Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:49

«Αλλά το πλήθος αυτό που δεν γνωρίζει τον νόμο είναι επικατάρατοι». Εκπίπτουν πάλι στη συνηθισμένη τους αλαζονεία, προσάπτοντας την κατηγορία της αμάθειας σε αυτούς που θαύμαζαν τον Ιησού επειδή θαυματουργούσε και δίδασκε θεοπρεπή πράγματα, και στεφανώνοντας με τη νομομάθεια και τη γνώση των ιερών γραμμάτων μόνο τα δικά τους κεφάλια. Επειδή δε δεν συμφωνούν οι ίδιοι με αυτούς που ορθώς τα θαυμάζουν εκείνα, πιστεύουν ότι διακρίνονται σε κάθε αρετή. Και σαν να τους διατάζει ο νόμος να κατηγορούν τα αξιοθαύμαστα και να επιφέρουν αντίθετη κρίση σε αυτά που ξεπερνούν κάθε θαύμα, περηφανεύονται υπερβολικά παραλογιζόμενοι, και παρασύρονται εύκολα προς κάθε απαιδευσία εξαιτίας της υπερβολικής τους ελαφρότητας. Από εκεί λοιπόν που έπρεπε μάλλον να αναγνωρίσουν ότι ο Ιησούς ήταν ήδη παρών, από εκεί ακριβώς συλλαμβάνονται να αδικούν τους εαυτούς τους και βαραίνουν τον ζυγό τους, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Διότι υποστηρίζοντας ότι είναι σοφοί, έγιναν μωροί». Καίτοι θα ήταν πολύ καλύτερο να ομολογούν ότι δεν γνωρίζουν τον νόμο, παρά, νομίζοντας και ισχυριζόμενοι ότι τον γνωρίζουν καλά και έπειτα ατιμάζοντας Αυτόν που κηρύττεται μέσω αυτού, να περιπέσουν σε πιο σκληρή τιμωρία και να εμπλακούν σε αναπόφευκτα κακά. Διότι, λέει, εκείνος που γνωρίζει το θέλημα του Κυρίου του και δεν το πράττει, θα τιμωρηθεί με πολλά χτυπήματα· αυτός όμως που δεν το γνωρίζει και δεν το πράττει, θα τιμωρηθεί με λίγα.

Νομίζω, βέβαια, ότι δεν θα ήταν άμοιρο φιλομαθούς έρευνας το να θελήσει κανείς να μάθει για ποιον λόγο, άραγε, αυτός ο πάντολμος και ανόσιος υπηρέτης ραπίζει τον Ιησού, ο οποίος δεν είχε πει απολύτως τίποτα σκληρό ή οργισμένο, αλλά έκανε την πιο πράα απολογία για όλα όσα του προσήπταν. Άλλωστε, δεν θα έβλεπε κανείς ούτε τον προεδρεύοντα των Ιουδαίων να του έχει διατάξει να τον χτυπήσει, ούτε να προβαίνει σε τέτοια παράλογα ασεβήματα. Ίσως βέβαια κάποιοι να προβάλουν την καθιερωμένη και μελετημένη συνήθεια των υπηρετών, οι οποίοι, όταν προσάγουν στους άρχοντες αυτούς που κατηγορούνται για παραβάσεις του νόμου, τους αναγκάζουν να μιλούν με περισσότερο σεβασμό ακόμη και παρά τη θέλησή τους, και, όταν ξεστομίζουν κάτι πιο παράφωνο, μερικές φορές τους κακοποιούν. Αλλά δεν νομίζω ότι αυτή ήταν η αιτία της μανίας εναντίον του Χριστού που συνέβη τότε· αντίθετα, θα βρούμε άλλη αφορμή για αυτό το τόλμημα, αν προσηλώσουμε τον νου μας στα όσα έχουν ήδη προειπωθεί. Διότι λέγαμε προηγουμένως ότι κάποιοι από τους υπηρέτες συγκρούστηκαν με τους άρχοντες· εκείνοι δηλαδή που είχαν διαταχθεί να συλλάβουν τον Ιησού, αλλά επέστρεψαν τόσο μυσταγωγημένοι και θαυμάζοντάς τον, ώστε να πουν ρητά: «Ποτέ άνθρωπος δεν μίλησε κατ' αυτόν τον τρόπο». Γι' αυτό και οι Φαρισαίοι, έχοντας εξοργιστεί σφοδρά, έλεγαν: «Μήπως πλανηθήκατε και εσείς; Μήπως κάποιος από τους Φαρισαίους ή από τους άρχοντες πίστεψε σε αυτόν; Αλλά αυτός ο όχλος που δεν γνωρίζει τον νόμο είναι επικατάρατος».

Διότι εκεί, όταν ο Πέτρος ομίλησε στον λαό, αρχικά πίστεψαν τρεις χιλιάδες, και έπειτα πάλι μεγάλο πλήθος. Αλλά καθώς εκείνος αφενός δίδασκε αυτά, και αφετέρου τελούσε θαύματα, το άδολο πλήθος προσελκυόταν, και πολλοί από τους Ιουδαίους πίστευαν σε αυτόν· τους οποίους οι Φαρισαίοι ονόμαζαν καταραμένους, επειδή πίστευαν στον Χριστό. Διότι έλεγαν: «Μήπως κάποιος από τους Φαρισαίους πίστεψε σε αυτόν; Αλλά ο λαός αυτός, που δεν γνωρίζει τον νόμο, είναι καταραμένοι». Εδώ αποδεικνύονται και τα δύο, και ότι οι άρχοντες δεν πίστευαν, και ότι πολλοί από το πλήθος πίστευαν· πράγματα τα οποία αμφότερα υπονόησε και η παραβολή, παρουσιάζοντας από τη μια εκείνους που αρνούνται, και από την άλλη εκείνους που καλούνται και υπακούουν. <Έξελθε στους δρόμους και στους φράχτες, και ανάγκασέ τους να εισέλθουν.> (B f. 142 b, D f. 57 b, E f. 209) Εδώ πρόσεξε την κλήση των εθνών, οι οποίοι εισήχθησαν διά της πίστεως μετά από εκείνους που κατάγονταν εξ αίματος από τον Ισραήλ. Διότι παλαιότερα οι προερχόμενοι από τα έθνη ήσαν άξεστοι στη σκέψη, έχοντας εξαγριωμένο τον νου και ζώντας σαν να βρίσκονταν έξω από την πόλη, εξαιτίας του ότι δεν ζούσαν με ευνομία, αλλά μάλλον κτηνοπρεπώς και με πολλή αλογία· γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο προσκαλών στο δείπνο εστάλη στις οδούς έξω από την πόλη και στους φράχτες που υπήρχαν στους αγρούς. Όμως, προστάχθηκε από εκείνον που τον έστειλε, όχι απλώς να καλέσει και να τους απευθύνει μόνο την προτροπή, αλλά επιπλέον και να τους αναγκάσει.

Οι Ιουδαίοι, όμως, όχι μόνο δεν προσκαλούσαν, αλλά εμπόδιζαν και απέτρεπαν όσους ήθελαν να τον πλησιάσουν· γι' αυτό και έλεγαν: «Μήπως πίστεψε σε αυτόν κανείς από τους άρχοντες; Αλλά αυτό το πλήθος, που δεν γνωρίζει τον νόμο, είναι καταραμένοι». Ας μιμηθούμε, λοιπόν, τη Σαμαρείτιδα· ας συνομιλήσουμε με τον Χριστό. Διότι και τώρα στέκεται ανάμεσά μας, ομιλώντας μας δια των προφητών και δια των μαθητών.

Διότι, ενώ έπρεπε να ρωτήσουν τι δίδαξε και να θαυμάσουν τα λεγόμενά του, αυτό δεν το πράττουν· επειδή γνώριζαν ότι επρόκειτο να κατατροπωθούν. Αντιθέτως, εξάγουν συμπεράσματα στηριζόμενοι σε ένα εξαιρετικά ανόητο τεκμήριο. «Γιατί», λένε, «κανένας από τους άρχοντες δεν πίστεψε σε αυτόν;» Γι' αυτό το πράγμα λοιπόν κατηγορείς τον Χριστό, πες μου, και όχι εκείνους που δεν πίστεψαν; «Αλλά ο όχλος», λένε, «που δεν γνωρίζει τον νόμο, είναι επικατάρατοι». Αυτή όμως είναι η μεγαλύτερη κατηγορία εναντίον σας, το ότι δηλαδή ο μεν όχλος πίστεψε, ενώ εσείς απιστήσατε. Και όμως, εκείνοι έπρατταν τα έργα αυτών που γνωρίζουν τον νόμο· πώς λοιπόν είναι επικατάρατοι; Διότι εσείς είστε οι επικατάρατοι, εσείς που δεν τηρείτε τον νόμο, και όχι εκείνοι, οι οποίοι υπακούουν στον νόμο. Δεν θα έπρεπε, συνεπώς, να διαβάλλετε αυτόν που δεν γίνεται πιστευτός, κρίνοντάς τον εξαιτίας εκείνων που απιστούν.

Κάθε άλλο. Διότι δικό τους είναι αυτό το έγκλημα. Ποια άλλη απόδειξη θα μπορούσε να προσφέρει κανείς για το ότι δεν γνωρίζετε τον νόμο, από το ότι δεν τον υπακούτε; Και επειδή είπαν: «Μήπως πίστεψε σε αυτόν κανένας από τους άρχοντες;» και «Αυτοί δεν γνωρίζουν τον νόμο», αμέσως μετά τους ελέγχει ο Νικόδημος λέγοντας τα εξής: «Μήπως ο νόμος μας δικάζει τον άνθρωπο, εάν πρώτα δεν τον ακούσει;». Με αυτόν τον τρόπο τους αποδεικνύει ότι ούτε γνωρίζουν τον νόμο ούτε εφαρμόζουν τον νόμο. Διότι, εάν ο νόμος προστάζει να μη θανατώνουν κανέναν άνθρωπο χωρίς προηγουμένως να τον ακούσουν, αυτοί όμως όρμησαν να το πράξουν αυτό πριν καν ακούσουν, τότε είναι παραβάτες του νόμου. Και επειδή είπαν: «Κανείς από τους άρχοντες δεν πίστεψε σε αυτόν», για τον λόγο αυτόν επισημαίνει ο ευαγγελιστής ότι ο Νικόδημος ήταν ένας από αυτούς, αποδεικνύοντας ότι και άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν. Διότι βέβαια δεν επιδείκνυαν ακόμη το πρέπον θάρρος, εντούτοις αποκτούσαν οικειότητα με τον Χριστό.

Διότι δεν είπαν ότι ποτέ άνθρωπος δεν θαυματούργησε έτσι, αλλά, «Ποτέ δεν μίλησε έτσι»· τόσο πολύ ήταν συγκροτημένοι και οξυδερκείς στο να αποδεχθούν τον λόγο της σωτηρίας. Πρέπει δε να θαυμάσουμε όχι μόνο τη σύνεσή τους, αλλά και την παρρησία τους. Διότι δεν δείλιασαν μπροστά στον θυμό των Φαρισαίων, ούτε υποχώρησαν ως υπηρέτες για να πουν τα αρεστά στους άρχοντές τους, αλλά έδωσαν μαρτυρία για την αλήθεια. Αυτούς πρέπει να μιμούνται όλοι όσοι υπηρετούν τους άρχοντες, και να μην τους υπακούν σε όσα τυχόν προστάζουν αδίκως· όπως ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση του Σαούλ. Διότι, ενώ αυτός διέταξε να θανατωθούν παρανόμως οι ιερείς του Θεού, οι παριστάμενοι δεν πείστηκαν να το πράξουν. «Αποκρίθηκαν, λοιπόν, σε αυτούς οι Φαρισαίοι: Μήπως έχετε πλανηθεί και εσείς; Μήπως πίστεψε σε αυτόν κανείς από τους άρχοντες ή από τους Φαρισαίους; Αλλά αυτός ο όχλος που δεν γνωρίζει τον νόμο, είναι επικατάρατοι.»