Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:38

Πώς, λοιπόν, είναι ακόμα συγγενείς με τον δίκαιο και αγαθό Αβραάμ, αυτοί που υπολείπονται τόσο πολύ των αρετών που υπήρχαν σε εκείνον, και έχουν απομακρυνθεί από την ομοιότητα του ήθους τους προς αυτόν, όσο θα μπορούσε κανείς να πει ότι απέχει και διαχωρίζεται η φαυλότητα από την αρετή; <Εγώ μιλώ για όσα έχω δει κοντά στον Πατέρα· και εσείς, λοιπόν, πράττετε όσα έχετε ακούσει από τον πατέρα>. Είπε ότι ο λόγος του δεν έβρισκε χώρο στους Ιουδαίους, και αφού διασαφήνισε ότι για αυτήν και μόνο την αιτία εξοργίζονταν εναντίον του, ή μάλλον ελέγχοντάς τους για τις φονικές τους διαθέσεις, αναγκαστικά προσθέτει και αυτά, και θα εξηγήσω πάλι για ποια αιτία. Διότι δεν αγνοούσε, όπως ήταν φυσικό, ότι κάποιοι από τους Ιουδαίους θα αντιτάσσονταν πολεμώντας τους λόγους του, και, εκφράζοντας όσα προέρχονταν από την ενυπάρχουσα σε αυτούς φρενοβλάβεια, πάλι θα έλεγαν: «Δεν έχουν φονικές διαθέσεις απέναντί σου μάταια κάποιοι, όπως λες, αλλά έχουν παρορμηθεί σε αυτό για εύλογες αιτίες, η κίνησή τους αυτή είναι θεοφιλής, και πρόκειται για έναν ζήλο που δεν μπορεί να κατηγορηθεί δικαίως· διότι ο δικός σου λόγος δεν βρίσκει χώρο μέσα τους, επειδή τον έκανες παράφωνο προς τον Θεό», λένε, «μας διδάσκεις μια άλλη πλάνη, και μας απομακρύνεις από την οδό του νόμου, και μας μεταφέρεις κάπως σε αυτό που νομίζεις σωστό μόνο εσύ».

Καθώς λοιπόν οι Ιουδαίοι οπωσδήποτε ψιθύριζαν αυτά κρυφά μεταξύ τους, ή και τα σκέφτονταν μέσα τους, ο Κύριος τους προλαβαίνει πάλι, γνωρίζοντας τα κινήματα των διαλογισμών μέσα τους· διότι είναι αληθινός Θεός. Και γι' αυτό λέει: «Εγώ μιλώ για όσα έχω δει παρά τω Πατρί», παρατήρησα τη φύση του Πατέρα μου, είδα συχνά αφ' εαυτού μου και μέσα στον εαυτό μου Αυτόν που με γέννησε, και έγινα θεατής των θελημάτων Του. Είδα, δηλαδή μέσω της έμφυτης γνώσης, ποια έργα αγαπά, και αυτά ακριβώς σας λέω, και δεν θα αποδειχθεί ότι έχω πει τίποτα απολύτως ασύμφωνο, ούτε διέταξα κάτι αντίθετο προς το θέλημά Του. Σε εκείνα φρόντισα να καλέσω τους ακροατές μου, χωρίς να τους απομακρύνω από τα δικά μου· διότι μέσα σε εμένα βρίσκονται τα δικά Του, και τα δικά μου πάλι μέσα σε Αυτόν. Αλλά αν, παρόλο που έχω τέτοια φύση και έχω το ίδιο θέλημα σε όλα με τον Θεό και Πατέρα, θεωρούμαι από εσάς ως μη αληθινός και νομίζετε ότι σας αποπλανώ από τις θείες διδασκαλίες, ας καταρριφθεί η κατηγορία, απορρίψτε την υποψία· πράξτε όσα ακούσατε από τον Πατέρα, ο οποίος σας έχει μιλήσει μέσω του Μωυσή, εφαρμόστε την εντολή, τον ακούσατε να λέει: «Αθώον και δίκαιον δεν θα φονεύσεις». Πώς λοιπόν ζητάτε να με σκοτώσετε, παραβαίνοντας την εντολή του Πατέρα;

Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι λέει πως ο νόμος ανήκει στον Θεό και Πατέρα, αν και εκφράστηκε από αυτόν μέσω αγγέλων, όχι θέτοντας τον εαυτό του εκτός της νομοθεσίας, αλλά συγκαταβαίνοντας στις αντιλήψεις των Ιουδαίων που είχαν πιστέψει ότι έτσι έχουν τα πράγματα, και δεν αντιμάχεται την αντίληψη αυτή για λόγους θείας οικονομίας. Διότι πολλές φορές τους προκαλούσε σεβασμό, επειδή δεν τον αποδέχονται, επικαλούμενος το όνομα του Πατέρα. «Αποκρίθηκαν σε αυτόν και είπαν: Ο πατέρας μας είναι ο Αβραάμ.» Ω της μεγάλης αμάθειας, και του νου που έχει σκληρυνθεί στην απείθεια και αποβλέπει μόνο στη φιλονικία. Διότι, ενώ ο Σωτήρας μας Χριστός συγκατατίθεται και λέει ολοφάνερα «Γνωρίζω ότι είστε σπέρμα του Αβραάμ», αυτοί επιμένουν στα ίδια, και σαν να διατεινόταν και να εναντιωνόταν κάποιος, λέγοντάς τους ότι δεν είναι απόγονοι του Αβραάμ κατά σάρκα, λένε πάλι ότι «ο πατέρας μας είναι ο Αβραάμ», και επαναλαμβάνοντας πολλές φορές τα ίδια λόγια δεν ντρέπονται, αυτοί που ίσως νομίζουν ότι δεν πρέπει να υποχωρήσουν ούτε στον Βάττο, όντας άριστοι ζηλωτές μόνο της δικής του φλυαρίας. Αλλά ίσως προέκυψε σε αυτούς κάποια εντελώς παράλογη αφορμή για το γεγονός, και θα εξηγήσουμε πάλι ποια είναι αυτή. Διότι, όταν ο Κύριος έλεγε «Εγώ όσα έχω δει παρά τω Πατρί, αυτά μιλώ», δεν καταλάβαιναν ότι με αυτά τα λόγια εννοούσε τον Θεό και Πατέρα, αλλά νόμιζαν ότι αναφερόταν είτε στον δίκαιο Ιωσήφ είτε σε κάποιον άλλον από τους ανθρώπους της γης, διακωμωδώντας και έχοντας εντελώς μικρόπρεπες σκέψεις και αντιλήψεις γι' αυτόν.

Διότι η αγία Παρθένος κυοφόρησε το θείο βρέφος χωρίς να έχει έλθει σε κοινωνία γάμου, αλλά «εκ Πνεύματος Αγίου», όπως είναι γραμμένο. Και επειδή στην αρχή αγνοούσε τον τρόπο της οικονομίας ο μακάριος Ιωσήφ, «θέλησε να την απολύσει κρυφά», σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ματθαίου. Όμως δεν έμεινε εντελώς άγνωστο στους Ιουδαίους το γεγονός ότι η αγία Παρθένος κυοφόρησε πριν από τον γάμο και τη σαρκική ένωση, ωστόσο δεν κατάλαβαν ότι αυτό συνέβη εκ Πνεύματος Αγίου, αλλά νόμιζαν μάλλον ότι είχε διαφθαρεί από κάποιον από το έθνος τους, γι' αυτό και δεν είχαν ορθές αντιλήψεις για τον Χριστό. Διότι νόμιζαν, μέσα στην πλάνη τους, ότι γεννήθηκε από άλλον πατέρα, από αυτόν που δήθεν διέφθειρε την αγία Παρθένο, και ότι απλώς αναγνωρίστηκε τυπικά από τον Ιωσήφ, όντας νόθος και όχι αληθινός υιός. Όταν λοιπόν έλεγε: «Εγώ λέω αυτά που είδα κοντά στον Πατέρα μου», δεν δέχονταν απολύτως καμία αναφορά στον Θεό, αλλά υπέθεταν ότι εννοούσε κάποιον από τους επί γης πατέρες, και υποπτεύονταν ότι προσπαθεί να τους απομακρύνει από την καύχηση για τον πρόγονό τους, προκειμένου να αποδώσει στο δικό του αίμα την τιμή που οφειλόταν σε άλλον, διεκδικώντας την αρχαιότατη δόξα της πατριαρχίας· γι' αυτό, πιο φιλόνεικα και με μεγαλύτερη ένταση του αντιστέκονται λέγοντας: «Πατέρας μας είναι ο Αβραάμ».

Αν και ούτε γι' αυτόν τον λόγο έπρεπε να τον θανατώσουν, αλλά μάλλον να τον τιμούν και να τον υπηρετούν, ώστε να διδαχθούν. «Τι σημαίνει λοιπόν», λέγει, «αν αυτά τα λες από τον εαυτό σου;» Γι' αυτό πρόσθεσε: «Εγώ λαλώ εκείνα που έχω δει κοντά στον Πατέρα μου· κι εσείς κάνετε εκείνα που έχετε ακούσει από τον πατέρα σας». Όπως, λέγει, εγώ και με τα λόγια και με την αλήθεια φανερώνω τον Πατέρα, έτσι και εσείς τον φανερώνετε με τις πράξεις σας. Διότι δεν έχω μόνο την ίδια ουσία, αλλά και την ίδια αλήθεια με τον Πατέρα. Του λέγουν: «Εμείς έχουμε πατέρα τον Αβραάμ». Τους λέγει ο Ιησούς: «Αν είχατε πατέρα τον Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του. Τώρα όμως ζητάτε να με σκοτώσετε». Συνεχώς στο σημείο αυτό στρέφει τον λόγο στη φονική τους προαίρεση και μνημονεύει τον Αβραάμ. Το πράττει δε αυτό, επειδή επιθυμεί να τους απομακρύνει από αυτήν τη συγγένεια, να τους αφαιρέσει το περιττό καύχημα, και να τους πείσει να μην εναποθέτουν πλέον σε εκείνον τις ελπίδες της σωτηρίας τους, ούτε στη φυσική συγγένεια, αλλά στη συγγένεια που βασίζεται στην ελεύθερη προαίρεση. Διότι αυτό ακριβώς ήταν που τους εμπόδιζε να προσέλθουν στον Χριστό, το γεγονός δηλαδή ότι θεωρούσαν πως εκείνη η συγγένεια τους αρκούσε για τη σωτηρία.

Διότι τα πάντα είναι δικά μου, και είμαι ομοδύναμος και ομοεξούσιος με τον Πατέρα· και αν εγώ σας ελευθερώσω, τότε θα τιμηθείτε με την αληθινή ελευθερία, ενώ τώρα αποδίδετε στους εαυτούς σας μια ψευδή ελευθερία· πραγματικά όμως και αληθινά ελεύθεροι θα γίνετε από εμένα. «Γνωρίζω ότι είστε σπέρμα του Αβραάμ, αλλά ζητάτε να με σκοτώσετε, επειδή ο λόγος ο δικός μου δεν βρίσκει χώρο μέσα σας. Εγώ μιλώ για όσα έχω δει κοντά στον Πατέρα μου· και εσείς λοιπόν πράττετε αυτά που έχετε δει από τον δικό σας πατέρα». Εσείς μεν, λέει, θεωρείτε τους εαυτούς σας σπέρμα του Αβραάμ· και εγώ συμφωνώ με αυτό, ότι δηλαδή διατηρείτε τη σαρκική συγγένεια με εκείνον τον άγιο· όμως η κατά πνεύμα συγγένεια απουσιάζει από εσάς. Εκείνος ήταν δίκαιος, φιλάνθρωπος και φιλόξενος· εσείς όμως, για να παραβλέψω τον υπόλοιπο βίο σας και να εξετάσω μόνο αυτό το προφανές που πράττετε τώρα, είστε μιαιφόνοι και αφιλάνθρωποι· διότι ζητάτε να με σκοτώσετε και κραυγάζετε εναντίον μου.

Πώς λοιπόν είστε αληθινά υιοί εκείνου, αφού τόσο πολύ υπολείπεστε των πατρικών του γνωρισμάτων; Αν λοιπόν καυχάστε για τη συγγένεια, οφείλετε και την αρετή εκείνου να μιμείσθε. Έπειτα, για να μην έχουν να λένε: «Δικαίως ζητούμε να σε σκοτώσουμε», θέτει την αιτία: «Διότι για τίποτε άλλο», λέει, «δεν λυσσάτε εναντίον μου, παρά μόνο επειδή ο λόγος μου είναι υψηλότερος από τη δική σας διάνοια και δεν χωρά μέσα σας». Και όμως, γι’ αυτό δεν έπρεπε να με θανατώνετε, αλλά μάλλον να με παρακαλείτε να σας διδάξω το ύψος των δογμάτων, και να με τιμάτε και να με υπηρετείτε. Έπειτα, για να μη του πουν: «Και εύλογα σε μισούμε για τον λόγο σου· διότι δεν μας μιλάς από τον Θεό, αλλά από τον εαυτό σου, και γι’ αυτό ούτε μπορούμε να χωρέσουμε τη διδασκαλία σου», λέει ότι: «Δεν μιλώ από τον εαυτό μου, αλλά όσα είδα κοντά στον Πατέρα μου, αυτά λέγω· κι εσείς πάλι όσα είδατε κοντά στον πατέρα σας, αυτά πράττετε». «Εγώ λοιπόν», λέει, «εκφέρω θεία και ουράνια λόγια, και με αυτά φανερώνω τον Πατέρα μου· κι εσείς, με όσα πράττετε, εικονίζετε τον δικό σας πατέρα, δηλαδή ασφαλώς τον διάβολο». Όταν όμως ακούς να λέει: «Ό,τι είδα, αυτό λέγω», μη νοήσεις σωματική όραση, αλλά φυσική γνώση, αληθινή και βέβαιη. Διότι, όπως τα μάτια, όταν βλέπουν υγιώς το πραγματικό και αληθινό, βλέπουν αληθινά και δεν απατώνται, έτσι κι εγώ αληθινά λέγω εκείνα που γνώρισα κοντά στον Πατέρα. «Αποκρίθηκαν και του είπαν: Πατέρας μας είναι ο Αβραάμ».