Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:27

Όπως λοιπόν και το αντίθετο καταστρέφει εύκολα, και θα παρασύρει τα ποίμνια στους γκρεμούς ακόμη και παρά τη θέλησή τους. <Αλλά τούτον γνωρίζουμε από πού είναι· ενώ ο Χριστός όταν έρχεται, δεν γνωρίζουμε από πού είναι.> Δεν είναι μόνο από τις εξωτερικές ενδείξεις, ούτε επειδή οι άρχοντες έκαναν ανεκτό τον κόπο των ελέγχων, που η διάνοια των Ιεροσολυμιτών δέχεται να πιστέψει· αλλά, αφού γέννησε πολύ ωφέλιμα τους λογισμούς από τα εύλογα και οδηγήθηκε σε αληθινές υποψίες για τον Χριστό μέσω της θεοπρεπούς εξουσίας που υπήρχε σε αυτόν, ενώ ήδη παιδαγωγείται όχι άκομψα προς την κατανόηση της ευσέβειας, δεν αντιλαμβάνεται ότι γλιστράει πάλι στην αμάθεια που είναι σύντροφος των Ιουδαίων. Διότι, αυτοί που τα εξέτασαν καλά αυτά, φαίνονται κάπως να θέλουν να θηρεύσουν την αλήθεια από παντού, και δεν προχωρούν στο ότι πρέπει να πιστέψουν μόνο από τη σιωπή των αρχόντων και την ασυνήθιστη πραότητά τους, αλλά ερευνούν και την ίδια την Αγία Γραφή, παρακινούμενοι σε αυτό από ορθή μεν γνώμη, ωστόσο όμως εντελώς απαίδευτα και ασύνετα υποβάλλοντας σε δοκιμασία το μυστήριο· επειδή, δηλαδή, απλώς και μόνο αναγνωρίζουν από πού είναι αυτός που μιλάει με παρρησία, δηλαδή από ποια κώμη προέρχεται και από ποιους γονείς γεννήθηκε, λένε ότι αυτός δεν είναι ο προκηρυγμένος μέσω του νόμου. Έπειτα, σε αυτά προσθέτουν: «Ο δε Χριστός, όταν έρθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι».

Και είναι βέβαια σε όλους φανερό, ότι εξαιτίας της αμάθειάς τους συνέβη να πλανηθούν και σε αυτό. Υποθέτω όμως ότι πρέπει να εξετάσουμε από πού προέρχονται σε αυτούς αυτές οι αντιλήψεις· τι άραγε είναι αυτό που τους έπεισε, αυτούς που εξέταζαν καλά τα σχετικά με αυτόν, να νομίζουν ότι γι' αυτήν την αιτία δεν είναι ο Χριστός, επειδή ακριβώς δεν αγνοούσαν από πού κατάγεται; Και γιατί προσθέτουν σε αυτά το «Όταν έλθει ο Χριστός, κανείς δεν ξέρει από πού είναι»; Διότι εξαιτίας αυτού στερούνται τελικά την κατανόηση της αλήθειας. Υπάρχει λοιπόν κάποιος λόγος στον Ησαΐα για τον Χριστό: «Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; διότι εξαφανίζεται από τη γη η ζωή του». Και ο μακάριος προφήτης, εφαρμόζοντας τον λόγο στον Θεό Λόγο, αναφέρει τη λέξη γενεά αντί για την ύπαρξη. Διότι ποιος θα μπορούσε ποτέ να εκφράσει τον τρόπο υπάρξεως του Μονογενούς; Και ποια γλώσσα θα διηγηθεί την άρρητη γέννηση του Υιού από τον Πατέρα; Ή ποιος νους άραγε δεν θα ατονήσει μπροστά σε αυτό; Διότι το ότι γεννήθηκε από τον Θεό και Πατέρα το γνωρίζουμε και το έχουμε πιστέψει· το πώς όμως, λέμε ότι είναι άβατο για κάθε νου, και η εξέτασή του είναι εξαιρετικά επισφαλής.

Ότι δε θα βρούμε πως στους Ιουδαίους ήταν συνηθισμένο να προφητεύουν ψευδώς, θα το διαπιστώσουμε αβίαστα μελετώντας τους λόγους των προφητών. Διότι σαφέστατα λέει κάπου ο Δεσπότης των πάντων για αυτούς: «Δεν απέστελλα τους προφήτες, και αυτοί έτρεχαν· δεν τους μίλησα, και αυτοί προφήτευαν». Και πάλι στον Ιερεμία: «Οι προφήτες προφητεύουν ψευδώς στο όνομά μου, δεν τους απέστειλα ούτε τους μίλησα ούτε τους έδωσα εντολή· διότι σας προφητεύουν οράσεις και οιωνούς και προφητείες της δικής τους καρδιάς». Ελέγχεται λοιπόν για αυτό ο αλαζόνας Ιουδαίος, επειδή απέδωσε και στον ίδιο τον Χριστό το θράσος που έχει ο ίδιος απέναντι στον Θεό, δηλαδή την ψευδοπροφητεία. Και το να μην πιστεύουν καθόλου σε αυτόν που διακηρύττει ότι έχει αποσταλεί από τον Θεό και από τον Πατέρα, τι άλλο θα μπορούσε να είναι παρά το να του κραυγάζουν ξεκάθαρα: «ψευδοπροφητεύεις, μιμούμενος σε εμάς τα δικά μας έργα»; <Τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε, εγώ όμως τον γνωρίζω, διότι προέρχομαι από αυτόν, και εκείνος με απέστειλε.> Λέγατε, λέει, προηγουμένως: «Ο Χριστός, όταν έρθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι». Αλλά εφόσον νομίζετε ότι αυτό είναι ορθό, και το υποστηρίζετε ως αληθές, συμφωνώ με τους λόγους σας περί αυτού. Διότι ο Πατέρας από τον οποίο προέρχομαι είναι μεν αληθινός, αλλά σε εσάς είναι άγνωστος.

Όταν λοιπόν, λέει, εξετάζετε το μυστήριό μου εντελώς ασύνετα, αν και με τρόπο που αρέσει σε εσάς τους ίδιους, και έπειτα γνωρίζοντας ποιος και από πού είμαι κατά σάρκα απορρίπτετε την ανάγκη να πιστέψετε, για αυτόν μόνο τον λόγο αποδεχθείτε την πίστη, όταν διαπιστώνετε ότι δεν κατανοείτε από πού πραγματικά είμαι. Προέρχομαι δε από τον Πατέρα, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε, επειδή δεν γνωρίζετε Εκείνον που προέρχεται από αυτόν, στο πρόσωπο του οποίου και μόνο γίνεται ορατός ο Πατέρας. Διότι αυτός που έχει δει τον Υιό έχει δει τον Πατέρα, και αυτός που γνωρίζει τον Υιό δεν αγνοεί εκείνον που τον γέννησε. Επομένως, αφού εξαιτίας αυτού τους αφαιρέθηκε κάθε δυνατότητα εφευρετικής δικαιολογίας, θα αποδειχθούν και πάλι κακοπροαίρετοι, μη βρίσκοντας πλέον καμία πρόφαση για την απείθειά τους, αλλά αποκρούοντας τη γνώση αποκλειστικά εξαιτίας του δικού τους κακού χαρακτήρα, ώστε να φανεί ότι είναι αληθινό και αυτό που έχει γραφτεί: «Είδατε πολλές φορές, και δεν προσέξατε· τα αυτιά σας ήταν ανοιχτά, και δεν ακούσατε». Και επειδή στα λόγια των Ιουδαίων υπήρχε η αντίληψη ότι «κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι ο Χριστός όταν έρθει», εξαιρώντας αναγκαστικά τον εαυτό του, ως Θεός, από το πλήθος των δημιουργημάτων και από όλους τους άλλους για τους οποίους θα μπορούσε εύλογα να ισχύει η λέξη «κανείς», δείχνοντας ότι είναι διαφορετικός ως προς τη φύση, λέει ότι δεν αγνοεί, όπως εκείνοι, τον ίδιο του τον γεννήτορα, αλλά διαβεβαίωσε ότι γνωρίζει με κάθε ακρίβεια και τον εαυτό του και εκείνον. Διότι είναι Θεός εκ Θεού Πατρός, κατέχοντας για αυτά τα πράγματα μια παράδοξη και ξεχωριστή γνώση, η οποία αρμόζει μόνο στον ίδιο.

Διότι αληθώς κήρυξε «ἐνιαυτόν Κυρίου δεκτόν», δηλαδή έτος στο οποίο δεν υπήρξαν αντιλογίες. Διότι τον πρώτο χρόνο μετά το τριακοστό έτος της ένσαρκης παρουσίας του κήρυττε και όλοι τον αποδέχονταν, και ούτε οι Ιουδαίοι έφερναν αντιρρήσεις ούτε τα έθνη ούτε οι Σαμαρείτες, αλλά όλοι τον άκουγαν με ευχαρίστηση. Κατά το έτος αυτό ανεβαίνει στα Ιεροσόλυμα, μετά τη βάπτισή του και αφού πέρασαν οι σαράντα ημέρες του πειρασμού και οι είκοσι ημέρες που προαναφέραμε μέχρι το πρώτο σημείο, και αφού εξέλεξε τους μαθητές του· επιστρέφοντας από τον πειρασμό στον Ιορδάνη και διασχίζοντας τη θάλασσα της Τιβεριάδας, πορευόμενος προς τη Ναζαρέτ, ανέβηκε προφανώς στην Ιερουσαλήμ και στο μέσο της εορτής έκραξε δυνατά λέγοντας: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και έπειτα αναχώρησε για τη Ναζαρέτ, την Ιουδαία, τη Σαμάρεια και τα μέρη της Τύρου. Και όταν συμπληρώθηκε ο πρώτος χρόνος, ανεβαίνει πάλι στην Ιερουσαλήμ, και τότε ζητούσαν να τον συλλάβουν κατά την εορτή, αλλά φοβήθηκαν· σε αυτήν την εορτή έλεγε: «Δεν ανεβαίνω σε τούτη την εορτή». Διότι δεν έλεγε ψέματα, μη γένοιτο. «Διότι στα μισά της εορτής», λέγει, «ήλθε και ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα», «και έλεγαν: Δεν είναι αυτός που ζητούσαν να πιάσουν; Και ιδού μιλάει με παρρησία· μήπως άραγε κατάλαβαν οι ιερείς ότι αυτός είναι ο Χριστός; Αλλά εμείς γνωρίζουμε από πού είναι αυτός».

Ομιλία Νʹ. Έλεγαν, λοιπόν, μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες: «Δεν είναι αυτός που ζητούν να σκοτώσουν; Και να που μιλάει με παρρησία, και δεν του λένε τίποτα. Μήπως πράγματι κατάλαβαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι αληθινά ο Χριστός; Αλλά γι' αυτόν γνωρίζουμε από πού είναι». αʹ. Τίποτα δεν είναι καταγεγραμμένο τυχαία στις θείες Γραφές· διότι έχουν ειπωθεί μέσω του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό ας τα εξετάζουμε όλα με ακρίβεια. Επειδή είναι δυνατόν ακόμη και από μία λέξη να ανακαλύψουμε ολόκληρο το νόημα, όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα με το κείμενο που έχουμε ενώπιόν μας.

Σε εσάς όμως πώς φαίνεται; Ποια απόφαση εκφέρετε γι’ αυτόν; Την αντίθετη, λέει. Γι’ αυτό έλεγαν: «Αλλά αυτόν τον γνωρίζουμε από πού είναι». Ω της πονηρίας! Ω της αντιφατικότητας! Ούτε τις γνώμες των αρχόντων ακολουθούν, αλλά εκφέρουν άλλη, διεφθαρμένη και αντάξια της δικής τους ανοησίας. «Γνωρίζουμε αυτόν», λέει, «από πού είναι· ενώ ο Χριστός, όταν έλθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι». Και όμως, οι άρχοντές σας, όταν ρωτήθηκαν, έλεγαν ότι γεννιέται στη Βηθλεέμ. Και πάλι κάποιοι άλλοι έλεγαν: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή μίλησε ο Θεός· αυτόν όμως δεν τον γνωρίζουμε από πού είναι». Δες λόγια μεθυσμένων ανθρώπων. Και πάλι: «Μήπως από τη Γαλιλαία έρχεται ο Χριστός; Δεν έρχεται από το χωριό, τη Βηθλεέμ;». Είδες κρίση μαινομένων; Γνωρίζουμε, και δεν γνωρίζουμε· από τη Βηθλεέμ έρχεται ο Χριστός· και: Ο Χριστός όταν έλθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι. Τι είναι πιο φανερό από αυτήν τη σύγκρουση; Διότι σε ένα μόνο απέβλεπαν: στο να μην πεισθούν. Τι απαντά λοιπόν σε αυτά ο Χριστός; «Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι· και δεν έχω έλθει αφ' εαυτού μου, αλλά είναι αληθινός εκείνος που με έστειλε, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε». Και πάλι: «Εάν γνωρίζατε εμένα, θα γνωρίζατε και τον Πατέρα μου». Πώς λοιπόν λέει ότι και τον γνωρίζουν, και από πού είναι· και πάλι, ότι ούτε αυτόν γνωρίζουν, ούτε τον Πατέρα; Όχι επειδή αντιφάσκει· μη γένοιτο, αλλά επειδή παραμένει απόλυτα συνεπής προς τον εαυτό του.

Διότι, όταν εκείνοι είπαν, «Αυτόν όμως γνωρίζουμε από πού είναι», πρόσθεσε, «Και εμένα γνωρίζετε». Τι είπαν δηλαδή εκείνοι; Ότι δεν γνωρίζουν; Και αυτοί λοιπόν αυτό ακριβώς έλεγαν, ότι «γνωρίζουμε». Αλλά εκείνοι μεν, λέγοντας το «γνωρίζουμε από πού είναι», δεν υποδήλωναν τίποτε άλλο παρά ότι προέρχεται από τη γη, και ότι είναι υιός του ξυλουργού· Αυτός όμως τους ανύψωνε στον ουρανό, λέγοντας: «Γνωρίζετε από πού είμαι»· δηλαδή, όχι από εκεί που υποψιάζεστε, αλλά από εκεί από όπου είναι Αυτός που με έστειλε. Διότι το ότι είπε, «Δεν έχω έλθει από τον εαυτό μου», υπονοεί το εξής: ότι δηλαδή γνώριζαν πως είχε αποσταλεί από τον Πατέρα, έστω και αν δεν το αποκάλυπταν. Με διπλό τρόπο λοιπόν τους ελέγχει.

βʹ. Και με άλλον τρόπο αποδεικνύει τούτο, κατατροπώνοντάς τους με τα ίδια τους τα λόγια. Επειδή δηλαδή έλεγαν, «Όταν έλθει ο Χριστός, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι», αποδεικνύει και εξ αυτού ότι ο ίδιος είναι ο Χριστός. Διότι και εκείνοι το «Κανείς δεν γνωρίζει», το έλεγαν σε αντιδιαστολή προς κάποιον τοπικό προσδιορισμό· και εξ αυτού αποδεικνύει ότι ο ίδιος είναι ο Χριστός, επειδή ήλθε από τον Πατέρα· και παντού μαρτυρεί ότι μόνο ο ίδιος κατέχει τη γνώση του Πατρός, λέγοντας: «Όχι ότι έχει δει κανείς τον Πατέρα, παρά μόνον αυτός που προέρχεται από τον Πατέρα».

Διότι αυτοί, όπως και εκείνοι που είπαν στον Νικόδημο, «Ερεύνησε και δες ότι από τη Γαλιλαία δεν έχει εγερθεί προφήτης», δεν τα έλεγαν επειδή επιθυμούσαν να μάθουν, αλλά απλώς για να ανατρέψουν την αντίληψη περί του Χριστού. Εκείνος βέβαια, όντας εραστής της αλήθειας και γνωρίζοντας με ακρίβεια όλα τα παλαιά, τα έλεγε αυτά· αυτοί όμως απέβλεπαν σε ένα μόνο, στο να ανατρέψουν την πεποίθηση ότι αυτός είναι ο Χριστός. Γι' αυτό και δεν τους αποκάλυπτε τίποτε. Διότι αυτοί που έλεγαν αντίθετα πράγματα ακόμη και προς τον εαυτό τους, και πότε έλεγαν, «Κανείς δεν γνωρίζει από πού έρχεται», και πότε, «Από τη Βηθλεέμ», είναι ολοφάνερο ότι και αν μάθαιναν, πάλι θα εναντιώνονταν. Ας υποθέσουμε δηλαδή ότι αγνοούσαν τον τόπο, ότι καταγόταν από τη Βηθλεέμ, εξαιτίας της αναστροφής του στη Ναζαρέτ (αν και ούτε αυτό ήταν δικαιολογημένο· διότι δεν γεννήθηκε εκεί)· άραγε αγνοούσαν και την καταγωγή του, ότι προερχόταν από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ; Πώς λοιπόν έλεγαν: «Δεν έρχεται ο Χριστός από το σπέρμα του Δαβίδ;». Αλλά ήθελαν να αποκρύψουν και αυτό το γεγονός, λέγοντας τα πάντα με κακοβουλία. Και για ποιο λόγο δεν τον πλησίασαν να του πουν: «Επειδή όλα τα άλλα τα θαυμάζουμε, και μας προτρέπεις να σε πιστεύουμε σύμφωνα με τις Γραφές, πες μας, πώς οι μεν Γραφές λένε ότι ο Χριστός πρέπει να έλθει από τη Βηθλεέμ, ενώ εσύ έχεις έλθει από τη Γαλιλαία;». Αλλά δεν είπαν τίποτε από αυτά, παρά τα εκφράζουν όλα με πονηρία.

Επομένως, ο λόγος του Ιησού προς τη μητέρα Του δεν ήταν επίπληξη ούτε κάποιος τρόπος για να διορθώσει με μομφή κάποιο ελάττωμα· διότι δεν υπήρχε πουθενά κανένα ελάττωμα· αλλά αποστόμωνε την ιουδαϊκή χλεύη που είχε εκφραστεί. Διότι, καθώς οι κακόσχολοι και αγνώμονες Ιουδαίοι έλεγαν πότε με σκοπό τη συκοφαντία και την ύβρη προς τον Σωτήρα: «Αυτός δεν είναι ο γιος του ξυλουργού;» και πότε: «Η μητέρα του και οι αδελφοί του δεν είναι ανάμεσά μας;» και πάλι: «Αυτόν όμως ξέρουμε από πού είναι», επειδή και τότε, ενώ Εκείνος δίδασκε και καθοδηγούσε το πλήθος προς την ψυχική σωτηρία, εκείνοι φθονούσαν και βάσκαιναν και φλέγονταν για συκοφαντίες, αλλά δεν υπήρχε απολύτως καμία αφορμή για συκοφαντία, καταφεύγουν στη συνήθη λοιδορία και προβάλλουν πάλι τη μητέρα και τους αδελφούς Του προς ψόγο και εξουθένωση, σχεδόν λέγοντας: «Ποιους διδάσκεις; Και ποιος νομίζεις ότι είσαι; Δεν είσαι γιος μιας φτωχής γυναίκας, και οι αδελφοί σου σε τίποτα δεν διαφέρουν, αφού κερδίζουν τα προς το ζην με τα χέρια τους;»

«Αλλά αυτόν γνωρίζουμε από πού είναι· ενώ ο Χριστός όταν έλθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι.» Όχι απλώς και μάταια προστίθεται το «Μερικοί από τους Ιεροσολυμίτες», αλλά για να δείξει ότι εκείνοι που κατεξοχήν απόλαυσαν τα μεγάλα σημεία, αυτοί ήταν οι πιο άθλιοι από όλους. Διότι πώς δεν είναι άθλιοι, αφού, παρόλο που είδαν μέγα σημείο της θεότητάς του, παραμένουν διεφθαρμένοι στην κρίση τους; Διότι είχαν ως μέγα σημείο, εάν το ήθελαν, το γεγονός ότι αυτός μιλούσε με παρρησία ανάμεσα σε αυτούς που μαίνονταν εναντίον του και δεν πάθαινε τίποτα από αυτούς.

Αλλά δεν ήθελαν από αυτό το σημείο να αναγνωρίσουν τη δύναμή Του. Αμφιβάλλουν, όμως, λέγοντας: «Μήπως τυχόν κατάλαβαν οι άρχοντες ότι αυτός είναι αληθινά ο Χριστός;» Και ούτε παραμένουν σε αυτή τη γνώμη, αλλά συλλογίζονται ότι τον μεν Χριστό κανείς δεν γνωρίζει από πού έρχεται, αυτόν όμως γνωρίζουμε από πού είναι· άρα αυτός δεν είναι ο Χριστός. Ωστόσο, δες την κακία, πώς αντιφάσκει με τον ίδιο της τον εαυτό: οι άρχοντές τους, όταν ερωτήθηκαν από τον Ηρώδη, απάντησαν ότι ο Χριστός γεννιέται στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας· αυτοί όμως ισχυρίζονται ότι κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι ο Χριστός. Βλέπεις την αντίφαση; Και πάλι, αλλού μεν λένε: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός· αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι». Είδες λόγια παράφρονων ανθρώπων; «Γνωρίζουμε», και, «Δεν γνωρίζουμε». Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτή τη μανία; Διότι απέβλεπαν σε ένα μόνο πράγμα, στο να μην πειστούν. Γι' αυτό, όταν τους συνέφερε, έλεγαν «Γνωρίζουμε», και όταν πάλι δεν τους συνέφερε, διατείνονταν πως «Δεν γνωρίζουμε». Συνεπώς, αυτή η τόσο μεγάλη αντίφαση προέρχεται από την κακία τους. Θα μπορούσε δε κάποιος να διερωτηθεί: Από πού ορμώμενοι λένε αυτοί ότι «Όταν έλθει ο Χριστός, κανείς δεν θα γνωρίζει από πού είναι;»

Αυτοί λοιπόν οι Ιεροσολυμίτες ομολογούν ότι γνωρίζουν τη γέννηση κατά σάρκα και από πού προέρχεται. Εκείνη όμως προ των αιώνων, σύμφωνα με την οποία κανείς δεν γνωρίζει από πού προέρχεται ο Χριστός, δεν την ομολογούν. Γι' αυτό, μη αναλογιζόμενοι ότι είναι διπλός, και ότι το ένα μέρος γνωρίζεται, ενώ το άλλο όχι, λένε πως δεν είναι αυτός ο Χριστός. «Έκραζε, λοιπόν, ο Ιησούς διδάσκοντας στο ιερό και λέγοντας: Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι. Και δεν έχω έρθει από τον εαυτό μου, αλλά είναι αληθινός εκείνος που με έστειλε, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε. Εγώ όμως τον γνωρίζω, διότι από αυτόν προέρχομαι, και εκείνος με απέστειλε». Επειδή το «Γνωρίζουμε αυτόν, από πού προέρχεται» το έλεγαν για κανέναν άλλο λόγο παρά επειδή ήθελαν να δείξουν ότι προέρχεται από τη γη και ότι είναι γιος ξυλουργού, γι' αυτό και ο ίδιος τους ανάγει στον ουρανό λέγοντας: «Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι», δηλαδή, Ακόμη και αν εξαιτίας της κακίας σας το αποκρύπτετε, παρ' όλα αυτά γνωρίζετε από πού είμαι, ότι προέρχομαι από τον ουρανό.