φαρισαίων, ούτε την ανόσια σκέψη των αρχιερέων εναντίον του. Βλέπει δε με τα μάτια της θεότητάς του να είναι ήδη παρόντες, και αναμεμειγμένοι μέσα στα πλήθη, οι υπηρέτες που είχαν επιλεγεί από εκείνους για να τον συλλάβουν. Γι' αυτό, απευθύνει τον λόγο του γενικά προς όλο τον παριστάμενο λαό, ο οποίος όμως αποτελεί ταυτόχρονα και μια ειδική απάντηση προς εκείνους, και συνάμα διδάσκει πολλά χρήσιμα. Διότι αφενός απειλεί μεν με χάρη, αλλά και ελέγχει αυτούς που μικροψυχούν για πράγματα για τα οποία θα έπρεπε να χαίρονται· και αφετέρου τους δείχνει ότι το εγχείρημά τους θα αποβεί άκαρπο, ακόμη κι αν συμβεί να πραγματοποιηθεί.

«Ιδού, μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα· μήπως άραγε αναγνώρισαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός;» Διότι σχεδόν λέει το εξής: Γνωρίζουν αυτοί που έλαχαν να είναι καθοδηγητές ότι αυτός είναι όντως ο Χριστός· ιδού, αν και θεωρείται ότι έχουν φονικές διαθέσεις εναντίον του, ενώ εκείνος μιλάει με πάρα πολλή παρρησία, ούτε καν με απλά λόγια δεν τον επιπλήττουν. Επειδή λοιπόν είχε διασπαρεί τέτοια υποψία σε όλη την Ιερουσαλήμ, το έμαθε κάποτε και ο τυφλός, και έφτασαν στα αυτιά του τα σχετικά λόγια. Με χαριτωμένο τρόπο λοιπόν, ελέγχοντάς τους κατά κάποιον τρόπο, λέει: Άραγε με προστάζετε μάταια να επαναλάβω τα ίδια λόγια, και να εξυμνήσω το θαύμα, ή θέλετε να κάνω την ευχάριστη αυτή εξήγηση με προθυμία, επειδή διψάτε ήδη να γίνετε μαθητές του, αλλά ντρέπεστε ο ένας τον άλλον, και προτιμάτε μια αχάριστη ντροπή αντί για την τόσο αξιαγάπητη γνώση; «Και τον λοιδόρησαν και είπαν: Εσύ είσαι μαθητής εκείνου, εμείς όμως είμαστε μαθητές του Μωυσή.» Ο Ευαγγελιστής, λέγοντας αυτό, κατά κάποιον τρόπο υπομειδιά.

Διότι αληθώς κήρυξε «ἐνιαυτόν Κυρίου δεκτόν», δηλαδή έτος στο οποίο δεν υπήρξαν αντιλογίες. Διότι τον πρώτο χρόνο μετά το τριακοστό έτος της ένσαρκης παρουσίας του κήρυττε και όλοι τον αποδέχονταν, και ούτε οι Ιουδαίοι έφερναν αντιρρήσεις ούτε τα έθνη ούτε οι Σαμαρείτες, αλλά όλοι τον άκουγαν με ευχαρίστηση. Κατά το έτος αυτό ανεβαίνει στα Ιεροσόλυμα, μετά τη βάπτισή του και αφού πέρασαν οι σαράντα ημέρες του πειρασμού και οι είκοσι ημέρες που προαναφέραμε μέχρι το πρώτο σημείο, και αφού εξέλεξε τους μαθητές του· επιστρέφοντας από τον πειρασμό στον Ιορδάνη και διασχίζοντας τη θάλασσα της Τιβεριάδας, πορευόμενος προς τη Ναζαρέτ, ανέβηκε προφανώς στην Ιερουσαλήμ και στο μέσο της εορτής έκραξε δυνατά λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και έπειτα αναχώρησε για τη Ναζαρέτ, την Ιουδαία, τη Σαμάρεια και τα μέρη της Τύρου. Και όταν συμπληρώθηκε ο πρώτος χρόνος, ανεβαίνει πάλι στην Ιερουσαλήμ, και τότε ζητούσαν να τον συλλάβουν κατά την εορτή, αλλά φοβήθηκαν· σε αυτήν την εορτή έλεγε: «Δεν ανεβαίνω σε τούτη την εορτή». Διότι δεν έλεγε ψέματα, μη γένοιτο. «Διότι στα μισά της εορτής», λέγει, «ήλθε και ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα», «και έλεγαν: Δεν είναι αυτός που ζητούσαν να πιάσουν; Και ιδού μιλάει με παρρησία· μήπως άραγε κατάλαβαν οι ιερείς ότι αυτός είναι ο Χριστός; Αλλά εμείς γνωρίζουμε από πού είναι αυτός».

«Διότι πάχυνε η καρδιά σας, και με τα αυτιά ακούσατε βαριά, και κλείσατε τα μάτια σας, μήπως τυχόν και δείτε με τα μάτια, και ακούσετε με τα αυτιά, και κατανοήσετε με την καρδιά, και επιστρέψετε, και σας θεραπεύσω». Εάν όμως δεν ειπώθηκε έτσι, αλλά τα λεγόμενα φανερώνουν μεταβολή τριών προσώπων, αυτού που μιλάει, αυτού προς τον οποίο απευθύνεται, και εκείνου για τον οποίο γίνεται ο λόγος, τότε η δύναμη των προκειμένων κυοφορεί περίπου το εξής νόημα: «Πήγαινε και πες σε αυτόν τον λαό: Με την ακοή θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα βλέπετε, αλλά δεν θα καταλάβετε». Έπειτα, σαν να ρώτησε ο προφήτης την αιτία, ή χωρίς να ρωτήσει, αλλά δεχόμενος διδασκαλία, ειπώθηκε: «Διότι πάχυνε η καρδιά αυτού του λαού, και με τα αυτιά άκουσαν βαριά, και έκλεισαν τα μάτια τους». Αν λοιπόν, όπως θα έλεγε κάποιος, ενεργούν ενάντια στη δική τους σωτηρία· Για ποια αιτία με προστάζεις να κηρύξω; Ίσως κάπως έτσι απαντά· διότι αυτό δηλώνει εδώ το: «Μήπως τυχόν και δουν με τα μάτια, και ακούσουν με τα αυτιά, και κατανοήσουν με την καρδιά, και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω». Διότι το «μήπως τυχόν» εδώ, δεν φανερώνει την αναίρεση της ακοής, αλλά την ελπίδα της υπακοής. Και για να δεις ότι έτσι λαμβάνεται, άκουσε τα ιουδαϊκά πλήθη τι λένε για τον Σωτήρα: «Δεν είναι αυτός που ζητούσαν να σκοτώσουν οι Φαρισαίοι; Ιδού, μιλάει δημόσια, και δεν του λένε τίποτα· μήπως τυχόν πράγματι αναγνώρισαν ότι αυτός είναι ο Χριστός;»

Ομιλία Νʹ. Έλεγαν, λοιπόν, μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν; Και να που μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως πράγματι κατάλαβαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι αληθινά ο Χριστός; Αλλά γι' αυτόν γνωρίζουμε από πού είναι». αʹ. Τίποτα δεν είναι καταγεγραμμένο τυχαία στις θείες Γραφές· διότι έχουν ειπωθεί μέσω του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό ας τα εξετάζουμε όλα με ακρίβεια. Επειδή είναι δυνατόν ακόμη και από μία λέξη να ανακαλύψουμε ολόκληρο το νόημα, όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα με το κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας.

Διότι δεν αρκέστηκε μόνο στην παραβολή, αλλά προσέθεσε και διπλή προφητεία, μία του Δαβίδ και μία δική του. Τι έπρεπε λοιπόν να πράξουν, όταν τα άκουσαν αυτά; Δεν έπρεπε να Τον προσκυνήσουν; Δεν έπρεπε να θαυμάσουν την πρόνοιά Του, και την προγενέστερη και τη μεταγενέστερη; Κι αν με κανένα από αυτά δεν έγιναν καλύτεροι, δεν έπρεπε τουλάχιστον από τον φόβο της κολάσεως να γίνουν πιο συνετοί; Αλλά δεν έγιναν. Και τι συνέβη μετά από αυτά; «Όταν τα άκουσαν», λέει, «κατάλαβαν ότι μιλούσε για αυτούς». Και, ενώ ζητούσαν να Τον συλλάβουν, φοβήθηκαν τα πλήθη, επειδή Τον θεωρούσαν προφήτη. Διότι πλέον είχαν αντιληφθεί ότι υπονοούσε αυτούς. Άλλοτε λοιπόν, ενώ βρισκόταν εγκλωβισμένος, αποχωρούσε περνώντας ανάμεσά τους και γινόταν άφαντος· και άλλοτε πάλι, ενώ ήταν ορατός, συγκρατούσε τη σφοδρή επιθυμία τους. Αυτό άλλωστε θαύμαζαν και έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο Ιησούς; Δέστε που μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα». Εδώ όμως, επειδή κυριεύονταν από τον φόβο του πλήθους, αρκείται σε αυτό και δεν θαυματουργεί, όπως προηγουμένως, φεύγοντας δηλαδή ανάμεσά τους χωρίς να γίνεται ορατός. Διότι δεν ήθελε να τα πράττει όλα με τρόπο υπεράνθρωπο, ώστε να γίνει πιστευτή η θεία Οικονομία.

Είναι Σάββατο. Επομένως, εάν το Σάββατο καταλύθηκε από τον ίδιο τον Μωυσή εξαιτίας της περιτομής, και σε τίποτα δεν εμποδίζει η ημέρα του Σαββάτου να περιτμηθεί άνθρωπος, αλλά ακόμη κι αν τύχει η όγδοη ημέρα να είναι Σάββατο, καταλύεται ο νόμος για την αργία του Σαββάτου, ώστε να μην καταλυθεί ο νόμος της περιτομής· εάν λοιπόν αυτά έχουν έτσι, γιατί εξοργίζεστε και θυμώνετε εναντίον μου, επειδή θεράπευσα ολόκληρο άνθρωπο το Σάββατο; Και μάλιστα η περιτομή δεν προερχόταν από τον Μωυσή, αλλά από τους πατέρες· αλλά όμως αυτή, αν και δεν ήταν του Μωυσή, κατέλυσε τον νόμο περί του Σαββάτου που είχε τεθεί από τον Μωυσή. Και από τη μια η περιτομή, που προκαλεί πόνο, δεν εμποδίζεται από το Σάββατο· ενώ εγώ που ελευθέρωσα έναν άνθρωπο από τον πόνο, και τον έκανα υγιή, συκοφαντούμαι; «Μην κρίνετε κατ' όψιν», αντί του, να αποφασίζετε δίκαια και απροσωπόληπτα. Μην θέτετε τον Μωυσή, που καταλύει το Σάββατο μέσω της περιτομής, εκτός μέμψης· ενώ εμένα με κατακρίνετε, και αυτά επειδή κατέλυσα το Σάββατο για την ευεργεσία ενός ανθρώπου. Διότι το να θέτετε τον μεν Μωυσή εκτός μέμψης εξαιτίας του αξιώματος του προσώπου του, ενώ εμένα, που θεωρούμαι άδοξος, να με κατακρίνετε, αποτελεί σαφή προσωποληψία. «Έλεγαν λοιπόν μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν; Και να που μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως άραγε κατάλαβαν αληθινά οι άρχοντες ότι αυτός είναι αληθινά ο Χριστός;»

Αλλά δεν ήθελαν από αυτό το σημείο να αναγνωρίσουν τη δύναμή Του. Αμφιβάλλουν, όμως, λέγοντας: «Μήπως τυχόν κατάλαβαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι αληθινά ο Χριστός;» Και ούτε παραμένουν σε αυτή τη γνώμη, αλλά συλλογίζονται ότι τον μεν Χριστό κανείς δεν γνωρίζει από πού έρχεται, αυτόν όμως γνωρίζουμε από πού είναι· άρα αυτός δεν είναι ο Χριστός. Ωστόσο, δες την κακία, πώς αντιφάσκει με τον ίδιο της τον εαυτό: οι άρχοντές τους, όταν ερωτήθηκαν από τον Ηρώδη, απάντησαν ότι ο Χριστός γεννιέται στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας· αυτοί όμως ισχυρίζονται ότι κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι ο Χριστός. Βλέπεις την αντίφαση; Και πάλι, αλλού μεν λένε: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός· αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι». Είδες λόγια παράφρονων ανθρώπων; «Γνωρίζουμε», και, «Δεν γνωρίζουμε». Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτή τη μανία; Διότι απέβλεπαν σε ένα μόνο πράγμα, στο να μην πειστούν. Γι' αυτό, όταν τους συνέφερε, έλεγαν «Γνωρίζουμε», και όταν πάλι δεν τους συνέφερε, διατείνονταν πως «Δεν γνωρίζουμε». Συνεπώς, αυτή η τόσο μεγάλη αντίφαση προέρχεται από την κακία τους. Θα μπορούσε δε κάποιος να διερωτηθεί: Από πού ορμώμενοι λένε αυτοί ότι «Όταν έλθει ο Χριστός, κανείς δεν θα γνωρίζει από πού είναι;»