Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:29

Όντας λοιπόν ο Μονογενής της ίδιας ουσίας με τον δικό του γεννήτορα, και διαπρέποντας στα αξιώματα της μίας θεότητας, πάντως βεβαίως και αναγκαίως θα πράξει εκείνα τα οποία θα έπραττε και ο ίδιος ο Πατέρας· διότι αυτό σημαίνει το να μην κάνει τίποτα από τον εαυτό του· και θα λαλήσει οπωσδήποτε τα λόγια εκείνου που τον γέννησε, όχι ως υπηρέτης ή ως διατασσόμενος ή ως μαθητής, αλλά έχοντας ως καρπό της δικής του φύσης το να χρησιμοποιεί και τους λόγους του Θεού και Πατέρα. Διότι σε αυτό φαίνεται σαφώς και ότι είναι απαλλαγμένο από κάθε κατηγορία το να μη λέγεται κάτι από τον ίδιο. <Και αυτός που με έστειλε είναι μαζί μου· και δεν με άφησε μόνο.> Σε αυτό αποδεικνύει ξεκάθαρα ότι ερμηνεύει τη βουλή του Θεού και Πατέρα, μη έχοντας ο ίδιος άλλη βουλή από αυτήν που υπάρχει σε εκείνον· πώς θα μπορούσε άλλωστε; Διότι αυτός είναι η ζωντανή και ενυπόστατη βουλή και θέληση εκείνου που τον γέννησε, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στο βιβλίο των Ψαλμών από κάποιον από τους αγίους: «Με τη βουλή σου με οδήγησες», και πάλι: «Κύριε, με το θέλημά σου δώσε δύναμη στην ομορφιά μου», διότι όλα τα αγαθά βρίσκονται εν Χριστώ για όσους τον αγαπούν· αλλά (το κάνει) φέρνοντας στη δική μας γνώση τα όσα βρίσκονται στον Θεό και Πατέρα.

Με αυτόν τον τρόπο θα κατανοήσεις το σχήμα και αυτό που αναφέρεται στον προφήτη Ησαΐα για τον Χριστό: «Γνωρίστε, έθνη, και ηττηθείτε, διότι μαζί μας είναι ο Θεός». Διότι ο λόγος αυτός θα αρμόζει και σε εκείνους που έχουν στηρίξει σε αυτόν την ελπίδα της σωτηρίας τους· αλλά όμως και αυτοί λένε το «Μαζί μας είναι ο Θεός», όχι όπως ίσως θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει, ότι δηλαδή ο Θεός θα είναι συνεργός και συμπαραστάτης, αλλά ότι είναι «μαζί μας», δηλαδή, «από εμάς». Διότι ο Λόγος του Θεού έγινε άνθρωπος, και μέσω αυτού όλοι διασωθήκαμε, και διαρρήξαμε τα δεσμά του θανάτου, και απεκδυθήκαμε τη φθορά της αμαρτίας, επειδή ακριβώς κατέβηκε σε εμάς και έγινε ένα με εμάς ο Θεός Λόγος, που υπάρχει στη μορφή του Θεού. Όπως λοιπόν σε αυτήν την περίπτωση νοούμε το «Μαζί μας είναι ο Θεός», με την έννοια ότι ο Λόγος από τον Θεό και Πατέρα έλαβε την ίδια φύση με εμάς, έτσι και εδώ, διατηρώντας την ίση αναλογία στα νοήματα, όταν ο Χριστός λέει: «Εκείνος που με έστειλε είναι μαζί μου και δεν με άφησε μόνο», θα το εκλάβουμε σαφώς ότι υποδηλώνει μυστικώς αυτό, ότι δηλαδή, όπως ήδη προείπαμε, ο Θεός και Πατέρας έχει την ίδια φύση με εμένα και δεν με άφησε μόνο. Διότι ήταν πράγματι αδύνατο να μην έχω οπωσδήποτε μαζί μου τον Θεό και Πατέρα, από τον οποίο έχω γεννηθεί.

Επειδή δε υπέθεταν ότι ήταν ακόμη και ένας απλός άνθρωπος, αφού ανέμειξε, ας πούμε, το αξίωμα της θεότητας με ανθρωποπρεπή λόγια, τους απευθύνεται οικονομικώς με πιο μετριοπαθή τρόπο από ό,τι αρμόζει στον εαυτό του, λέγοντας: «Επειδή εγώ κάνω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν»· δέξου μου πάλι και σε αυτό τη λύση αυτού που φαίνεται να είναι δυσχερές, και παρατήρησε προσεκτικά πώς ερμηνεύεται σωστά και με σαφήνεια το «Από μόνος μου δεν κάνω τίποτα». Διότι γι' αυτό τον λόγο, λέει, σας διαβεβαίωσα προηγουμένως, όταν σας μιλούσα, ότι δεν κάνω τίποτα από μόνος μου, επειδή έχω τη συνήθεια και την πρακτική να μην εργάζομαι τίποτα που να μην συνάδει με τον Θεό και Πατέρα, και να μην ξέρω να κάνω τίποτα, παρά μόνο αυτό που αρέσει σε αυτόν που με γέννησε. Είναι λοιπόν προφανές ότι σε αυτό και μόνο θα νοηθεί ότι ο Υιός δεν κάνει τίποτα από τον εαυτό του, δηλαδή στο ότι πράττει πάντοτε τα αρεστά στον Θεό και Πατέρα, διότι εάν τυχόν δεν έπραττε τέτοια, θα έκανε κάτι και από τον εαυτό του, δηλαδή αυτό που είναι αντίθετο με τη βούληση εκείνου που τον γέννησε. Επομένως, δεν διαβεβαίωσε με αυτά τα λόγια ότι δεν κάνει τίποτα από τον εαυτό του επειδή υπολείπεται της πατρικής αρετής, ούτε επειδή δεν μπορεί να κατορθώσει κάτι με τη δική του ισχύ, αλλά επειδή έχει την ίδια γνώμη και συνθέλει πάντοτε μαζί με εκείνον που τον γέννησε για το καθετί, και δεν έχει συνηθίσει να επιτελεί τίποτα μόνος του, σαν να είναι διαχωρισμένος από αυτόν.

Τόλμησαν μάλιστα να πουν και τούτο, ότι το χωρίο της Γραφής, «όταν υποταχθούν σε αυτόν τα πάντα, τότε και ο ίδιος ο Υιός θα υποταχθεί σε εκείνον που του υπέταξε τα πάντα», αυτό δηλώνει ότι και ο Υιός θα αναλυθεί στον Πατέρα. Έπειτα, ω οι πιο ανόσιοι από όλους, εσείς από τη μια, τα δημιουργήματα του Χριστού, παραμένετε στην ύπαρξη, ενώ ο Χριστός, μέσω του οποίου και εσείς και τα πάντα δημιουργήθηκαν, καταστρέφεται; Βλάσφημος είναι αυτός ο ισχυρισμός. Πώς εξάλλου θα του υποταχθούν τα πάντα; Καθώς χάνονται ή καθώς παραμένουν; Έπειτα τα μεν άλλα, υποτασσόμενα στον Υιό, παραμένουν, ενώ ο Υιός, υποτασσόμενος στον Πατέρα, δεν παραμένει; Και θα υποταχθεί, όχι επειδή τότε αρχίζει να πειθαρχεί στον Πατέρα (διότι πάντοτε κάνει αδιάκοπα τα αρεστά σε αυτόν), αλλά επειδή και τότε υπακούει έχοντας όχι αναγκαστική υποταγή, αλλά εκούσια ευπείθεια. Διότι δεν είναι δούλος, για να υποταχθεί από ανάγκη, αλλά είναι Υιός, ώστε να υπακούσει με ελεύθερη προαίρεση και βαθιά στοργή.

Γι' αυτό, όλα όσα μετέχουν στη ζωή, ζουν από την παροχή του Υιού· μόνος δε αυτός έχει μέσα του ζωή που αναβλύζει, επειδή ο Πατέρας τού το δώρισε αυτό προς όφελος εκείνων που πρόκειται να ζωοποιηθούν μέσω αυτού. Αυτό ακριβώς διδάσκει και ο ίδιος, λέγοντας: «Όπως με απέστειλε ο ζωντανός Πατέρας και εγώ ζω μέσω του Πατέρα, έτσι και εκείνος που με τρώει θα ζήσει μέσω εμού. Αυτός είναι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό». Βλέπεις πώς, ακόμη και όταν βρισκόταν στον ουρανό, ήταν άρτος της ζωής. Γι' αυτό έχει ειπωθεί κάπου: «Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος». Και πριν αποσταλεί, επομένως, από τον Πατέρα, βρισκόταν στον ουρανό και ζούσε μέσω του Πατέρα, όχι ως απλός εκφωνούμενος λόγος ούτε ως ένα και το αυτό με τον Θεό, αλλά ως έχων υπόσταση και δική του ζωή, την οποία του έδωσε ο Πατέρας. Προχωρώντας δε στη συνέχεια, προκειμένου να παραστήσει την υπεροχή της δόξας του Πατέρα, έλεγε: «Όπως με δίδαξε ο Πατέρας, αυτά λαλώ. Και εκείνος που με έστειλε είναι μαζί μου· δεν με άφησε μόνο, διότι εγώ κάνω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν». Πρόσεξε δε με ακρίβεια πώς έχει ειπωθεί το «πάντοτε». Διότι, λέγει, δεν πράττω τα αρεστά στον Πατέρα τώρα, όταν μέσω της σάρκας συναναστρέφομαι με τους ανθρώπους στη γη, αλλά και πάντοτε. Και μαρτυρεί ότι λαλεί αυτά τα οποία έχει μάθει από τον Πατέρα, ως από δάσκαλο· επομένως, αναγνωρίζει τον Πατέρα και ως δάσκαλο, όντας δηλαδή έτερος από αυτόν, εφόσον καθένας που μαθητεύει σε κάποιον, τυγχάνει να είναι έτερος από εκείνον που διδάσκει.

Εάν, λοιπόν, εννοεί τον Πατέρα, θα είναι ο Πατέρας γι' αυτόν εκείνος που γεννήθηκε και έπαθε και υπέμεινε κάθε τι το ανθρώπινο, πράγμα για το οποίο, όταν το ξεστόμισε ο Σαβέλλιος, η Εκκλησία του Θεού τον κατέκρινε επί ασεβεία. Εάν όμως δεν είναι θεμιτό να λέγεται ότι ο Πατέρας ενανθρώπησε, είναι ανάγκη να ομολογούμε τον Υιό, ως μαθητές Εκείνου που το διδάσκει αυτό. Εάν δε ο Μάρκελλος αρνείται ότι Αυτός έχει ιδία υπόσταση, τότε είναι ώρα να υποθέσει ότι ήταν ένας ψιλός άνθρωπος, αποτελούμενος από σώμα και ψυχή, έτσι ώστε να μη διαφέρει σε τίποτα από την κοινή φύση των ανθρώπων. Αλλά και αυτό το δόγμα έχει αποβληθεί από την Εκκλησία· διότι όσοι το ασπάστηκαν, παλαιότερα οι Εβιωναίοι και πρόσφατα ο Σαμοσατεύς και οι λεγόμενοι εξ αυτού Παυλιανοί, υπέστησαν την καταδίκη των βλάσφημων. Τι απομένει, λοιπόν, μετά από αυτά, παρά να εισαγάγει κανείς μόνο τη σάρκα, χωρίς κανέναν ένοικο, να κινείται όπως τα αυτόματα μηχανήματα των θαυματοποιών; Και πώς η σάρκα και αυτό καθ' εαυτό το σώμα, δίχως εκείνον που ενεργεί, θα μπορούσε να πει: «καθώς με δίδαξε, αυτά λαλώ»; Πώς δε η σάρκα θα μπορούσε να πει: «διότι εγώ πράττω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν»; Πώς δε η σάρκα θα έλεγε ότι η ίδια απεστάλη από τον Πατέρα; Άραγε είναι όσιο να ονομάζουμε τον Θεό πατέρα της σάρκας, ή μάλλον πατέρα εκείνου που κατοικεί και ενεργεί εντός αυτής; Ποιος, λοιπόν, ήταν αυτός; Μήπως ο ενυπάρχων στον Θεό λόγος, ο οποίος είναι ο ίδιος ο Θεός κατά τον Σαβέλλιο, ή, αυτό που είναι όσιο και αληθές να λέγεται, ο ζων και ενυπόστατος Μονογενής Υιός του Θεού;

Αν, λοιπόν, αυτός ο λόγος είναι επαρκής, θα σταματήσουμε εδώ, και ας μην αναζητηθεί τίποτα περισσότερο· εάν όμως όχι, κατά δεύτερον, όπως το καθένα από τα άλλα, έτσι και η γνώση των μεγίστων ας ανάγεται στην αιτία, προς τιμήν του Γεννήτορα. Μου φαίνεται δε ότι κάποιος, ακόμη και αν το αναγνώσει διαφορετικά, όπως κάποιος από τους δικούς μας φιλολόγους, θα κατανοήσει με λίγη σκέψη ότι ούτε ο Υιός γνωρίζει διαφορετικά την ημέρα ή την ώρα, παρά επειδή την γνωρίζει ο Πατέρας. Διότι ποιο είναι το συμπέρασμα; Επειδή ο Πατέρας γνωρίζει, γι' αυτό γνωρίζει και ο Υιός, καθώς είναι φανερό ότι σε κανέναν δεν είναι γνωστό ούτε κατανοητό αυτό, παρά μόνο στην πρώτη φύση. Απέμενε να πραγματευτούμε το ζήτημα σχετικά με το ότι έλαβε εντολή, και ότι τήρησε τις εντολές, και ότι έπραττε πάντοτε τα αρεστά σε Αυτόν· καθώς επίσης περί της τελειώσεως, και της υψώσεως, και του ότι έμαθε την υπακοή μέσα από όσα έπαθε, περί της αρχιερωσύνης και της προσφοράς, και της παραδόσεως, και της δεήσεως προς Εκείνον που είχε τη δύναμη να τον σώσει από τον θάνατο, και περί της αγωνίας, και των θρόμβων, και της προσευχής, και για οτιδήποτε άλλο παρόμοιο· [αυτό θα το πράτταμε] αν δεν ήταν σε όλους ολοφάνερο ότι τέτοιου είδους ονομασίες αναφέρονται στο στοιχείο εκείνο που πάσχει, και όχι στην άτρεπτη φύση που είναι ανώτερη από το πάθος. Ο λόγος, λοιπόν, περί των αντιθέτων περιορίζεται σε αυτά, ώστε να αποτελέσει σαν μία ρίζα και υπόμνημα για όσους είναι πιο ερευνητικοί προς μία τελειότερη επεξεργασία.

Επομένως, Επικούρειοι έχουν αναδειχθεί οι τωρινοί δογματιστές της απάτης, οι οποίοι, μέσω της ύβρεως προς τον μονογενή Υιό, αποδίδουν την υπεροχή στον Πατέρα, λέγοντας ότι ο μεν είναι μεγαλύτερος, ο δε μικρότερος· ο ένας στέλνει, και ο άλλος αποστέλλεται, έστω και αν οι ανόητοι προβάλλουν το επιχείρημα, παραθέτοντας ορισμένα χωρία από τη Γραφή περί αυτού, και ισχυρίζονται ότι ο ίδιος ο Κύριος ομολογεί πως εστάλη από τον Πατέρα. Έπειτα, το ότι απεστάλη το γνωρίζεις, το ότι όμως αυτός που τον έστειλε είναι μαζί του δεν το έχεις ακούσει; «Εκείνος που με έστειλε», λέει, «είναι μαζί μου»· και δεν διδάχθηκες από αυτά τα λόγια ότι και αποστέλλεται και δεν χωρίζεται; Διότι αποστέλλεται μεν από φιλανθρωπία, δεν χωρίζεται δε λόγω του αδιαίρετου της φύσεως. Λένε πάλι ότι έχει ομολογηθεί από τον Μονογενή πως ο Πατέρας είναι μεγαλύτερός του, με τη φράση: «Ο Πατέρας μου είναι μεγαλύτερός μου». Ας εξετάσουμε λοιπόν, αδελφοί, μήπως ψεύδεται εκείνος που είπε: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα». Αν ο Πατέρας είναι μεγαλύτερος από τον Υιό, πώς χωράει το μεγαλύτερο μέσα στο μικρότερο; Αν ο Υιός είναι μικρότερος από τον Πατέρα, πώς πληρούται το μεγαλύτερο από αυτό που υπολείπεται; Διότι το μεν μεγαλύτερο οπωσδήποτε συμπιέζεται μέσα στο μικρότερο, το δε μικρότερο δεν μπορεί να επεκταθεί για να καλύψει το υπερβάλλον· ώστε κατ' ανάγκην ο μεν Υιός υπολείπεται μέσα στον Πατέρα, ο δε Πατέρας περισσεύει μέσα στον Υιό.

Διότι δεν υποδηλώνει κάτι τέτοιο εκείνος που είπε: «Εκείνος που με έστειλε είναι μαζί μου» και «ο Πατέρας, που μένει μέσα μου, αυτός κάνει τα έργα αυτά». Πώς λοιπόν η αίρεση, αποδίδοντας μόνο στον Υιό τη χάρη υπέρ ημών, καθιστά τον Πατέρα αμέτοχο της ευχαριστίας για όσα έχουν κατορθωθεί; Διότι η ανταπόδοση της ευχαριστίας οφείλεται εκ φύσεως μόνο στους ευεργέτες, ενώ εκείνος που είναι ανίκανος για ευεργεσία εξαιρείται παντελώς από την ευχαριστία. Βλέπεις πώς με όλα αυτά ο σκοπός τους ανατρέπεται στο αντίθετο, καθώς η βλασφημία κατά του Μονογενούς μεταβαίνει κατ' ακολουθίαν στον Πατέρα. Και μου φαίνεται ότι αυτό συμβαίνει κατ' ανάγκην. Διότι, εάν εκείνος που τιμά τον Υιό τιμά τον Πατέρα, σύμφωνα με τη θεία απόφαση, είναι φανερό ότι και η αντίθετη επιδίωξη κατά του Υιού αναφέρεται ομοίως στον Πατέρα. Εγώ, από την πλευρά μου, υποστηρίζω ότι, για όσους αποδέχονται με μεγαλύτερη απλότητα το κήρυγμα για τον σταυρό και την ανάσταση, η ίδια αυτή χάρη πρέπει να γίνεται αφορμή ίσης ευχαριστίας τόσο προς τον Υιό όσο και προς τον Πατέρα· και εφόσον ο Υιός εκπλήρωσε το πατρικό θέλημα (το οποίο είναι να σωθούν όλοι οι άνθρωποι, όπως λέει ο απόστολος), να τιμάται ομοίως για τη χάρη αυτή τόσο ο Πατέρας όσο και ο Υιός, δεδομένου ότι η σωτηρία μας δεν θα είχε πραγματοποιηθεί, εάν το αγαθό θέλημα του Πατέρα δεν είχε έλθει σε ενέργεια για εμάς μέσω της δικής του δύναμης. Και ότι η δύναμη του Πατέρα είναι ο Υιός, το έχουμε διδαχθεί από τις Γραφές.

Δεν σας δίδω εντολές ωσάν να είμαι κάποιος. Διότι, αν και είμαι φυλακισμένος για το όνομα του Χριστού, δεν έχω ακόμη φθάσει στην τελειότητα εν Ιησού Χριστώ. Διότι τώρα κάνω την αρχή της μαθητείας μου και σας ομιλώ ως ομοδούλους μου. Εγώ θα έπρεπε να στηριχθώ από εσάς στην πίστη, στη νουθεσία, στην υπομονή, στη μακροθυμία. Αλλά, επειδή η αγάπη δεν με αφήνει να σιωπώ για εσάς, για τον λόγο αυτό έσπευσα να σας παρακαλέσω να συμπορεύεσθε με το θέλημα του Θεού. Διότι και ο Ιησούς Χριστός πράττει τα πάντα σύμφωνα με το θέλημα του Πατρός, όπως λέγει ο Ίδιος κάπου: «Εγώ πράττω πάντοτε τα αρεστά εις Αυτόν». Επομένως, πρέπει και εμείς να ζούμε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού εν Χριστώ και να επιδεικνύουμε ζήλο όπως ο Παύλος· διότι λέγει: «Γίνεσθε μιμητές μου, όπως και εγώ είμαι του Χριστού».

Έπειτα, επειδή, παρόλο που επιτέλεσε πολλά σημεία και δίδαξε, δεν τους προσείλκυσε, αρχίζει λοιπόν να μιλάει για τον σταυρό, λέγοντας: «Όταν υψώσετε τον Υιό του ανθρώπου, τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι, και ότι από τον εαυτό μου δεν λαλώ τίποτα, και ότι μαζί μου είναι αυτός που με έστειλε, και δεν με άφησε μόνο ο Πατέρας». Αποδεικνύει έτσι ότι δικαίως έλεγε: «Αυτό ακριβώς που σας λέω από την αρχή».

«Και μαζί μου είναι ο Πατέρας.» Διότι, για να μη νομίσουν ότι η φράση «Εκείνος που με έστειλε» δηλώνει κατωτερότητα, λέει: «Είναι μαζί μου». Επειδή το μεν πρώτο αναφέρεται στη θεία οικονομία, το δε δεύτερο στη θεότητα. «Και δεν με άφησε μόνο, επειδή εγώ κάνω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν.» Πάλι κατέβασε τον λόγο του σε πιο ταπεινό επίπεδο, αντικρούοντας συνεχώς εκείνο που έλεγαν, ότι δηλαδή δεν προέρχεται από τον Θεό και ότι δεν τηρεί το Σάββατο· γι' αυτό λέει: «Κάνω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν», αποδεικνύοντας ότι και η κατάλυση του Σαββάτου είναι αρεστή σε Εκείνον. Έτσι λοιπόν και την ώρα του σταυρού λέει: «Νομίζετε ότι δεν μπορώ να παρακαλέσω τον Πατέρα μου;» Καίτοι, με το να πει μόνο «Ποιον ζητάτε;», τους έριξε ανάσκελα. Γιατί λοιπόν δεν λέει: «Νομίζετε ότι δεν μπορώ να σας αφανίσω;», αφού το απέδειξε αυτό έμπρακτα;

Συγκαταβαίνει στην αδυναμία τους. Διότι κατέβαλλε μεγάλη προσπάθεια για να δείξει ότι δεν πράττει τίποτε το αντίθετο προς τον Πατέρα. Έτσι λοιπόν και εδώ ομιλεί πιο ανθρώπινα. Και όπως ακριβώς ειπώθηκε το, «Δεν με άφησε μόνο», έτσι και το ότι, «Εγώ πράττω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν». Καθώς εκείνος τα έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν σε αυτόν. Όταν κατέβασε τον λόγο του σε ταπεινό επίπεδο, τότε πολλοί πίστεψαν.

Αλλά και αν εσείς δεν πιστεύετε, ο Πατέρας μου, πάντως, είναι αληθινός, ο οποίος όρισε ημέρα κατά την οποία θα σας γίνει ανταπόδοση, και ο οποίος με απέστειλε να κηρύξω αυτά και να φανερώσω στον κόσμο τη δικαιοσύνη και τη δύναμή του. «Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Όταν υψώσετε τον Υιό του ανθρώπου, τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι, και από τον εαυτό μου δεν κάνω τίποτα, αλλά όπως με δίδαξε ο Πατέρας μου, αυτά λέω, και εκείνος που με έστειλε είναι μαζί μου. Δεν με άφησε μόνο ο Πατέρας, διότι εγώ κάνω πάντοτε τα αρεστά σε αυτόν.» Επειδή, έχοντας κάνει πολλά θαύματα, δεν τους προσέλκυσε, τους μιλάει για τον σταυρό. Διότι εσείς μεν, λέει, τότε θα νομίσετε ότι βρίσκεστε σε απόλυτη αμεριμνησία και ότι απαλλαχθήκατε από εμένα, δηλαδή όταν με σταυρώσετε. Εγώ, όμως, λέω ότι «θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι»· δηλαδή, ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, που συντηρεί και κυβερνά τα πάντα, και ότι δεν είμαι αντίθετος προς τον Πατέρα, ούτε από τον εαυτό μου ενεργώ ή μιλώ· διότι δεν έχω δικό μου θέλημα, χωριστό από το πατρικό. Και πώς επρόκειτο να τον αναγνωρίσουν κατά τη σταύρωση; Από τα θαύματα που συνέβησαν τότε, από την ανάσταση και από την άλωση. Διότι όλα αυτά ήταν ικανά να φανερώσουν τη δύναμή του.

Κατεβάζοντας πάλι τον λόγο σε πιο ταπεινό επίπεδο, λέει: «Και δεν με άφησε μόνο, διότι εγώ κάνω τα αρεστά σε αυτόν». Και εξαιτίας των Ιουδαίων προφέρει αυτά τα ταπεινά λόγια. Διότι, επειδή εκείνοι έλεγαν ότι «Δεν προέρχεται από τον Θεό, επειδή δεν τηρεί το Σάββατο», λέει: «Διότι κάνω τα αρεστά σε αυτόν». Ώστε, ακόμη και αν καταλύω το Σάββατο, αυτό είναι αρεστό σε αυτόν. Από αυτά τα ταπεινά λόγια ο ίδιος βέβαια σε τίποτα δεν έβλαπτε τη δική του δόξα, αλλά στους ακροατές προξενούσε ωφέλεια, ή μάλλον μέσω αυτού συνιστούσε και τη δόξα του. Διότι όσοι τον άκουγαν να αναφέρει τα πάντα στον Πατέρα, περισσότερο προσκολλώνταν σε αυτόν και πίστευαν σε αυτόν· ώστε τα ταπεινά λόγια μάλλον τον ύψωναν. Βλέπεις τα κατορθώματα της μακαρίας ταπεινώσεως; Και ότι αυτά έτσι έχουν, άκου τα επόμενα. «Ενώ αυτός έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν σε αυτόν. Έλεγε λοιπόν ο Ιησούς προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: Εάν εσείς μείνετε στον λόγο τον δικό μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Αυτό που είπα, ότι δηλαδή μέσω των πιο ταπεινών λόγων μάλλον προσελκύονταν οι ακροατές, αυτό επισημαίνει και ο ευαγγελιστής. «Διότι, λέει, ενώ αυτός έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν»· αυτά τα ταπεινά λόγια, τα οποία δήθεν ήταν ανάξια της δόξας του. Ώστε παντού, όταν τον ακούς να λέει κάποια μικρά και ευτελή πράγματα για τον εαυτό του, μην ταράζεσαι.