Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:26

Τι ήταν λοιπόν αυτό που τον έπεισε να προτάξει και να προτιμήσει τον σκληροτράχηλο λαό των Ιουδαίων από τους άλλους; Προς αυτούς είχε κάνει την επαγγελία της ελεύσεώς του διά των αγίων προφητών, σε αυτούς οφειλόταν η χάρη εξαιτίας των πατέρων τους. Γι' αυτό και έλεγε: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη Συροφοινίκισσα γυναίκα: «Δεν είναι καλό να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξω στα σκυλάκια». Επομένως, ο Ισραήλ τιμήθηκε εξαιτίας αυτού, και προτάχθηκε των εθνών, μολονότι είχε πιο σκαιό φρόνημα. Επειδή όμως αγνόησε τον Δεσπότη των πάντων, και τον τελειωτή των αγαθών της επαγγελίας, η χάρη της διδασκαλίας μεταφέρθηκε πλέον στα έθνη, στα οποία έπρεπε εξ αρχής και κατά πρώτον να είχε απευθυνθεί ο Κύριος, όχι βέβαια ως προς την υπόσχεση που είχε δοθεί στους πατέρες, αλλά ως προς την ευπείθεια που τα διέκρινε. «Πολλά έχω να πω και να κρίνω για εσάς». Επειδή οι Ιουδαίοι τον καταδίκαζαν με προπέτεια, και ενώ δεν είχαν απολύτως τίποτα για να τον κατηγορήσουν, παρά μόνο υπερηφανεύονταν με αλαζονεία για την ευτέλεια της κατά σάρκα καταγωγής του, και εξαιτίας αυτού έλεγαν ότι δεν είναι τίποτα, εκείνος τους επιτιμούσε με πραότητα, έχοντας πει πιο καθαρά στα προηγούμενα: «Εσείς κρίνετε κατά τη σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν».

Εγώ όμως δεν θα μιμηθώ τη δική σας απαιδευσία, ούτε θα εκφέρω τέτοια απόφαση για εσάς. Διότι η ανθρώπινη φύση είναι συνολικά ένα τίποτα. Τι θα μπορούσε άλλωστε να είναι αυτό το φθαρτό και χωματένιο σώμα; Σαπίλα και σκουλήκι, και τίποτε άλλο. Αλλά δεν σας κατακρίνω για αυτήν την αιτία, ούτε επειδή είστε άνθρωποι κατά φύση θα ορίσω ότι εξαιτίας αυτού πρέπει οπωσδήποτε να σας αποστρέφονται. Έχω πολλά να πω και να κρίνω για εσάς, δηλαδή, είναι πλούσιος κάθε λόγος που σας κατηγορεί, δεν θα σας εγκαλέσω μόνο για ένα, αλλά για πολλά, και σε τίποτε δεν θα διαψευστώ, όπως εσείς. Έχω να σας κρίνω ως απειθείς, ως αλαζόνες, ως υβριστές, ως θεομάχους, ως αγνώμονες, ως αχάριστους, ως πονηρούς, ως ανθρώπους που συνηθίζουν να φιληδονούν μάλλον παρά να αγαπούν τον Θεό, ως αυτούς που λαμβάνουν «δόξα ο ένας από τον άλλον», ενώ τη δόξα που προέρχεται από τον μόνο Θεό «δεν την αναζητούν»· ως αυτούς που πυρπόλησαν τον νοητό αμπελώνα, ως αυτούς που δεν ποίμαναν ορθά το ποίμνιο που σας εμπιστεύτηκε ο Θεός, ως αυτούς που δεν καθοδήγησαν προς Εκείνον ο οποίος κηρύσσεται διά του Νόμου και των Προφητών, δηλαδή προς εμένα.

Τέτοια λοιπόν φώναξε ο Σωτήρας προς τους Ιουδαίους. Προσθέτοντας δε το «Πολλά έχω να πω για εσάς ακόμα και να κρίνω», τους απειλεί κατά κάποιον τρόπο έμμεσα ότι θα αναδειχθεί κάποτε Κριτής αυτός που θεωρείται από εκείνους ως ένα τίποτα εξαιτίας της σάρκας. <Αλλ' αυτός που με έστειλε είναι αληθινός, και εγώ όσα άκουσα από αυτόν, αυτά λαλώ στον κόσμο.> Αφού απέρριψε την αμάθεια των Ιουδαίων, και θεωρώντας ως μηδέν εκείνους που τόλμησαν να τον λοιδορήσουν ασύστολα, επανέρχεται τρόπον τινά στην αρχή, φυλάσσοντας την κρίση για τα έργα τους και την παρρησία γι' αυτήν όχι για την παρούσα στιγμή, αλλά για τον κατάλληλο καιρό, και εκπληρώνοντας τον δικό του σκοπό με τον τρόπο της έλευσής του στον κόσμο. Διότι δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο, όπως λέει ο ίδιος κάπου. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και παραμένοντας σταθερά προσκολλημένος σε όσα του αρμόζουν, και ξεδιπλώνοντας πάλι τον λόγο που προσκαλεί στη σωτηρία, εντείνει την παραίνεσή του. Διότι σε αυτό ακριβώς αξίζει να θαυμάσει κανείς τόσο το μέτρο της ανεξικακίας του όσο και την υπερβολή της φιλανθρωπίας που ενυπάρχει μέσα του. Γι' αυτό και ο Πέτρος γράφει στην επιστολή του για αυτόν: «Ο οποίος, όταν τον λοιδορούσαν, δεν ανταπέδιδε τις λοιδορίες, όταν έπασχε δεν απειλούσε, αλλά παρεδίδετο σε αυτόν που κρίνει δίκαια.»

Λοιπόν, λέγει, θα αναλώσω τώρα τον λόγο μου προς εσάς κυρίως όχι σε αυτά που έχετε συνηθίσει, δηλαδή σε διαβολές και στη φθορά του χρόνου χωρίς κανένα όφελος. Αλλά, αφού φυλάξω το να σας κρίνω για τον κατάλληλο καιρό, θα παραμείνω σταθερός σε όσα σας συμφέρουν, και δεν θα αποστώ από την ευσπλαχνία μου προς εσάς, έστω και αν από την έμφυτη υπεροψία σας με υβρίζετε ασύνετα. Έλεγα, λοιπόν, προς εσάς προηγουμένως: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου· όποιος ακολουθεί εμένα δεν θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Σε αυτό, δυσανασχετώντας παράλογα, ξεσηκωθήκατε δριμείς, φωνάζοντας άτοπα: «Εσύ μαρτυρείς για τον εαυτό σου, η μαρτυρία σου δεν είναι αληθινή». Σε αυτά πάλι εγώ απάντησα: «Και αν εγώ μαρτυρώ για τον εαυτό μου, αληθινή είναι η μαρτυρία μου, διότι γνωρίζω από πού ήλθα και πού πηγαίνω». Αλλά αν φαίνομαι ότι είμαι φορτικός λέγοντας αυτά ανάμεσά σας, αν δεν γίνομαι δεκτός ως μάρτυρας για τα φυσικά αξιώματα που έχω, εντούτοις εκείνος που με έστειλε είναι αληθινός, και εγώ αυτά που άκουσα από αυτόν, αυτά λαλώ στον κόσμο. Λέω τα ίδια, δηλαδή, με τον Πατέρα που με έστειλε, μιλώ σύμφωνα με τα δικά του λόγια, λέγοντας ότι είμαι φως κατά φύση. Όσα, λοιπόν, άκουσα τον Θεό και Πατέρα να λέει για εμένα, αυτά λαλώ στον κόσμο. Επομένως, εάν ψεύδομαι κατά τη γνώμη σας, και η μαρτυρία μου δεν είναι αληθινή, είναι απολύτως αναγκαίο να πείτε ότι προηγουμένως έχει πει ψέματα ο Πατέρας.

Επομένως, διότι είναι σκόπιμο να ανακεφαλαιώσουμε ολόκληρο το νόημα της προκείμενης περικοπής: αποδεικνύει τους Ιουδαίους ανοιχτά θεομάχους, οι οποίοι όχι μόνο μάχονται εναντίον των δικών Του λόγων, αλλά και εναντίον της απόφασης του Πατέρα. Διότι Εκείνος γνωρίζει ότι ο δικός Του Υιός είναι φως κατά φύση, και γι' αυτό Τον ονομάζει ανατολή και ήλιο της δικαιοσύνης. Αυτοί όμως, επισύροντας στα κεφάλια τους τον όλεθρο από την απείθειά τους, αποδοκιμάζουν την αλήθεια λέγοντας το καλό πονηρό, και για τον λόγο αυτό δικαίως θα τους ακολουθήσει το «Ουαί». <Δεν κατάλαβαν ότι τους μιλούσε για τον Πατέρα.> Και πάλι ο πνευματοφόρος εκπλήσσεται με την αναισθησία των Ιουδαίων, και πολύ δικαιολογημένα· διότι τι θα μπορούσε να είναι πιο ανόητο από αυτούς, οι οποίοι, αν και πολλές φορές τους έγινε εκτενής λόγος για τον Θεό και Πατέρα, δεν κατανοούν τίποτα γι' αυτόν, ακούγοντας τον Σωτήρα μας να λέει: «Αλλά εκείνος που με έστειλε είναι αληθινός». Ποια είναι λοιπόν η αφορμή, και για ποιον λόγο ο μακάριος Ευαγγελιστής λέει ότι οι Ιουδαίοι δεν κατάλαβαν ότι με αυτά τα λόγια ο Χριστός τους υποδείκνυε τον Θεό και Πατέρα, είναι αναγκαίο να το πούμε. Επειδή δηλαδή ο Σωτήρας τούς είπε: «Αν γνωρίζατε εμένα, θα γνωρίζατε και τον Πατέρα μου», για να αποδειχθεί και πάλι ότι λέει την αλήθεια σε αυτό, παρουσιάζει εκείνους που αγνόησαν τον Υιό να αγνοούν και τον Πατέρα.

Διότι ο Υιός είναι σαν κάποια θύρα και πύλη για τη γνώση του Πατέρα· γι' αυτό και έλεγε: «Κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα παρά μόνο δι' εμού». Διότι, όπως ο νους, ανατρέχοντας από την εικόνα στο αρχέτυπο, μέσω αυτού που παρεμβάλλεται φαντάζεται εκείνο. Ήταν λοιπόν αναγκαίο να αποδείξει ότι οι Ιουδαίοι δεν κατανοούσαν τίποτα περί του Πατέρα, εφόσον δεν θέλησαν να οδηγηθούν αναγωγικά από τη γνώση του Υιού προς την κατανόηση Εκείνου. Γι' αυτό, ο Ευαγγελιστής με οξύνοια σχεδόν επισημαίνει ότι, ενώ ο Χριστός έλεγε «Αυτός που με έστειλε είναι αληθινός», δεν κατάλαβαν ότι τους μιλούσε για τον Πατέρα. «Όταν υψώσετε τον Υιό του ανθρώπου, τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι». Μιμούμενος τους άριστους από τους ιατρούς, αποκαλύπτει την αιτία της ψυχικής αρρώστιας που υπήρχε μέσα τους, και φανερώνει με σαφήνεια εκείνο που τους εμποδίζει να προχωρήσουν ταχέως στην κατανόησή του και στην πίστη.

Αλλά βέβαια και σχετικά με τον αποστολέα λέει ο ίδιος, τη μία φορά: «ο δε Παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου»· την άλλη: «εκείνος που με έστειλε είναι αληθινός»· «και εγώ αυτά που άκουσα από αυτόν, αυτά λαλώ στον κόσμο»· και την άλλη: «όταν δε έλθει ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα στείλω σε εσάς». Σχετικά δε με τον προβολέα, οι πατέρες των επτά οικουμενικών συνόδων, και προφορικά και γραπτά, ολοκάθαρα παρέδωσαν σε όλους να πιστεύουν: και εις το Πνεύμα το Άγιον, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον.

Γι' αυτό και αλλού λέει ο Κύριος ότι «Όποιος δεν πιστεύει, έχει ήδη καταδικαστεί», όχι μόνο για το γεγονός ότι δεν πίστεψε, αλλά επειδή φεύγει από τη ζωή έχοντας και τα προηγούμενα αμαρτήματα. «Του έλεγαν λοιπόν: Εσύ ποιος είσαι; Και τους είπε ο Ιησούς: Καταρχάς, αυτό που σας λέω. Έχω πολλά να πω και να κρίνω για εσάς, αλλά εκείνος που με έστειλε είναι αληθινός. Κι εγώ όσα άκουσα από αυτόν, αυτά λέω στον κόσμο. Δεν κατάλαβαν, όμως, ότι τους μιλούσε για τον Πατέρα». Μετά από τόσο χρόνο, μετά από την επίδειξη τόσων θαυμάτων, τον ρωτούν: «Εσύ ποιος είσαι;» Τόσο ανόητοι ήταν, υβριστές και χλευαστές. Ο δε Κύριος (απαντά): «Καταρχάς, αυτό που σας λέω». Εσείς, λέει, είστε ανάξιοι έστω και να ακούτε γενικά τα λόγια μου, πόσο μάλλον να μάθετε ποιος είμαι· διότι τα λέτε όλα για να με παγιδεύσετε, και δεν θέλετε να δώσετε προσοχή σε τίποτα από όσα λέω. Εγώ βέβαια θα μπορούσα και να σας ελέγξω, και όχι μόνο να σας ελέγξω, αλλά και να σας τιμωρήσω.

Διότι αυτά τα δύο υπονοεί λέγοντας: «Πολλά έχω να σας πω και να κρίνω [για εσάς]»· με το «να πω», υποδηλώνει τον έλεγχο· με το «να κρίνω», την κατάκριση και την καταδίκη. «Αλλά Εκείνος που με έστειλε», λέει, «δεν με έστειλε γι' αυτό, για να κρίνω και να ελέγχω. Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο.» Επειδή λοιπόν ο Πατέρας μου με απέστειλε για να σώσω, και είναι αληθινός· εύλογα δεν κρίνω κανέναν τώρα, αλλά μόνο λέω όσα άκουσα από τον Πατέρα μου, δηλαδή εκείνα που οδηγούν στη σωτηρία, όχι εκείνα που σκοπεύουν στον έλεγχο. Αυτά δε τα έλεγε, για να μην νομίσουν ότι δεν τους τιμωρεί επειδή τάχα είναι ανίσχυρος· δείχνει, λοιπόν, ότι δεν είναι ανίσχυρος, αλλά ότι δεν θέλει να τους τιμωρήσει, εφόσον βεβαίως δεν ήλθε για να τιμωρήσει, αλλά για να σώσει. Και ενώ ο ίδιος έλεγε αυτά, τόσο ανόητοι ήταν, ώστε «δεν κατάλαβαν», λέει το κείμενο, «ότι τους μιλούσε για τον Πατέρα του». Καίτοι, πόσα πράγματα τους είπε για τον Πατέρα; Αλλά όντως σκοτίστηκε η ασύνετη καρδιά τους. Μερικοί δε κατανοούν με αυτόν τον τρόπο το εξής: «Αλλά Εκείνος που με έστειλε, είναι αληθινός»: Θα μπορούσα, λέει, και τώρα να σας κρίνω, αλλά αυτό το κρατώ για τον μελλοντικό αιώνα. Εσείς όμως απιστείτε, και δεν υπολογίζετε τον καιρό της ανταπόδοσης.