Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:43

Επομένως, δεν θα θεωρηθεί κατώτερος εξαιτίας της αποστολής του, αλλά, επειδή υπάρχει ως Θεός από Θεό κατά φύση και αληθινά, εφόσον ο ίδιος είναι η σοφία και η δύναμη του Πατέρα, αποστέλλεται σε εμάς όπως ακριβώς από τον ήλιο το φως που διασκορπίζεται από αυτόν, για να κάνει σοφό εκείνο που στερείται σοφίας, και έτσι λοιπόν να ανυψωθεί μέσω αυτού, και να ενδυναμωθεί το ασθενικό προς την επίγνωση του Θεού και Πατέρα, και να αναχθεί προς κάθε αρετή. Διότι όλα τα άριστα φανερώθηκαν στην ανθρώπινη φύση μόνο μέσω του Χριστού. Επομένως, τίποτα το δουλικό δεν υπάρχει απολύτως στον Χριστό, εκτός βέβαια μόνο από τη μορφή κατά τη σάρκα, αλλά μάλλον θεοπρεπής είναι η εξουσία και η δύναμη πάνω σε όλα, ακόμη κι αν ο λόγος παίρνει για εμάς την ανθρώπινη μορφή, συμμορφούμενος καλώς με το μέτρο της ταπεινώσεως. <Γιατί δεν γνωρίζετε τη λαλιά μου; Επειδή δεν μπορείτε να ακούτε τον λόγο μου.> Αυτό που έχει ειπωθεί πολλές φορές από εμάς θα το πούμε πάλι, επειδή είναι ωφέλιμο για όσους θα το διαβάσουν· διότι το να προχωρά ο λόγος πολύ συχνά μέσα από εκείνο που από τη φύση του ωφελεί, δεν βλάπτει καθόλου. Είναι λοιπόν συνήθεια στον Σωτήρα Χριστό να μην δέχεται πάντοτε τον λόγο που ξεπηδά από τη γλώσσα όσων απειθούν σε αυτόν, αλλά μάλλον να βλέπει μέσα στις καρδιές και τους νεφρούς, και να δίνει τις απαντήσεις προς τους διαλογισμούς που στρέφονται ακόμη στο βάθος της καρδιάς τους.

Διότι ο μεν άνθρωπος, μην γνωρίζοντας τις σκέψεις που υπάρχουν σε κάποιον άλλον, αναγκαστικά θα περιμένει τον προφορικό λόγο, ο Θεός όμως δεν ενεργεί έτσι· διότι, επειδή γνωρίζει τα πάντα, αντί για φωνή λαμβάνει τον συλλογισμό. Επειδή λοιπόν ο Κύριος είπε στους Ιουδαίους ότι δεν έχει έλθει από μόνος του, όπως συνήθιζαν να κάνουν εκείνοι που προχωρούσαν στο να προφητεύουν από δική τους γνώμη και όχι από το θείο Πνεύμα, αλλά ότι έχει σταλεί από τον Θεό, αυτοί συλλογίζονταν πάλι, δηλαδή διαλογίζονταν μέσα τους, ή και ψιθυρίζοντας κρυφά μεταξύ τους έλεγαν: «Πολλοί προφήτες έχουν πει τα εκ Θεού, και έφεραν σε εμάς τους λόγους από το Πνεύμα, αλλά δεν βρίσκουμε σε εκείνους τίποτα τέτοιο, σαν αυτό που υπάρχει στα δικά του λόγια. Διότι μας απομακρύνει εντελώς από τη λατρεία κατά τον νόμο, και μας μεταφέρει σε έναν άλλο τρόπο ζωής, και μας εισηγείται μια ξένη διαγωγή βίου. Επομένως, φανερά ο λόγος του έγινε ασύμφωνος και ασύμβατος προς τα παλαιά». Επειδή, όπως είναι φυσικό, έβλεπε ότι τα συλλογίζονταν αυτά, αποδεικνύοντας ότι είναι Θεός κατά φύση και ότι γνωρίζει τις βουλές που υπάρχουν στις καρδιές, παίρνει τον λόγο και λέει: «Γιατί δεν καταλαβαίνετε τη λαλιά μου; Διότι δεν μπορείτε να ακούτε τον λόγο μου». Δεν αγνόησα, λέει, ότι δεν μπορείτε να κατανοήσετε τη λαλιά μου, δηλαδή τη διδασκαλία μου, αλλά θα σας πω την αιτία του πράγματος, και θα κάνω σαφές το τι σας εμποδίζει.

Διότι, λοιπόν, οι ψυχές τους αποχωρίστηκαν εφόσον έχουν γεννηθεί από τον διάβολο, και δεν προέρχονται πλέον από την άνωθεν δύναμη, σύμφωνα με τον δικό του μύθο, ούτε αποτελούν μέρος του φωτός ή της πανοπλίας του ή του στύλου του φωτός ή της μητέρας της ζωής. Εάν όμως αυτοί ανήκουν εξ ολοκλήρου στον διάβολο, άρα και ο Αβραάμ ο πατέρας τους, του οποίου απόγονοι τυγχάνουν να είναι οι ίδιοι οι Ιουδαίοι, ανήκει και αυτός στον διάβολο, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Μάνη. Πώς, λοιπόν, ο Σωτήρας τούς λέει ελεγκτικά: «Εσείς δεν είστε τέκνα του Αβραάμ, αλλά του πατέρα σας, του διαβόλου. Διότι, εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του. Εσείς όμως ζητάτε να σκοτώσετε εμένα, έναν άνθρωπο που σας έχω μιλήσει την αλήθεια. Αυτό ο Αβραάμ δεν το έκανε»; Και βλέπεις ότι ο λόγος χρησιμοποιείται καταχρηστικά, διότι, ενώ αυτοί είναι υιοί του Αβραάμ, αποξενώνουν τους εαυτούς τους από τον Κύριο διαμέσου των έργων τους, και όχι λόγω της πλάσης ή της δημιουργίας τους (περί τούτου άλλωστε έχουμε ήδη μιλήσει και πιο πάνω). Πώς, λοιπόν, ένα μέρος του ίδιου σπέρματος θα είναι άλλοτε ξένο και του διαβόλου, και άλλοτε μέρος του Θεού; Αλλά τούτο το εκθέτει με τη μορφή κατηγορίας. Διότι σε όποιον υποτάσσει κανείς τον εαυτό του, αυτού καθίσταται δούλος ως προς τη δράση και τη διδασκαλία, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Διότι, αν και έχετε πολλούς δασκάλους, εντούτοις δεν έχετε πολλούς πατέρες· διότι εν Χριστώ Ιησού εγώ σας γέννησα μέσω του Ευαγγελίου». Και βλέπεις ότι εννοεί τη διδασκαλία;

Θα κατανοήσεις δε ως μητέρα τη Συναγωγή των Ιουδαίων και όλη την κατά σάρκα συγγένεια εκείνων που προέρχονται από την περιτομή· και ως υιούς μιας τέτοιας μητέρας εκείνους που τον αρνήθηκαν και είπαν: «Αυτόν όμως δεν τον γνωρίζουμε από πού είναι». Γι' αυτό τους έλεγε, επειδή τον θεωρούσαν ξένο: «Γιατί δεν αναγνωρίζετε τη λαλιά μου; Διότι δεν δύνασθε να ακούτε τον λόγο μου». Και πάλι τον θεωρούσαν ξένο, λέγοντας: «Δεν λέμε εμείς σωστά ότι εσύ είσαι Σαμαρείτης και έχεις δαιμόνιο;» Γι' αυτό τους έλεγε: «Εγώ έχω έρθει στο όνομα του Πατέρα μου και δεν με δέχεστε· εάν άλλος έλθει στο δικό του όνομα, εκείνον θα τον δεχθείτε». Έτσι, λοιπόν, έγινε ξένος και αλλότριος για τους γιους της μητέρας του. Όλα αυτά δε τα υπέμεινε για την αιτία που ακολουθεί, την οποία αναγκαίως παραθέτει, λέγοντας: «Διότι ο ζήλος για τον οίκο σου με κατέφαγε, και οι ονειδισμοί εκείνων που σε ονειδίζουν έπεσαν πάνω μου». Επειδή, δηλαδή, χρησιμοποιώντας μεγάλη παρρησία, έλεγχε και έδιωχνε αυτούς που έκαναν τον οίκο του Πατέρα του οίκο εμπορίου και σπήλαιο ληστών, γι' αυτόν τον λόγο τον επιβουλεύονταν· πράγμα που ακριβώς παρουσιάζει ο ευαγγελιστής, λέγοντας: «Και πλησίαζε το Πάσχα των Ιουδαίων, και ανέβηκε ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα· και βρήκε μέσα στο ιερό αυτούς που πουλούσαν πρόβατα και βόδια, και σκόρπισε τα νομίσματα και τα τραπέζια των αργυραμοιβών.

Αυτό που εδώ ονόμασε αποθήκη, εκεί το ερμήνευσε ως βασιλεία του Θεού· «διότι τότε», λέει, «οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους». Γιατί όμως δεν είπε «στη βασιλεία του Θεού», αλλά «στη βασιλεία του Πατέρα τους»; Για να δείξει ότι πρώτα ο άνθρωπος γίνεται υιός του Θεού και άξιος να επικαλείται τον Θεό ως Πατέρα, και έτσι έπειτα εύλογα καθίσταται κληρονόμος της βασιλείας Του. Πώς όμως γίνεται ο άνθρωπος υιός του Θεού; Μέσω της ομοιότητας των έργων· γι' αυτό και ο Κύριος, προς τους Ιουδαίους που έλεγαν ότι είμαστε τέκνα του Αβραάμ, απάντησε: «αν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ». Και πάλι, όταν αυτοί έλεγαν ότι εμείς έναν Πατέρα έχουμε, τον Θεό, είπε προς αυτούς: «αν ο Θεός ήταν Πατέρας σας, θα αγαπούσατε εμένα· διότι εγώ από τον Θεό εξήλθα και έχω έρθει· εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας τον διάβολο και θέλετε να πράττετε τις επιθυμίες του».

Βλέπεις ότι έλεγε πως ο Θεός είναι κατ' εξοχήν Πατέρας του; Επειδή, λοιπόν, τους απέκλεισε από τη συγγένεια του Αβραάμ, μην έχοντας τι να πουν, αποτολμούν κάτι άλλο μεγαλύτερο, ανατρέχοντας στον Θεό. Αλλά και από αυτήν την τιμή τους αποκλείει, λέγοντας: «Εάν ο Θεός ήταν πατέρας σας, θα αγαπούσατε εμένα, διότι εγώ από τον Θεό εξήλθα και έχω έλθει· και δεν έχω έλθει από μόνος μου, αλλά Εκείνος με απέστειλε. Γιατί δεν κατανοείτε την ομιλία μου; Διότι δεν μπορείτε να ακούτε τον λόγο μου. Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας τον διάβολο, και τις επιθυμίες του πατέρα σας θέλετε να πράττετε. Εκείνος ήταν ανθρωποκτόνος από την αρχή, και δεν έχει σταθεί στην αλήθεια. Όταν λαλεί το ψεύδος, λαλεί από τα δικά του». Τους απέκλεισε από τη συγγένεια του Αβραάμ· και επειδή αποτόλμησαν κάτι μεγαλύτερο, τότε πλέον τους καταφέρνει το πλήγμα, λέγοντας ότι όχι μόνο δεν ανήκουν στον Αβραάμ, αλλά ότι ανήκουν στον διάβολο, επιφέροντας έτσι μια τομή ισόρροπη με την αναισχυντία τους. Και ούτε αφήνει αυτή την κατηγορία χωρίς μαρτυρία, αλλά την τεκμηριώνει με αποδείξεις. Διότι το να φονεύουν, λέγει, είναι γνώρισμα της δικής του κακίας. Και δεν είπε απλώς «τα έργα», αλλά «τις επιθυμίες του πράττετε», δείχνοντας ότι με σφοδρότητα και εκείνος και τούτοι επιδιώκουν τον φόνο, και ότι η αιτία ήταν ο φθόνος. Διότι, χωρίς να έχει τίποτε για να εγκαλέσει τον Αδάμ, παρά μόνο από φθόνο, τον θανάτωσε. Αυτό, λοιπόν, υπαινίσσεται και εδώ.

Και όμως, πολλοί γεννήθηκαν από πορνεία· διότι συνήπταν ανάρμοστες σχέσεις· αλλά ούτε γι' αυτό τους ελέγχει, παρά επιμένει σε εκείνο. Διότι, αφού απέδειξε ότι δεν προέρχονται από τον Θεό, αλλά από τον διάβολο, με βάση όλα αυτά (διότι και το να φονεύει κανείς είναι διαβολικό, και το να ψεύδεται είναι διαβολικό· τα οποία και τα δύο εσείς τα πράττετε), αποδεικνύει ότι το να αγαπά κανείς, αυτό είναι το γνώρισμα του να προέρχεται από τον Θεό. Γιατί δεν κατανοείτε την ομιλία μου;

Συνεπώς, το ότι δεν πιστεύετε δεν αποτελεί τεκμήριο του ότι εγώ είμαι ξένος, αλλά η απιστία είναι σημάδι του ότι εσείς δεν γνωρίζετε τον Θεό. Η δε αιτία προέρχεται από το ότι επιθυμείτε να ψεύδεσθε και να πράττετε τα έργα του διαβόλου. Αυτό το προκαλεί η ευτέλεια της ψυχής, όπως ακριβώς λέει ο Απόστολος: Εφόσον υπάρχει ανάμεσά σας έριδα και ζήλος, δεν είστε σαρκικοί; Και γιατί δεν μπορείτε; Διότι θέλετε να εκτελείτε τις επιθυμίες του πατέρα σας, γι' αυτό καταβάλλετε σπουδή και φιλονικείτε.

Είεν. Τι λοιπόν; «Αλλά εσύ», λέει, «τέτοιος είσαι ο ίδιος; Και από πού θα σε αναγνωρίσουμε ότι είσαι τέτοιος;» Εγώ, χωρίς την άνωθεν χάρη, δεν είμαι ικανός να το πω αυτό, αλλά νομίζω ούτε ο ίδιος ο Παύλος και ο Ιωάννης· πλην όμως στενάζω για την πώρωση των καρδιών εκείνων που μου προτείνουν αυτά και ζητούν να μάθουν από πού μπορούν να επιγνώσουν αυτόν που έχει φτάσει σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του Ιησού. Από εκεί, αν θέλεις να μάθεις, από όπου οι τυφλοί αναγνωρίζουν τους άλλους ανθρώπους· από εκεί που ο Ισαάκ αναγνώρισε τον Ιακώβ, ο οποίος είχε φορέσει τη στολή του αδελφού του, του Ησαύ. Διότι γνωρίζετε όλοι πώς με απορία έλεγε: «Τα μεν χέρια είναι χέρια του Ησαύ, η δε φωνή είναι φωνή του Ιακώβ». Από αυτό αποδεικνύεται ότι τον δόλο της στολής δεν τον κατάλαβε —επειδή ήταν τυφλός—, αλλά γνώρισε τη συνηθισμένη φωνή του γιου του· αν λοιπόν ήταν και κωφός, οπωσδήποτε δεν θα μπορούσε να γνωρίσει ούτε την ομιλία του. Έτσι λοιπόν και εσείς, που είστε αυτοί που απορείτε κατ' αυτόν τον τρόπο, όντας όχι μόνο τυφλοί αλλά και κωφοί, πώς μπορείτε να γνωρίσετε έναν πνευματικό άνδρα; Με κανέναν τρόπο βέβαια. Και ότι αυτό είναι αληθινό, και ότι εκείνοι που δεν βλέπουν πνευματικά δεν μπορούν ούτε να ακούσουν πνευματικά, άκουσε τον Κύριο που λέει στους απίστους από τους Ιουδαίους το εξής: «Γιατί δεν αναγνωρίζετε τη λαλιά μου;»

Ή ότι είναι ίσος με τον Πατέρα, και όχι δούλος, όπως ένας από τους προφήτες, αλλά Υιός, ο οποίος δεν κάνει ούτε λέει τίποτα από τον εαυτό του, αλλά τα πάντα τα κάνει σύμφωνα με το θέλημα του Πατέρα. Διότι για αυτά ακριβώς ζητούσαν να τον θανατώσουν. Εκείνοι πάλι έλεγαν: «Εμείς δεν γεννηθήκαμε από πορνεία· έναν πατέρα έχουμε, τον Θεό.» Δες μια ανόητη έπαρση. Ο Κύριος τους αποκλείει και από τη συγγένεια με τον Αβραάμ· αυτοί όμως δείχνουν τέτοια αλαζονεία, ώστε από παραφροσύνη ανακηρύσσουν τους εαυτούς τους υιούς του ίδιου του Θεού. Επειδή, δηλαδή, άκουσαν ότι «πρωτότοκος υιός μου είναι ο Ισραήλ», καυχώνται για τη θεία υιοθεσία. Αν και θα έπρεπε να είχαν ακούσει τον Θεό να λέει πάλι αλλού: «Υιούς γέννησα και ανέθρεψα· αυτοί όμως με αθέτησαν.» Και μολονότι ο Κύριος μπορούσε να τους ελέγξει ότι πολλοί από αυτούς γεννήθηκαν από πορνεία (διότι Εβραίες γυναίκες συνουσιάζονταν παρά τον νόμο με εθνικούς, και εθνικές με Ιουδαίους), ωστόσο δεν το κάνει. Διότι δεν επιδίωκε να ελέγξει τη σωματική τους δυσγένεια, αλλά η όλη του μέριμνα ήταν να τους αποδείξει δυσγενείς κατά το πνεύμα. «Είπε σε αυτούς ο Ιησούς: Αν ο Θεός ήταν πατέρας σας, θα με αγαπούσατε. Διότι εγώ από τον Θεό εξήλθα και έχω έρθει. Διότι δεν έχω έρθει αφ' εαυτού μου, αλλά εκείνος με απέστειλε. Γιατί δεν κατανοείτε τη λαλιά μου; Επειδή δεν μπορείτε να ακούτε τον λόγο μου.» Επειδή, λοιπόν, τους απέκλεισε από την οικειότητα με τον Αβραάμ, αυτοί ανέβηκαν σε κάτι υψηλότερο, κάνοντας τον Θεό πατέρα τους.

Διότι μήπως είμαι αντίθεος; Από Εκείνον ήλθα· επομένως, δικοί Του εχθροί είστε, εφόσον πολεμάτε εμένα. «Γιατί δεν αναγνωρίζετε την ομιλία μου», ούτε κατανοείτε και αντιλαμβάνεστε αυτά που λέω; Ασφαλώς για κανέναν άλλο λόγο, παρά επειδή δεν μπορείτε να ακούσετε τον λόγο μου, δηλαδή επειδή δεν θέλετε (διότι το «δεν μπορείτε» τίθεται αντί του «δεν θέλετε»).

Διότι, εφόσον κυριαρχεί μέσα σας ο φθόνος και η φονική διάθεση, πώς θα μπορέσετε να ακούσετε αυτά που λέω; «Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας τον διάβολο, και τις επιθυμίες του πατέρα σας θέλετε να κάνετε. Εκείνος ήταν ανθρωποκτόνος από την αρχή, και δεν έχει σταθεί στην αλήθεια, διότι δεν υπάρχει αλήθεια σε αυτόν. Όταν λέει το ψέμα, μιλάει από τον εαυτό του, διότι είναι ψεύτης και ο πατέρας του ψεύδους. Εμένα όμως, επειδή λέω την αλήθεια, δεν με πιστεύετε.» Είπε ότι «Δεν μπορείτε να ακούτε τον λόγο μου», αντί του «Δεν θέλετε». Έπειτα προσθέτει και την αιτία για την οποία δεν ήθελαν: Διότι προέρχεστε από τον δικό σας πατέρα· ποιον, δηλαδή; τον διάβολο. Διότι εσείς μεν παράλογα αποδίδετε στον εαυτό σας ως πατέρα τον Θεό, τα έργα σας όμως μαρτυρούν ότι ο διάβολος είναι ο γνησιότερος πατέρας σας, εφόσον τις δικές του επιθυμίες θέλετε να κάνετε. Και δεν είπε, «Τα έργα», αλλά «Τις επιθυμίες», δείχνοντας ότι είχαν σφοδρή επιθυμία τόσο για το ψεύδος όσο και για τον φόνο, τα οποία είναι τα κατεξοχήν κακά του διαβόλου. «Διότι εκείνος ήταν ανθρωποκτόνος από την αρχή»· επομένως και εσείς, ζητώντας να με σκοτώσετε, μοιάζετε με εκείνον που θανάτωσε τον Αδάμ.