Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:21

Ομιλεί περί του Παρακλήτου· και άλλοι μεν πίστεψαν, άλλοι δε δεν πίστεψαν. Εγκαλούνται οι υπηρέτες από τους αρχιερείς, επειδή δεν τον συνέλαβαν. Συζητά μαζί τους ο Νικόδημος, και τον αποστομώνουν. Πάλι ο Ιησούς ομιλεί προς αυτούς· και εκείνοι προσπαθούσαν να ανατρέψουν τα λόγια του. Εδώ αναφέρονται τα σχετικά με τη γυναίκα που κατηγορήθηκε για μοιχεία. Πάλι τους λέγει: «Εγώ πηγαίνω εκεί όπου εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Αυτοί δε νόμιζαν ότι θα θανατώσει τον εαυτό του. Έπειτα προλέγει τον τρόπο του θανάτου του, και πολλοί πίστεψαν σε αυτόν. Τότε τους λέγει: «Εάν παραμείνετε στον λόγο μου, η αλήθεια θα σας ελευθερώσει», και άλλα πολλά.

Επομένως, σε όλα είναι δυνατόν να δει κανείς ότι δεν ήταν έργο της δύναμης των Ιουδαίων το να παραδώσουν στον θάνατο τον Κύριο, αλλά κανείς θα μπορούσε να αποδώσει το εγχείρημα στα δικά τους ανόσια τολμήματα, ενώ στον Σωτήρα Χριστό το ότι θέλησε να πάθει υπέρ όλων, για να ελευθερώσει τους πάντες και, αφού τους εξαγοράσει με το δικό του αίμα, να τους παραστήσει στον Θεό και Πατέρα. Διότι «ο Θεός», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου, «ήταν εν Χριστώ καταλλάσσοντας τον κόσμο με τον εαυτό του», και επαναφέροντας χωρίς μνησικακία εκείνο που είχε εκπέσει από τη φιλία προς αυτόν, στην κατάσταση που ήταν στην αρχή. <Είπε λοιπόν πάλι σε αυτούς: Εγώ πηγαίνω, και θα με ζητήσετε, και θα πεθάνετε μέσα στην αμαρτία σας.> Το ότι πρέπει, όταν είναι παρών ο καιρός, να τον αδράχνουμε, κατά τον οποίο θα μπορούσε κανείς να ωφελήσει τον εαυτό του, ο Χριστός το διακηρύσσει πολύ καλά με αυτά. Διότι το να καθυστερεί κανείς στα αγαθά και να σκέφτεται εκ των υστέρων το ωφέλιμο, φαίνεται ότι δεν έχει καμία ωφέλεια, αλλά προξενεί μάλλον θρήνο που ταιριάζει στη ραθυμία. Επειδή λοιπόν ο Κύριός μας είναι αγαθός και επιεικής, όπως είναι γραμμένο, και ανέχεται εκείνους που τον ατιμάζουν, και ωφελεί περαιτέρω αυτούς που τον υβρίζουν, και βρίσκεται ανώτερος ως Θεός από τη μικροψυχία των ανθρώπων. Απειλεί δε με ωφέλιμο τρόπο την αναχώρησή του από αυτούς, και λέει ξεκάθαρα το «Εγώ πηγαίνω», για να εμφυτεύσει σε αυτούς πιο γοργή διάνοια, και αναλογιζόμενοι ότι δεν πρέπει να αφήσουν άπρακτο τον Λυτρωτή που είναι παρών, να τους παρακινήσει να προχωρήσουν προς την πίστη, και να τους κάνει πλέον πιο έτοιμους προς την υπακοή.

Διότι πρέπει να τρέχουμε για να προφθάσουμε, και Αυτόν που μας βγάζει από την πικρή δουλεία να μην Τον υβρίζουμε με τις απείθειές μας, αλλά μάλλον να Τον αποδεχόμαστε, και σαν με ανοιχτά χέρια να αρπάζουμε τη χάρη. <Και όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε.> Σαφώς διακηρύσσει, λέγει, ότι όχι μόνο θα πεθάνουν μέσα στις αμαρτίες τους, αλλά και ότι θα μείνουν έξω από τα αγαθά της βασιλείας, επειδή δεν θα ανεβούν στις άνω μονές· διότι αυτοί που δεν δέχθηκαν Εκείνον που ήλθε από πάνω, πώς θα μπορούσαν να Τον ακολουθήσουν όταν Εκείνος πορεύεται προς τα πάνω; Επομένως, διπλή είναι η κόλαση για τους απειθείς, και ο λόγος για τη ζημία δεν περιορίζεται σε απλά πράγματα. Διότι, όπως ακριβώς όσοι περιπίπτουν σε σωματική ασθένεια είναι αναγκασμένοι πλέον να υποφέρουν και να υπομένουν τους φοβερούς πόνους της πάθησης, και επιπλέον αυτού να στερούνται τα αγαθά της υγείας· έτσι νομίζω, και όχι αλλιώς, συμβαίνει σε αυτούς που έχουν οδηγηθεί στον άδη και εκεί υφίστανται τιμωρία ισότιμη με τις αμαρτίες τους, αφού και τη συμφορά της κολάσεως υπομένουν, και ζημιώνονται στερούμενοι την απόλαυση της ελπίδας των αγίων. Άριστα λοιπόν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέγει, όχι μόνο ότι θα πεθάνουν στις αμαρτίες τους, αλλά ότι και δεν θα ανεβούν στις άνω μονές· διότι, σαν να τους έδεσε με διπλό σκοινί, σπεύδει να τους τραβήξει έξω από την ενυπάρχουσα κακοβουλία τους.

διασώζοντας από παντού το απολωλός, και επιδένοντας το συντετριμμένο, και ανορθώνοντας το πεσμένο· διότι αυτά ήταν έργα του καλού ποιμένα, που πρόθυμα δίνει την ψυχή του για τη σωτηρία των προβάτων. Στους μαθητές του βέβαια υποσχέθηκε λέγοντας: «Θα πορευθώ και θα σας ετοιμάσω τόπο, και πάλι θα έρθω και θα σας παραλάβω μαζί μου», δείχνοντας ότι και ο ίδιος ο ουρανός θα είναι προσβάσιμος στους αγίους, και διδάσκοντας ότι οι άνω μονές έχουν ετοιμαστεί για εκείνους που τον αγαπούν. Σε αυτούς όμως που επέλεξαν να του απειθούν, δίκαια και αναγκαία λέει: «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε». Διότι ποιος άραγε θα ακολουθούσε ποτέ τον πανάγιο Χριστό, εάν δεν έχει αγαπήσει τον μέσω της πίστης καθαρισμό; Ή με ποιον τρόπο εκείνος που είναι ακόμη μολυσμένος, και που δεν έχει αποβάλει τον ρύπο των δικών του παθών, θα συνυπάρξει με τον φιλάνθρωπο Δεσπότη; «Τι κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους;», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου; Διότι νομίζω ότι πρέπει να είναι άγιοι εκείνοι που θέλουν να λένε στον πανάγνο Θεό: «Προσκολλήθηκε η ψυχή μου πίσω σου». Αυτό το νόημα θεωρώ ότι βρίσκει ταιριαστή εφαρμογή και τώρα στο προκείμενο ρητό. Εάν όμως χρειάζεται, εξετάζοντάς το από διάφορες πλευρές, να πούμε και κάτι άλλο πάνω σε αυτά, δεν θα διστάσουμε να κάνουμε και αυτό. Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε.

Διότι θα απέλθω ή και θα επιστρέψω πάλι εκεί όπου εσείς δεν μπορείτε να έρθετε, και αν ζητήσετε τον χορηγό της σωτηρίας από άκαιρη πλέον υστεροβουλία, δεν θα τον βρείτε· ας επιτραπεί λοιπόν να εξετάσουμε τι συνεπάγεται αυτό. Διότι οπωσδήποτε θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας, και φθειρόμενοι από τα δικά σας σφάλματα, θα κατεβείτε λοιπόν σκυθρωποί στο δεσμωτήριο του θανάτου, για να πληρώσετε εκεί τις ποινές για την τόσο μακροχρόνια απείθειά σας. Επειδή, λοιπόν, ο Σωτήρας είναι αγαθός και εξαιρετικά φιλάνθρωπος, ωθεί τους Ιουδαίους με τον φόβο των μελλοντικών δεινών να σωθούν, έστω και παρά τη θέλησή τους. <Και τους έλεγε: Εσείς είστε από τα κάτω, εγώ είμαι από τα άνω.> Πάλι ίσως πει κάποιος από αυτούς που έχουν πιο φιλομαθή διάνοια και έχουν συνηθίσει να προσεγγίζουν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια τα θεία θεωρήματα, ποιος ήταν ο λόγος που έπεισε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ενώ μόλις τώρα απευθυνόταν στους Ιουδαίους και έλεγε «Εγώ υπάγω και θα με ζητήσετε», να προσθέσει ως κάτι αναγκαίο το «Εσείς είστε από τα κάτω, εγώ είμαι από τα άνω». Διότι φαίνεται μεν κάπως ότι αυτά δεν ακολουθούν απολύτως τη ροή των προηγούμενων, όμως εγκυμονούν κάποια κρυμμένη οικονομία.

Είπε λοιπόν πάλι σε αυτούς ο Ιησούς: «Εγώ αναχωρώ, και θα με αναζητήσετε». Γιατί άραγε το λέει αυτό συνεχώς; Για να συγκλονίσει τις ψυχές τους και να τους φοβίσει. Διότι πρόσεξε πόσο φόβο προκαλούσε αυτό. Επειδή, μολονότι επιθυμούσαν να τον θανατώσουν για να απαλλαγούν, αναζητούν να μάθουν πού πηγαίνει· τόσο σπουδαία πράγματα φαντάζονταν από το γεγονός αυτό.

μστ΄. Εκείνοι που από τον φόβο των Ιουδαίων κάθονταν στη Γαλιλαία μέσα στο υπερώο έχοντας κλείσει τις θύρες, δηλαδή εκείνοι που από τον φόβο των πονηρών πνευμάτων βαδίζουν με ασφάλεια στη χώρα των αποκαλύψεων στο ύψος των θείων θεωριών, έχοντας κλείσει τις αισθήσεις δίκην θυρών, δέχονται τον Λόγο του Θεού, ο Οποίος προσέρχεται με τρόπο ακατάληπτο και εμφανίζεται σε αυτούς χωρίς την ενέργεια των αισθήσεων, δωρίζοντας την απάθεια μέσω της ειρήνης και τους μερισμούς του Αγίου Πνεύματος μέσω του εμφυσήματος, παρέχοντας εξουσία κατά των πονηρών πνευμάτων και δεικνύοντας τα σύμβολα των μυστηρίων Του. μζ΄. Σε εκείνους που ερευνούν τον λόγο περί του Θεού κατά σάρκα, ο Κύριος δεν αναβαίνει προς τον Πατέρα, ενώ σε εκείνους που Τον αναζητούν κατά πνεύμα μέσα από τις υψηλές θεωρίες, αναβαίνει προς τον Πατέρα. Ας μην κρατούμε λοιπόν διαρκώς κάτω Αυτόν που για χάρη μας κατέβηκε κάτω από φιλανθρωπία, αλλά ας ανεβούμε μαζί Του προς τον Πατέρα, εγκαταλείποντας τη γη και τα επίγεια, για να μην πει και σε εμάς αυτό που ειπώθηκε στους Ιουδαίους που παρέμειναν αδιόρθωτοι: «Εγώ πηγαίνω εκεί όπου εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Διότι χωρίς τον Λόγο είναι αδύνατο να βρεθεί κανείς κοντά στον Πατέρα του Λόγου. μη΄.

Το επέτρεψε, δηλαδή, όταν το θέλησε· διότι εκείνοι από παλιά επιθυμούσαν να τον θανατώσουν, αλλά συγκρατούνταν από τα αόρατα δεσμά της δύναμής του. Επειδή έπρεπε αυτός να παραμείνει περισσότερο στην κατά σάρκα ζωή, για να γίνει πρόξενος μεγαλύτερης ωφέλειας στους ανθρώπους, τόσο μέσω της επίδειξης περισσότερων σημείων όσο και με τα λόγια της διδασκαλίας. Μερικοί δε, το «Πού είναι ο πατέρας σου;» κατανοούν ότι ελέχθη από τους Ιουδαίους προς τον Κύριο με σκοπό την ύβρη και τον χλευασμό. Διότι, υβρίζοντάς τον ότι γεννήθηκε από πορνεία και δεν γνωρίζει τον πατέρα του, λένε αυτά· ή και επειδή ο νομιζόμενος πατέρας του, ο Ιωσήφ, ήταν ταπεινός, λένε τούτο: «Πού είναι ο Πατέρας σου;» σαν να έλεγαν: Αφανής και ταπεινής καταγωγής είναι ο πατέρας σου· γιατί μας τον αναφέρεις συνεχώς; «Είπε, λοιπόν, πάλι σε αυτούς ο Ιησούς: Εγώ πηγαίνω, και θα με ζητήσετε και δεν θα με βρείτε, και θα πεθάνετε μέσα στην αμαρτία σας. Εκεί όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε. Έλεγαν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι: Μήπως θα σκοτώσει τον εαυτό του, επειδή λέει, Εκεί όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε; Και τους είπε: Εσείς είστε από τα κάτω, εγώ είμαι από τα άνω· εσείς είστε από τον κόσμο, εγώ δεν είμαι από αυτόν τον κόσμο. Σας είπα, λοιπόν, ότι θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας. Διότι, εάν δεν πιστέψετε ότι εγώ είμαι, θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας.»

Για ποιο λόγο τους λέει συχνά το, «Εγώ φεύγω, και θα με ζητήσετε;» Για να συγκλονίσει και να εκφοβίσει τις ψυχές τους. Διότι δες πώς περιήλθαν αμέσως σε προβληματισμό, λέγοντας με απορία: «Μήπως θα σκοτώσει τον εαυτό του;» Αν και επιθυμούσαν να απαλλαγούν από αυτόν, και εύχονταν να βγει από τη μέση, και μάλιστα ήθελαν να τον σκοτώσουν, ωστόσο σχημάτισαν τόσο μεγάλη εντύπωση για το ζήτημα, ώστε να βρίσκονται σε απορία σχετικά με αυτόν.

Συγχρόνως δε λέγει συχνά το: «Εγώ πηγαίνω», δείχνοντας ότι προγνωρίζει τον δικό του θάνατο, και ότι ο σταυρός δεν είναι έργο της δικής τους δύναμης, αλλά της δικής του βουλήσεως. Διότι πηγαίνω, λέγει, δεν με οδηγείτε εσείς, αλλά εγώ πορεύομαι με τη θέλησή μου. Και με το να πει ότι «Εσείς δεν μπορείτε να έλθετε όπου εγώ πηγαίνω», δείχνει ότι ο ίδιος βέβαια θα αναστηθεί με δόξα και θα καθίσει εκ δεξιών του Θεού, ενώ αυτοί θα πεθάνουν μέσα στις αμαρτίες τους. Εκείνοι λοιπόν τι λένε προς αυτά; «Μήπως θα σκοτώσει τον εαυτό του;» Ο Κύριος όμως, αναιρώντας αυτή την υπόνοιά τους και δείχνοντας ότι δεν είναι εκτός καταδίκης το να σκοτώνει κανείς τον εαυτό του, λέγει: Εσείς, επειδή είστε από τα κάτω και δεν μπορείτε να σκεφθείτε τίποτα θείο, αναλόγως νοείτε τέτοια πράγματα· εγώ όμως, επειδή δεν είμαι από τον κόσμο αυτόν, δηλαδή, επειδή δεν φρονώ τίποτα κοσμικό και γήινο, δεν θα έφτανα ποτέ σε τέτοιο σημείο μανίας, ώστε να σκοτώσω τον εαυτό μου· διότι αυτό είναι δαιμονικό και όχι θείο. Αλλά εδώ ο Απολινάριος, πιανόμενος από το ρητό, λέγει, ακολουθώντας οπωσδήποτε τους Μανιχαίους, ότι: «Βλέπεις; Το σώμα του Κυρίου δεν ήταν από τον κόσμο αυτόν, αλλά άνωθεν από τον ουρανό, όπως λέγει και ο Παύλος, ότι "Ο δεύτερος άνθρωπος, ο Κύριος εξ ουρανού"». Τι λοιπόν μπορούμε να πούμε;