Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:5

Κεφάλαιο βʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Έτσι, λοιπόν, να προσεύχεστε: Πατέρα μας, που βρίσκεσαι στους ουρανούς, ας αγιασθεί το όνομά σου, ας έλθει η βασιλεία σου. Και μετά από λίγα: Και μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό, αλλά ελευθέρωσέ μας από τον πονηρό. ΙΩΑΝΝΗΣ. Και μετά από αυτά, ο Ιησούς περιφερόταν στη Γαλιλαία· διότι δεν ήθελε να περιφέρεται στην Ιουδαία, επειδή οι Ιουδαίοι ζητούσαν να τον αποκτείνουν. Πλησίαζε δε η εορτή των Ιουδαίων, η Σκηνοπηγία. Είπαν, λοιπόν, σε αυτόν οι αδελφοί του: Αναχώρησε από εδώ και πήγαινε στην Ιουδαία, για να δουν και οι μαθητές σου τα έργα που κάνεις. Διότι κανένας δεν κάνει κάτι στα κρυφά, όταν ο ίδιος επιζητεί να είναι δημόσια γνωστός. Εάν κάνεις αυτά, φανέρωσε τον εαυτό σου στον κόσμο. Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν. Λέγει, λοιπόν, σε αυτούς ο Ιησούς: Ο δικός μου καιρός δεν έχει φθάσει ακόμη· ο δικός σας όμως καιρός είναι πάντοτε έτοιμος. Δεν μπορεί ο κόσμος να μισεί εσάς· εμένα όμως με μισεί, διότι εγώ μαρτυρώ περί αυτού, ότι τα έργα του είναι πονηρά.

«Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Επειδή δεν είχαν ακόμη αναγνωρίσει τον Θεό Λόγο που κατοίκησε στην άγια σάρκα οι θεωρούμενοι αδελφοί του Σωτήρα, αλλά ούτε γνώριζαν εκείνον τον καιρό κατά τον οποίο έλεγαν αυτά, ότι είχε γίνει άνθρωπος, είχαν ακόμη μικρές αντιλήψεις για αυτόν και φαντάζονταν πράγματα πολύ κατώτερα από τη χάρη και την υπεροχή που υπήρχε μέσα του. Καθώς δεν έβλεπαν τίποτα περισσότερο από τους άλλους, και παρασύρονταν από τις κοινές απόψεις για αυτόν, νομίζοντας ότι και αυτός γεννήθηκε πράγματι από πατέρα τον Ιωσήφ, και μη βλέποντας την κρυμμένη διάταξη του μυστηρίου. Διότι, όπως είναι φυσικό, καθώς πολλά θαύματα επιτελούνταν κρυφά από τον Χριστό στη Γαλιλαία, προσπαθούσαν να τον πείσουν να επιδιώξει τη μάταιη δόξα, και τον συμβούλευαν ότι ο θαυμασμός από αυτούς που τα έβλεπαν ήταν κάτι το σπουδαίο, θεωρώντας ότι αυτός ήθελε να ενεργεί τις δυνάμεις για καθένα από αυτά που γίνονταν μόνο και μόνο για αυτόν τον λόγο, ώστε απλώς να φαίνεται αξιοθαύμαστος σε όσους τον έβλεπαν και να καυχιέται για τους επαίνους των ανθρώπων, όπως κάνουν μερικοί από όσους συνηθίζουν να φιλοδοξούν. Πρόσεξε δηλαδή πώς τον συμβουλεύουν να ανέβει στην Ιουδαία και εκεί μάλλον να θαυματουργήσει, όχι για να πιστέψουν σε αυτόν οι μαθητές του, αλλά για να θεωρήσουν τα έργα που κάνει.

Και πράγματι τον πλησίασαν κάποτε λέγοντας ξεκάθαρα: «Αν κάνεις αυτά, φανέρωσε τον εαυτό σου στον κόσμο. Διότι κανείς δεν κάνει κάτι στα κρυφά, όταν επιζητεί να γίνει γνωστός δημόσια». Σε αυτά δε ο ευαγγελιστής πρόσθεσε: «Επειδή ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Αλλά αυτοί που έλεγαν αυτά στην αρχή, με την πάροδο του χρόνου πίστεψαν. Διότι βεβαιώθηκαν ότι είναι Θεός κατά φύση, έστω και αν έλαβε σάρκα και εμφανίστηκε ως άνθρωπος. Αυτό ακριβώς και ο μακάριος προφήτης Ιερεμίας, έχοντας προγνωρίσει με το Πνεύμα, λέει προς αυτόν τον Εμμανουήλ: «Διότι και οι αδελφοί σου και ο οίκος του πατέρα σου, ακόμη και αυτοί σε αθέτησαν, και αυτοί φώναξαν πίσω σου».

Αλλά, μετά από τόση, τέτοια και τόσο μεγάλη θεία οικονομία, ήταν δυνατόν να ενωθεί πάλι ένας γέροντας με μια παρθένο αγνή και τιμημένη, με το σκεύος που χώρεσε τον Αχώρητο και υποδέχθηκε τέτοιο μυστήριο ενός επουράνιου σημείου και της ζωής των ανθρώπων; 9. Διότι, από πού δεν θα καταδείξουμε ότι η Παρθένος παρέμεινε αγνή; Ας μας αποδείξουν ευθύς αμέσως ότι, μετά την κύηση του Σωτήρος ημών, η Μαρία γέννησε κάποιους άλλους. Ας πουν τα ονόματά τους, επινοώντας τα οι πλάστες και οι ραψωδοί της απάτης και της κακομηχανίας· όμως δεν έχουν καμία απόδειξη να προσκομίσουν. Διότι η Παρθένος δεν ενώθηκε πλέον σαρκικά· μη γένοιτο. Διότι, εάν είχε γεννήσει, εφόσον βρισκόταν πάντοτε μαζί με τον Σωτήρα, θα αναφερόταν ότι μαζί Του βρίσκονταν και τα παιδιά της. Τους πλανά όμως το ρητό: «Ιδού, η μητέρα σου και οι αδελφοί σου στέκονται έξω και σε ζητούν». Και δεν γνωρίζουν αυτό που είχε γραφτεί πριν από αυτό, ότι δηλαδή «οι αδελφοί του δεν πίστευαν σε αυτόν». Διότι και εμείς, καθώς προχωρούμε στον χρόνο και εκπλησσόμαστε με όσα έχουν γραφτεί στις θείες Γραφές με φαινομενική απλότητα, ιδού, αποκτώντας πλήρη επίγνωση των πάντων, ευχαριστούμε τον Θεό, ο οποίος εξασφάλισε εκ των προτέρων, μέσω των φαινομενικά σύντομων αυτών λόγων μέσα στη θεία Γραφή, να αποδεικνύεται η αλήθεια όλης της Γραφής. Διότι, ακούγοντας συνεχώς για τον Ιάκωβο ότι αυτός ονομαζόταν αδελφός του Κυρίου, απορώντας λέγαμε: ποια ήταν η ανάγκη;

Διότι, μετά από τα πολλά θαύματα, ο ευαγγελιστής ανέφερε το εξής για τους αδελφούς του: ότι «ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Αλλά ούτε και οι προσκεκλημένοι στον γάμο τον γνώριζαν· διότι, αλλιώς, θα είχαν προσέλθει οι ίδιοι και θα τον παρακαλούσαν, εφόσον βρέθηκαν σε ανάγκη. Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Δεν έχει έλθει ακόμη η ώρα μου». Δεν είμαι ακόμη γνωστός στους παρισταμένους, αλλά ούτε και γνωρίζουν ότι τελείωσε ο οίνος. Άφησέ τους πρώτα να το αντιληφθούν. Διότι δεν έπρεπε να τα ακούσω αυτά από εσένα. Επειδή είσαι μητέρα μου και καθιστάς το θαύμα ύποπτο. Έπρεπε αντιθέτως να προσέλθουν αυτοί που είχαν την ανάγκη και να παρακαλέσουν, όχι επειδή εγώ το έχω ανάγκη, αλλά για να αποδεχθούν οι ίδιοι το γενόμενο με πλήρη συγκατάθεση. Διότι εκείνος που γνωρίζει ότι έχει βρεθεί σε ανάγκη, όταν αποκτήσει αυτά που ζητά, αισθάνεται μεγάλη ευγνωμοσύνη· ενώ εκείνος που δεν αντελήφθη την ανάγκη, ούτε θα λάβει σαφή και ισχυρή συναίσθηση της ευεργεσίας. Και για ποιον λόγο, θα ρωτήσει κάποιος, ενώ είπε «Δεν έχει έλθει ακόμη η ώρα μου» και αρνήθηκε, έπραξε τελικά αυτό που είπε η μητέρα του; Πρωτίστως, ώστε να αποτελέσει επαρκή απόδειξη προς εκείνους που αντιλέγουν και νομίζουν ότι υπόκειται σε κάποια συγκεκριμένη ώρα, ότι δεν υπόκειται σε ώρα. Διότι, εάν υπέκειτο, πώς θα έπραττε αυτό που έπραξε, εφόσον δεν είχε φθάσει η κατάλληλη ώρα;

Διότι πολλά ήταν παρόμοια μεταξύ τους. Επειδή, το ότι θεράπευσε ασθενείς, και ότι ανέστησε νεκρούς, και ότι προκάλεσε τον θαυμασμό, το κατέγραψαν πολλές φορές· όπου όμως έχουν να πουν κάτι το παράδοξο, ή να διηγηθούν κάποια μομφή που φαίνεται να γεννιέται εναντίον του, αυτά τα παραθέτουν· όπως ακριβώς είναι και το παρόν περιστατικό, ότι δηλαδή οι αδελφοί του δεν τον πίστευαν. Διότι το γεγονός αυτό δεν ενέχει την τυχούσα διαβολή. Και αξίζει να θαυμάσει κανείς το φιλαλήθες ήθος τους, πώς δεν ντρέπονται να λένε αυτά τα οποία φαίνεται πως φέρνουν ντροπή στον Δάσκαλο, αλλά μάλιστα αυτά περισσότερο από τα άλλα φρόντισαν να τα αναφέρουν. Και τώρα, λοιπόν, αφού παρέλειψε πολλά, και σημεία και θαύματα και δημόσιες διδασκαλίες, μεταπήδησε αμέσως σε αυτό. Διότι, λέει, του είπαν οι αδελφοί του: «Αναχώρησε από εδώ και πήγαινε στην Ιουδαία, για να δουν και οι μαθητές σου τα έργα που κάνεις. Διότι κανείς δεν κάνει κάτι στα κρυφά, όταν επιζητεί ο ίδιος να εμφανίζεται με παρρησία. Φανέρωσε τον εαυτό σου στον κόσμο». Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν. Και ποια απιστία, λέει, υπάρχει εδώ;

Γι' αυτό και ο Ιωάννης έτσι τους ονόμαζε, λέγοντας: «Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Πλην όμως, αυτοί που προηγουμένως δεν πίστευαν, αργότερα έγιναν θαυμαστοί και περιφανείς. Όταν, λοιπόν, ανέβηκαν στα Ιεροσόλυμα ο Παύλος και η συνοδεία του εξαιτίας δογματικών ζητημάτων, παρουσιάστηκαν αμέσως σε αυτόν. Διότι ήταν τόσο θαυμαστός, ώστε να του ανατεθεί πρώτου η επισκοπή.

Διότι, εάν δεν επέτρεψε την ταφή του πατέρα, ώστε να μη διακοπεί η ακολούθηση, πόσο μάλλον δεν έπρεπε να διακόψει τη δική του ομιλία για χάρη εκείνων που δεν είχαν καμία πνευματική οικειότητα. Εξ αυτού είναι φανερό ότι το έπρατταν αυτό αποκλειστικά από κενοδοξία· πράγμα το οποίο και ο Ιωάννης φανέρωνε λέγοντας ότι «ούτε και οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Και μεταφέρει μάλιστα τα λόγια τους, τα οποία είναι γεμάτα από πολλή ανοησία, λέγοντας ότι τον τραβούσαν στα Ιεροσόλυμα για κανέναν άλλο λόγο, παρά για να καρπωθούν οι ίδιοι δόξα από τα δικά του σημεία: «Διότι, εάν πράττεις αυτά», λέγει, «δείξε τον εαυτό σου στον κόσμο· επειδή κανείς δεν πράττει κάτι στα κρυφά και ζητά ο ίδιος να είναι φανερός». Τότε και ο ίδιος τους επιτίμησε, κατακρίνοντας το σαρκικό τους φρόνημα. Επειδή, δηλαδή, οι Ιουδαίοι τον ονείδιζαν και έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο υιός του τέκτονος, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα; Και οι αδελφοί του δεν βρίσκονται ανάμεσά μας;», εκείνοι, επιθυμώντας να αποκρούσουν την ευτέλεια που προερχόταν από την καταγωγή τους, τον καλούσαν σε επίδειξη σημείων. Για τον λόγο αυτόν τους αποκρούει, θέλοντας να θεραπεύσει το πάθος τους· διότι, εάν πράγματι ήθελε να αρνηθεί τη μητέρα του, όταν εκείνοι τον ονείδιζαν, τότε ακριβώς θα την είχε αρνηθεί.

Βλέπεις πώς, προχωρώντας, αποκαλύπτει πλήρως το νόημα του λόγου, και φανερώνει τον θησαυρό, και εκπέμπει λαμπρότερη την ακτίνα, λέγοντας: «Ο Θεός θα έλθει φανερά»; Διότι πότε δεν έχει έλθει φανερά; Πότε; Κατά την πρώτη του παρουσία. Επειδή ήλθε αθόρυβα, μένοντας κρυμμένος από τους πολλούς, και για πολύ καιρό παρέμενε απαρατήρητος. Και τι λέω για τους πολλούς, εφόσον ούτε η ίδια η Παρθένος που τον κυοφορούσε δεν γνώριζε το απόρρητο του μυστηρίου, ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν, ούτε αυτός που θεωρούνταν πατέρας του φανταζόταν κάτι το μεγαλειώδες για αυτόν;

Άλλοι μεν τον αποκαλούσαν Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, λέγοντας ότι «εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο»· άλλοι δε λαοπλάνο, λέγοντας: «Αυτός δεν είναι από τον Θεό, αλλά παραπλανά το πλήθος»· και άλλοι μάγο, λέγοντας ότι «Με τη δύναμη του άρχοντα των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια». Και συνεχώς επαναλάμβαναν αυτά και τον ονόμαζαν αντίθεο, γαστρίμαργο, αδηφάγο και μέθυσο, και φίλο πονηρών και διεφθαρμένων ανθρώπων. «Διότι ήλθε», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου τρώγοντας και πίνοντας, και λένε: Ιδού ένας άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών». Και όταν συνομιλούσε με την πόρνη, τον αποκαλούσαν ψευδοπροφήτη: «Διότι αν ήταν προφήτης», έλεγαν, «θα γνώριζε ποια είναι αυτή η γυναίκα που του μιλάει»· και κάθε μέρα ακόνιζαν τα δόντια τους εναντίον του. Και δεν τον πολεμούσαν κατ' αυτόν τον τρόπο μόνο οι Ιουδαίοι, αλλά ούτε και εκείνοι που θεωρούνταν αδελφοί του είχαν υγιή στάση απέναντί του, αλλά και μέσα από το ίδιο του το σπίτι αναζωπυρωνόταν ο πόλεμος εναντίον του. Δες λοιπόν πώς και εκείνοι ήταν διεφθαρμένοι, πράγμα για το οποίο και ο ευαγγελιστής πρόσθετε λέγοντας: «Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν». Αλλά επειδή κάνεις λόγο για πολλούς που σκανδαλίζονται και πλανώνται, πόσοι από τους μαθητές νομίζεις ότι σκανδαλίστηκαν την εποχή του σταυρού; Ο ένας τον πρόδωσε, άλλοι δραπέτευσαν, άλλος τον αρνήθηκε, και αφού όλοι αναχώρησαν, οδηγούνταν μόνος του, δεμένος.

Και, όταν βέβαια συνομιλούσε με την πόρνη, τον αποκαλούσαν ψευδοπροφήτη. Διότι αν ήταν προφήτης, έλεγαν, θα γνώριζε ποια είναι αυτή η γυναίκα που του μιλάει. Και καθημερινά ακόνιζαν τα δόντια τους εναντίον του. Και δεν τον πολεμούσαν με αυτόν τον τρόπο μόνο οι Ιουδαίοι, αλλά ούτε και εκείνοι που θεωρούνταν αδελφοί του είχαν υγιή διάθεση απέναντί του. Αντιθέτως, ο πόλεμος εναντίον του αναζωπυρωνόταν και μέσα από την ίδια του την οικία. Δες, λοιπόν, πώς ήταν και αυτοί διεφθαρμένοι, γι' αυτό άλλωστε και ο Ευαγγελιστής προσέθεσε λέγοντας: διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν.

Ακούγοντας, όμως, για θρόνο του Δαβίδ, μην νομίσεις πως πρόκειται για αισθητή βασιλεία, αλλά για θεία, την οποία άσκησε πάνω σε όλα τα έθνη μέσω του θείου κηρύγματος. Διότι οίκος του Ιακώβ είναι και εκείνοι από τους Εβραίους που πίστεψαν, αλλά βεβαίως και εκείνοι από τα άλλα έθνη, γιατί αυτοί είναι κυρίως ο Ιακώβ και ο Ισραήλ. Πώς, όμως, λέγεται ότι θα καθίσει στον θρόνο του Δαβίδ; Άκουσε: Ο Δαβίδ ήταν μικρός ανάμεσα στους αδελφούς του. Έτσι και ο Κύριος ήταν εξουθενωμένος και διαβεβλημένος ως φαγάς και οινοπότης και γιος ξυλουργού, και από τους ίδιους τους αδελφούς του, τους γιους του Ιωσήφ, περιφρονούνταν. Διότι, όπως λέει, ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν. Εκείνος, ενώ ευεργετούσε, διωκόταν, και ο Κύριος, ενώ έκανε θαύματα, συκοφαντούνταν και λιθοβολούνταν.

Κεφάλαιο Ζ'. Περί της αναβάσεως του Κυρίου ως εν κρυπτώ στην εορτή. Περί των Ιουδαίων που απορούσαν πώς ο Ιησούς γνωρίζει γράμματα χωρίς να έχει διδαχθεί. Περί του διχασμού του πλήθους σχετικά με τον Χριστό. Περί της αμφισβητήσεως μεταξύ των αρχόντων και του Νικοδήμου. «Και μετά από αυτά ο Ιησούς περιφερόταν στη Γαλιλαία· διότι δεν ήθελε να κυκλοφορεί στην Ιουδαία, επειδή οι Ιουδαίοι ζητούσαν να τον θανατώσουν. Ήταν δε κοντά η εορτή των Ιουδαίων, η Σκηνοπηγία. Είπαν, λοιπόν, σε αυτόν οι αδελφοί του: Αναχώρησε από εδώ και πήγαινε στην Ιουδαία, για να δουν και οι μαθητές σου τα έργα που κάνεις· διότι κανείς δεν κάνει κάτι στα κρυφά και επιδιώκει ο ίδιος να εμφανίζεται δημόσια. Εάν κάνεις αυτά, φανέρωσε τον εαυτό σου στον κόσμο. Διότι ούτε οι αδελφοί του πίστευαν σε αυτόν.» Εξαιτίας των μιαιφόνων Ιουδαίων αναχωρεί, όχι επειδή δειλιάζει μπροστά στον θάνατο· διότι είχε τη δυνατότητα να κυκλοφορεί ανάμεσά τους και να μην πάθει τίποτα. Αλλά εάν έκανε πάντοτε τέτοια, δεν θα γινόταν πιστευτό ότι έγινε άνθρωπος, αλλά θα θεωρούνταν φαντασία. Γι' αυτό, λοιπόν, τώρα αποσύρεται, επιβεβαιώνοντας και πιστοποιώντας την ανθρώπινη φύση του, και αντικρούοντας όλους εκείνους που υποστηρίζουν ότι σαρκώθηκε κατά φαντασίαν, όπως τον Μάνη, τον Μαρκίωνα, τον Βασιλείδη και τους ομοίους τους.