Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:31

Εάν, λοιπόν, είστε μαθητές των Ευαγγελίων, μην ομιλείτε αδικία κατά του Θεού, αλλά να ακολουθείτε τα γεγραμμένα και τα γενόμενα. Εάν, όμως, επιθυμείτε να λέγετε άλλα αντίθετα προς τα γεγραμμένα, γιατί διαμάχεστε με εμάς, οι οποίοι είμαστε πεπεισμένοι ούτε να ακούμε ούτε να λέμε οτιδήποτε αντίθετο προς τα γεγραμμένα; Εφόσον ο Κύριος λέγει ότι: «Εάν εσείς παραμείνετε στον λόγο μου, θα είστε πραγματικά ελεύθεροι».

Ομιλεί περί του Παρακλήτου· και άλλοι μεν πίστεψαν, άλλοι δε δεν πίστεψαν. Εγκαλούνται οι υπηρέτες από τους αρχιερείς, επειδή δεν τον συνέλαβαν. Συζητά μαζί τους ο Νικόδημος, και τον αποστομώνουν. Πάλι ο Ιησούς ομιλεί προς αυτούς· και εκείνοι προσπαθούσαν να ανατρέψουν τα λόγια του. Εδώ αναφέρονται τα σχετικά με τη γυναίκα που κατηγορήθηκε για μοιχεία. Πάλι τους λέγει: «Εγώ πηγαίνω εκεί όπου εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Αυτοί δε νόμιζαν ότι θα θανατώσει τον εαυτό του. Έπειτα προλέγει τον τρόπο του θανάτου του, και πολλοί πίστεψαν σε αυτόν. Τότε τους λέγει: «Εάν παραμείνετε στον λόγο μου, η αλήθεια θα σας ελευθερώσει», και άλλα πολλά.

Και πολλά άλλα παρόμοια. Μαθητής, λοιπόν, όπως μαθαίνουμε από τον ίδιο τον Κύριο, είναι καθένας που προσέρχεται στον Κύριο για να τον ακολουθήσει, δηλαδή να ακούει τα λόγια του· να πιστεύει και να υπακούει σε αυτόν, ως Δεσπότη, και βασιλιά, και ιατρό, και διδάσκαλο της αλήθειας, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής, και αυτό εφόσον παραμένει σταθερός σε αυτά, όπως έχει γραφτεί: «Έλεγε, λοιπόν, προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: Εάν εσείς μείνετε σταθεροί στον λόγο μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει·» ελευθερία δηλαδή της ψυχής, από την πικρή τυραννία του διαβόλου, με το να λυτρωθεί από την καταδυναστεία των αμαρτιών· «Διότι εκείνος που πράττει την αμαρτία, λέγει, είναι δούλος της αμαρτίας», και της καταδίκης του θανάτου· όπως ακριβώς μας παρέδωσε και ο Απόστολος Παύλος λέγοντας: «Διότι εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για χάρη μας, ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού μέσω αυτού·» και πάλι: «Διότι, όπως ακριβώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατέστησαν αμαρτωλοί, έτσι και δια της υπακοής του ενός οι πολλοί θα καταστούν δίκαιοι.» Εκείνος δε που πιστεύει στον Κύριο και προετοιμάζει τον εαυτό του κατάλληλα για μαθητεία, πρέπει να μάθει πρώτα μεν να απέχει από κάθε αμάρτημα· έπειτα δε και από καθετί που τον αποσπά από την οφειλόμενη για πολλούς λόγους ευπείθεια στον Κύριο, ακόμη και αν αυτά φαίνονται εύλογα.

Έλεγε λοιπόν ο Ιησούς προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο, είστε αληθινά μαθητές μου». Απαιτεί από εκείνους που πίστεψαν έναν τρόπο ζωής εδραιωμένο, σταθερό και έτοιμο να παραμείνει στο αγαθό που επέλεξαν άπαξ διά παντός. Και αυτό ήταν η πίστη σε αυτόν. Διότι αποδεικνύει την αμφιταλάντευση ως κάτι εντελώς ανόητο και ανώφελο, επειδή, όπως έχει γραφτεί, «ο δίγνωμος άνθρωπος είναι ασταθής σε όλους τους δρόμους του». Αντίθετα, το να σπεύδουν να προσκολλώνται γερά στα ωφέλιμα, είναι όντως σοφό και τα μέγιστα επωφελές. Επομένως, σε ό,τι αφορά την πρώτη και άμεση κατανόηση, εννοεί τούτο: ότι εάν επιθυμούν να πείθονται από τα λόγια του, τότε οπωσδήποτε θα ονομαστούν και μαθητές του. Σε ό,τι όμως αφορά την κατανόηση κάποιου κρυμμένου νοήματος, φανερώνει το εξής: λέγοντας «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο», φαίνεται πως τους αποτραβά καθοδηγητικά και πράα από τις μωσαϊκές διδασκαλίες, απομακρύνοντάς τους από την προσήλωση στο γράμμα του νόμου, και προτρέποντάς τους να μην προσκολλώνται πλέον σε όσα ειπώθηκαν και έγιναν ως τύποι, αλλά μάλλον στον δικό του λόγο, ο οποίος είναι ολοφάνερα το ευαγγελικό και θεσπέσιο κήρυγμα. Διότι βέβαια μιλούσε και πάλι προς εμάς μέσω των αγίων προφητών, όμως αυτοί αποτελούσαν τους μεσίτες, εκείνους δηλαδή μέσω των οποίων απηύθυνε τους λόγους του προς εμάς.

Επομένως, ενεργώντας με θεία οικονομία και ακόμη συγκεκαλυμμένα, αντιδιαστέλλοντας με τα δικά του λόγια εκείνα του Μωυσή, δηλαδή, αντιπαραβάλλοντας προς τον Νόμο το ευαγγελικό κήρυγμα, και θέτοντας τις νέες διδασκαλίες σε πολύ ανώτερη θέση από τις παλαιότερες, λέει: «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο, είστε πράγματι μαθητές μου». Διότι εκείνοι που λάμπουν από ακέραιη πίστη, και δέχονται χωρίς δισταγμό στον νου τους την ευαγγελική διδασκαλία, και δεν φροντίζουν καθόλου για τη σκιά του Νόμου, αυτοί είναι αληθινοί μαθητές του Χριστού. Όσοι όμως δεν προσέρχονται με αυτόν τον τρόπο, απατούν τους εαυτούς τους, μη όντας στην πραγματικότητα αληθινοί μαθητές, και για τον λόγο αυτό έχουν εκπέσει από τη σωτηρία. Γι' αυτό άλλωστε και ο μακάριος Παύλος προς όσους θέλουν ανόητα να δικαιωθούν από τον Νόμο μετά την πίστη, ρητά γράφει: «Χωριστήκατε από τον Χριστό όσοι ζητάτε να δικαιωθείτε μέσω του Νόμου, εκπέσατε από τη χάρη». Είναι λοιπόν θαυμαστή και πολύτιμη η αταλάντευτη πίστη, και το να θέλει κανείς να ακολουθεί σταθερά τον Χριστό, ανάγοντας τις σκιές του Νόμου στη γνώση Του, και μεταπλάθοντας όσα ειπώθηκαν με αινιγματικό τρόπο προς την πνευματική διδασκαλία.

Είπε λοιπόν σε εκείνους που πίστεψαν σε αυτόν: «Εάν εσείς μείνετε στον λόγο μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει.» Επομένως, το δώρο της ελευθερίας το κερδίζουμε μέσω της υπακοής· και αυτό συνιστά τη δουλεία σε αυτόν. Αυτό μας καθιστά υιούς και κληρονόμους του Θεού, και συγκληρονόμους του ίδιου του Χριστού. Και ο ίδιος πάλι θα σε βεβαιώσει λέγοντας: «Καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας·» ο δούλος δεν μένει στο σπίτι αιώνια, ο υιός μένει αιώνια. «Εάν λοιπόν ο Υιός σας ελευθερώσει, θα είστε πραγματικά ελεύθεροι.» Επομένως, εάν ονομάζουμε Δεσπότη τον Σωτήρα των πάντων Χριστό, ας πράττουμε όσα λέει. «Διότι δεν θα εισέλθει», λέει, «στη βασιλεία των ουρανών καθένας που μου λέει, Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς.» Ποια είναι βέβαια η ωφέλεια από το να θέλει κανείς να τηρεί τα προστάγματα, και ποια βλάβη θα προέκυπτε από το να μη θέλει να υποτάσσεται, το δίδαξε ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: <Καθένας που έρχεται σε εμένα, μοιάζει με άνθρωπο που χτίζει σπίτι, κ.λπ.>

Διότι έπρεπε, έπρεπε, εφόσον η ανθρώπινη φύση είχε περιπέσει στην αμαρτία και είχε απροσδόκητα εμπλακεί στις παγίδες του θανάτου, να προαναγγελθεί το μυστήριο της αποκατάστασής της στο καλύτερο, και να μην αγνοηθεί ο Χριστός, ο οποίος επρόκειτο να πεθάνει δι' ημάς και υπέρ ημών εν καιρώ. Πλάστηκε, λοιπόν, ο προπάτορας Αδάμ, σύμφωνα με την πίστη των ιερών Γραφών, κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού. Γεννήθηκαν δε και προήλθαν από αυτόν, πρώτος μεν ο Κάιν, και δεύτερος μετά από εκείνον ο Άβελ. Αλλά στον μεν Κάιν θα αποδώσουμε το πρόσωπο του Ισραήλ. Επειδή και ο ίδιος ο Χριστός, εφόσον τα πλήθη των Ιουδαίων είχαν ομότροπη συμπεριφορά με τον Κάιν, θεώρησε ότι εκείνος τους προμήνυε. Διότι ο ίδιος έλεγε: «Εάν εσείς παραμείνετε στον δικό μου λόγο, θα είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Αυτοί όμως, μη κατανοώντας το κάλλος της πατρικής ελευθερίας, επιχειρούσαν να λαμπρύνονται με σαρκικά καυχήματα, λέγοντας: «Σπέρμα του Αβραάμ είμαστε και σε κανέναν δεν έχουμε γίνει δούλοι ποτέ. Πώς εσύ λες ότι ελεύθεροι θα γίνετε;» Τι απαντά, λοιπόν, σε αυτά ο Χριστός; «Εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ», λέει, «θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ. Τώρα, όμως, ζητάτε να σκοτώσετε εμένα, έναν άνθρωπο ο οποίος σας έχω πει την αλήθεια που άκουσα από τον Πατέρα. Αυτό ο Αβραάμ δεν το έκανε». Και τους αποδίδει ως πατέρα τον Σατανά, λέγοντας: «Εσείς κάνετε τα έργα του πατέρα σας».

Διότι ο Χριστός νοείται και ως τα δύο ταυτόχρονα. «Και ο μεν Μωυσής υπήρξε πιστός σε όλον τον οίκο του ως υπηρέτης, ο δε Χριστός ως υιός επί του οίκου του, του οποίου οίκος είμαστε εμείς»· εμείς που μέσω της πίστεως σε αυτόν οδηγηθήκαμε στην αληθινή ελευθερία. Είναι λοιπόν βέβαιο ότι ο ιεροφάντης Μωυσής είναι μεσίτης της σαρκικής ελευθερίας, του γράμματος και της σκιάς· ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός, είναι ο εισηγητής αυτών που βρίσκονται πάνω από τον νόμο, και αυτός που δωρίζει την ασυγκρίτως ανώτερη από τη σαρκική ελευθερία, δηλαδή την κατά πνεύμα. Γι' αυτό λοιπόν έλεγε και προς εκείνους από τον Ισραήλ που είχαν ελευθερωθεί σαρκικά: «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Και πάλι: «Καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας· ο δε δούλος δεν μένει στην οικία στον αιώνα, ο υιός μένει στον αιώνα. Εάν λοιπόν ο Υιός σας ελευθερώσει, θα είστε πραγματικά ελεύθεροι». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Άριστα τα είπες. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Θα καυχηθούμε λοιπόν όχι για τα κατά σάρκα λαμπρά, αλλά για τα εν πνεύματι και για τη δικαιοσύνη την κατά Χριστόν, όχι για εκείνη που είναι κατά τον νόμο. Διότι, εάν είναι δούλο ακόμη αυτό που βρίσκεται υπό την αμαρτία, και ο νόμος καθόλου δεν δικαιώνει, αλλά μάλλον κατακρίνει και καταγράφει τους παραβάτες, πώς δεν θα γινόταν σε όλους σαφές ότι κάθε δικαίωση είναι εν Χριστώ, και η τελείωση εν πνεύματι μέσω του αγιασμού γίνεται μέσω αυτού και εν αυτώ;

Διότι εκείνους που βρέθηκαν κοντά του μέσω της πίστεως, οι οποίοι έχουν ήδη αναδειχθεί οικείοι και αδελφοί, με το να γίνουν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος και κοινωνοί της θείας φύσεως, τους απάλλαξε από τα χρέη τους, χωρίς αυτοί να έχουν εκτίσει τίποτα. Δεν ζήτησε δηλαδή από αυτούς να υποστούν την τιμωρία για την παράβασή τους, παρόλο που του όφειλαν λόγο για όσα είχαν πράξει στη ζωή τους. Αντίθετα, εκείνους που παρέμεναν αλλότριοι, και σχεδόν αλλογενείς εξαιτίας της ολέθριας απιστίας τους, και οι οποίοι βρίσκονταν όσο το δυνατόν πιο μακριά από την οικειότητα μαζί του, τους κατέστησε ένοχους για τα χρέη τους, και, επειδή διατηρούσαν την αμαρτία ακόμη ανεξίτηλη, εύλογα τους έκανε υπόχρεους καταδίκης και τιμωρίας. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε σε όσους είχαν πιστέψει: «Εάν εσείς μείνετε στον λόγο τον δικό μου, είστε πράγματι μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Σε όσους όμως περιφρονούσαν την αληθινή και ευαγγελική διδασκαλία, έλεγε: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, εάν δεν πιστέψετε ότι εγώ είμαι, θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας». Κατανοείς, λοιπόν, ότι τους μεν οικείους κατά την πίστη υπόσχεται να τους ελευθερώσει, ενώ για τους αλλότριους και ξένους ακόμη, που παραμένουν νεκροί μέσα στα σφάλματά τους, είπε ότι θα λογοδοτήσουν στον κριτή για τα δικά τους παραπτώματα; ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Είναι αλήθεια. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Η δε αργία του Σαββάτου προτυπώνει με ωραίο τρόπο και την αγιοπρεπή τρυφή στον μέλλοντα αιώνα, καθώς και τη μέθεξη στα επουράνια αγαθά. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ:

Ο δε Μονογενής είναι η αλήθεια και ο λόγος του είναι αληθινός, όπως είπε: «Εάν εσείς μείνετε στον λόγο τον δικό μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Εάν δε ο λόγος του είναι αλήθεια και ελευθερώνει αυτούς που ελευθερώνονται, πόσο μάλλον ο ίδιος είναι ελεύθερος, όντας η αλήθεια και ελευθερώνοντας αυτούς που τον υπακούουν, οι οποίοι είναι δούλοι; Διότι τα σύμπαντα είναι δούλα δικά του και του Πατέρα του και του Αγίου Πνεύματος. 17. Έπειτα πάλι λένε: «Πώς κατοίκησε σε σάρκα, εάν προερχόταν από την ουσία του Πατέρα;» Ας μας πουν λοιπόν, πώς οι άγγελοι δεν έλαβαν σάρκα, αν και είναι δούλοι του; Πώς οι αρχάγγελοι; Πώς οι στρατιές; Πώς όλα τα άλλα πνευματικά όντα; Αλλά τέτοιου είδους άνθρωποι ισχυρίζονται ότι το Πνεύμα είναι κατώτερο και κτίσμα κτίσματος, ως δημιούργημα του ίδιου του Λόγου. Πώς λοιπόν το Πνεύμα δεν έλαβε σάρκα, εφόσον θα μπορούσε να έχει πρόσωπο τρεπτό περισσότερο από τον Υιό, σύμφωνα με τα λεγόμενά τους; Αλλά επειδή ήταν η Σοφία του Πατέρα, ευδόκησε ο Ίδιος, μέσα από την τελειότητά Του, να αναλάβει τη δική μας αδυναμία, ώστε μέσω αυτού να προέλθει κάθε σωτηρία στον κόσμο. Αυτοί όμως, μετατρέποντας τα αγαθά σε κακά, φανερώνουν την αχαριστία τους, όντας αχάριστοι και αγνώμονες, καθώς και υβριστές και βλάσφημοι του ίδιου του Δεσπότη τους. Και σε όσα άλλα λοιπόν λένε, φρονούν υποτιμητικά: «Πώς δε πείνασε, εάν προερχόταν από την ουσία του Πατέρα;»

Και μάθετε ότι ο Κύριος κατέστησε θαυμαστό τον όσιό του. Ο προφήτης μάς διδάσκει για τον Χριστό, ο οποίος είναι ο αληθινός όσιος, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στον ιεʹ ψαλμό· και οι απόστολοι άλλωστε μαρτύρησαν, λέγοντας ότι ειπώθηκε προφητικά για τον Χριστό το: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις ο όσιός σου να δει φθορά». Είναι δυνατόν όμως να διδασκόμαστε αυτό και για κάθε όσιο. Δεν είναι όμως το ίδιο το να πιστέψει κανείς ότι ο Κύριος κατέστησε θαυμαστό τον όσιό του με το να το γνωρίσει, όπως δεν είναι το ίδιο το να πιστέψει κανείς στην αλήθεια και το να γνωρίσει την αλήθεια, ούτε το να πιστέψει στον Θεό και το να γνωρίσει τον Θεό. Οι απόστολοι, λοιπόν, πίστευαν στην αλήθεια· αλλά δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι, όταν πίστευαν, την είχαν κιόλας γνωρίσει. Απόδειξη για τα παραπάνω αποτελεί το Ευαγγέλιο, όπου αναφέρεται: «Εάν μείνετε σταθεροί στον λόγο μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Διότι απευθύνει σε αυτούς που πιστεύουν στην αλήθεια, λέει, το ότι θα γνωρίσουν την αλήθεια· επειδή, σύμφωνα με τους προφήτες, πρέπει κανείς να πιστέψει προτού κατανοήσει και μιλήσει· καθώς ο μεν Ησαΐας λέει: «Εάν δεν πιστέψετε, δεν πρόκειται να κατανοήσετε»· ο δε Δαβίδ: «Πίστεψα, γι' αυτό και μίλησα».

Ακόμη λοιπόν ρωτάς για ποιο λόγο ομιλεί τόσο ταπεινά; Αν και ο ευαγγελιστής άφησε σαφώς να εννοηθεί αυτό, λέγοντας ότι: «Ενώ έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν σε αυτόν»· σχεδόν σαν να φωνάζει μέσα από αυτά τα γεγονότα: «Μην ταράζεσαι, ακροατή, εάν ακούσεις κάτι ταπεινό. Διότι εκείνοι που μετά από τόσο σπουδαία διδασκαλία δεν είχαν ακόμη πειστεί ότι προέρχεται από τον Πατέρα, ήταν φυσικό να ακούσουν ταπεινότερα λόγια προκειμένου να πειστούν». Και αυτό, λοιπόν, αποτελεί δικαιολογία για όσα επρόκειτο να λεχθούν με ταπεινό τρόπο. Πίστεψαν μεν, όχι όμως όπως έπρεπε, αλλά απλώς και επιφανειακά, επειδή ευχαριστήθηκαν και αναπαύθηκαν στην ταπεινότητα των λόγων. Διότι το ότι δεν είχαν τέλεια πίστη, το αποδεικνύει ο ευαγγελιστής από τα λόγια που ακολουθούν, με τα οποία πάλι τον υβρίζουν. Και ότι αυτοί είναι οι ίδιοι, το φανέρωσε λέγοντας: «Έλεγε λοιπόν ο Ιησούς προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: Εάν εσείς μείνετε στον λόγο τον δικό μου»· δείχνοντας ότι δεν είχαν ακόμη αποδεχθεί τη διδασκαλία, αλλά απλώς πρόσεχαν αυτά που έλεγε. Γι' αυτό και μίλησε πιο αυστηρά. Διότι εκεί μεν είπε απλώς: «Θα με ζητήσετε»· τώρα όμως πρόσθεσε κάτι βαρύτερο, ότι: «Θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας». Και τον τρόπο τον δείχνει, ότι: δεν μπορείτε πλέον, ερχόμενοι εκεί, να με παρακαλέσετε. «Αυτά τα οποία λαλώ στον κόσμο». Μέσα από αυτά, λοιπόν, φανέρωσε ότι θα εξέλθει προς τα έθνη.

ΟΜΙΛΙΑ ΝΔ΄. Έλεγε λοιπόν ο Ιησούς προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: «Εάν εσείς παραμείνετε στον λόγο μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». α΄. Πολλή υπομονή απαιτούν τα δικά μας ζητήματα, αγαπητοί.

Διότι, όπως ακριβώς αυτοί είναι δυσάλωτοι, έτσι και οι αντίθετοι γίνονται ευάλωτοι και καταρρίπτονται εύκολα· πράγμα το οποίο πάθαιναν και τότε οι Ιουδαίοι. Επειδή, αφού άκουσαν και πίστεψαν, πάλι εξετράπησαν. Θέλοντας λοιπόν ο Χριστός να εμβαθύνει την πίστη τους, ώστε να μην είναι επιφανειακή, ανασκάπτει την ψυχή τους με πιο αιχμηρά λόγια. Διότι γνώρισμα αυτών που πίστευαν ήταν να ανέχονται και τους ελέγχους· αυτοί όμως αμέσως εξαγριώνονταν. Και πώς το κάνει αυτό; Πρώτα παραγγέλλει: «Εάν εσείς μείνετε στον λόγο μου, είστε πραγματικά μαθητές μου, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει»· σαν να έλεγε: «Πρόκειται να κάνω μια βαθιά τομή, αλλά μην κλονιστείτε».

Το «Εάν μείνετε στον λόγο τον δικό μου», φανέρωνε όσα υπήρχαν στην καρδιά τους, και ότι γνώριζε πως πίστεψαν μεν, αλλά δεν παρέμειναν. Και τους υπόσχεται κάτι μεγάλο, το να γίνουν εκείνοι μαθητές του. Διότι, επειδή κάποιοι είχαν αποχωρήσει προηγουμένως, λέει υπονοώντας αυτούς: «Εάν μείνετε»· επειδή και εκείνοι άκουσαν και πίστεψαν, και έπειτα αποχώρησαν, διότι δεν παρέμειναν. Καθώς πολλοί από τους μαθητές του γύρισαν πίσω, και δεν συναναστρέφονταν πλέον φανερά μαζί του. «Θα γνωρίσετε την αλήθεια»· δηλαδή, Εμένα· διότι Εγώ είμαι η αλήθεια. Όλα τα ιουδαϊκά ήσαν τύπος· ενώ την αλήθεια θα τη γνωρίσετε από εμένα, και θα σας ελευθερώσει από τα αμαρτήματα. Διότι, όπως ακριβώς έλεγε σε εκείνους: «Μέσα στις αμαρτίες σας θα πεθάνετε»· έτσι έλεγε και σε τούτους: «Θα σας ελευθερώσει».

Διότι με ανθρώπινη δύναμη, μέσω ύψιστης άσκησης και προσπάθειας και αγώνα, δεν είναι δυνατόν να ανακοπούν, ώστε να μην ενεργούνται τα μιαρά πάθη που συνυπάρχουν με την ψυχή και το σώμα. Το να εκκοπούν όμως και να εκριζωθούν παντελώς τα ζιζάνια των παθών που έχουν επισπαρεί στην ανθρώπινη φύση από τον εχθρό, είναι δυνατόν μόνο για όσους πιστεύουν αληθινά στη δύναμη του Θεού. Διότι λέει: «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Και: «Εάν εσείς μείνετε στον λόγο μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Αλλά και το «Ο Θεός θα συντρίψει τον σατανά κάτω από τα πόδια σας σύντομα» και τα παρόμοια με αυτά λόγια που έχουν προειπωθεί από το Πνεύμα, υπόσχονται την παντελή απολύτρωση από τα πάθη σε όσους έχουν αφιερώσει τους εαυτούς τους ολοκληρωτικά στον Θεό μέσω της πίστης και του αγώνα.

Είπε ο Κύριος: Εάν παραμείνετε στον λόγο μου, θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει. Ιδού τρία: παραμονή, γνώση, και αυτή που ελευθερώνει, όχι η ελευθερία. Και επιπλέον αυτών: Καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας· ιδού λοιπόν αποδείχθηκε και ο δούλος, ότι ο δούλος δεν είναι αυτεξούσιος.

Και πώς, ευρισκόμενοι σε αυτήν την κατάσταση, θα ήμασταν άξιοι να ονομαζόμαστε μαθητές του Κυρίου, όταν ο ίδιος διακηρύσσει και λέει: «Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν έχετε αγάπη μεταξύ σας»; Και αλλού πάλι: «Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Επομένως, εφόσον δεν έχουμε την αγάπη και την αλήθεια, αλλά έχθρες και μάχες και διχοστασίες, δεν γινόμαστε μαθητές του Χριστού, αλλά του εχθρού του Χριστού, αν και είναι βαρύς ο λόγος. Και για ποιον λόγο λοιπόν ζούμε εμείς οι ταπεινοί; Και γιατί αναπνέουμε τον αέρα, εφόσον δεν πράττουμε τα ευάρεστα στον Κύριο; Τι ωφελήθηκε λοιπόν ο αδελφός Καρτέριος με το να χωριστεί από εμάς και να φύγει σε άλλη συνοδεία; Αυτό βέβαια το να μεταβαίνει κανείς από τη μία συνοδεία στην άλλη είναι βλαβερό και εντελώς αδόκιμο· το να το πράττει όμως αυτό αφού χωριστεί από τον καθηγούμενό του, δεν θα αποτελούσε αιτία για κάθε είδους υποψία; Και μάλιστα για τα θέματα για τα οποία κατηγορήθηκε, κατακρίθηκε και επιτιμήθηκε ο αδελφός. Για τις αιτίες αυτές, όπως φαίνεται, μη υπομένοντας την ασφάλεια και το ανεξομολόγητο της δικής του συνειδήσεως, ζήτησε τον αποχωρισμό· και εγώ, συγκαταβαίνοντας στην αδυναμία του, ώστε να «μην καταποθεί από την υπερβολική λύπη» πέφτοντας σε μεγαλύτερο κακό, οικονόμησα τον χωρισμό. Έγινε γνωστό λοιπόν ότι άδικα και μάταια κατηγορούσε τον έναν και τον άλλον, συγκεντρώνοντας προφάσεις για τον χωρισμό, και προκαλώντας έτσι ταραχή σε εμάς. «

Κατεβάζοντας πάλι τον λόγο σε πιο ταπεινό επίπεδο, λέει: «Και δεν με άφησε μόνο, διότι εγώ κάνω τα αρεστά σε αυτόν». Και εξαιτίας των Ιουδαίων προφέρει αυτά τα ταπεινά λόγια. Διότι, επειδή εκείνοι έλεγαν ότι «Δεν προέρχεται από τον Θεό, επειδή δεν τηρεί το Σάββατο», λέει: «Διότι κάνω τα αρεστά σε αυτόν». Ώστε, ακόμη και αν καταλύω το Σάββατο, αυτό είναι αρεστό σε αυτόν. Από αυτά τα ταπεινά λόγια ο ίδιος βέβαια σε τίποτα δεν έβλαπτε τη δική του δόξα, αλλά στους ακροατές προξενούσε ωφέλεια, ή μάλλον μέσω αυτού συνιστούσε και τη δόξα του. Διότι όσοι τον άκουγαν να αναφέρει τα πάντα στον Πατέρα, περισσότερο προσκολλώνταν σε αυτόν και πίστευαν σε αυτόν· ώστε τα ταπεινά λόγια μάλλον τον ύψωναν. Βλέπεις τα κατορθώματα της μακαρίας ταπεινώσεως; Και ότι αυτά έτσι έχουν, άκου τα επόμενα. «Ενώ αυτός έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν σε αυτόν. Έλεγε λοιπόν ο Ιησούς προς τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει σε αυτόν: Εάν εσείς μείνετε στον λόγο τον δικό μου, είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Αυτό που είπα, ότι δηλαδή μέσω των πιο ταπεινών λόγων μάλλον προσελκύονταν οι ακροατές, αυτό επισημαίνει και ο ευαγγελιστής. «Διότι, λέει, ενώ αυτός έλεγε αυτά, πολλοί πίστεψαν»· αυτά τα ταπεινά λόγια, τα οποία δήθεν ήταν ανάξια της δόξας του. Ώστε παντού, όταν τον ακούς να λέει κάποια μικρά και ευτελή πράγματα για τον εαυτό του, μην ταράζεσαι.

«Εάν εσείς μείνετε στον δικό μου λόγο.» Διότι υπονοεί για αυτούς ότι πίστεψαν μεν, αλλά επιφανειακά, και γι' αυτό δεν θα παρέμεναν στην πίστη. Ελέγχοντάς τους λοιπόν ότι βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση, αποδεικνύει ότι γνωρίζει τις καρδιές τους και ότι είναι Θεός. Επειδή δε και κάποιοι αποχώρησαν, ενώ προηγουμένως φαίνονταν να είναι μαθητές του, γι' αυτό λέει προς αυτούς που μόλις πίστεψαν, ότι: Εκείνοι μεν αποχώρησαν, εάν όμως εσείς μείνετε στον λόγο μου και στην πίστη, θα γνωρίσετε την αλήθεια, δηλαδή Εμένα, διότι εγώ είμαι η αλήθεια.