Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:17

Πώς δε θα αποδεχθείς τα λόγια του Δεσπότη που λέγει: «Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα»; Και πάλι, ομιλώντας περί του Πατρός, λέγει: «Από αυτόν προέρχομαι, και εκείνος με απέστειλε»· προσθέτει δε και το τρίτο: «Εγώ», λέγει, «θα παρακαλέσω τον Πατέρα μου, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο». Όταν λοιπόν για μεν τον εαυτό του λέγει «Εγώ», για δε τον Πατέρα «Εκείνος», και για το Πνεύμα «άλλος», πώς δεν αποτελεί σαφή αποστασία το να αρνείσαι τα τρία, και να λέγεις ότι είναι μόνος αυτός που διακηρύττει: «Δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατέρας που με απέστειλε είναι μαζί μου»; Χρησιμοποιεί μάλιστα και ρήση του νόμου, και μέσω αυτής παριστάνει ότι είναι δύο, ο ίδιος και ο Πατέρας: «Διότι στον δικό σας νόμο», λέγει, «είναι γεγραμμένο ότι η μαρτυρία δύο ανθρώπων είναι αληθής. Εγώ», λέγει, «είμαι αυτός που μαρτυρώ για τον εαυτό μου, και μαρτυρεί για εμένα ο Πατέρας που με απέστειλε». Ιδού, λοιπόν, δύο πρόσωπα, και εάν δεν παραδέχεσαι ότι είναι πράγματι δύο, υποστηρίζοντας αυτό ούτε τη μαρτυρία αφήνεις να υφίσταται ως αληθινή.

Άλλος, λοιπόν, είναι ο Πατέρας που έστειλε, και άλλος ο Υιός που στάλθηκε. Και πάλι λέει: «Εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, και μαρτυρεί για εμένα ο Πατέρας που με έστειλε». Και λέει: «Στον δικό σας νόμο έχει γραφτεί, ότι η μαρτυρία δύο ανθρώπων είναι αληθινή». Αρίθμησε, αν θέλεις, τα πρόσωπα. «Εγώ», λέει, «είμαι αυτός που μαρτυρεί». Ένας. «Και μαρτυρεί για εμένα αυτός που με έστειλε». Δύο. Και δεν αριθμώ εγώ με τόση τόλμη, αλλά ο ίδιος ο Κύριος το δίδαξε, λέγοντας: «Στον δικό σας νόμο έχει γραφτεί, ότι δύο ανθρώπων η μαρτυρία είναι αληθινή». Και εσύ, που θεομαχείς με άλλο είδος ασέβειας, που λες ότι ο Υιός είναι ανόμοιος κατά τη φύση με τον Θεό, που δεν παραδέχεσαι την ισότητα, που δημιουργείς διαχωρισμό στη ζωή, ντρέψου τον Παύλο που λέει: «Ο οποίος είναι εικόνα του αόρατου Θεού»· και αναγνώρισε στη ζωντανή εικόνα ότι παραμένει απαράλλακτη σε σχέση με την αρχέτυπη ζωή.

Εγώ, όμως, αρχίζοντας να κρίνω τα δικά σας, δεν θα βγάλω τέτοια απόφαση εναντίον σας. Διότι δεν θα θεωρήσω ότι πρέπει να τιμωρηθείτε επειδή είστε άνθρωποι κατά φύση. Έχοντας όμως μάλλον σε όλα σύμφωνο και συνδικάζοντα τον Πατέρα, σας κατακρίνω δίκαια. Και για ποιον λόγο; Επειδή δεν δεχθήκατε αυτόν που ήλθε από τον ουρανό, και δεν σταματήσατε να υβρίζετε εμένα που στάλθηκα σε εσάς από τον Πατέρα, και εμένα που ήλθα για τη σωτηρία των πάντων με μειώσατε μόνο και μόνο για τη σάρκα, απορρίπτοντας μακριά τον νόμο που σας ήταν πάντα προσφιλής. Διότι, πες μου, πού προστάζει ο Μωυσής ότι πρέπει να καταδικάζεται κάποιος επειδή η φύση του είναι ανθρώπινη; Επομένως, εσείς και άδικα κρίνετε και άδικα σκέπτεστε. Διότι δεν έχετε σύμφωνο σε αυτά τον νόμο, αλλά μόνοι σας τολμάτε κάθε δεινό, μη έχοντας τη συμφωνία των θείων θελημάτων. Εγώ, όμως, δεν πράττω έτσι, διότι, έχοντας τον Πατέρα μέσα μου ως συνοδοιπόρο και συνευδοκούντα σε όλα όσα σας αφορούν, κρίνω δικαιότατα, παραδίδοντας σε πλήρη ερήμωση όλη τη χώρα σας, και καταχώνοντάς την με τις συμφορές του πολέμου, αλλά και αποβάλλοντας από την ίδια τη βασιλεία των ουρανών αυτούς που λύσσαξαν με τέτοιον τρόπο εναντίον εκείνου που θέλει να σώσει, και ο οποίος για αυτήν την αιτία έχει έλθει με ανθρώπινη μορφή. <Και στον δικό σας νόμο όμως είναι γραμμένο ότι η μαρτυρία δύο ανθρώπων είναι αληθινή.

Πόσα άλλα, και μάλιστα περισσότερα από αυτά, θα μπορούσε κανείς να συλλέξει και να μας παραθέσει ως απόδειξη ενάντια στην ανοησία του Σαμοσατέα; Διότι, εάν βρισκόταν μέσα στον Πατέρα, όπως ακριβώς ο λόγος μέσα στην καρδιά του ανθρώπου, πώς ήλθε εμφανιζόμενος με δική του μορφή; Επειδή, καθώς ομιλεί προς τους μαθητές του, αναφέρει: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα». Και δεν είπε: «Εγώ είμαι ο Πατέρας». Αλλά το «εμένα» σημαίνει [τον Υιό] μέσα στον Πατέρα. Και δεν είπε: «Εγώ είμαι Εκείνος», αλλά «Εγώ ήλθα στο όνομα του Πατέρα μου, και Εκείνος είναι που μαρτυρεί για εμένα». Και πάλι, σχετικά με το Άγιο Πνεύμα, αναφέρει ότι «Εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας αποστείλει άλλον Παράκλητο». Πρόσεξε πώς το «θα αποστείλει» και το «άλλον» και το «εγώ», αποσκοπούν στο να αποδείξουν ότι ο Πατέρας είναι ενυπόστατος, ο Υιός ενυπόστατος, και το Άγιο Πνεύμα ενυπόστατο. «Διότι Εκείνος θα με δοξάσει», αναφέρει μιλώντας για το Άγιο Πνεύμα, «επειδή θα λάβει από το δικό μου». Και τι εννοεί; Αυτό που εκπορεύεται από τον Πατέρα και λαμβάνει από το δικό μου. Αλλά λέγει επίσης: «Οι μαρτυρίες δύο ανθρώπων θα σταθούν, και εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, και μαρτυρεί για εμένα ο Πατέρας που με απέστειλε». Και πόσα άλλα παρόμοια και περισσότερα από αυτά υπάρχουν· διότι, ιδού, λέγει: «Σε δοξολογώ, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι απέκρυψες αυτά από τους σοφούς και τους συνετούς, και τα αποκάλυψες στα νήπια. Ναι, Πατέρα, διότι έτσι ήταν το θέλημά σου».

Εάν όμως δεν λέει τίποτα από τα δύο, κατ' ανάγκην θα δεχθεί ανθρώπινη ψυχή, και ο Χριστός θα είναι γι' αυτόν ένας απλός άνθρωπος· και ο νέος συγγραφέας δεν θα είναι πλέον για εμάς Σαβελλιανός, αλλά Παυλιανός. Εάν πάλι πει ότι ο λόγος που ενυπάρχει στον Θεό κατοίκησε στη σάρκα, μη όντας τίποτε άλλο παρά λόγος και μάλιστα λόγος εκφραστικός ή ενεργητικός, τότε πώς Αυτός θα έλεγε ότι ζει μια δική Του, ξεχωριστή ζωή από τον Πατέρα; Πώς απεστάλη, εφόσον είναι διαρκώς συνημμένος και ενωμένος με τον Θεό; Πώς επίσης λέει ότι ο Πατέρας είναι δάσκαλός Του; Και πώς έλεγε ότι ο Ίδιος πράττει «πάντοτε τα αρεστά στον Πατέρα»; Διότι αυτά θα ήταν ρητώς λόγια ενός Υιού ενυπόστατου και ζώντος, και σε όλο το Ευαγγέλιο αυτός που προσεύχεται στον Πατέρα, που δοξάζει τον Πατέρα, που ζητά να δοξαστεί από τον Πατέρα, τι άλλο δείχνει παρά ότι ο Ίδιος είναι ενυπόστατος, και μάλιστα όταν λέει «η μαρτυρία δύο ανθρώπων είναι αληθής. Εγώ είμαι αυτός που μαρτυρώ για τον εαυτό μου, και ο Πατέρας που με έστειλε μαρτυρεί για εμένα»; Ενώ μέσα από τόσα πολλά ο ίδιος ο Σωτήρας παρουσίασε τον εαυτό Του ως ζωντανό, πουθενά δεν ονόμασε τον εαυτό Του Λόγο, αλλά Υιό, και φως, και μονογενή, και άρτο ζωής, και καθετί άλλο μάλλον παρά Λόγο. Και διδάσκει μεν ότι έχει λόγο λέγοντας «εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου», δεν λέει όμως ότι ο Ίδιος είναι Λόγος. Πώς λοιπόν, μετά από όλα αυτά, δεν ερυθριά εκείνος που αποφαίνεται ότι είναι μόνο λόγος και τίποτε άλλο;

Επειδή, εάν ήθελα να κρίνω, εσείς θα ήσασταν μεταξύ των καταδικασμένων. Και αυτά δεν τα λέγω κρίνοντας, αναφέρει. Όμως δεν είπα το «δεν τα λέγω κρίνοντας», επειδή δήθεν δεν έχω τη βεβαιότητα ότι, εάν έκρινα, θα σας κατεδείκνυα ενόχους (διότι πράγματι, εάν έκρινα, δικαίως θα σας είχα καταδικάσει)· αλλά διότι τώρα δεν είναι καιρός κρίσεως. Και για τη μέλλουσα κρίση άφησε υπαινιγμό λέγοντας: «Διότι δεν είμαι μόνος, αλλά εγώ και ο Πατήρ που με έπεμψε». Στο σημείο δε αυτό υπαινίχθηκε ότι δεν τους καταδικάζει μόνος του, αλλά και ο Πατήρ. Έπειτα το επισκίασε αυτό, ανάγοντας τον λόγο στη δική του μαρτυρία: «Και στον δικό σας νόμο είναι γεγραμμένο ότι η μαρτυρία δύο ανθρώπων είναι αληθής».

Ο άνθρωπος δίνει μαρτυρία όταν είναι από μόνος του αξιόπιστος, όχι όταν έχει ανάγκη μαρτυρίας, και μάλιστα για ξένη υπόθεση. Στη δική του όμως υπόθεση, όταν έχει ανάγκη τη μαρτυρία άλλου, δεν είναι πλέον αξιόπιστος. Εδώ όμως συμβαίνει το εντελώς αντίθετο. Διότι, μολονότι δίνει μαρτυρία για δική του υπόθεση και λέει ότι λαμβάνει μαρτυρία από άλλον, βεβαιώνει ότι ο ίδιος είναι αξιόπιστος, αποδεικνύοντας από παντού τη δική του αυθεντία. Για ποιο λόγο άραγε, αφού είπε «Δεν είμαι μόνος, αλλά εγώ και ο Πατήρ που με έστειλε», καθώς και το «Δύο ανθρώπων η μαρτυρία είναι αληθινή», δεν σιώπησε, αλλά πρόσθεσε «Εγώ είμαι αυτός που μαρτυρεί για τον εαυτό μου»; Είναι προφανές ότι το έκανε για να δηλώσει την αυθεντία του.

ΟΜΙΛΙΑ ΝΓ΄. Αυτά τα λόγια τα είπε ο Ιησούς στο γαζοφυλάκιο, διδάσκοντας στο ιερό· και κανείς δεν τον συνέλαβε, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του. Α΄. Ω, της ιουδαϊκής ανοίας! Ενώ τον αναζητούσαν πριν από το Πάσχα, έπειτα τον βρήκαν ανάμεσά τους, και πολλές φορές επιχείρησαν να τον συλλάβουν, και οι ίδιοι και μέσω άλλων, και δεν μπόρεσαν, ούτε και έτσι δεν θαύμασαν τη δύναμή του, αλλά συνέχιζαν την κακία τους και δεν υποχωρούσαν. Διότι, το ότι προσπαθούσαν συνεχώς, το λέει ο ευαγγελιστής: «Αυτά τα είπε στο γαζοφυλάκιο, διδάσκοντας στο ιερό, και κανείς δεν τον συνέλαβε». Στο ιερό μιλούσε, και μάλιστα με την ιδιότητα του διδασκάλου, πράγμα που ήταν πολύ πιο ικανό να τους εξαγριώσει· και έλεγε αυτά για τα οποία εξοργίζονταν και τον κατηγορούσαν, ότι δηλαδή κάνει τον εαυτό του ίσο με τον Πατέρα. Διότι και η φράση «Δύο ανθρώπων η μαρτυρία είναι αληθινή», αυτό ακριβώς φανερώνει. Αλλά όμως, λέει, «αυτά τα έλεγε στο ιερό, και με την ιδιότητα του διδασκάλου, και κανείς δεν τον συνέλαβε, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του»· δηλαδή, διότι δεν ήταν ακόμη ο κατάλληλος καιρός κατά τον οποίο θέλησε να σταυρωθεί. Ώστε και τότε το γεγονός δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους δύναμης, αλλά της δικής του οικονομίας. Διότι αυτοί και παλαιότερα το ήθελαν, αλλά δεν μπορούσαν· επομένως ούτε και τότε θα το κατόρθωναν, εάν δεν το επέτρεπε ο ίδιος.