Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:28

Εφόσον, λοιπόν, η Αγία Γραφή μάς παραθέτει και τα δύο, και καθώς τα ιερά κείμενα αναφέρουν από πού θα προέλθει ο Χριστός κατά σάρκα, ενώ τιμούν με σιγή ως ανεξιχνίαστη την ύπαρξή Του από τον Πατέρα, πώς να μην πει κανείς εύλογα, βρίσκοντας τους Ιουδαίους να είναι σε υπερβολικό βαθμό αμαθείς, γελώντας πλατιά: «Όχι μόνο από το γεγονός ότι δεν γνωρίζεται η γενεά του Χριστού πρέπει να αναζητηθούν τα όσα Τον αφορούν, αλλά και από το ότι γνωρίζεται ποιος είναι και από πού προέρχεται κατά σάρκα;» «Έκραξε, λοιπόν, ο Ιησούς διδάσκοντας στο ιερό και λέγοντας: Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι». Ενώ οι Ιεροσολυμίτες ψιθύριζαν σιγά μεταξύ τους αυτά τα λόγια – διότι δεν τολμούσαν να μιλούν «με παρρησία εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων», όπως έχει γραφτεί – ο Χριστός λαμβάνει πάλι γνώση των όσων ειπώθηκαν με τρόπο θεοπρεπή. Επειδή δε έκρινε ότι έπρεπε να ωφελήσει περαιτέρω τους άνδρες, αμέσως δείχνει πάλι τη θεοπρεπή Του ενέργεια, και αποκαλύπτει σαφώς ότι κατέχει τη γνώση των πάντων. Διότι, αφενός υψώνει τη φωνή Του, αν και προηγουμένως δεν είχε συνηθίσει να πράττει κάτι τέτοιο ο Ίδιος, και αφετέρου τους ελέγχει πάλι ότι δεν έχουν εδραιωμένο τον νου τους στη θεόπνευστη Γραφή, και κάνει ρίζα για τα δικά Του λόγια εκείνο που ειπώθηκε στα κρυφά και μόλις ψιθυρίστηκε. Έπειτα, επιπλέον, από τα ίδια τα επιχειρήματα με τα οποία παράλογα θεωρούσαν ότι δεν πρέπει να πιστεύουν, μέσα από αυτά ακριβώς τους πείθει γρήγορα ότι αρμόζει να πιστεύουν· το δε νόημα των λεγομένων είναι το εξής.

Γνωρίζετε, λοιπόν, ότι και εμένα γνωρίζετε και γνωρίζετε από πού είμαι, δηλαδή η Θεία Γραφή σας έχει δώσει τη δυνατότητα να με γνωρίζετε και να ξέρετε από πού είμαι. Και επειδή τυχόν γνωρίσατε ότι είμαι Ναζωραίος ή Βηθλεεμίτης και ότι γεννήθηκα από γυναίκα, δεν πρέπει οπωσδήποτε εξαιτίας αυτού να αποδεχθείτε τη νόσο της απιστίας. Αντιθέτως, από όσα έχουν ειπωθεί για εμένα, καθώς και από την κατά σάρκα γέννησή μου, έπρεπε μάλλον με βάση αυτά να προχωρήσετε στην κατανόηση των μυστηρίων που με αφορούν, και όχι να περιοριστείτε σε μία μόνο προφητική φωνή, η οποία φανερώνει την άρρητη γέννηση από τον Θεό και Πατέρα. <Και δεν έχω έλθει από μόνος μου, αλλά είναι αληθινός εκείνος που με έστειλε.> Αυτούς που τον υβρίζουν με συνεχή απείθεια, τους επιπλήττει πάλι με μορφή απολογίας. Έχοντας, λοιπόν, συνυφάνει τον λόγο του με μεγάλη τέχνη, ενεργεί παντού οικονομικά ώστε να μη φαίνεται ότι διεγείρει τους ακροατές δίνοντάς τους εύλογες αφορμές για αντιδράσεις, και, επισκιάζοντας κάπως με ασάφεια τα λεγόμενά του, υφαρπάζει το μεγαλύτερο μέρος του θυμού τους και αφαιρεί τη δριμύτητα της οργής τους.

Γιατί λοιπόν και εξαιτίας αυτού, λέει, ενώ ο ίδιος εξηγεί πολλές φορές και διακηρύττει ρητά ότι έχει σταλεί από τον Θεό και Πατέρα, αυτοί εξακολουθούν να απιστούν, και επειδή γνωρίζουν την κατά σάρκα καταγωγή του, λένε ότι δεν είναι αυτός που έχει προκηρυχθεί μέσω του νόμου και έχει προαναγγελθεί μέσω των αγίων προφητών; Παρά λίγο μάλιστα να τον αντιμετωπίσουν λέγοντας: «Ψεύδεσαι, εσύ! Έχεις έρθει σε εμάς με δική σου θέληση και έπειτα πλάθοντας το όνομα του Πατέρα δεν κοκκινίζεις από ντροπή;». Αποκρούοντας λοιπόν και τη συκοφαντία τους για αυτό το θέμα, αναμειγνύει στις απολογίες του τον έλεγχο, και με πολλή σοφία λέει: «Δεν έχω έρθει από τον εαυτό μου, αλλά είναι αληθινός εκείνος που με έστειλε». Διότι δική σας συνήθεια είναι, λέει, ω εσείς που τολμάτε τα πάντα με ευκολία και προχωράτε απερίσκεπτα προς οποιοδήποτε από τα πολύ δεινά πράγματα, να ψευδοπροφητεύετε μερικές φορές, και ενώ δεν σας έχει στείλει ο Θεός, να λέτε ότι έχετε σταλεί από τον Θεό. Εγώ όμως δεν είμαι σαν και εσάς, ούτε θα μιμηθώ τις συνηθισμένες σε εσάς αυθάδειες. Δεν ήρθα από τον εαυτό μου, ούτε ως αγγελιαφόρος του εαυτού μου, όπως εσείς, αλλά έχω έρθει από τον ουρανό. Αληθινός είναι αυτός που με έστειλε, όχι βέβαια σαν εκείνον τον δικό σας τον φιλοψευδή, δηλαδή τον διάβολο, του οποίου το πνεύμα λαμβάνετε και τολμάτε να προφητεύετε ψευδώς. Επομένως, αληθινός είναι αυτός που με έστειλε, ενώ εκείνος που σας παρακινεί να πλάθετε λόγους δήθεν από τον Θεό, δεν είναι αληθινός. Διότι είναι ψεύστης και πατέρας αυτών που ψεύδονται.

Ότι δε θα βρούμε πως στους Ιουδαίους ήταν συνηθισμένο να προφητεύουν ψευδώς, θα το διαπιστώσουμε αβίαστα μελετώντας τους λόγους των προφητών. Διότι σαφέστατα λέει κάπου ο Δεσπότης των πάντων για αυτούς: «Δεν απέστελλα τους προφήτες, και αυτοί έτρεχαν· δεν τους μίλησα, και αυτοί προφήτευαν». Και πάλι στον Ιερεμία: «Οι προφήτες προφητεύουν ψευδώς στο όνομά μου, δεν τους απέστειλα ούτε τους μίλησα ούτε τους έδωσα εντολή· διότι σας προφητεύουν οράσεις και οιωνούς και προφητείες της δικής τους καρδιάς». Ελέγχεται λοιπόν για αυτό ο αλαζόνας Ιουδαίος, επειδή απέδωσε και στον ίδιο τον Χριστό το θράσος που έχει ο ίδιος απέναντι στον Θεό, δηλαδή την ψευδοπροφητεία. Και το να μην πιστεύουν καθόλου σε αυτόν που διακηρύττει ότι έχει αποσταλεί από τον Θεό και από τον Πατέρα, τι άλλο θα μπορούσε να είναι παρά το να του κραυγάζουν ξεκάθαρα: «ψευδοπροφητεύεις, μιμούμενος σε εμάς τα δικά μας έργα»; <Τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε, εγώ όμως τον γνωρίζω, διότι προέρχομαι από αυτόν, και εκείνος με απέστειλε.> Λέγατε, λέει, προηγουμένως: «Ο Χριστός, όταν έρθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι». Αλλά εφόσον νομίζετε ότι αυτό είναι ορθό, και το υποστηρίζετε ως αληθές, συμφωνώ με τους λόγους σας περί αυτού. Διότι ο Πατέρας από τον οποίο προέρχομαι είναι μεν αληθινός, αλλά σε εσάς είναι άγνωστος.

Απορία. Για ποιο λόγο ο Ιωάννης άλλοτε μεν αναφέρει ότι ο Χριστός έχει πει: Και εμένα γνωρίζετε και γνωρίζετε από πού είμαι, άλλοτε δε στους ίδιους λέει: Δεν γνωρίζετε από πού έρχομαι και πού πηγαίνω. Και: Ούτε εμένα γνωρίζετε ούτε τον Πατέρα μου;

Μην αναλογιστείς, λοιπόν, την έχθρα που μεσολάβησε· διότι η φιλία ήταν παλαιότερή της. Η δε φράση «Προ των αιώνων» δηλώνει το αΐδιο· διότι και αλλού λέει τα εξής: «Αυτός που υπάρχει προ των αιώνων». Συνεπώς, θα διαπιστωθεί ότι και ο Υιός είναι κατ' αυτόν τον τρόπο αΐδιος. Διότι και για εκείνον λέει ότι δι' αυτού εποίησε τους αιώνες, το οποίο σημαίνει ότι υπάρχει προ των αιώνων. Επειδή είναι ολοφάνερο ότι ο δημιουργός προϋπάρχει των δημιουργημάτων. «Την οποία κανένας από τους άρχοντες του αιώνος τούτου δεν γνώρισε· διότι εάν τη γνώριζαν, δεν θα σταύρωναν τον Κύριο της δόξης». Επομένως, δεν είναι άξιοι κατηγορίας, εφόσον δεν γνώριζαν όταν σταύρωναν; Και εάν δεν γνώριζαν, πώς τους έλεγε: «Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι»; Διότι για τον Πιλάτο αναφέρει η Γραφή ότι δεν γνώριζε· είναι δε φυσικό ούτε ο Ηρώδης να γνώριζε. Για αυτούς θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι ονομάζονται άρχοντες του αιώνος τούτου. Εάν όμως κάποιος πει ότι αυτό αναφέρεται και στους Ιουδαίους και στους ιερείς, δεν θα έσφαλλε· διότι και σε εκείνους λέει: «Ούτε εμένα γνωρίζετε, ούτε τον Πατέρα μου».

Πώς, λοιπόν, λέει πιο πάνω: «Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι»; Αλλά το ποιος είναι ο τρόπος ανάγνωσης αυτής της φράσης και ποιος εκείνης, έχει ήδη λεχθεί στα Ευαγγέλια· και, για να μην επαναλαμβάνουμε συνεχώς τα ίδια, εκεί παραπέμπουμε τους αναγνώστες.

Σε εσάς όμως πώς φαίνεται; Ποια απόφαση εκφέρετε γι’ αυτόν; Την αντίθετη, λέει. Γι’ αυτό έλεγαν: «Αλλά αυτόν τον γνωρίζουμε από πού είναι». Ω της πονηρίας! Ω της αντιφατικότητας! Ούτε τις γνώμες των αρχόντων ακολουθούν, αλλά εκφέρουν άλλη, διεφθαρμένη και αντάξια της δικής τους ανοησίας. «Γνωρίζουμε αυτόν», λέει, «από πού είναι· ενώ ο Χριστός, όταν έλθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι». Και όμως, οι άρχοντές σας, όταν ρωτήθηκαν, έλεγαν ότι γεννιέται στη Βηθλεέμ. Και πάλι κάποιοι άλλοι έλεγαν: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή μίλησε ο Θεός· αυτόν όμως δεν τον γνωρίζουμε από πού είναι». Δες λόγια μεθυσμένων ανθρώπων. Και πάλι: «Μήπως από τη Γαλιλαία έρχεται ο Χριστός; Δεν έρχεται από το χωριό, τη Βηθλεέμ;». Είδες κρίση μαινομένων; Γνωρίζουμε, και δεν γνωρίζουμε· από τη Βηθλεέμ έρχεται ο Χριστός· και: Ο Χριστός όταν έλθει, κανείς δεν γνωρίζει από πού είναι. Τι είναι πιο φανερό από αυτήν τη σύγκρουση; Διότι σε ένα μόνο απέβλεπαν: στο να μην πεισθούν. Τι απαντά λοιπόν σε αυτά ο Χριστός; «Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι· και δεν έχω έλθει αφ' εαυτού μου, αλλά είναι αληθινός εκείνος που με έστειλε, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε». Και πάλι: «Εάν γνωρίζατε εμένα, θα γνωρίζατε και τον Πατέρα μου». Πώς λοιπόν λέει ότι και τον γνωρίζουν, και από πού είναι· και πάλι, ότι ούτε αυτόν γνωρίζουν, ούτε τον Πατέρα; Όχι επειδή αντιφάσκει· μη γένοιτο, αλλά επειδή παραμένει απόλυτα συνεπής προς τον εαυτό του.

Είναι λοιπόν δυνατόν να μη γνωρίζει κάποιος που γνωρίζει. Αυτό, επομένως, λέει: «Αν γνωρίζετε εμένα, γνωρίζετε ότι είμαι Υιός του Θεού». Διότι με τη φράση «από πού είμαι», δεν εννοεί εδώ τον τόπο· και αυτό είναι φανερό από τα όσα ακολουθούν: «Και δεν έχω έλθει από τον εαυτό μου, αλλά είναι αληθινός εκείνος που με έστειλε, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε». Εδώ με τη λέξη άγνοια εννοεί αυτήν που εκδηλώνεται διά των έργων· όπως ακριβώς λέει ο Παύλος: «Ομολογούν ότι γνωρίζουν τον Θεό, αλλά με τα έργα τους τον αρνούνται». Διότι το αμάρτημα δεν οφειλόταν σε άγνοια, αλλά σε κακία και πονηρή προαίρεση. Και ενώ το γνωρίζουν αυτό, επιθυμούν να το αγνοούν. Όμως ποια λογική ακολουθία έχουν αυτά; Διότι πώς, ενώ τους ελέγχει, επαναλαμβάνει τα δικά τους λόγια;

Διότι, όταν εκείνοι είπαν, «Αυτόν όμως γνωρίζουμε από πού είναι», πρόσθεσε, «Και εμένα γνωρίζετε». Τι είπαν δηλαδή εκείνοι; Ότι δεν γνωρίζουν; Και αυτοί λοιπόν αυτό ακριβώς έλεγαν, ότι «γνωρίζουμε». Αλλά εκείνοι μεν, λέγοντας το «γνωρίζουμε από πού είναι», δεν υποδήλωναν τίποτε άλλο παρά ότι προέρχεται από τη γη, και ότι είναι υιός του ξυλουργού· Αυτός όμως τους ανύψωνε στον ουρανό, λέγοντας: «Γνωρίζετε από πού είμαι»· δηλαδή, όχι από εκεί που υποψιάζεστε, αλλά από εκεί από όπου είναι Αυτός που με έστειλε. Διότι το ότι είπε, «Δεν έχω έλθει από τον εαυτό μου», υπονοεί το εξής: ότι δηλαδή γνώριζαν πως είχε αποσταλεί από τον Πατέρα, έστω και αν δεν το αποκάλυπταν. Με διπλό τρόπο λοιπόν τους ελέγχει.

Και πρώτα μεν, αυτά που έλεγαν ιδιαιτέρως τα έφερε στο μέσο φωνάζοντας δυνατά, ώστε να τους κάνει να ντραπούν· έπειτα αποκάλυπτε και τις μύχιες σκέψεις τους, σαν να έλεγε: Δεν είμαι από τους περιφρονημένους, ούτε από εκείνους που έχουν έλθει τυχαία. Αλλά είναι αληθινός Εκείνος που με έστειλε, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε. Τι σημαίνει το «Είναι αληθινός Εκείνος που με έστειλε»; Αν είναι αληθινός, με έστειλε για χάρη της αλήθειας· αν είναι αληθινός, είναι φυσικό και ο απεσταλμένος να είναι αληθινός.

Όταν δε λέει, «Από αυτόν προέρχομαι», δεν το λέει ως προφήτης που διδάσκεται, αλλά ως κάποιος που τον βλέπει και είναι μαζί του. «Διότι εγώ τον γνωρίζω», λέει, «επειδή προέρχομαι από αυτόν». Βλέπεις πώς με κάθε τρόπο εδραιώνει το «Δεν ήλθα από τον εαυτό μου» και το «Εκείνος που με έστειλε είναι αληθινός», πολεμώντας ακριβώς αυτό, το να μη θεωρηθεί δηλαδή αλλότριος προς τον Θεό; Και παρατήρησε πόσο μεγάλο είναι το κέρδος από την ταπεινότητα των λόγων του. Διότι μετά από αυτά πολλοί, αναφέρει, έλεγαν: «Ο Χριστός όταν έλθει, μήπως θα κάνει περισσότερα σημεία από όσα έκανε αυτός;»

Και πάλι είναι φανερό ότι σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση ελέχθη: «Και εμένα γνωρίζετε και από πού είμαι γνωρίζετε». Και ακόμη: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή». Και αλλού: «Εάν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, η μαρτυρία μου είναι αληθινή», το μεν εξαιτίας της θείας του φύσεως, το δε εξαιτίας της ανθρωπότητας.

Αυτοί λοιπόν οι Ιεροσολυμίτες ομολογούν ότι γνωρίζουν τη γέννηση κατά σάρκα και από πού προέρχεται. Εκείνη όμως προ των αιώνων, σύμφωνα με την οποία κανείς δεν γνωρίζει από πού προέρχεται ο Χριστός, δεν την ομολογούν. Γι' αυτό, μη αναλογιζόμενοι ότι είναι διπλός, και ότι το ένα μέρος γνωρίζεται, ενώ το άλλο όχι, λένε πως δεν είναι αυτός ο Χριστός. «Έκραζε, λοιπόν, ο Ιησούς διδάσκοντας στο ιερό και λέγοντας: Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι. Και δεν έχω έρθει από τον εαυτό μου, αλλά είναι αληθινός εκείνος που με έστειλε, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε. Εγώ όμως τον γνωρίζω, διότι από αυτόν προέρχομαι, και εκείνος με απέστειλε». Επειδή το «Γνωρίζουμε αυτόν, από πού προέρχεται» το έλεγαν για κανέναν άλλο λόγο παρά επειδή ήθελαν να δείξουν ότι προέρχεται από τη γη και ότι είναι γιος ξυλουργού, γι' αυτό και ο ίδιος τους ανάγει στον ουρανό λέγοντας: «Και εμένα γνωρίζετε, και γνωρίζετε από πού είμαι», δηλαδή, Ακόμη και αν εξαιτίας της κακίας σας το αποκρύπτετε, παρ' όλα αυτά γνωρίζετε από πού είμαι, ότι προέρχομαι από τον ουρανό.