Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:34

Αν, πάλι, προσηλώσεις οξυδερκώς το βλέμμα της διανοίας στα γεγραμμένα, θα θαυμάσεις βρίσκοντας άριστη οικονομία στις αναχωρήσεις του Σωτήρος μας, εννοώ αυτές από τα Ιεροσόλυμα. Διότι πολλές φορές εκδιώκεται από την παράνοια των Ιουδαίων, αλλά, καταλύοντας στους αλλογενείς, φαίνεται κατά κάποιον τρόπο να διασώζεται σε αυτούς και απολαμβάνει την πρέπουσα τιμή· δίνοντας με αυτό την καλύτερη επιδοκιμασία στην εξ εθνών Εκκλησία και κάνοντας να ελεγχθεί το μισόθεο φρόνημα των Ισραηλιτών μέσω της ευλάβειας των άλλων, και επιδεικνύοντας τη σκληρότητα εκείνων μέσω της ημερότητας τούτων, ώστε με όλα αυτά να φανεί πλέον ότι δικαιολογημένα και ορθά αποβάλλονται από την υπόσχεση που δόθηκε στους πατέρες τους. Αναχωρώντας δε από τα Ιεροσόλυμα ο Κύριος, δεν καταλύει σε κάποια από τις γειτονικές πόλεις, ούτε διανυκτερεύει στα όμορα χωριά, αλλά αναχωρεί πέρα από τη θάλασσα της Τιβεριάδας, σχεδόν απειλώντας με μια ολοφάνερη πράξη αυτούς που επέλεξαν ασεβώς ότι δήθεν αρμόζει να τον διώκουν, ότι τόσο πολύ θα απομακρυνθεί από αυτούς και θα αποχωριστεί ολόκληρο το έθνος, ώστε να καταστήσει κατά κάποιον τρόπο άβατη για αυτούς την οδό της επιστροφής προς αυτόν· διότι η θάλασσα δεν είναι καθόλου βατή για τα ανθρώπινα πόδια. Κάτι παρόμοιο θα βρεθεί να τους λέει κάπου και στη συνέχεια: «Θα με ζητήσετε, και δεν θα με βρείτε, και όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε».

Σταματήστε το βέλος του φθόνου· διότι δεν χτυπάει πουθενά· δεν θα υποτάξει τη ζωή στον θάνατο, ούτε η φθορά θα υπερισχύσει της αφθαρσίας· δεν θα κρατηθώ από τις πύλες του άδη, δεν θα είμαι μαζί σας νεκρός στα μνήματα, θα αναπετάξω προς εκείνον από τον οποίο προέρχομαι, και θα αναβώ πάλι στους ουρανούς, φαινόμενος ως έγκλημα της δικής σας ασέβειας και στους αγγέλους και στους ανθρώπους. Διότι οι μεν θα θαυμάσουν αυτόν που ανεβαίνει, οι δε που θα τον συναντήσουν θα πουν: «Τι είναι αυτές οι πληγές ανάμεσα στα χέρια σου;» Και θα τους πω: «Αυτές με τις οποίες πληγώθηκα στον οίκο του αγαπητού μου.» Επομένως, με πολύ ήθος και με εξαιρετική πραότητα έχει συντεθεί πάλι ο λόγος, και αυτό προς δικό μας παράδειγμα· γι' αυτό και ο Παύλος λέει ότι ο δούλος του Θεού δεν πρέπει «να μάχεται, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, νουθετώντας με πραότητα εκείνους που αντιτίθενται.» Διότι πρέπει, νομίζω, ο φιλόθεος νους να μένει μακριά από κάθε θόρυβο και από τις ατίθασες κινήσεις της οργής, και σαν κάποια άγρια επιδρομή κυμάτων να συνηθίζει να αποφεύγει όσα συμβαίνουν από μικροψυχία, και να χαίρεται, σαν σε απάνεμες καλοκαιρίες, με τους λογισμούς της πραότητας, και να αγαπά όσο το δυνατόν περισσότερο το να περνά τη ζωή του με μακροθυμία, και να δείχνεται ανεξίκακος προς όλους, και να έχει εντελώς αγαθή διάνοια, και ο λόγος του προς τους εχθρούς να μην είναι άσχημος. <Θα με ζητήσετε, και δεν θα με βρείτε.> Χαριτωμένα και αυτό, και με πολύ ήθος.

Επομένως, επειδή δεν εξαρτώνται από εμάς οι ευκαιρίες των καιρών όταν πια περάσουν, ας μην αποκοιμηθούμε όσο τα αγαθά είναι παρόντα, αλλά μάλλον ας αγρυπνούμε, και ας μην επιδιώκουμε ασύνετα να κυνηγήσουμε το ωφέλιμο τότε που η αναζήτησή του είναι πλέον ανωφελής. <Και όπου είμαι εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε.> Με εξαιρετική κομψότητα πάλι αποβάλλει το γένος των Ιουδαίων από τη βασιλεία των ουρανών, προσθέτοντας λόγια σύμφωνα με όσα είχαν ήδη προλεχθεί, κρύβοντας όμως μέσα σε αυτά ένα βαθύ μυστήριο. Διότι, αν προσεγγίσουμε τον λόγο πιο απλά και δεχτούμε την πιο επιφανειακή του θεώρηση, λέμε ότι υποδηλώνει κάτι τέτοιο: ότι με κανέναν τρόπο δεν πρόκειται να καταστεί από αυτούς καταληπτός, ούτε πρόκειται να πέσει στις δικές τους παγίδες, αφού θα έχει επιστρέψει προς τον Πατέρα. Διότι δεν θα είναι προσβάσιμος σε αυτούς ο ουρανός· και αυτός που κάθεται στον ίδιο θρόνο με τον Θεό και Πατέρα, πώς θα μπορούσε να αλωθεί από εκείνους που τον αναζητούν; Αυτή λοιπόν είναι μία ερμηνεία, όχι βαθιά, αλλά μάλλον πιο ταιριαστή στην ελαφρότητα των Ιουδαίων και προτιμότερη για τις δικές τους διάνοιες, διότι διαπιστώνεται πως πάντοτε σκέπτονται με πιο χαμερπή τρόπο. Η ακριβής όμως και κρυμμένη έννοια των λεγομένων έχει ως εξής: Εγώ μεν, λέει, αφού διαφύγω την παγίδα της δικής σας ανοσιότητας, θα αναληφθώ προς τον Θεό και Πατέρα· θα προηγηθώ όμως οπωσδήποτε στην αναχώρηση από τους δικούς μου προσκυνητές, ώστε, αφού καταστήσω βατή για αυτούς την οδό που οδηγεί προς τα άνω, να τους έχω όλους μαζί μου.

Εσείς όμως δεν μπορείτε να έρθετε εκεί όπου είμαι εγώ, δηλαδή θα βρεθείτε απόκληροι των θείων αγαθών, θα είστε αμέτοχοι της δικής μου δόξας, και αποξενωμένοι από το να συμβασιλεύσετε με τους αγίους, θα παραμείνετε χωρίς να γευθείτε τη δωρεά της ελπίδας, θα αποκλειστείτε από το δείπνο των θείων γάμων, δεν θα δείτε τη δική μου πανήγυρη, δεν θα ανεβείτε στις άνω μονές, αλλά ούτε και το κάλλος της Εκκλησίας των πρωτοτόκων θα αντικρίσετε. Αθέατη θα γίνει για εσάς η άνω πόλη. Δεν θα θαυμάσετε την πλούσια Ιερουσαλήμ, διότι εκεί θα με δοξολογήσει το ποίμνιό μου, εσείς όμως δεν μπορείτε να έρθετε. Διότι ο ουρανός δεν πρόκειται να δεχθεί τους κυριοκτόνους, ούτε τα Χερουβίμ θα ανοίξουν τις πύλες του παραδείσου για να εισέλθει ένας θεομάχος λαός, και με κανέναν τρόπο δεν θα κατευνάσει την πύρινη ρομφαία ένας άνθρωπος που είναι ένοχος για ασέβειες προς τον Θεό. Αυτή γνωρίζει μόνο τον ευσεβή και τιμά τον φιλόθεο, και θεωρεί την πίστη ως σύνθημα ειρήνης.

Αλλά και στον συσταυρωμένο ληστή, ο οποίος ακριβώς μπροστά στις πύλες του θανάτου άρπαξε μέσω της πίστης του σε Αυτόν τη χάρη των αγίων, λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σου λέω, σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». Όσοι λοιπόν Τον τίμησαν με την υπακοή τους, θα βρίσκονται μαζί Του ανεμπόδιστα και θα εντρυφήσουν στα υπερβατικά αγαθά. Εκείνοι όμως που δεν παραιτούνται από το να Τον υβρίζουν με την αλαζονεία τους, αν και δεν είναι υιοί του νυμφώνος, θα καταλήξουν σκυθρωποί στον άδη, για να αποτίσουν πικρές τιμωρίες. Διότι θα «εκβληθούν», σύμφωνα με το γεγραμμένο, «στο εξώτερο σκοτάδι». Άρα αληθεύει ο Κύριος όταν λέει σαν αίνιγμα προς τους Ιουδαίους: «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». <Είπαν λοιπόν οι Ιουδαίοι μεταξύ τους: Πού πρόκειται αυτός να πάει, ώστε εμείς δεν θα Τον βρούμε; Μήπως πρόκειται να πάει στη διασπορά των Ελλήνων και να διδάξει τους Έλληνες;> Βλέπεις σε αυτά και πάλι την αθλιότητα των ιουδαϊκών λογισμών; Βλέπεις την πιο οικτρή υποψία μιας χαμερπούς διανοίας; Διότι δεν λένε ότι θα αναβεί στον ουρανό, καίτοι άκουσαν ρητά: «Λίγο ακόμη είμαι μαζί σας και πηγαίνω προς Αυτόν που με έστειλε», αλλά φαντάζονται τη χώρα των Ελλήνων, ωσάν να βρισκόταν εκεί Εκείνος που Τον έστειλε, προς τον Οποίο και δήλωσε ότι θα επιστρέψει. Προφητεύει όμως μέσα από αυτά τα λόγια ο λαός των Ιουδαίων, όπως είναι επόμενο, παρόλο που δεν γνωρίζει τι λέει.

Πρέπει ωστόσο να παρατηρήσουμε και τούτο πάλι, ότι όταν μιλούσε στους Ιουδαίους και ακριβώς αυτό το πράγμα υποδείκνυε, έλεγε: «Θα με ζητήσετε και δεν θα με βρείτε»· ενώ στους μαθητές του λέει μόνο το «Θα με ζητήσετε», και αποσιωπά καταλλήλως το «Δεν θα με βρείτε»· και για ποια αιτία; Διότι ταίριαζε βεβαίως σε εκείνους το να μην τον βρίσκουν, λόγω της άμετρης απιστίας και της υπερβολικής ασέβειας προς αυτόν· ενώ για όσους έχουν γνήσιο φρόνημα προς αυτόν και διατηρούν ανόθευτη την αγάπη, δεν θα μπορούσε πλέον να λεχθεί καταλλήλως το «Δεν θα με βρείτε». Διότι ήταν μαζί τους και θα είναι παντοτινά. <«Εντολή καινή σας δίνω, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον· όπως εγώ σας αγάπησα, έτσι και εσείς να αγαπάτε ο ένας τον άλλον.»> Ωραία και αληθινά γράφει ο θεσπέσιος Παύλος: «Ώστε, αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινούρια κτίση· τα παλαιά παρήλθαν, ιδού τα πάντα έγιναν καινούρια». Διότι μας ανακαινίζει, και μας αναπλάθει κατά κάποιο τρόπο προς μια καινότητα ζωής, απάτητη και όχι συνηθισμένη στους άλλους, σε όσους αρέσει να πολιτεύονται σύμφωνα με τον νόμο και να παραμένουν προσηλωμένοι στις εντολές που δόθηκαν μέσω του Μωυσή. Διότι ο νόμος δεν τελειοποιεί τίποτα, σύμφωνα με το γεγραμμένο· ενώ το πληρέστατο μέτρο της ευσέβειας προς τον Θεό μπορεί κανείς να το δει στα προστάγματα του Σωτήρα μας.

διότι δεν επιτρεπόταν στους Ιουδαίους να απομακρύνονται από τη χώρα που τους είχε παραχωρηθεί, ούτε βέβαια να συναναστρέφονται με αλλοεθνείς, ούτε να εισέρχονται σε πόλεις που είχαν συνηθίσει στην ειδωλολατρία. Αυτό το πράγμα αποτελούσε αιτία μομφής για αυτούς, και καθόλου υπεράνω υποψίας για αποστασία· φαινόταν δηλαδή να είναι και εκτός νόμου, και από τα παραπτώματα που επιφέρουν κατηγορία και δίκη. Και μάλιστα, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός διαβεβαίωνε σαφώς ότι θα εκπέσουν από τη σωτηρία Του, εννοώ τη σωτηρία μέσω της πίστεως, εάν δεν επέλεγαν να τον αποδεχθούν όσο ήταν ακόμη παρών και κατοικούσε στον κόσμο. Διότι έλεγε: «Ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας, και πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε. Θα με αναζητήσετε και δεν θα με βρείτε· και όπου είμαι εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». Εκείνοι δε, χλευάζοντας την αποστασία των Ιουδαίων προς τα έθνη, έλεγαν από άγνοια: «Πού πρόκειται αυτός να πάει, ώστε εμείς δεν θα τον βρούμε; Μήπως πρόκειται να πάει στη διασπορά των Ελλήνων και να διδάσκει τους Έλληνες;». Επειδή, λοιπόν, ήταν κάτι το ασυνήθιστο και εντελώς ξένο προς την πρακτική τους, και εντελώς μακριά από τις συνήθειές τους, κατακρίνουν ως επιλήψιμο το να αναμειγνύονται με τα πλήθη των Ελλήνων. Επειδή, επομένως, δεν παρέμεινε στα όρια της Ιουδαίας, αλλά έπλεε μαζί τους προς την Ταρσό, αντιλαμβάνονται τις υποψίες και συμπεραίνουν ότι ίσως εγκαταλείπει και τη ζωή σύμφωνα με τον νόμο, και, παραδίδοντας τον εαυτό του στα έθιμα των Ελλήνων, σχεδίασε τη φυγή μακριά από το πρόσωπο του Θεού. <Και του είπαν: Τι να σου κάνουμε, για να κοπάσει η θάλασσα από εμάς;>

Παρόλο που είχε τη δύναμη και να κάμψει και να φοβίσει τους ακροατές, προφέρει λόγια γεμάτα ταπεινοφροσύνη, σαν να έλεγε: «Γιατί πασχίζετε να με εξοντώσετε και να με διώξετε; Περιμένετε λίγο χρόνο, και ούτε κι αν προσπαθείτε να με κρατήσετε θα το ανεχθώ». Έπειτα, για να μη νομίσει κανείς ότι το «Ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας» υποδηλώνει κοινό θάνατο (διότι πράγματι αυτό νόμισαν)· για να μην το νομίσει λοιπόν κανείς αυτό, και ότι δεν θα ενεργούσε τίποτα μετά τον θάνατό του, πρόσθεσε: «Και εκεί όπου είμαι εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε».

Και δεν είπε απλώς, «Είμαι εδώ», αλλά, «Είμαι μαζί σας»· δηλαδή: «Ακόμη κι αν με καταδιώκετε, ακόμη κι αν με εκδιώκετε, για λίγο χρόνο δεν θα πάψω να μεριμνώ για τα όσα σας ωφελούν, και να σας λέω και να σας συμβουλεύω τα προς σωτηρίαν». «Και πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε». Αυτό ήταν ικανό να τους φοβίσει και να τους ρίξει σε αγωνία. Διότι καθιστά σαφές ότι θα βρεθούν στην ανάγκη του. «Διότι θα με αναζητήσετε», λέει, όχι μόνο δεν θα με ξεχάσετε, αλλά και «θα με αναζητήσετε, και δεν θα με βρείτε». Και πού τον αναζήτησαν οι Ιουδαίοι; Ο Λουκάς αναφέρει ότι γυναίκες θρηνούσαν με κοπετούς για αυτόν. Είναι δε επόμενο και άλλοι πολλοί, και αμέσως τότε, και κατά την άλωση της πόλεως, να θυμήθηκαν τον Χριστό και τα θαύματά του, και να επιζήτησαν την παρουσία του. Όλα αυτά λοιπόν τα πρόσθεσε, επειδή επιθυμούσε να τους προσελκύσει. Διότι και το ότι ο χρόνος που απέμενε ήταν λίγος, και το ότι μετά την αναχώρησή του θα γινόταν επιθυμητός, και το ότι δεν θα μπορούσαν πλέον να τον βρουν, όλα αυτά ήταν ικανά να τους πείσουν να προσέλθουν κοντά του.

Επειδή δηλαδή ήταν φυσικό να τα ξεχνούν, εξαιτίας του ότι δεν ήθελαν να συμβεί αυτό, τους τα υπενθυμίζει συνεχώς, προγυμνάζοντας τη διάνοιά τους με τη συχνότητα της υπενθύμισης και μετριάζοντας τη λύπη τους. Συνομιλεί δε μαζί τους ιδιαιτέρως εξ ανάγκης· διότι δεν έπρεπε να διαδοθεί σε πολλούς ο λόγος περί αυτών, ούτε να ειπωθεί με σαφήνεια· διότι κανένα επιπλέον όφελος δεν θα προέκυπτε από αυτό. Διότι, αν οι μαθητές θορυβούνταν ακούγοντας αυτά, πολύ περισσότερο θα θορυβούνταν το πλήθος του λαού. Τι λοιπόν; Δεν ειπώθηκαν αυτά στους πολλούς; θα ρωτήσει κανείς. Ειπώθηκαν βέβαια και προς τους πολλούς, αλλά όχι με τόση σαφήνεια. Διότι λέγει, «Γκρεμίστε τον ναό τούτον, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»· και, «Σημείο αναζητεί η γενεά αυτή, και σημείο δεν θα της δοθεί, παρά μόνο το σημείο του Ιωνά»· και πάλι, «Ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας, και θα με ζητήσετε, και δεν θα με βρείτε». Στους μαθητές όμως δεν μίλησε έτσι, αλλά όπως τα άλλα τους τα έλεγε πιο ξεκάθαρα, έτσι τους είπε και τούτο. Και για ποιον λόγο, εφόσον οι πολλοί δεν κατανοούσαν το νόημα όσων λέγονταν, λέγονταν αυτά; Για να μάθουν αργότερα ότι πορεύθηκε προς το πάθος προγνωρίζοντάς το και εκουσίως, όχι έχοντας άγνοια, ούτε εξαναγκαζόμενος. Στους μαθητές δε δεν τα προέλεγε μόνο γι' αυτό, αλλά, όπως προείπα, για να προγυμναστούν προσδοκώντας το και να υπομείνουν πιο εύκολα το πάθος, ώστε να μην τους ταράξει υπερβολικά επερχόμενο απροσδόκητα.

Η λέξη «ώρα», λοιπόν, φανερώνει το ακριβές της σοφίας και της πρόνοιας του Σωτήρος. «Πολλοί δε πίστεψαν σε αυτόν, λέγοντας: Μήπως ο Χριστός θα κάνει περισσότερα θαύματα από όσα έκανε αυτός;» Μιλούν βέβαια για το κρασί στην Κανά, για τον γιο του βασιλικού, για τον παράλυτο, για τους άρτους, και γενικώς για όλα τα άλλα, τα οποία ούτε οι ευαγγελιστές δεν μνημονεύουν ονομαστικά λόγω του πλήθους τους. Πλην όμως, αν και ακούς ότι πίστεψαν πολλοί, εντούτοις η πίστη τους δεν ήταν σταθερή, αλλά τέτοια που είναι φυσικό να έχει ο απλός όχλος, ο οποίος μεταβάλλει τις γνώμες του από τη μια στιγμή στην άλλη. «Άκουσαν οι Φαρισαίοι το πλήθος να ψιθυρίζει αυτά για εκείνον· και έστειλαν υπηρέτες οι Φαρισαίοι και οι αρχιερείς, για να τον συλλάβουν. Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμα λίγο χρόνο είμαι μαζί σας, και πηγαίνω προς αυτόν που με έστειλε. Θα με ζητήσετε, και δεν θα με βρείτε· και εκεί όπου είμαι εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε. Είπαν λοιπόν οι Ιουδαίοι μεταξύ τους:»

Διότι εκείνοι που ατιμάζουν αυτόν που έχει σταλεί, είναι ολοφάνερο ότι προσβάλλουν εκείνον που τον έστειλε. Λέγοντας δε «υπάγω», φανέρωσε το εκούσιο του θανάτου. Και για να δείξει ότι το τέλος του δεν θα είναι τέτοιο όπως το κοινό, λέει ότι «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». Διότι, αν το τέλος του ήταν κοινό και όμοιο με των πολλών, και επρόκειτο να παραμείνει στον θάνατο, δεν θα έλεγε ότι «Εσείς δεν μπορείτε να έρθετε»· διότι όλοι πηγαίνουμε προς τον κοινό θάνατο. Γι' αυτό λοιπόν, θέλοντας να δείξει ότι ο δικός του θάνατος δεν είναι τέτοιος όπως ο κοινός, λέει ότι «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». Και το να πει ότι «Θα με ζητήσετε και δεν θα με βρείτε», δείχνει ότι θα τους γίνει ποθητός. Πότε όμως τον αναζήτησαν; Ο Λουκάς είπε ότι «Πολλές γυναίκες θρηνούσαν για αυτόν»· και είναι επόμενο και πολλοί άλλοι να το ένιωθαν αυτό, αλλά και όταν κυριευόταν η πόλη, να θυμούνται τον Χριστό και τα θαύματά του, και να αναζητούν την παρουσία του. Όλα αυτά λοιπόν τα έλεγε, θέλοντας να τους προσελκύσει και να τους λυγίσει. Διότι, επειδή ήρθαν οι υπηρέτες θέλοντας να τον συλλάβουν, δείχνει ότι γνωρίζει την αιτία της άφιξής τους, και ότι θέλουν να τον φονεύσουν. Γι' αυτό τους προλέγει τον δικό του θάνατο, ότι απομένει λίγος χρόνος και πηγαίνει προς τον Πατέρα. Και το να προλέγει κανείς τον θάνατό του είναι κάτι το μέγα και όχι ανθρώπινο.