Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:20

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΒΙΒΛΙΟ. α. Ότι, αντίθετα με τις αμαθείς δοξασίες των Ελλήνων, τα δικά μας ζητήματα δεν υπόκεινται από ανάγκη στις ώρες του πεπρωμένου, αλλά κατευθυνόμαστε προς το αγαθό και το αντίθετό του από δική μας ελεύθερη προαίρεση, και ότι κυβερνιόμαστε από τα νεύματα του Θεού· με αφορμή το ρητό «Ζητούσαν να τον πιάσουν και κανείς δεν άπλωσε τα χέρια πάνω του, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του». β. Ότι μετά τον σταυρό του Σωτήρα, κατά την ανάσταση από τους νεκρούς, εγκατοίκησε μόνιμα μέσα μας το Άγιο Πνεύμα· με αφορμή το ρητό «Διότι δεν υπήρχε ακόμη Πνεύμα, επειδή ο Ιησούς δεν είχε ακόμη δοξαστεί». γ. Ότι το πάθος πάνω στον σταυρό δεν ήταν έργο της δύναμης των Ιουδαίων, ούτε πέθανε ο Χριστός εξαιτίας της πλεονεξίας κάποιων, αλλά ο ίδιος εκούσια υπέφερε αυτό το πάθος για εμάς, προκειμένου να διασώσει τους πάντες· με αφορμή το ρητό «Αυτά τα λόγια τα μίλησε στο γαζοφυλάκιο, διδάσκοντας στο ιερό, και κανείς δεν τον έπιασε, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του». δ. Ότι ο Υιός είναι κατά φύση Θεός, εντελώς διαχωρισμένος από την ομοιότητα προς την κτίση, όσον αφορά τον λόγο της ουσίας· με αφορμή το ρητό «Εσείς είστε από τον κόσμο τούτο· εγώ δεν είμαι από τον κόσμο τούτο». ε. Ότι ο Υιός δεν είναι κατώτερος σε δύναμη και σοφία από τον Θεό και Πατέρα, αλλά μάλλον είναι η ίδια η αυτοσοφία και δύναμή Του· με αφορμή το ρητό «Από τον εαυτό μου δεν κάνω τίποτα, αλλά καθώς με δίδαξε ο Πατέρας, αυτά λαλώ».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄. Ότι το πάθος στον σταυρό δεν ήταν έργο της δύναμης των Ιουδαίων, ούτε ο Χριστός πέθανε από την πλεονεξία κάποιων, αλλά ο ίδιος με τη θέλησή του υπέμεινε αυτό το πάθος για εμάς, ώστε να διασώσει τους πάντες. <Αυτά τα λόγια τα είπε στο γαζοφυλάκιο, διδάσκοντας στο ιερό, και κανείς δεν τον έπιασε, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του.> Ο σοφότατος Ευαγγελιστής υπερασπίζεται χρησίμως το σωτήριο πάθος, και αποδεικνύει ότι τον θάνατο πάνω στον σταυρό δεν τον υπέστη ο Ιησούς από ανθρώπινη ανάγκη, δηλαδή παρά τη θέλησή του εξαιτίας της πλεονεξίας κάποιων άλλων, αλλά μάλλον ο ίδιος προσέφερε ιεροπρεπώς τον εαυτό του για εμάς ως άμωμο θύμα στον Θεό και Πατέρα, εξαιτίας της αγάπης του για εμάς. Διότι, επειδή έπρεπε να πάθει, αφού έτσι επρόκειτο να ανατραπεί η επείσακτη φθορά, η αμαρτία και ο θάνατος, έδωσε τον εαυτό του ως αντίλυτρο υπέρ της ζωής όλων. Ποιος λόγος λοιπόν θα βρεθεί στα προκείμενα που να συνηγορεί υπέρ του σωτηρίου πάθους, και τι το ωφέλιμο κυοφορεί ο σκοπός των όσων εξετάζονται εδώ; Άκουσε και πάλι. Διότι, λέει, αυτά τα λόγια τα έλεγε ο Χριστός όχι έξω από την Ιερουσαλήμ, ούτε σε κάποια από τις γειτονικές πόλεις, αλλά ούτε και σε κάποια άσημη πόλη ή κώμη της Ιουδαίας, διότι στεκόταν ακριβώς δίπλα στο γαζοφυλάκιο, δηλαδή στο πιο κεντρικό σημείο του ναού, μέσα στο ίδιο το ιερό, και εκεί εκφωνούσε τέτοιους λόγους.

Αλλά αν και οι Φαρισαίοι αγανακτούσαν σφόδρα και δυσφορούσαν υπερβολικά για τα όσα έλεγε Εκείνος, δεν τον συνέλαβαν, ενώ τους ήταν εύκολο τότε ακριβώς να το πράξουν αυτό· διότι βρισκόταν, όπως είπα, μέσα στα δίχτυα τους. Τι ήταν λοιπόν αυτό που τους έπεισε, έστω και παρά τη θέλησή τους, να ηρεμήσουν, αυτούς που αγρίευαν σαν ατίθασα θηρία; Τι ανέκοψε την οργή τους; Και πώς κατευνάστηκε η μιαιφόνος καρδιά των Φαρισαίων; «Δεν είχε έρθει ακόμη», λέει, «η ώρα του», δηλαδή δεν είχε φτάσει ακόμη ο καιρός του θανάτου, ο οποίος δεν είχε οριστεί για τον Σωτήρα Χριστό από κάποιον άλλον, ούτε βέβαια επιβλήθηκε από τη μοίρα σύμφωνα με τις ψευδομυθίες των Ελλήνων, ή από την ώρα σύμφωνα με τα ανόητα λόγια τους, αλλά μάλλον είχε οριστεί από τον Ίδιο, με τη συναίνεση του Θεού και Πατέρα. Διότι, επειδή είναι Θεός αληθινός εκ φύσεως και δεν ξέρει να αποτυγχάνει στο πρέπον, γνώριζε πολύ καλά πόσο χρόνο έπρεπε να συμβιώσει με τους επί της γης ενσαρκωμένος, και πότε πάλι να πορευθεί προς τον ουρανό, καταργώντας τον θάνατο με τον θάνατο της δικής του σάρκας. Διότι το ότι ο θάνατος δεν επιβλήθηκε στην κατά φύση Ζωή από την πλεονεξία κάποιων, νομίζω ότι είναι προφανές σε όλους τους σοφούς. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε τα δεσμά του θανάτου να υπερισχύσουν της κατά φύση Ζωής;

ΟΜΙΛΙΑ ΝΓ΄. Αυτά τα λόγια τα είπε ο Ιησούς στο γαζοφυλάκιο, διδάσκοντας στο ιερό· και κανείς δεν τον συνέλαβε, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του. Α΄. Ω, της ιουδαϊκής ανοίας! Ενώ τον αναζητούσαν πριν από το Πάσχα, έπειτα τον βρήκαν ανάμεσά τους, και πολλές φορές επιχείρησαν να τον συλλάβουν, και οι ίδιοι και μέσω άλλων, και δεν μπόρεσαν, ούτε και έτσι δεν θαύμασαν τη δύναμή του, αλλά συνέχιζαν την κακία τους και δεν υποχωρούσαν. Διότι, το ότι προσπαθούσαν συνεχώς, το λέει ο ευαγγελιστής: «Αυτά τα είπε στο γαζοφυλάκιο, διδάσκοντας στο ιερό, και κανείς δεν τον συνέλαβε». Στο ιερό μιλούσε, και μάλιστα με την ιδιότητα του διδασκάλου, πράγμα που ήταν πολύ πιο ικανό να τους εξαγριώσει· και έλεγε αυτά για τα οποία εξοργίζονταν και τον κατηγορούσαν, ότι δηλαδή κάνει τον εαυτό του ίσο με τον Πατέρα. Διότι και η φράση «Δύο ανθρώπων η μαρτυρία είναι αληθινή», αυτό ακριβώς φανερώνει. Αλλά όμως, λέει, «αυτά τα έλεγε στο ιερό, και με την ιδιότητα του διδασκάλου, και κανείς δεν τον συνέλαβε, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του»· δηλαδή, διότι δεν ήταν ακόμη ο κατάλληλος καιρός κατά τον οποίο θέλησε να σταυρωθεί. Ώστε και τότε το γεγονός δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους δύναμης, αλλά της δικής του οικονομίας. Διότι αυτοί και παλαιότερα το ήθελαν, αλλά δεν μπορούσαν· επομένως ούτε και τότε θα το κατόρθωναν, εάν δεν το επέτρεπε ο ίδιος.

«Αποκρίθηκε ο Ιησούς: Ούτε εμένα γνωρίζετε ούτε τον Πατέρα μου. Αν γνωρίζατε εμένα, θα γνωρίζατε και τον Πατέρα μου. Αυτά τα λόγια τα είπε ο Ιησούς στο γαζοφυλάκιο, διδάσκοντας στο ιερό. Και κανείς δεν τον συνέλαβε, διότι δεν είχε έρθει ακόμη η ώρα του.» Επειδή τον ρωτούσαν για τον Πατέρα του με σκοπό να τον πειράξουν και όχι για να μάθουν, γι' αυτό δεν τους θεωρεί άξιους ούτε να τους απαντήσει, αλλά λέει: «Ούτε εμένα γνωρίζετε ούτε τον Πατέρα μου», δηλαδή: Δεν μπορείτε να γνωρίσετε τον Πατέρα μου χωρίς εμένα. Ώστε, ακόμη και αν νομίζετε ότι τιμάτε τον Θεό, εάν δεν πιστεύετε ότι αυτός είναι Πατέρας εμένα του αληθινού Υιού, δεν ωφελείστε σε τίποτα. Ούτε τον γνωρίζετε, όπως πρέπει να τον γνωρίζετε, επειδή, αν τον γνωρίζατε, θα γνωρίζατε και θα τιμούσατε και εμένα. Τώρα όμως, επειδή δεν γνωρίζετε εμένα ούτε με τιμάτε, ούτε εκείνον γνωρίζετε ούτε του προσφέρετε τιμή, έστω κι αν το νομίζετε. Για το ότι δεν με γνωρίζετε, κανείς άλλος δεν σας φταίει, παρά μόνοι σας οι ίδιοι. Το ακούς εσύ, που υποβιβάζεις ασεβώς τον Υιό σε σχέση με τον Πατέρα; Αν δεν ήταν ομοούσιος με τον Πατέρα, πώς θα έλεγε ότι «Αν γνωρίζατε εμένα, θα γνωρίζατε και τον Πατέρα»; Διότι αν, σύμφωνα με εσάς, ο Υιός είναι κτίσμα, πώς εκείνος που γνωρίζει το κτίσμα γνωρίζει και τον Θεό; Διότι βεβαίως εκείνος που γνωρίζει την ουσία του αγγέλου δεν γνωρίζει και την ουσία του Θεού. Εφόσον λοιπόν αυτός που γνωρίζει τον Υιό γνωρίζει και τον Πατέρα, άρα ο Υιός είναι της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα. Ναι, λέει, αλλά αυτός που γνωρίζει την κτίση, γνωρίζει και τον Θεό.

Τον Θεό όμως ούτε τον βλέπει κανείς, ούτε τον γνωρίζει. Αυτά τα έλεγε ο Ιησούς στο γαζοφυλάκιο, στο μέσο του ιερού· και με τέτοια παρρησία μιλούσε. Και όμως, παρόλο που είχαν φονικές διαθέσεις εναντίον του και τον είχαν στα χέρια τους, δεν τολμούσαν να τον συλλάβουν. Ούτε με αυτό κατανοούσαν ότι αποτελεί όντως έργο θείας δυνάμεως το να διατηρείται κανείς αβλαβής και ανεπηρέαστος όντας περικυκλωμένος στο μέσο των εχθρών του, και μάλιστα ενώ τον αναζητούσαν πριν από το Πάσχα και του έστηναν ενέδρες. Αυτόν, λοιπόν, που αναζητούσαν ενώ απουσίαζε και εναντίον του οποίου εξαγριώνονταν ακόμη και όταν έλειπε, έχοντάς τον μέσα στα δίχτυα τους και μην μπορώντας έπειτα να τον συλλάβουν, ούτε έτσι αναγνώριζαν τη δύναμή του. «Διότι δεν είχε έλθει ακόμη», λέει, «η ώρα του»· δηλαδή, δεν είχε φτάσει ακόμη ο κατάλληλος καιρός του θανάτου του, κατά τον οποίο επρόκειτο να παραδώσει τον εαυτό του. Διότι και τότε δεν θα μπορούσαν να υπερισχύσουν εναντίον του, εάν δεν ήταν ο προσήκων καιρός, τον οποίο ο ίδιος είχε καθορίσει για τον εαυτό του. Διότι το να σταυρωθεί δεν ήταν αποτέλεσμα αδυναμίας, αλλά παραχώρησης.