Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:33

Εάν, λοιπόν, είστε μαθητές των Ευαγγελίων, μην ομιλείτε αδικία κατά του Θεού, αλλά να ακολουθείτε τα γεγραμμένα και τα γενόμενα. Εάν, όμως, επιθυμείτε να λέγετε άλλα αντίθετα προς τα γεγραμμένα, γιατί διαμάχεστε με εμάς, οι οποίοι είμαστε πεπεισμένοι ούτε να ακούμε ούτε να λέμε οτιδήποτε αντίθετο προς τα γεγραμμένα; Εφόσον ο Κύριος λέγει ότι: «Εάν εσείς παραμείνετε στον λόγο μου, θα είστε πραγματικά ελεύθεροι».

Πολύ ωφέλιμα, λοιπόν, ο Κύριος και Χριστός μας δεν επιτρέπει σε αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν να θαυμάζουν πλέον τις σκιές του νόμου. Διότι δεν υπάρχει σε αυτές τίποτα το ωφέλιμο ή ικανό να προξενήσει την αληθινή ελευθερία. Μάλλον τους προστάζει να γνωρίσουν την αλήθεια. Διότι μέσω αυτής λέει ότι θα ελευθερωθούν σταθερά, σύμφωνα με τη δύναμη των όσων ειπώθηκαν. <Σπέρμα του Αβραάμ είμαστε, και δεν έχουμε γίνει ποτέ δούλοι σε κανέναν· πώς εσύ λες ότι θα γίνετε ελεύθεροι;> Χλευάζουν και πάλι την υπόσχεση του Σωτήρα μας, ή μάλλον ήδη δυσανασχετούν επειδή θεωρούν ότι προσβάλλονται. Διότι, λένε, όποιος δεν έχει καμία σχέση με τη δουλεία, πώς θα είχε ανάγκη αυτόν που μας καλεί στην ελευθερία και μας δίνει, σαν κάτι επιπρόσθετο, αυτό που ήδη κατέχουμε; Αγνοούν όμως, αν και συνηθίζουν να δοκησισοφούν, ότι ο προπάτορας Αβραάμ δεν προήλθε από πατέρα επιφανή σύμφωνα με τα κοσμικά κριτήρια, ούτε ήταν ενδοξότατος σε εκείνα που θαυμάζονται σε αυτόν τον βίο, αλλά δοξάστηκε μόνο μέσω της πίστεως στον Θεό. Διότι λέγει: «Πίστεψε ο Αβραάμ στον Θεό, και του λογαριάστηκε η πίστη ως δικαιοσύνη, και ονομάστηκε φίλος του Θεού». Βλέπεις λοιπόν πάρα πολύ καθαρά την αιτία της λαμπρότητας σε εκείνον. Διότι, επειδή ονομάστηκε φίλος του Θεού που κρατεί τα πάντα, έγινε γι' αυτό μέγας και ξακουστός, και η πίστη του λογαριάστηκε ως δικαιοσύνη, και η δικαιοσύνη εκ της πίστεως έγινε σε αυτόν αιτία της κατά Θεόν ελευθερίας.

Επομένως, από πουθενά δεν είναι ορθός ο λόγος των Ιουδαίων. Διότι, εκτός του ότι αγνοούν την πιο αληθινή δουλεία, αυτήν εννοώ της αμαρτίας, αρνούνται παντελώς και την άλλη δουλεία που προδίδει ταπεινή καταγωγή, έχοντας συνηθίσει τη διάνοιά τους να υπερηφανεύονται πολλές φορές για το τίποτα. <Ο Σωτήρας τους αποκρίθηκε: Αμήν, αμήν σας λέγω ότι καθένας που πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας.> Επειδή ήταν άνθρωποι ψυχικοί και απέβλεπαν μόνο στα σωματικά, τους βγάζει μεν από την υπάρχουσα αμάθεια, τους μεταφέρει δε κατά κάποιον τρόπο σε πνευματικότερες έννοιες και τους οδηγεί σε μια εντελώς απάτητη και ασυνήθιστη γι' αυτούς διδασκαλία, υποδεικνύοντάς τους τη δουλεία που τους ήταν κρυμμένη και αγνοημένη για πολύ καιρό. Και το ότι ψεύδονται όταν λένε «Σε κανέναν δεν έχουμε δουλωθεί ποτέ», το παραβλέπει σοφά, ούτε τους λέει ότι μάταια καυχιούνται για την ευγενική καταγωγή του προπάτορά τους, για να μη φανεί πάλι ότι τους προκαλεί σε απρεπείς αντιδράσεις, αφού ήδη είχαν την τάση και έρεπαν πολύ προς την οργή. Αλλά, προχωρώντας στο απολύτως αναγκαίο και σε αυτό που όντως έπρεπε να μάθουν, λέει ότι όποιος πράττει την αμαρτία είναι δούλος της αμαρτίας, και σχεδόν τους λέει το εξής: Σύνθετο ον, ω άνθρωποι, είναι ο άνθρωπος πάνω στη γη, αποτελούμενος βεβαίως από ψυχή και σώμα· και η μεν σαρκική δουλεία αφορά τη σάρκα, ενώ η δουλεία που συντελείται στην ψυχή και αφορά την ψυχή έχει ως βάρβαρη μητέρα της την αμαρτία.

Διότι έπρεπε, έπρεπε, εφόσον η ανθρώπινη φύση είχε περιπέσει στην αμαρτία και είχε απροσδόκητα εμπλακεί στις παγίδες του θανάτου, να προαναγγελθεί το μυστήριο της αποκατάστασής της στο καλύτερο, και να μην αγνοηθεί ο Χριστός, ο οποίος επρόκειτο να πεθάνει δι' ημάς και υπέρ ημών εν καιρώ. Πλάστηκε, λοιπόν, ο προπάτορας Αδάμ, σύμφωνα με την πίστη των ιερών Γραφών, κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού. Γεννήθηκαν δε και προήλθαν από αυτόν, πρώτος μεν ο Κάιν, και δεύτερος μετά από εκείνον ο Άβελ. Αλλά στον μεν Κάιν θα αποδώσουμε το πρόσωπο του Ισραήλ. Επειδή και ο ίδιος ο Χριστός, εφόσον τα πλήθη των Ιουδαίων είχαν ομότροπη συμπεριφορά με τον Κάιν, θεώρησε ότι εκείνος τους προμήνυε. Διότι ο ίδιος έλεγε: «Εάν εσείς παραμείνετε στον δικό μου λόγο, θα είστε αληθινά μαθητές μου, και θα γνωρίσετε την αλήθεια, και η αλήθεια θα σας ελευθερώσει». Αυτοί όμως, μη κατανοώντας το κάλλος της πατρικής ελευθερίας, επιχειρούσαν να λαμπρύνονται με σαρκικά καυχήματα, λέγοντας: «Σπέρμα του Αβραάμ είμαστε και σε κανέναν δεν έχουμε γίνει δούλοι ποτέ. Πώς εσύ λες ότι ελεύθεροι θα γίνετε;» Τι απαντά, λοιπόν, σε αυτά ο Χριστός; «Εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ», λέει, «θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ. Τώρα, όμως, ζητάτε να σκοτώσετε εμένα, έναν άνθρωπο ο οποίος σας έχω πει την αλήθεια που άκουσα από τον Πατέρα. Αυτό ο Αβραάμ δεν το έκανε». Και τους αποδίδει ως πατέρα τον Σατανά, λέγοντας: «Εσείς κάνετε τα έργα του πατέρα σας».

Μάλλον δε, και με αυτά ακριβώς κατέστειλε την έπαρση του νου τους. Από τι θα τους ελευθερώσει, πες μου; Από τα αμαρτήματα. Τι απάντησαν, λοιπόν, εκείνοι οι αλαζόνες; Σπέρμα του Αβραάμ είμαστε και σε κανέναν δεν έχουμε γίνει ποτέ δούλοι. Αμέσως κατέπεσε ο νους τους· και αυτό συνέβη, επειδή ήταν προσκολλημένοι στα κοσμικά.

Και δεν είπε, «Θα σας απαλλάξω από τη δουλεία», αλλά τους άφησε να το συμπεράνουν αυτό μόνοι τους. Τι απάντησαν λοιπόν εκείνοι; «Είμαστε σπέρμα του Αβραάμ, και δεν έχουμε γίνει ποτέ δούλοι σε κανέναν». Αν και, εάν έπρεπε να αγανακτήσουν, το εύλογο θα ήταν να το πράξουν για το προηγούμενο, για το ότι δηλαδή τους είπε: «Θα γνωρίσετε την αλήθεια», και να πουν: «Τι λοιπόν; Τώρα δεν γνωρίζουμε την αλήθεια; Είναι επομένως ο νόμος ψέμα, καθώς και η δική μας γνώση;»

Διότι, λέγει, «ποτέ δεν υπήρξαμε δούλοι». Τέτοια είναι τα καυχήματα των Ιουδαίων: «Είμαστε σπέρμα του Αβραάμ, είμαστε Ισραηλίτες». Πουθενά δεν μνημονεύουν δικά τους κατορθώματα. Γι' αυτό ο Ιωάννης αναφώνησε προς αυτούς, λέγοντας: «Μη νομίσετε ότι μπορείτε να λέτε, έχουμε πατέρα τον Αβραάμ». Γιατί όμως δεν τους ήλεγξε ο Χριστός; Αφού πράγματι πολλές φορές υποδουλώθηκαν, και στους Αιγυπτίους, και στους Βαβυλωνίους, και σε πολλούς άλλους.

Του λένε ορισμένοι από αυτούς που τον ακολουθούσαν: Μήπως είμαστε κι εμείς τυφλοί; Όπως ακριβώς έλεγαν σε άλλη περίπτωση: «Σε κανέναν δεν έχουμε γίνει ποτέ δούλοι», και «Δεν έχουμε γεννηθεί από πορνεία», έτσι και τώρα μένουν προσκολλημένοι μόνο στα αισθητά και αισθάνονται ντροπή για αυτήν την πήρωση. Έπειτα, δείχνοντας ότι είναι προτιμότερο γι' αυτούς να είναι τυφλοί παρά να βλέπουν, λέει: Αν ήσασταν τυφλοί, δεν θα είχατε αμαρτία. Επειδή θεωρούσαν ότι το γεγονός αυτό, η συμφορά δηλαδή της τύφλωσης, αποτελούσε ντροπή, το έστρεψε πάνω στο ίδιο τους το κεφάλι, λέγοντας ότι αυτό θα καθιστούσε πιο ανεκτή την κόλασή τους, περικόπτοντας παντού τα ανθρώπινα φρονήματα και οδηγώντας τους σε μια έννοια μεγάλη και θαυμαστή. Τώρα όμως λέτε: «Βλέπουμε».

Διότι δεν αρκεί το να αποφύγει κανείς την πονηρία, αλλά πρέπει να επιδείξει και πολλή αρετή. Μη μου κάνετε, λοιπόν, τα αντίθετα και τα συνηθισμένα, δηλαδή, αφού συγκρατηθείτε για λίγο χρόνο, να επιστρέφετε και πάλι στην ίδια πονηρία. Διότι δεν έχουμε έλθει για τους ίδιους σκοπούς, όπως και οι παλαιότεροι Προφήτες. Τα παρόντα είναι διαφορετικά και υψηλότερα, επειδή καταφθάνει πλέον ο ίδιος ο Κριτής, ο ίδιος ο Δεσπότης της βασιλείας, ο οποίος οδηγεί σε ανώτερη φιλοσοφία, καλεί στον ουρανό και ανυψώνει προς την εκεί διαμονή. Γι' αυτόν τον λόγο αποκαλύπτω και τον λόγο περί της γεέννης· διότι και τα αγαθά και τα λυπηρά είναι αθάνατα. Μην εμμένετε λοιπόν στα ίδια, ούτε να προβάλλετε τις συνηθισμένες προφάσεις, τον Αβραάμ, τον Ισαάκ, τον Ιακώβ, και την ευγένεια των προγόνων. Αυτά δε τα έλεγε, όχι για να τους εμποδίσει να λένε ότι κατάγονται από εκείνους τους αγίους, αλλά για να τους αποτρέψει από το να στηρίζονται σε αυτό, παραμελώντας την αρετή της ψυχής, φέρνοντας παράλληλα στο φως τις ενδόμυχες σκέψεις τους και προφητεύοντας τα μέλλοντα. Διότι και μετά από αυτά, φαίνονται να λένε: «Εμείς έχουμε πατέρα τον Αβραάμ, και σε κανέναν δεν έχουμε γίνει δούλοι ποτέ». Επειδή λοιπόν αυτό ήταν που περισσότερο από όλα τους οδήγησε στην αλαζονεία και τους κατέστρεψε, αυτό ακριβώς καταστέλλει πρώτο.

«Είμαστε σπέρμα του Αβραάμ, και σε κανέναν δεν έχουμε υποδουλωθεί ποτέ»· και, «Έχουμε γεννηθεί από τον Θεό». Αυτή όμως δεν ισχυρίζεται κάτι τέτοιο, αλλά αποκαλεί τον εαυτό της κυνάριο, και εκείνους κυρίους· γι' αυτό ακριβώς και έγινε τέκνο. Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; «Ω γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου». Διότι γι' αυτόν τον λόγο καθυστερούσε, για να αναφωνήσει αυτόν τον λόγο, ώστε να στεφανώσει τη γυναίκα.

Προς το παρόν βέβαια δεν επιγινώσκετε την αλήθεια· διότι όλα όσα αφορούν τον Νόμο, τον οποίο νομίζετε ότι τηρείτε, δεν είναι αλήθεια, αλλά τύπος και σκιά. Αλλά εάν επιγνώσετε εμένα που είμαι ο αληθινός, «η αλήθεια θα σας ελευθερώσει»· δηλαδή Εγώ από τις αμαρτίες. Διότι αυτός που πιστεύει σε εκείνον που αίρει την αμαρτία του κόσμου, έχει εξάπαντος απαλλαγεί από τις αμαρτίες. Όπως λοιπόν είπε σε αυτούς που απιστούν ότι «στις αμαρτίες σας θα πεθάνετε», έτσι σε αυτούς που παραμένουν στην πίστη, υπόσχεται την ελευθερία από τις αμαρτίες. Διότι οι νομικές θυσίες και οι ραντισμοί δεν απάλλασσαν από τις αμαρτίες, επειδή ήταν τύποι. Η δε πνευματική και αληθινή αυτή θυσία, μέσω της πίστεως και της επιγνώσεως ελευθερώνει, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι, αλλά να γινόμαστε υιοί του Θεού. «Του αποκρίθηκαν και είπαν: Είμαστε σπέρμα του Αβραάμ και σε κανέναν δεν έχουμε γίνει ποτέ δούλοι· πώς εσύ λες ότι θα γίνετε ελεύθεροι; Ο Ιησούς τους αποκρίθηκε: Αμήν, αμήν σας λέω, ότι καθένας που πράττει την αμαρτία, είναι δούλος της αμαρτίας. Ο δε δούλος δεν μένει στην οικία στον αιώνα· ο Υιός μένει στον αιώνα. Εάν λοιπόν ο Υιός σας ελευθερώσει, όντως θα είστε ελεύθεροι». Πάλι οι αλαζόνες, αποβλέποντας στην άδοξη ευγενική τους καταγωγή, εξαγριώνονται λέγοντας: «Είμαστε σπέρμα του Αβραάμ». Καίτοι θα έπρεπε να αγανακτήσουν για άλλο λόγο, εάν βέβαια έπρεπε να αγανακτήσουν.