Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 7:51

Διότι δεν αρνούμαστε ότι υποκείμεθα σε αναρίθμητα σφάλματα, όντας άνθρωποι και ζώντας εν σαρκί. Αλλά επειδή κατά τον παρελθόντα χρόνο, τιμιότατοι αδελφοί, είτε διότι δεν αντιληφθήκατε το πρέπον παραλείψατε τα οφειλόμενα προς εμάς, είτε διότι προκαταληφθήκατε από κάποιους με διαβολές εναντίον μας δεν μας θεωρήσατε άξιους μιας αγαπητικής επίσκεψης, ιδού τώρα λαμβάνουμε εμείς πρώτοι την πρωτοβουλία της επιστολής και δηλώνουμε ότι είμαστε έτοιμοι να αποσείσουμε ενώπιόν σας τις κατηγορίες που μας προσάπτονται, αρκεί μόνον εκείνοι που μας υβρίζουν να καταδεχθούν να βρεθούν πρόσωπο με πρόσωπο μαζί μας ενώπιον της δικής σας ευλαβείας. Διότι, εάν ελεγχθούμε, και εμείς θα αναγνωρίσουμε την αμαρτία μας, και εσείς μετά τους ελέγχους θα λάβετε συγχώρηση παρά του Κυρίου, αποσύροντας τους εαυτούς σας από την κοινωνία με εμάς τους αμαρτωλούς, και εκείνοι που μας ήλεγξαν θα λάβουν ανταμοιβή επειδή δημοσιοποίησαν την κρυμμένη μας κακία. Εάν όμως μας καταδικάσετε πριν από τους ελέγχους, εμείς δεν θα έχουμε αδικηθεί σε τίποτα εκτός από το να στερηθούμε το πολυτιμότερο όλων απόκτημά μας, την προς εσάς αγάπη, ενώ εσείς θα υποστείτε ακριβώς το ίδιο μη έχοντας πλέον εμάς και θα φανεί ότι αντιμάχεστε το Ευαγγέλιο που λέει: «Μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, εάν δεν τον ακούσει πρώτα και μάθει τι κάνει;». Εκείνος δε που μας κατακλύζει με λοιδορίες χωρίς να προσκομίζει αποδείξεις για όσα λέει, θα αποδειχθεί ότι προσάπτει στον εαυτό του πονηρό χαρακτηρισμό εξαιτίας της άτοπης χρήσης των λόγων του.

Γι' αυτό και εγώ, όταν άκουσα ότι από καιρό κυκλοφορούν εναντίον μου επιστολές, οι οποίες μας σπιλώνουν, μας στηλιτεύουν και μας κατηγορούν για πράγματα για τα οποία έχουμε έτοιμη την απολογία ενώπιον του δικαστηρίου της αλήθειας, αποφάσισα μεν να σιωπήσω, πράγμα το οποίο και έπραξα. Διότι διανύουμε ήδη το τρίτο έτος κατά το οποίο, πληττόμενος από τις διαβολές, υπομένω τις μάστιγες της κατηγορίας, αρκούμενος στο ότι έχω τον Κύριο, τον γνώστη των κρυφών, ως μάρτυρα της συκοφαντίας. Επειδή όμως βλέπω ότι πολλοί εξέλαβαν ήδη τη σιωπή μας ως επιβεβαίωση των διαβολών και θεώρησαν ότι σιωπούμε όχι από μακροθυμία, αλλά επειδή δεν έχουμε τη δυνατότητα να ανοίξουμε το στόμα μας προς υπεράσπιση της αλήθειας, για τον λόγο αυτό επιχείρησα να σας στείλω επιστολή, παρακαλώντας την εν Χριστώ αγάπη σας να μην αποδέχεστε καθόλου ως αληθινές τις διαβολές που προέρχονται μόνο από τη μία πλευρά. Διότι, καθώς είναι γεγραμμένο, ο νόμος δεν κρίνει κανέναν, εάν πρώτα δεν τον ακούσει και δεν γνωρίσει τι πράττει.

Και η μεν αίρεση έχει διαχωριστεί από την ορθοδοξία, έχει διαιρεθεί όμως και η ίδια η ορθοδοξία εσωτερικά. Εμείς όμως, επειδή ο πρώτος που μίλησε με παρρησία υπέρ της αλήθειας και έδωσε εκείνον τον καλό αγώνα κατά την εποχή του Κωνσταντίου είναι ο αιδεσιμότατος επίσκοπος Μελέτιος, και η δική μου Εκκλησία τον διατήρησε σε κοινωνία, τρέφοντας βαθύτατη αγάπη προς αυτόν για την καρτερική και ανυποχώρητη εκείνη στάση του, και τον έχουμε σε κοινωνία μέχρι σήμερα με τη χάρη του Θεού, και θα τον έχουμε βεβαίως, εάν ο Θεός το επιτρέψει. Διότι και ο μακαριότατος Πάπας Αθανάσιος, όταν προσήλθε από την Αλεξάνδρεια, επιθυμούσε διακαώς να επιτευχθεί η κοινωνία μαζί του, αλλά από κακία των συμβούλων αναβλήθηκε η σύζευξή τους για άλλη περίοδο· πράγμα που δεν έπρεπε να συμβεί. Από όσους δε εμφανίστηκαν τελευταία, δεν αποδεχθήκαμε ακόμη την κοινωνία κανενός, όχι επειδή κρίνουμε εκείνους ανάξιους, αλλά επειδή δεν έχουμε τίποτα για να τον καταδικάσουμε. Αν και ακούσαμε πολλά για τους αδελφούς, εντούτοις δεν τα αποδεχθήκαμε, επειδή οι εγκαλούμενοι δεν βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους κατηγόρους τους, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, εάν πρώτα δεν τον ακούσει και δεν μάθει τι πράττει;». Επομένως, δεν μπορούμε ακόμη να τους στείλουμε επιστολές, τιμιότατε αδελφέ, ούτε οφείλουμε να εξαναγκαζόμαστε σε αυτό. Θα άρμοζε μάλλον στην ειρηνική σου πρόθεση, όχι το να συνδέεις από τη μία και να διασπάς από την άλλη, αλλά το να επαναφέρεις όσα έχουν χωριστεί στην προϋπάρχουσα ένωση.

Περί φθόνου και βασκανίας. Λόγος ΙΗ΄. Μεγάλη θλίψη μάς προκαλεί η σκληρότητα του παρόντος καιρού, κατά τον οποίο όλες οι Εκκλησίες έχουν κλονιστεί και όλες οι ψυχές κοσκινίζονται. Διότι όλοι άνοιξαν χωρίς φειδώ τα στόματά τους εναντίον των ομοδούλων τους. Το ψέμα λέγεται άφοβα, η αλήθεια συγκαλύπτεται· και οι μεν κατηγορούμενοι καταδικάζονται χωρίς κρίση, οι δε κατήγοροι γίνονται πιστευτοί χωρίς εξέταση. Και έχει περάσει ήδη πολύς χρόνος, κατά τον οποίο, χτυπημένοι από τις διαβολές, υπομένουμε τα μαστιγώματα των κατηγοριών, αρκούμενοι στο ότι έχουμε τον Κύριο, τον γνώστη των κρυπτών, ως μάρτυρα της συκοφαντίας. Επειδή όμως πολλοί ήδη εξέλαβαν τη σιωπή μας ως επιβεβαίωση των διαβολών, και νόμισαν ότι σιωπούμε όχι από μακροθυμία, αλλά επειδή δεν μπορούμε να ανοίξουμε το στόμα μας υπερασπιζόμενοι την αλήθεια· για τον λόγο αυτόν, παρακαλώ την εν Χριστώ αγάπη σας, να μην αποδέχεστε σε καμία περίπτωση ως αληθινές τις διαβολές που γίνονται μόνο από τη μία πλευρά. Διότι, όπως είναι γεγραμμένο: «Ο νόμος δεν κρίνει κανέναν, εάν δεν τον ακούσει πρώτα και μάθει τι πράττει». Αναφορικά με τις κατηγορίες που μας προσάπτονται, ζητήστε από εμάς να απολογηθούμε. Και εάν μεν βρείτε σε εμάς την αλήθεια, μην αφήσετε χώρο στο ψέμα· εάν όμως αντιληφθείτε ότι αδυνατούμε να απολογηθούμε, τότε να πιστέψετε τους κατηγόρους μας ότι λένε την αλήθεια. Διότι είναι αδύνατον να κλείσουν τα στόματά τους με τα δικά μας λόγια.

Αν όμως καταδικάζετε πριν από τον έλεγχο, αυτοί μεν σε τίποτα δεν θα έχουν αδικηθεί, εκτός από το να ζημιωθούν το πιο πολύτιμο για εμάς απόκτημα, την προς εσάς αγάπη· εσείς δε θα υποστείτε ακριβώς το ίδιο, αφού δεν θα τους έχετε, και θα φανεί ότι μάχεστε το Ευαγγέλιο που λέει: «Μήπως ο νόμος σας κρίνει τον άνθρωπο, εάν δεν τον ακούσει πρώτα και μάθει τι κάνει;». Μην το κάνετε αυτό, τιμιότατοι αδελφοί, μην ανεχθείτε κάτι τέτοιο, ούτε να παραβλέψετε αυτή μας την παράκληση, για να μην επαληθευθεί σε εμάς η φοβερή προφητεία του Κυρίου μας, που είπε: «Επειδή θα πληθυνθεί η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών».

Κεφάλαιο ε΄. ΙΩΑΝΝΗΣ, Λέγει ο Νικόδημος, ο οποίος είχε έλθει προς αυτόν τη νύκτα, όντας ένας από αυτούς: Μήπως ο νόμος μας δικάζει τον άνθρωπο, εάν δεν ακούσει πρώτα από αυτόν, και γνωρίσει τι πράττει; ΠΡΑΞΕΙΣ. Καθώς δε παρέμεναν εκεί πολλές ημέρες, ο Φήστος εξέθεσε στον βασιλέα την υπόθεση του Παύλου, λέγοντας: Υπάρχει κάποιος άνδρας που αφέθηκε δέσμιος από τον Φήλικα, για τον οποίο, όταν μετέβην στα Ιεροσόλυμα, εμφανίστηκαν οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι των Ιουδαίων ζητώντας την καταδίκη του· προς τους οποίους αποκρίθηκα: Ότι δεν είναι έθιμο στους Ρωμαίους να παραχωρούν ως χάρη κανέναν άνθρωπο, προτού ο κατηγορούμενος βρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο με τους κατηγόρους του, και λάβει την ευκαιρία να απολογηθεί για την κατηγορία.

Επομένως, αφού ομολόγησαν ότι γνωρίζουν τον νόμο, οι ίδιοι αποφάσισαν να γίνουν κατήγοροι της δικής τους απείθειας, και περιγελούν το πλήθος ως αμαθές και γι' αυτόν τον λόγο σαγηνευμένο από τα θαύματα του Σωτήρος μας. Έπειτα, μη μπορώντας να τους μεταπείσουν με επιχειρήματα από τον νόμο, τους υβρίζουν αλαζονικά, ονομάζοντας απαίδευτους εκείνους που είναι έτοιμοι για σύνεση. Διότι αυτή είναι πάντοτε η συνήθεια των πιο αμαθών από τους δασκάλους, οι οποίοι, μη έχοντας τίποτε να πουν για τα ζητούμενα, αποκρούουν με οργή την ακρίβεια εκείνων που επιζητούν να μάθουν. Και λένε ότι είναι καταραμένοι όσοι πιστεύουν, ενώ θα έπρεπε να έχουν πειστεί ότι θα ήταν δικαιότερο να το λένε αυτό εναντίον των εαυτών τους. Διότι το να είναι καταραμένος ο απειθής είναι πιο ταιριαστό, αφού ο νομοθέτης είπε σαφώς, αναφερόμενος στον Σωτήρα μας Χριστό ως προφήτη: «Και όποιος δεν ακούσει όσα θα πει εκείνος ο προφήτης στο όνομά μου, η ψυχή εκείνη θα εξολοθρευτεί από τον λαό της». <Λέει προς αυτούς ο Νικόδημος, ο οποίος είχε έλθει σε αυτόν προηγουμένως και ήταν ένας από αυτούς: «Μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, εάν πρώτα δεν τον ακούσει και δεν γνωρίσει τι κάνει;»> Ο Νικόδημος είναι βέβαια ένας από τους ηγέτες και συγκαταλέγεται στους άρχοντες, όμως δεν είναι ολοκληρωτικά απειθής, ούτε συναγωνίζεται εξ ολοκλήρου την παραφροσύνη εκείνων, αλλά έχει ήδη νιώσει κατάνυξη, και μολονότι δεν έχει ακόμη ελεύθερη την αγάπη προς τον Χριστό, εντούτοις σιγά-σιγά δυσωπείται από τους ελέγχους της συνειδήσεώς του.

Το να φαίνεται, όμως, ότι ο Δαβίδ καταράται και λέει: «Ας έλθει θάνατος επάνω τους, και ας καταβούν ζωντανοί στον άδη», τι συμφωνία θα μπορούσε να έχει με το καύχημα της αρετής του που υμνείται, για την οποία έχει καταγραφεί να λέει: «Αν ανταπέδωσα κακά σε εκείνους που μου ανταπέδιδαν κακά, είθε να πέσω νικημένος μπροστά στους εχθρούς μου»; Διότι το να εκτοξεύει τέτοιες κατάρες εναντίον των εχθρών του δεν θα ταίριαζε στον ανεξίκακο Δαβίδ, ο οποίος πάντοτε τιμούσε και σεβόταν τον Σαούλ, ώστε να μην τολμά καν να βάλει χέρι επάνω του, ακόμη και όταν κάποτε τον είχε υποχείριό του, όπως αποδεικνύεται από την ίδια την ιστορία. Και προχωρώντας προσθέτει: «Έγιναν πιο απαλά και από το λάδι τα λόγια του, όμως αυτά είναι σαΐτες». Ποιον, λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να υποδείξει ότι έκανε αυτά στον Δαβίδ; Εξαιτίας όλων αυτών, θεωρώ ότι δεν υπάρχει περιθώριο να αναφέρονται τα προκείμενα στο πρόσωπο του Δαβίδ· αντίθετα, νομίζω ότι ειπώθηκαν με προφητική δύναμη, και αποδεικνύεται ότι έχουν εκπληρωθεί μόνο στο πρόσωπο του Σωτήρα και Κυρίου μας, όταν, αφού συγκεντρώθηκαν οι άρχοντες του ιουδαϊκού έθνους στην Ιερουσαλήμ, συγκρότησαν συνέδριο και συσκέφθηκαν πώς να τον εξοντώσουν· στο οποίο άλλοι μεν ψήφισαν την καταδίκη του σε θάνατο, ενώ άλλοι έφερναν αντιρρήσεις, όπως ο Νικόδημος που έλεγε: «Μήπως ο νόμος μας καταδικάζει τον άνθρωπο, αν δεν τον ακούσει πρώτα;» Αυτά, λοιπόν, προφητεύει το Άγιο Πνεύμα μέσα από τα προκείμενα, λέγοντας: «Διότι είδα ανομία και αντιλογία μέσα στην πόλη ημέρα και νύχτα.»

Διότι, εάν είσαι πιστός, όπως πρέπει να είσαι, και αγαπάς τον Χριστό, όπως πρέπει να τον αγαπάς, δεν έχεις ανάγκη από σημεία· διότι αυτά δίνονται στους απίστους. «Πώς λοιπόν», λέει, «δεν δόθηκαν στους Ιουδαίους;» Βεβαίως και δόθηκαν· εάν όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου, αν και ζητούσαν, δεν έλαβαν, αυτό συνέβη επειδή δεν τα ζητούσαν για να απαλλαγούν από την απιστία τους, αλλά μάλλον για να επιβεβαιώσουν την πονηρία τους. Και υπήρχε κάποιος άνθρωπος από τους Φαρισαίους, ονόματι Νικόδημος, άρχοντας των Ιουδαίων· αυτός ήλθε σε Αυτόν τη νύχτα. Αυτός και στο μέσο του Ευαγγελίου φαίνεται να συνηγορεί υπέρ του Χριστού· διότι λέει: «Ο νόμος μας δεν κρίνει κανέναν, εάν δεν τον ακούσει προηγουμένως». Προς αυτόν μάλιστα οι Ιουδαίοι δυσανασχετούν λέγοντας: «Ερεύνησε και δες ότι δεν έχει εγερθεί προφήτης από τη Γαλιλαία». Και μετά τον σταυρό, επίσης, επέδειξε μεγάλη φροντίδα για την ταφή του Δεσποτικού σώματος. Διότι, λέει: «Ήλθε και ο Νικόδημος, εκείνος που είχε έλθει προς τον Κύριο τη νύχτα, φέροντας μείγμα μύρου και αλόης, περίπου εκατό λίτρες».

Κάθε άλλο. Διότι δικό τους είναι αυτό το έγκλημα. Ποια άλλη απόδειξη θα μπορούσε να προσφέρει κανείς για το ότι δεν γνωρίζετε τον νόμο, από το ότι δεν τον υπακούτε; Και επειδή είπαν: «Μήπως πίστεψε σε αυτόν κανένας από τους άρχοντες;» και «Αυτοί δεν γνωρίζουν τον νόμο», αμέσως μετά τους ελέγχει ο Νικόδημος λέγοντας τα εξής: «Μήπως ο νόμος μας δικάζει τον άνθρωπο, εάν πρώτα δεν τον ακούσει;». Με αυτόν τον τρόπο τους αποδεικνύει ότι ούτε γνωρίζουν τον νόμο ούτε εφαρμόζουν τον νόμο. Διότι, εάν ο νόμος προστάζει να μη θανατώνουν κανέναν άνθρωπο χωρίς προηγουμένως να τον ακούσουν, αυτοί όμως όρμησαν να το πράξουν αυτό πριν καν ακούσουν, τότε είναι παραβάτες του νόμου. Και επειδή είπαν: «Κανείς από τους άρχοντες δεν πίστεψε σε αυτόν», για τον λόγο αυτόν επισημαίνει ο ευαγγελιστής ότι ο Νικόδημος ήταν ένας από αυτούς, αποδεικνύοντας ότι και άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν. Διότι βέβαια δεν επιδείκνυαν ακόμη το πρέπον θάρρος, εντούτοις αποκτούσαν οικειότητα με τον Χριστό.

Επομένως, δεν χρειάζεται μία απλή ακρόαση, αλλά ακριβής. Διότι αυτό σημαίνει το «και να γνωρίσει τι πράττει», τι επιθυμεί, και γιατί, και για ποιον σκοπό, μήπως ενεργεί για την ανατροπή του πολιτεύματος και ως εχθρός. Βρισκόμενοι λοιπόν σε αδιέξοδο, επειδή είπαν, «Κανείς από τους άρχοντες δεν πίστεψε σε αυτόν», δεν του συμπεριφέρθηκαν ούτε με σφοδρότητα, ούτε με επιείκεια.

Εγώ, πριν από την απολογία μου, αναφέρω με σεβασμό το εξής, ότι δεν πρέπει να ανοίγουμε απερίσκεπτα τα αυτιά μας στον καθένα που θέλει να πει κάτι εναντίον κάποιου, ούτε βέβαια να βγάζουμε άκριτα απόφαση εναντίον του προσώπου που έχει διαβληθεί· διότι «μήπως ο νόμος μας», λέει, «κρίνει τον άνθρωπο, εάν δεν τον ακούσει πρώτα και μάθει τι κάνει;». Επομένως, αφού η μακαριότητά σου άκουσε αυτό το δυσβάσταχτο και ελεεινό για την ταπεινότητά μου (διότι τι μεγαλύτερο κακό υπάρχει από τον χωρισμό από την Εκκλησία και από το να χάσει ο αρχιποιμένας το πρόβατο ή μάλλον τον συμποιμένα; Διότι, αν και αναξίως, έχουμε και εμείς οι αμαρτωλοί χρίσμα και όνομα ποιμένα από τον Θεό, τολμώ να πω), θα έπρεπε να με καλέσεις, να με ανακρίνεις, να με νουθετήσεις, άλλοτε ιδιαιτέρως και άλλοτε δημόσια, σύμφωνα με τη διδασκαλία που υπαγορεύεται από τον Κύριο, «μεταξύ εσού και αυτού μόνου» ή «με τη συνοδεία δύο», και έπειτα, σε περίπτωση επιμονής, όπως ο Ίδιος λέει, «ας είναι για σένα όπως ο εθνικός και ο τελώνης». Εμείς όμως μέχρι τώρα ούτε μέσω απεσταλμένου ούτε αυτοπροσώπως έχουμε ακούσει κάτι τέτοιο από την αγία σου ψυχή ούτε έχουμε νουθετηθεί· και το να βγάλεις απόφαση με αυτόν τον τρόπο, ας αναλογιστεί η τελειότητά σου, αν δεν έγινε δικαιολογημένα αιτία λύπης για τα τέκνα σου.

Εάν λοιπόν αυτά έχουν ομολογηθεί από τον άνδρα, ποιοι ήμασταν εμείς για να αποδιώξουμε αυτόν που προσέρχεται και να εχθρευτούμε τον Θεό με αυτόν τον τρόπο; Μην αγανακτείς, ω θαυμάσιε, με τον άνδρα, ακόμη και αν έχουν αποδειχθεί απολύτως αληθινά όσα λες ότι έχει πράξει, επειδή εμείς ούτε έχουμε ακούσει κάτι μέχρι τώρα ούτε, ακόμη κι αν είχαμε ακούσει, τον κρίνουμε για αυτά· διότι είναι γραμμένο: «Μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, εάν δεν ακούσει προηγουμένως από τον ίδιο και δεν μάθει τι πράττει;» Και πάλι ο Απόστολος λέει: «Μην αποδέχεσαι κατηγορία εναντίον πρεσβυτέρου, παρά μόνο εάν επιβεβαιώνεται από δύο ή τρεις μάρτυρες». Έπειτα, δεν γίνεται λόγος για αυτά, ούτε υπάρχει εξουσία να κρίνουμε, αλλά πρόκειται για την αποδοχή της μετάνοιας όσων έχουν περιπέσει σε αμαρτήματα, ενώ όσα έχουν λεχθεί από την τιμιότητά σου επαφίενται είτε εδώ, στον κατάλληλο χρόνο, στους προεστώτες της Εκκλησίας, είτε στον μέλλοντα αιώνα στον Κριτή των πάντων. Γι' αυτό, συμβουλεύω την χρηστότητά σου, αφήνοντας εκείνα τα λόγια, προς το παρόν να ευχαριστείς τον Κύριο για τη μετάνοια του άνδρα, ώστε να γίνουμε συνεργοί του Θεού, ο Οποίος θέλει να σωθεί κάθε άνθρωπος, και μέσω αυτού να έχουμε ειρήνη μαζί Του διά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Λέει ο Νικόδημος προς αυτούς, ο οποίος είχε έλθει τη νύχτα προς αυτόν, όντας ένας από αυτούς: «Μήπως ο νόμος μας δικάζει τον άνθρωπο, εάν πρώτα δεν τον ακούσει και δεν μάθει τι κάνει;» Για ποιο λόγο οι Φαρισαίοι δεν συμπεριφέρονται προς τους υπηρέτες με οργή, αλλά με πραότητα, λέγοντας τόσο ήπια: «Μήπως πλανηθήκατε και εσείς;» Διότι φοβούνταν μήπως και αυτοί αποσχιστούν εντελώς και προσχωρήσουν στον Χριστό. Γι' αυτό τους μιλούν πιο ήμερα και πιο κολακευτικά: «Μήπως και εσείς,» που είστε δήθεν σοφότεροι από τους άλλους και παραμένετε μαζί με εμάς τους νομομαθείς, «πλανηθήκατε;» Προσπαθούν δε να τους πείσουν με ένα τεκμήριο εντελώς ανόητο: «Μήπως, λένε, πίστεψε σε αυτόν κανείς από τους άρχοντες;» Και όμως, ποιανού είναι το σφάλμα; Του Χριστού, ή αυτών που δεν πίστεψαν;

Σε κάθε περίπτωση, λοιπόν, εκείνοι είναι οι αξιοκατάκριτοι, δηλαδή όσοι δεν πίστεψαν. Αποκαλούν δε τον όχλο επικατάρατο επειδή πίστεψε, ενώ οι ίδιοι είναι άξιοι για μύριες κατάρες, ως άπιστοι και ως πρόξενοι απιστίας για τους άλλους. Για ποιον λόγο, όμως, ο ευαγγελιστής επισημαίνει για τον Νικόδημο ότι είχε έλθει τη νύχτα προς τον Ιησού και ότι ήταν ένας από αυτούς; Για να αποδείξει ότι αυτοί ψεύδονται. Επειδή δηλαδή είπαν, «Μήπως πίστεψε σε αυτόν κάποιος από τους άρχοντες;», αποδεικνύει ότι και σε αυτό λένε ψέματα. Διότι, ιδού, ο Νικόδημος, που ήταν άρχοντας και ένας από αυτούς, πίστεψε στον Χριστό. Πώς λοιπόν συνομιλεί με αυτούς ο Νικόδημος; «Μήπως ο νόμος μας», λέει, «κατακρίνει τον άνθρωπο, εάν δεν τον ακούσει προηγουμένως;» Αποδεικνύει λοιπόν από αυτό ότι ούτε τον νόμο μελετούσαν, ούτε τα έργα του νόμου έπρατταν, έστω κι αν υπερηφανεύονταν πολύ για τα του νόμου. Διότι, εάν ο μεν νόμος προστάζει να μη θανατώνεται κανείς χωρίς δίκη, αυτοί δε, προτού καν ακούσουν, όρμησαν να το πράξουν, τότε είναι προφανείς παραβάτες του νόμου.

Λέγοντας δε το «Και μάθει τι κάνει», φανέρωσε ότι δεν απαιτείται μια απλή ακρόαση, αλλά εξαιρετικά προσεκτική, ώστε να γνωρίσει τι πρέπει να πράξει, και να μην καταδικάσει έτσι χωρίς να γνωρίζει.

Εγώ όμως, αφού τους αντιμετώπισα με τα κατάλληλα λόγια —διότι τους είπα ακριβώς το λόγιο του Ευαγγελίου: «Μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, αν δεν τον ακούσει πρώτα και δεν μάθει τι πράττει;»—, εκείνη τη στιγμή δεν πίστεψα ότι συμπεριφέρθηκες στον γέροντα αντίθετα από τα όσα είχαμε συμφωνήσει. Διότι αυτό αποτελεί καθαρή προσβολή, και δεν θα μπορούσαμε εύκολα να πειστούμε ότι εσύ μας προσβάλλεις, εκτός κι αν θεωρήσουμε ότι έχεις παραφρονήσει.

Το να λες όμως ότι «φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές» άρμοζε μεν στον Παύλο να το λέει προς τους Κορινθίους, όμως το να το λες εσύ προς εμάς δεν είναι πρέπον, ίσως δε ούτε ευλαβές ούτε όσιο. Διότι ή ψεύδεσαι αποκαλώντας μας πατέρες, και δεν είναι άδηλο σε ποιον πατέρα εντάσσεις τον εαυτό σου, δηλαδή στον πατέρα του ψεύδους, μαζί με τον οποίο ο Θεός θα εξολοθρεύσει όλους όσους λαλούν το ψεύδος· ή λέγοντας την αλήθεια, και έπειτα κακολογώντας τους πατέρες, είσαι άξιος της τιμωρίας που ορίζει ο νόμος για τους πατροκτόνους. Πώς όμως δώσαμε την προσοχή μας στον μοναχό, εμείς που τόσο απείχαμε από το να τον θεωρήσουμε ευθύς εξαρχής αξιόπιστο, ώστε αποστομώσαμε με το Ευαγγέλιο ακόμη και εκείνους που μας υποκινούσαν προς την πρέπουσα δίωξη, λέγοντας: «Μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, αν δεν τον ακούσει πρώτα και μάθει τι πράττει;» Και πώς σε καταδικάσαμε ενώ ήσουν απών, εμείς που σε καλέσαμε για να παραστείς στη σύνοδο και να απολογηθείς; Τι συμβαίνει λοιπόν; Το να καλείται σε απολογία ο κατηγορούμενος, νομίζω, δεν είναι καταδίκη, αλλά ούτε και το να αποκαθιστάς πάλι στη νομή εκείνον που κατείχε κάτι και εκδιώχθηκε από αυτή, δίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο περιθώριο στο δικαστήριο που θα κρίνει περί της κυριότητας· ούτε αυτό έμαθα μέχρι και σήμερα να αποτελεί καταδίκη.

Επομένως, επειδή δυσαρεστήθηκε η μισοπόνηρη ψυχή σου με την εμπάθεια αυτού του ανθρώπου απέναντί μας, υπενθύμισε στον κραταιό και άγιο βασιλέα τη βαθιά του σύνεση, χάρη στην οποία ούτε θα καταδικάσει πάραυτα τη δική μας ταπεινότητα εξαιτίας της προκατάληψής του υπέρ του πράκτορα, αλλά θα κρατήσει και για εμάς ανοιχτό το άλλο του αφτί —πράγμα για το οποίο επαινείται ότι έπραττε και κάποιος από τους Έλληνες βασιλείς και το οποίο έχουμε διδαχθεί από το Ευαγγέλιο, που είναι αρχηγός και τελειωτής κάθε αγαθού και το οποίο λέει: μήπως ο νόμος μας κρίνει τον άνθρωπο, εάν δεν τον ακούσει πρώτα και μάθει τι πράττει;—, ούτε θα εγκαταλείψει, σε όσους τα ανατρέπουν, όσα θέσπισε με βέβαιες και αδιάψευστες διαταγές;