Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:15

Διότι αναβαίνει ως Θεός υπεράνω των ουρανών, όπως λέει ο Παύλος. Περιέχει ωστόσο μια απειλή, αν και όχι απολύτως σαφή, η οποία αρμόζει στην ανοσιότητα των Ιουδαίων. Διότι με αυτά φαίνεται να λέει ότι, καθώς σε λίγο οπωσδήποτε θα αποχωρήσει από το έθνος τους, και εγκαταλείποντάς τους έρημους από το θείο φως, θα τους οδηγήσει στο να βρεθούν σε άγνοια και βαθύ σκοτάδι, πράγμα που φαίνεται να τους έχει δηλώσει σαφέστερα σε άλλο σημείο: «Ενόσω έχετε το φως», λέει, «να περιπατείτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». <Εσείς κρίνετε κατά τη σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν.> Θα διαπιστώσουμε ότι ο Κύριος των πάντων χρησιμοποιεί και πάλι την πιο αξιαγάπητη πραότητα. Διότι δεν ανταποδίδει με ισόποση οργή σε εκείνους που τον δυσφημούν, παρόλο που γνώριζε ότι θα έπρεπε να υποστούν πικρή τιμωρία. Αντιθέτως, μιμούμενος τους πιο επιεικείς από τους ιατρούς, θεωρώ ότι δικαίως θα μπορούσε να θαυμαστεί και ως προς αυτό. Διότι εκείνοι πολλές φορές δεν λαμβάνουν καθόλου υπόψη τις αμέλειες των ασθενών, αλλά δείχνοντας μεγάλη ανεξικακία και υπομονή καθιστούν και πάλι την τέχνη τους βοηθό σε αυτούς, εξαφανίζοντας αυτό που από τη φύση του προκαλεί πόνο, και, παρόλο που κάποιες φορές υβρίζονται, εξηγώντας αυτό που συντελεί στην υγεία, τους μεταπείθουν κατά κάποιο τρόπο να σπεύδουν να πράττουν τα συμφέροντα, και διασαφηνίζουν την αιτία της νόσου.

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός όμως ανέχεται αυτούς που τον δυσφημούν, και ενώ λοιδορείται ωφελεί, επιδένει τα τραύματα εκείνων που τον υβρίζουν· αλλά και από πού τους συνέβη να νοσούν από τα εγκλήματα της απιστίας προς αυτόν, το εξηγεί ολοκάθαρα. Εσείς, λέει, κρίνετε σύμφωνα με τη σάρκα, δηλαδή πλανάσθε, και πολύ εύλογα, επειδή βλέπετε μόνο προς αυτή τη σάρκα, αν και οφείλατε πολύ περισσότερο να προσέχετε τη μεγαλοπρέπεια των έργων· και επειδή πιστεύετε ότι είναι ένας από εσάς εξαιτίας του ότι ντύθηκε τη δική σας σάρκα, έχετε εξαπατηθεί δεινά, και μη εξετάζοντας το βαθύ μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας, βγάζετε μια εντελώς απερίσκεπτη απόφαση για μένα, λέγοντας ότι η αλήθεια ψεύδεται. Εγώ όμως θα αναβάλω το να σας κρίνω για άλλον καιρό «Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος». Νομίζω λοιπόν ότι έχει λυθεί με κομψό τρόπο το ζητούμενο στο προκείμενο χωρίο· αλλά θα είναι δυνατό να προχωρήσουμε πάλι και μέσω άλλων θεωρήσεων, αναλύοντας το νόημα γι' αυτό όσο το δυνατόν λεπτομερέστερα. Εσείς, λέει, κρίνετε σύμφωνα με τη σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν. Ενώ δεν έχετε απολύτως τίποτα να με κατηγορήσετε, λέει, αλλά ούτε και μπορείτε εύλογα να προσβάλετε τα θαύματά μας, με μειώνετε μόνο εξαιτίας της σάρκας, και επειδή φαίνομαι άνθρωπος σαν κι εσάς, με κατατάξατε ασεβώς στο μηδέν.

Επειδή, λοιπόν, είναι Θεός και δεν έχει ανάγκη, όπως λέει κάπου ο ίδιος ο θεσπέσιος ευαγγελιστής Ιωάννης, «να μαρτυρήσει κανείς για τον άνθρωπο· διότι ο ίδιος γνώριζε τι υπήρχε μέσα στον άνθρωπο», καθότι εισχωρεί «μέχρι τον μερισμό ψυχής και πνεύματος, αρθρώσεων και μυελών, και είναι κριτής των ενθυμήσεων και των εννοιών της καρδιάς»· δεν αγνόησε πάλι τις αμαθείς υποψίες των Ιουδαίων. Αυτοί, επειδή κατοικούσε μέσα τους ένας παχύς και αδρανής νους, ακούγοντας το «Υπάγω» από τον Σωτήρα, θεώρησαν ασύνετα ή ότι θα φύγει κάπου εγκαταλείποντας την Ιουδαία, ή ότι εννοούσε κάτι τέτοιο: «Όσο καιρό βρίσκομαι εδώ και ζω, πιστέψτε, μήπως τυχόν και συμβεί να πεθάνω». Διότι το «Υπάγω», εάν εκληφθεί με την κοινή έννοια, υποδηλώνει και αυτό. Και δεν είναι καθόλου παράξενο αν οι Ιουδαίοι περιέπεσαν σε τέτοια ανοησία, ώστε να συλλογίζονται κάτι τέτοιο για τον Χριστό. Διότι δεν γνώριζαν ότι είναι Θεός κατά φύση, αλλά βλέποντας μόνο αυτό το από χώμα σώμα, Τον θεωρούσαν έναν άνθρωπο σαν εμάς. Γι' αυτό ακριβώς και ο Σωτήρας τούς έκανε επίπληξη λέγοντας: «Εσείς κρίνετε κατά τη σάρκα». Απομακρύνοντάς τους, λοιπόν, από μια τόσο παιδαριώδη και χαμαιπετή αντίληψη, διδάσκει πάλι ότι δεν τα διαλογίζονται αυτά για κάποιον που υπόκειται στη γένεση και τη φθορά, αλλά για Αυτόν που έχει αληθινά γεννηθεί άνωθεν και εκ του Θεού Πατρός.

Τι ήταν λοιπόν αυτό που τον έπεισε να προτάξει και να προτιμήσει τον σκληροτράχηλο λαό των Ιουδαίων από τους άλλους; Προς αυτούς είχε κάνει την επαγγελία της ελεύσεώς του διά των αγίων προφητών, σε αυτούς οφειλόταν η χάρη εξαιτίας των πατέρων τους. Γι' αυτό και έλεγε: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη Συροφοινίκισσα γυναίκα: «Δεν είναι καλό να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξω στα σκυλάκια». Επομένως, ο Ισραήλ τιμήθηκε εξαιτίας αυτού, και προτάχθηκε των εθνών, μολονότι είχε πιο σκαιό φρόνημα. Επειδή όμως αγνόησε τον Δεσπότη των πάντων, και τον τελειωτή των αγαθών της επαγγελίας, η χάρη της διδασκαλίας μεταφέρθηκε πλέον στα έθνη, στα οποία έπρεπε εξ αρχής και κατά πρώτον να είχε απευθυνθεί ο Κύριος, όχι βέβαια ως προς την υπόσχεση που είχε δοθεί στους πατέρες, αλλά ως προς την ευπείθεια που τα διέκρινε. «Πολλά έχω να πω και να κρίνω για εσάς». Επειδή οι Ιουδαίοι τον καταδίκαζαν με προπέτεια, και ενώ δεν είχαν απολύτως τίποτα για να τον κατηγορήσουν, παρά μόνο υπερηφανεύονταν με αλαζονεία για την ευτέλεια της κατά σάρκα καταγωγής του, και εξαιτίας αυτού έλεγαν ότι δεν είναι τίποτα, εκείνος τους επιτιμούσε με πραότητα, έχοντας πει πιο καθαρά στα προηγούμενα: «Εσείς κρίνετε κατά τη σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν».

«Αν όμως τα πράττω, ακόμη και αν δεν πιστεύετε σε εμένα, να πιστεύετε στα έργα μου.» Ακολουθώντας, λοιπόν, παντού το θέλημα του Πατρός, ή μάλλον όντας ο ίδιος το θέλημα του Πατρός, απευθυνόταν στα πλήθη των Ιουδαίων λέγοντας: «Εσείς κρίνετε κατά σάρκα· εγώ δεν κρίνω κανέναν. Και αν όμως εγώ κρίνω, η κρίση μου είναι δίκαιη, διότι δεν ζητώ το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα εκείνου που με έστειλε.» Βλέπεις, λοιπόν, πώς ακολουθεί τρόπον τινά κατά πόδας τον Πατέρα.

Και για τον Κύρο ο Θεός λέει ότι: «Θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου». Ο δε Σωτήρας όλων μας απευθύνθηκε επίσης κάπου στον λαό των Ιουδαίων που τον εξουθένωνε, λέγοντας: «Εσείς κρίνετε κατά σάρκα». Και κάπου αλλού: «Και εάν εγώ κρίνω, η κρίση η δική μου είναι αληθινή· διότι δεν ζητώ το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Και στον μεν Κύρο ο Θεός είπε: «Σε κάλεσα με το όνομά μου». Κύριος όμως αληθινά είναι ο Εμμανουήλ, έστω και αν εμφανίστηκε ως άνθρωπος.

Τι σημαίνει αυτό; Προέρχομαι από τον Θεό, και είμαι Θεός, και Υιός του Θεού. Ο δε Θεός είναι ο ίδιος για τον εαυτό Του αξιόπιστος μάρτυρας. Εσείς όμως δεν γνωρίζετε. Ενεργείτε με κακοπιστία, λέγει, και μολονότι γνωρίζετε, προσποιείσθε ότι δεν γνωρίζετε· αλλά τα λέγετε όλα με βάση την ανθρώπινη λογική, μη θέλοντας να κατανοήσετε τίποτα περισσότερο από το φαινόμενο. Εσείς κρίνετε κατά σάρκα. Όπως ακριβώς το να ζει κανείς κατά σάρκα σημαίνει το να ζει φαύλα, έτσι και το να κρίνει κανείς κατά σάρκα σημαίνει το να κρίνει άδικα. Εγώ δεν κρίνω κανέναν· και εάν κρίνω, η δική μου κρίση είναι δίκαιη. Αυτό δε που λέγει, έχει την εξής έννοια: Κρίνετε άδικα. Και αν κρίνουμε άδικα, λέγει, γιατί δεν μας εγκαλείς; Γιατί δεν τιμωρείς; Γιατί δεν κατακρίνεις; Διότι δεν ήλθα για αυτόν τον σκοπό, λέγει. Διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το: Εγώ δεν κρίνω κανέναν· και εάν όμως εγώ κρίνω, η κρίση μου είναι αληθινή.

Διότι με αυτόν τον τρόπο δεν θα είχαν τίποτε να αντιτάξουν, ακούγοντας ότι από Εκείνον έχει αποσταλεί και προς Εκείνον πορεύεται. Διότι δεν θα έλεγα, αναφέρει, κάποιο ψέμα, εφόσον από εκεί έχω έλθει και εκεί απέρχομαι, προς τον αληθινό Θεό. Εσείς όμως δεν γνωρίζετε τον Θεό· γι' αυτό κρίνετε κατά σάρκα. Διότι, ενώ έχετε ακούσει τόσα τεκμήρια και αποδείξεις, λέτε ακόμη: «Δεν είναι αληθινός»· και τον μεν Μωυσή τον θεωρείτε αξιόπιστο, και για όσα λέγει περί άλλων και για όσα λέγει περί του εαυτού του· τον δε Χριστό, όχι πλέον.

Αυτό είναι το να κρίνει κανείς κατά σάρκα. Εγώ όμως δεν κρίνω κανέναν. Και όμως, λέει η Γραφή, «Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν». Πώς λοιπόν λέει εδώ: «Αλλά και αν εγώ κρίνω, η δική μου κρίση είναι δίκαιη, διότι δεν είμαι μόνος»; Πάλι μιλάει έχοντας υπόψη τη δική τους αντίληψη· δηλαδή, η δική μου κρίση είναι κρίση του Πατέρα· δεν θα έκρινε διαφορετικά ο Πατέρας εάν έκρινε, παρά όπως εγώ· ούτε και εγώ θα έκρινα διαφορετικά, παρά όπως ο Πατέρας. Για ποιον λόγο όμως μνημόνευσε και τον Πατέρα; Διότι δεν θα θεωρούσαν αξιόπιστο τον Υιό, εάν δεν προσλάμβανε και τη μαρτυρία του Πατέρα· αλλιώς, δεν ευσταθεί ούτε αυτό που ειπώθηκε. Διότι όσον αφορά τους ανθρώπους, όταν δύο πρόσωπα μαρτυρούν για μία ξένη υπόθεση, τότε η μαρτυρία είναι αληθινή· διότι αυτό σημαίνει να μαρτυρούν δύο· εάν όμως πρόκειται κάποιος να μαρτυρήσει για τον εαυτό του, δεν είναι πλέον δύο. Βλέπεις ότι για κανέναν άλλο λόγο δεν το είπε αυτό, παρά μόνο για να δείξει ότι είναι ομοούσιος, και μέσω του εαυτού του πάλι να δείξει ότι δεν έχει ανάγκη από άλλη μαρτυρία, και να καταδείξει ότι σε τίποτα δεν υπολείπεται του Πατέρα; Πρόσεξε, λοιπόν, την αυθεντία του: «Εγώ είμαι εκείνος που μαρτυρώ για τον εαυτό μου, και μαρτυρεί για εμένα ο Πατέρας που με έστειλε». Δεν θα το διατύπωνε αυτό, εάν ήταν κατώτερης ουσίας. Τώρα όμως, για να μη νομίσεις ότι (ο Πατέρας) συμπεριλήφθηκε απλώς χάριν του αριθμού, παρατήρησε ότι η εξουσία του δεν παρουσιάζει καμία απολύτως διαφορά.

Διότι, βεβαίως, ο Θεός είναι αξιόπιστος μάρτυρας του εαυτού Του. Αλλά και εφόσον πρόκειται να επιστρέψω προς τον αληθινό Θεό, πώς θα μπορούσα να ψευσθώ εγώ που πρόκειται να επιστρέψω προς τον αληθινό; «Εσείς κρίνετε κατά σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν. Και εάν όμως κρίνω εγώ, η δική μου κρίση είναι αληθινή, διότι δεν είμαι μόνος, αλλά είμαι εγώ και ο Πατέρας που με έστειλε». Εγώ μεν, λέει, επειδή είμαι Θεός και ήλθα από άνω, δίνω αληθινή μαρτυρία για τον εαυτό μου· εσείς δε, επειδή αποβλέπετε μόνο στο φαινόμενο, και επειδή έχω σάρκα, με θεωρείτε ως απλή σάρκα, και όχι και ως Θεό και προερχόμενο από τον Θεό. «Κρίνετε κατά σάρκα»· δηλαδή εσφαλμένα. Διότι, όπως ακριβώς αυτός που ζει κατά σάρκα, λέγεται ότι ζει φαύλα· έτσι και αυτός που κρίνει κατά σάρκα, θα μπορούσε να λεχθεί ότι κρίνει άδικα. Έπειτα, σαν να ρωτούσε κάποιος: Αν εμείς οι Ιουδαίοι κρίνουμε άδικα, γιατί δεν τιμωρείς, γιατί δεν κατακρίνεις; απαντά ότι δεν ήλθα γι' αυτόν τον σκοπό, για να κρίνω. «Διότι εγώ δεν κρίνω κανέναν τώρα· και εάν όμως κρίνω, η κρίση μου είναι αληθινή». Διότι θα ήσασταν καταδικασμένοι, αν βεβαίως ήθελα να κρίνω. Τώρα όμως αποφεύγετε την κατάκριση, όχι επειδή αδυνατώ να σας κατακρίνω, αλλά επειδή τώρα δεν είναι ο καιρός. Διότι φυλάσσω την κατάκρισή σας για τη Δευτέρα Παρουσία· όπως και αλλού λέει, ότι «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω»· επειδή, για το ότι βεβαίως Αυτός είναι ο κριτής των πάντων, άκουσε το αψευδές στόμα να λέει ότι «Ο Πατέρας έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό».