Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 8:46

Ότι ο Θεός Λόγος υπερασπίζεται τη συμφωνία του Πατρός και του Υιού. Και να μη νομίσεις ότι τα λόγια αυτά αποτελούν ένδειξη ταπεινότητας, αλλά φιλανθρωπίας· διότι η μεν μορφή τους φανερώνει ταπεινότητα, η δε διακήρυξή τους φιλανθρωπία. Διότι ο Χριστός, ο Κύριος των πάντων, αυτός ο ίδιος που λέει στους Ιουδαίους: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;», είναι ο Υιός Εκείνου που λέει μέσω του προφήτη Μιχαία: «Λαέ μου, σε τι σε αδίκησα ή σε τι σε ενόχλησα; Αποκρίσου μου»· και εκείνος που είπε μέσα από τα Ευαγγέλια: «Εάν μίλησα κακά, μαρτύρησε για το κακό», είναι ο Υιός Εκείνου που λέει προς τον Ιερεμία: «Είπα στον οίκο του Ισραήλ: Τι σφάλμα ή αδίκημα βρήκαν σε εμένα οι πατέρες σας, ώστε να απομακρυνθούν πολύ από εμένα;». Ω, το μεγαλείο εκείνης της φιλανθρωπίας, με την οποία η αγαθότητα υπερβαίνει τη φύση, ή μάλλον όχι τη φύση, αλλά τη δική μας αντίληψη!

Τέτοια λόγια λοιπόν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο Κύριος προς τους Ιουδαίους. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι στους ανθρώπους, δηλαδή στα λογικά πνεύματα, η συγγένεια που θα μπορούσαν να έχουν μεταξύ τους και με τον πατέρα κάθε κακίας, τον διάβολο, φαίνεται στο ήθος και στους τρόπους. Στην περίπτωση όμως του Μονογενούς, το πράγμα λαμβάνεται μόνο ως εικόνα αυτού που θεωρείται, διότι από αυτόν οπωσδήποτε σχηματίζεται χωρίς καμία παραποίηση. Διότι το ομοφυές αυτού προς τον Πατέρα είναι φυσικό και ουσιώδες. Επειδή υπάρχει αληθινά από Αυτόν, έχοντας, μαζί με την κατά φύση ιδιότητα, όλα τα δικά Του και την απόλυτη τελειότητα της ομοιότητας σε όλα, θεωρείται ως μορφή, εικόνα και χαρακτήρας Αυτού που Τον γέννησε. Επειδή λοιπόν ο Πατέρας είναι αληθής, αλήθεια είναι οπωσδήποτε και Αυτός που προέρχεται από Αυτόν, δηλαδή ο Χριστός. «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;» Η ερώτηση δεν γίνεται επειδή περιμένει να ελεγχθεί, αλλά μάλλον επειδή αναιρεί και αποκλείει παντελώς το να μπορεί να υποπέσει σε αμαρτία Εκείνος που φανερώθηκε ως αληθινός Θεός από τον Θεό. Διότι ο Χριστός δεν διέπραξε αμαρτία. Διότι κάθε αμαρτία γεννιέται από την εκτροπή από το καλύτερο προς το χειρότερο, και εμφυτεύεται σε αυτούς που από τη φύση τους είναι επιρρεπείς στην τροπή και δεκτικοί στην αλλοίωση προς ό,τι δεν πρέπει. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να νοηθεί ότι αμαρτάνει Εκείνος που δεν γνωρίζει τροπή, ούτε είναι δεκτικός αλλοίωσης προς κάτι από τα απρεπή, αλλά μάλλον παραμένει ακλόνητος στα δικά Του έμφυτα αγαθά, τα οποία δεν έχει από κάποιον άλλον, αλλά από τον εαυτό Του;

Διότι η αμαρτία, όταν ελέγχεται, πολλές φορές κοκκινίζει από ντροπή, και υποχωρεί κατά κάποιον τρόπο, μη βρίσκοντας από πουθενά διέξοδο για να προχωρήσει και να επεκταθεί. Όταν όμως νομίζει ότι διαφεύγει της προσοχής, διαρκώς διογκώνεται, και με ανεμπόδιστες ορμές έρπει προς το χειρότερο τέλος. <Αν λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;> Πολλές φορές επαναλαμβάνει τα ίδια λόγια, επειδή βλέπει ότι δεν κατανοούν τίποτα. Διότι και αυτό είναι εξαιρετικά πρέπον στους δασκάλους, το να μη διστάζουν δηλαδή να αναλύουν με πολλούς τρόπους τον λόγο που δεν έγινε αποδεκτός με την πρώτη φορά, ώστε να ριζώσει στις ψυχές των ακροατών. Όταν λοιπόν ο ψεύτης, λέει, «λέει το ψέμα, μιλάει από τα δικά του· διότι είναι ψεύτης όπως και ο πατέρας του»· γιατί εσείς, αφού δεν σκέφτεστε ούτε πράττετε ανάλογα με αυτά που ειπώθηκαν, δεν πιστεύετε και εμένα που λέω την αλήθεια; Ότι δηλαδή γι' αυτό τον λόγο μιλώ την αλήθεια, επειδή είμαι κι εγώ τόσο αληθινός όσο και ο Πατέρας; Είναι δε φυσικό να ελέγχει τους Ιουδαίους που είναι αδύναμοι στο να μπορέσουν να κατανοήσουν τους αληθινούς λόγους, ακριβώς επειδή δεν είναι υιοί της αλήθειας. Και μάταια αποδίδουν ψευδώς στον εαυτό τους ως πατέρα τον Θεό, όταν λένε «Έναν πατέρα έχουμε, τον Θεό». Διότι ο Θεός, λέει, επειδή είναι απόλυτη αλήθεια, χαίρεται με την αλήθεια, και θέλει «εκείνοι που τον προσκυνούν, να τον προσκυνούν εν πνεύματι και αληθεία». Τα δε τέκνα της αλήθειας δέχονται πρόθυμα το συγγενικό τους, δηλαδή την αλήθεια.

Έτσι λοιπόν θα κατανοήσουμε και στην περίπτωση των Ιουδαίων, όταν λέει ο Χριστός: «Αν λέω την αλήθεια, γιατί δεν με πιστεύετε;». Διότι το σχήμα τέτοιων ερωτήσεων εμπεριέχει μια λανθάνουσα και πάντοτε παρεπόμενη ομολογία εκ μέρους των ερωτώμενων, και θα μπορούσε κανείς να πει ότι η ερώτηση μάλλον τους ελέγχει σε μεγάλο βαθμό. Διότι ελέγχουμε τους ερωτώμενους που νοσούν από την έλλειψη αυτών ακριβώς των πραγμάτων που εμείς κατέχουμε. Παρατήρησε δε ότι δεν λέει απόλυτα, ούτε γενικά «Γιατί δεν με πιστεύετε;», αλλά έχει προσθέσει το «Εσείς», υπονοώντας κατά κάποιον τρόπο εκείνους που συνήθιζαν να απειθούν με πιο άγριο τρόπο, και αφήνοντας να εννοηθεί ότι ήταν παρόντες κάποιοι που ίσως διέθεταν πιο ευγενική διάνοια και δεν διέσωζαν στα δικά τους ήθη τα ακριβή χαρακτηριστικά της κακίας του Κάιν, αλλά ήταν έτοιμοι σύντομα να προκόψουν ώστε να καταταχθούν στα τέκνα του Θεού. Διότι λέω ότι πρέπει να θεωρούμε πως δεν είχαν βυθιστεί άρδην όλοι οι Ιουδαίοι σε άκρατη παραφροσύνη, αλλά ότι υπήρχαν μερικοί που είχαν μεν ζήλο Θεού, όπως λέει ο Παύλος, αλλά όχι με επίγνωση, και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο καθυστέρησαν λίγο ως προς την πίστη. Ανάμεσα όμως σε αυτούς, θα κατηγορήσουμε εκείνους που απέβλεπαν πολύ στην οργή και ήταν ακράτητα πυρπολημένοι για φόνο, δηλαδή κυρίως τους ανόσιους γραμματείς και Φαρισαίους, στους οποίους θα απευθυνόταν πιο ταιριαστά το «Γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;», καθώς ο Χριστός αποδίδει ειδικά σε αυτούς την άμετρη απείθεια.

Πρέπει να αναζητηθεί πάλι και σε αυτό η αιτία, για την οποία λένε ότι ο Κύριος είναι Σαμαρείτης και δαιμονισμένος. Διότι το να προτάξουν τη φράση «Δεν λέμε εμείς καλά», υποδηλώνει κατά κάποιον τρόπο ότι τον διασύρουν με κάποιες κατηγορίες ως Σαμαρείτη, αλλά και με το άλλο, το οποίο αποτελεί τόλμημα της δικής τους φωνής. Επομένως, λένε ότι είναι Σαμαρείτης, επειδή αδιαφορούσε για τις νομικές εντολές και δεν υπολόγιζε καθόλου την κατάλυση του Σαββάτου. Διότι ο ιουδαϊσμός δεν τηρείται με ακρίβεια από τους Σαμαρείτες, αλλά η λατρεία τους έχει αναμειχθεί κάπως με ξένα και ελληνικά έθιμα. Ή, για άλλον λόγο, λένε ότι είναι Σαμαρείτης, επειδή οι Σαμαρείτες είχαν τη συνήθεια αφενός να αποδίδουν ψευδώς στους εαυτούς τους την καθαρότητα, και αφετέρου να κατακρίνουν τους άλλους ως μολυσμένους. Γι' αυτήν την αφορμή νομίζω, «οι Ιουδαίοι δεν έχουν καμία επικοινωνία με τους Σαμαρείτες», σύμφωνα με το γεγραμμένο, και αποφεύγουν να αναμειγνύονται με άλλους, αποστρεφόμενοι κατά κάποιον τρόπο τον μολυσμό που προέρχεται από αυτούς, επειδή νομίζουν ότι η τέτοια ανόητη συμπεριφορά τους είναι ορθή. Ο Κύριος όμως, καταδικάζοντας την κακοήθεια των Ιουδαίων, τους αποκαλούσε γιους του διαβόλου, ενώ για τον εαυτό του επιμαρτυρούσε ότι είναι εντελώς απαλλαγμένος από αμαρτία και ότι έχει την απόλυτη καθαρότητα, λέγοντας: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;».

Μοιάζει με αυτό εκείνο που ειπώθηκε σαφώς από τον ίδιο τον Χριστό προς τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία; Αν λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Διότι, αν και ο μονογενής Λόγος του Θεού έγινε σαν και εμάς και ενδύθηκε την ομοίωση με εμάς σε οτιδήποτε, ακριβώς ως προς αυτό το σημείο και μόνο πιστεύεται ότι βρέθηκε πέρα από τη δική μας φύση. Επειδή κάθε άνθρωπος υπόκειται σε σφάλματα και παραπτώματα, και κανένας απολύτως δεν είχε ολοκληρωτικά άμεμπτη ζωή· μόνος αυτός, ακόμη και όταν έγινε άνθρωπος, διατήρησε για τον εαυτό του το θεοπρεπές αξίωμα. Διότι η φύση του Θεού εύλογα θα νοούνταν ως επέκεινα του σφάλματος. Γι' αυτό και έλεγε ότι: «Έρχεται ο άρχων αυτού του κόσμου, και σε εμένα δεν θα βρει τίποτα.» Διότι αυτός που έγινε όμοιος με εμάς, για να μας απαλλάξει από τους βρόχους της αμαρτίας, πώς θα πιανόταν ο ίδιος μαζί μας, ή πώς βρέθηκε υπό ψόγο και κατηγορία, αυτός που απαλλάσσει από κατηγορία και ψόγο όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν; «Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» <Ιδού ο Κύριος με βοηθά· ποιος θα με βλάψει; Ιδού, όλοι εσείς θα παλιώσετε σαν ρούχο, και ο σκόρος θα σας καταφάει.> Δύο πράγματα συγχρόνως, χρήσιμα και αναγκαία, θέλει να διδάξει σε εκείνους που νόσησαν από ασεβή και άδικο φθόνο εναντίον του. Πρώτον μεν, ότι εντελώς και οπωσδήποτε θα αποτύγχανε η εναντίον του σκευωρία και το μιαιφόνο εγχείρημα.

Ήταν δε τέτοιος πάντοτε και παντού. Συναναστρεφόταν με τελώνες, επειδή ο ίδιος ήταν εντελώς αλώβητος από την αμαρτία· διότι έλεγε: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;» Συνεπώς, καμία βλάβη δεν θα υφίστατο συναναστρεφόμενος με αμαρτωλούς, αλλά αντίθετα γινόταν πρόξενος κάθε ωφέλειας και σωτηρίας για αυτούς· διότι έλεγε: «Δεν έχουν ανάγκη ιατρού οι υγιείς, αλλά οι ασθενείς». Εσάς βέβαια ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή σας πρόσταξε να μη συναναστρέφεστε με πονηρούς, ώστε, ως αδύναμοι και επιρρεπείς προς την αμαρτία, να μην πέσετε εύκολα στον ίδιο βυθό της ασέβειας. Διότι, αν ήσασταν σταθεροί στην αρετή και είχατε τον νου σας στερεωμένο στην ευσέβεια, δεν θα σας το είχε εμποδίσει. Ο Χριστός όμως, τι θα μπορούσε να πάθει από όσους έχουν εκ φύσεως την τάση να βλάπτουν;

Το δε «υπομεινάντων», λέει αντί του «προσδοκησάντων». <Και άγγελος Κυρίου καταδιώκων αυτούς.> (B f. 114 b) Γλιστρούν ολόγυρα λοιπόν, και βαδίζουν στο σκοτάδι, καθώς και σε αυτό τους εξωθεί ο άγγελος του Θεού. Διότι βέβαια δεν συμπράττουν μαζί τους, όπως είπα, οι λογικές και άγιες δυνάμεις· αντίθετα μάλλον τους αντιστρατεύονται ως μισητούς από τον Χριστό, και ως αποδιωγμένους από την οικειότητα μαζί του. <Ότι δωρεάν έκρυψάν μοι διαφθοράν.> (B f. 114 b) Ενώ δεν είχαν τίποτα να του προσάψουν, έφτασαν σε τέτοιο σημείο διαστροφής των λογισμών και ακόμη θράσους και ανόσιων τολμημάτων, ώστε να του στήσουν παγίδα θανάτου και φθοράς· καίτοι έλεγε σαφώς: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;»

«Εάν λέγω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Και όπου δεν υπήρχε καθόλου εύρεση αμαρτίας, εκεί οπωσδήποτε το μίσος των διωκτών είναι εντελώς αδικαιολόγητο. Το να θέλουν να φονεύσουν δεν έχει έδρα και βάση, δηλαδή αφορμή. <Μάταια ονείδισαν την ψυχή μου.> (B f. 114 b) Άραγε δεν ονείδιζαν την ψυχή του άδικα και μάταια, άλλοτε βεβαιώνοντας ότι είναι Σαμαρείτης και φιλοπότης, άλλοτε λέγοντας ότι έχει δαιμόνιο και ότι πλανά τα πλήθη, και μάλιστα ότι τελεί τα θεία σημεία μέσω του Βεελζεβούλ; Επομένως, ας καταδικαστούν οι Ιουδαίοι που θρασυστόμησαν εναντίον του χωρίς λόγο και μάταια, και που μίλησαν με αδικία κατά του Θεού, υψώνοντας ψηλά το κέρας τους, σύμφωνα με τη φωνή του Ψαλμωδού. [<Ας έλθει σε αυτόν παγίδα την οποία δεν γνωρίζει.> Διότι την παγίδα που δεν γνώριζαν και που ποτέ δεν περίμεναν, τις συμφορές δηλαδή που επρόκειτο να τους συμβούν, αυτές ακριβώς τους κατέλαβαν. Επειδή εκδιώχθηκαν από το να καθοδηγούν τους λαούς, ή μάλλον καταστράφηκαν μαζί τους, γινόμενοι θήραμα των εχθρών αιχμαλωτίστηκαν και λεηλατήθηκαν, και ποιο άραγε από τα έσχατα κακά δεν τους συνέβη;] <Και η παγίδα που έκρυψαν, ας τους συλλάβει.> (B f. 115) Η παγίδα που έκρυψαν για τον Χριστό, αυτή τους συνέλαβε, και έπεσαν στην ίδια τους την παγίδα.

Διότι, όπως είπα, επειδή δεν είχαν τίποτα για να τον κατηγορήσουν, μαίνονταν εναντίον του Χριστού. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε ολοκάθαρα: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία; Αν λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Επομένως, λέει, δεν αναγνώρισα καμία δική μου αμαρτία. <Με υπέβαλαν σε πειρασμούς, με χλεύασαν με χλευασμό.> (B f. 117 b) Εκείνος που μελετά τα ευαγγελικά συγγράμματα, θα βρει ότι οι Ιουδαίοι τόλμησαν και αυτό εναντίον εκείνου που τους κάλεσε στη ζωή, δηλαδή φυσικά του Χριστού.

Ήταν λοιπόν δυνατόν, όπως είπα, από τα μεγαλαουργήματά του να αντιληφθεί κανείς αβίαστα ότι είναι αληθινός Θεός και Υιός του κατά φύσιν Θεού. Αλλά δεν ξέρω πώς, αν και οι Ισραηλίτες είχαν λάβει την παιδαγωγία του νόμου και είχαν μελετήσει τα συγγράμματα των αγίων προφητών, έπεσαν σε τέτοια αφροσύνη, ώστε και να τον αγνοήσουν, και να στραφούν εναντίον του με πικρία, και να συκοφαντούν ανόσια εκείνα από τα οποία ήταν επόμενο να μπορούσαν να αποκομίσουν όχι μικρή ωφέλεια, και να δουν εύκολα από τη λαμπρότητα των πράξεών του την υπερφυή και ασύγκριτη υπεροχή της δύναμης που υπήρχε μέσα του. Αντιθέτως, αστόχησαν στον σκοπό τους, και εκπίπτοντας σε ακάθεκτη αγριότητα και εξωθούμενοι ασύνετα σε ακράτητες οργές, του επιτίθονταν οι άθλιοι, άλλοτε λέγοντας: «Γιατί εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό;», άλλοτε λιθοβολώντας τον, και στο τέλος τον σταύρωσαν, καίτοι ο νόμος λέει ξεκάθαρα: «Αθώον και δίκαιον δεν θα σκοτώσεις». Για ποιους λόγους λοιπόν σκότωσαν τον Ιησού; Αλλά δεν θα είχαν τίποτα να πουν· «δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», όπως είναι γεγραμμένο. Και μάλιστα, ελέγχοντάς τους για την αθυροστομία τους, και προσπαθώντας να τιθασεύσει την υπερβολική οργή τους, έλεγε: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;»

«Αν λέγω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Το ότι, βέβαια, δεν κατηγορήθηκε από αυτούς για καμία απολύτως αιτία, αλλά αντίθετα οι άθλιοι καταψήφιζαν την εις θάνατον καταδίκη του, οργισμένοι χωρίς λόγο, μπορείς να το καταλάβεις και από τα εξής. Διότι τον οδήγησαν στον Πιλάτο και απαιτούσαν να σταυρωθεί. Έπειτα, όταν εκείνος ρωτούσε: «Τι κακό έκανε;», εκείνοι μετέτρεπαν την αλήθεια σε κατηγορία εναντίον του Χριστού, χωρίς καν να ερμηνεύουν ορθά τη φύση του πράγματος. Έλεγαν δηλαδή: «Έκανε τον εαυτό του Υιό του Θεού». Αλλά ο υπερασπιστής της αλήθειας θα ορθωθεί απέναντι στις βδελυρότητές τους λέγοντας: Δεν έκανε ο ίδιος τον εαυτό του Υιό του Θεού, αλλά είναι πραγματικά Υιός. Διότι αυτό δεν είναι κάτι το εξωτερικό για αυτόν, ούτε επίκτητο ή υιοθετημένο, αλλά αυτό που είναι κατά φύση, αυτό ακριβώς πιστεύουμε εμείς ότι είναι. Διότι εμείς είμαστε υιοί του Θεού κατά χάριν (κατά θέσιν), σε σύγκριση με τον κατά φύση και από Αυτόν γεννηθέντα Υιό. Αν, όμως, δεν υπήρχε ο αληθινός Υιός, σύμφωνα με ποιον θα διαμορφωνόμασταν εμείς οι κατά χάριν; Ποιανού τον χαρακτήρα θα φέραμε; Και πού θα υπήρχε γενικά το κατά μίμηση, αν δεν δεχθούμε ότι υφίσταται η αλήθεια; Αλλά αγνόησαν ολοκληρωτικά το σεπτό και σωτήριο κήρυγμα της ενανθρωπήσεως, δεν κατανόησαν τα λόγια του Μωυσή, ούτε τα όσα ειπώθηκαν προφητικά στους αγίους προφήτες μέσω του Αγίου Πνεύματος για αυτόν. Διότι δεν έκανε ένας άνθρωπος τον εαυτό του Υιό του Θεού, αλλά είναι αληθές μάλλον το αντίστροφο.

Γι' αυτό, λοιπόν, έλεγε: «Έρχεται ο άρχοντας αυτού του κόσμου, και δεν θα βρει τίποτα μέσα μου». Και μάλιστα προς τους Ιουδαίους πρόβαλλε το εντελώς αψεγάδιαστό του ως απόδειξη της θείας του φύσης, λέγοντας: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία; Εάν λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Επομένως, ως προς αυτό, το ιερό θύμα είναι άμωμο. Σφαζόταν βέβαια ενώπιον του Κυρίου δίπλα στις θύρες της σκηνής, αφού είχε θέσει πάνω του τα χέρια του αυτός που το προσέφερε. Έπειτα, ενώ το αίμα χυνόταν στη βάση του θυσιαστηρίου, έλεγε ότι έπρεπε να προσφερθούν ως ολοκαύτωμα τα εντόσθια. Διότι ο θάνατος του Υιού, ο οποίος έδωσε την ψυχή του για τη ζωή του κόσμου, έχει συντελεστεί σαν μπροστά στα μάτια του Θεού και Πατέρα. Διότι, εάν είναι αληθινός εκείνος που λέει: «Τίμιος ενώπιον του Κυρίου είναι ο θάνατος των οσίων του», πώς ο Θεός και Πατέρας δεν θα αξίωνε της δικής του επίβλεψης τον θάνατο του Υιού του; Διότι οπωσδήποτε τον τιμά και τον κρίνει άξιο της επίβλεψής του, ενώ, αντίθετα, αποστρέφεται καθετί το βδελυρό και μισητό.

β'. Η εντελώς άμωμη δαμάλις, λοιπόν, που είναι παντελώς απαλλαγμένη από κάθε ρύπο και δεν γνωρίζει την αμαρτία, είναι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Διότι με παρρησία είπε: «Έρχεται ο άρχων του κόσμου τούτου, και σε εμένα δεν θα βρει τίποτα». Και βέβαια προς τους Ιουδαίους: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία; Εάν λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Πρόσεξε όμως και τούτο, ότι στα ιερά κείμενα ονομάζεται άλλοτε μόσχος και άλλοτε δαμάλις, ώστε μέσω μεν του άρρενος να υποδηλώνεται ως καθοδηγητής, μέσω δε του θήλεος να υποδηλώνεται ως ευρισκόμενος σε ταπείνωση και υποταγή.

ΕΠΙΛΥΣΗ. Είναι εντελώς ασύνετοι εκείνοι που, δεν ξέρω πώς, υποπτεύθηκαν ότι ακόμη και ο ίδιος ο Χριστός θα μπορούσε να αμαρτήσει, επειδή κατά θεία οικονομία έλαβε τη δική μας μορφή, πήρε μορφή δούλου και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους στη γη. Διότι, αν έπαυε να είναι αυτό που ήταν, αν είχε μεταπέσει από το να είναι Θεός στο να είναι μόνο σαν εμάς, ας αναζητούσαν σε αυτόν τα παραπτώματα της ανθρώπινης αδυναμίας. Εάν όμως φόρεσε την ανθρώπινη φύση ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, για να δείξει ότι αυτή που στον Αδάμ ασθένησε, σε αυτόν έγινε ισχυρότατη και ανώτερη της αμαρτίας, γιατί περιεργάζονται μάταια αυτό που δεν μπορούν να βρουν; Και πώς ξέχασαν τα λόγια του, που λέει: «Έρχεται ο άρχοντας αυτού του κόσμου, και σε εμένα δεν θα βρει τίποτα»; Διότι ο εφευρέτης της αμαρτίας κατηγορεί κάθε σάρκα· όμως η περιέργεια της δικής του κακίας αποδείχθηκε άπρακτη στον Χριστό, καθώς δεν βρέθηκε απολύτως τίποτα σε αυτόν. Γι' αυτό άλλωστε είπε προς τους Ιουδαίους: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία; Αν λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε;» Όπως, λοιπόν, κατακριθήκαμε στο πρόσωπο του Αδάμ εξαιτίας της παρακοής και της παράβασης της θείας εντολής, έτσι δικαιωθήκαμε στο πρόσωπο του Χριστού εξαιτίας του απόλυτου αναμάρτητου και της σε όλα τέλειας και άμωμης υπακοής του. Και το καύχημα της ανθρώπινης φύσης έγκειται σε αυτό. Έτσι, λοιπόν, ανακόπηκε η κατάρα, και φράχτηκε το στόμα της αμαρτίας, και μαζί της καταργήθηκε το κράτος του θανάτου, μαραινόμενο μαζί της σαν από την ίδια του τη ρίζα.

Κλείστε λοιπόν τα αυτιά σας, όταν κάποιος σας μιλάει χωρίς τον Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού που προήλθε από τον Δαβίδ και από τη Μαρία, ο οποίος αληθινά γεννήθηκε και από τον Θεό και από την Παρθένο, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο, διότι δεν είναι το ίδιο Θεός και άνθρωπος. Αληθινά προσέλαβε σώμα, διότι ο Λόγος έγινε σάρκα, και πολιτεύθηκε χωρίς αμαρτία. «Διότι ποιος από εσάς», λέει, «μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;». Έφαγε και ήπιε αληθινά, σταυρώθηκε και πέθανε επί Ποντίου Πιλάτου. Σταυρώθηκε και πέθανε αληθινά και όχι φαινομενικά, ενώπιον των επουρανίων, των επιγείων και των καταχθονίων. Επουρανίων μεν, δηλαδή των ασώματων φύσεων, επιγείων δε, των Ιουδαίων και των Ρωμαίων και των ανθρώπων που ήταν παρόντες εκείνο τον καιρό που σταυρωνόταν ο Κύριος, και καταχθονίων, δηλαδή του πλήθους που αναστήθηκε μαζί με τον Κύριο. Διότι, όπως λέει, «πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν, αφού ανοίχτηκαν τα μνήματα». Και κατήλθε στον Άδη μόνος, αλλά ανήλθε μαζί με πλήθος, και έσχισε τον αιώνιο φραγμό και κατέλυσε το μεσότοιχό του. Και αναστήθηκε μετά από τρεις ημέρες, αφού τον ανέστησε ο Πατέρας, και, αφού συναναστράφηκε με τους αποστόλους σαράντα ημέρες, αναλήφθηκε προς τον Πατέρα και κάθισε στα δεξιά Του, περιμένοντας μέχρι να τεθούν οι εχθροί του κάτω από τα πόδια του.

Και πάλι αποδεικνύει ότι ο Χριστός είναι ο αρχηγός αυτού του γεγονότος· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Κι αν ακόμη γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, όμως τώρα πια δεν τον γνωρίζουμε έτσι». β'. Τι λοιπόν, πες μου; Απέβαλε τη σάρκα και τώρα δεν βρίσκεται μέσα στο σώμα; Μη γένοιτο· διότι και τώρα είναι εν σαρκί. «Επειδή αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι ακριβώς θα έλθει». Έτσι· δηλαδή πώς; Εν σαρκί, με το σώμα Του. Πώς λοιπόν λέει: «Κι αν ακόμη γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, όμως τώρα πια δεν τον γνωρίζουμε έτσι»; Διότι, για εμάς, το «κατά σάρκα» σημαίνει το να βρισκόμαστε μέσα στις αμαρτίες, ενώ το «μη κατά σάρκα» το να μη βρισκόμαστε στις αμαρτίες. Για τον Χριστό, όμως, το «κατά σάρκα» σημαίνει το να υπόκειται στα πάθη της φύσεως, όπως το να διψά, να πεινά, να κοπιάζει, να κοιμάται (διότι «αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». Γι' αυτό και έλεγε: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;» και πάλι: «Έρχεται ο άρχων αυτού του κόσμου, και σε εμένα δεν έχει τίποτε δικό του»)· ενώ το «μη κατά σάρκα» σημαίνει το να έχει πλέον απαλλαγεί και από αυτά τα αδιάβλητα πάθη, και όχι το να υπάρχει εκτός της σαρκός. Διότι με αυτήν τη σάρκα θα έλθει να κρίνει την οικουμένη, διατηρώντας την πλέον απαθή και άφθαρτη· προς αυτή την κατάσταση θα πορευθούμε και εμείς, όταν το σώμα μας γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξας Του. «Ώστε, εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, αποτελεί καινή κτίση».

Αποκηρυγμένοι, λοιπόν, ήταν οι Χαναναίοι, βδελυροί, ασεβείς, καταραμένοι, μιαροί, ακάθαρτοι· γι' αυτό και οι Ιουδαίοι δεν ανέχονταν ούτε να τους ακούσουν, τηρώντας πλέον τον νόμο. Επειδή, λοιπόν, αυτή η γυναίκα καταγόταν από τους Χαναναίους —διότι, λέει, «Ιδού γυναίκα, η οποία βγήκε από τα όρια εκείνα»— επειδή, λοιπόν, αυτή η γυναίκα καταγόταν από τους Χαναναίους, και πλησίασε τον Χριστό, για τον λόγο αυτόν Εκείνος έλεγε: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία, εάν παρέβην τον νόμο;». Διότι, επειδή ήταν άνθρωπος, επεδείκνυε και τα ανθρώπινα.

η΄. Λοιπόν, προσέξτε με ακρίβεια τον λόγο. Επειδή η γυναίκα ήταν Χαναναία και προερχόταν από εκείνα τα μέρη, όπου επικρατούσε λύσσα, μανία και ασέβεια, όπου κυριαρχούσε η τυραννία του διαβόλου και τα όργια των δαιμόνων, όπου η φύση καταπατούνταν, και οι άνθρωποι είχαν καταπέσει στην αλογία των άλογων ζώων και στις μανίες των δαιμόνων, πρόσταζε άλλωστε και ο νόμος: «Καμία σχέση να μην έχεις με τους Χαναναίους· να μη δώσεις και να μη λάβεις από αυτούς, να μην πάρεις γυναίκα, να μην πάρεις γιο, να μη συνάψεις συμβόλαια ούτε συναλλαγές· διότι για τον λόγο αυτόν έθεσα φραγμό γύρω σας». Ερχόμενος δε ο Χριστός και αναλαμβάνοντας τα ανθρώπινα όπλα, περιτμήθηκε την καθορισμένη ώρα, προσέφερε θυσίες, προσφορές και όλα τα υπόλοιπα, αλλά επρόκειτο να καταργήσει τον νόμο. Για να μην πουν, λοιπόν, ότι επειδή αδυνατούσε να τον εκπληρώσει, γι' αυτό τον κατήργησε, πρώτα τον εκπληρώνει και έπειτα τον καταργεί, ώστε να μη νομίσεις ότι αδυνατεί, αλλά εκπληρώνει τα πάντα σύμφωνα με την παράδοση. Γι' αυτό φωνάζει και λέει: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;». Επειδή, λοιπόν, και αυτό ήταν διατεταγμένο από τον νόμο, το να μην έχουν τίποτα το κοινό με τους Χαναναίους, για να μην αρχίσουν οι Ιουδαίοι να τον κατηγορούν και να λένε: «Γι' αυτό δεν σε πιστέψαμε, επειδή ήσουν παράνομος και κατέλυσες τον νόμο· διότι πήγες στη χώρα των Χαναναίων και αναμείχθηκες με τους Χαναναίους, ενώ ο νόμος λέει: Να μην αναμειχθείς», γι' αυτόν τον λόγο δεν της μιλάει καθόλου προς το παρόν. Πρόσεξε πώς εκπληρώνει τον νόμο και ταυτόχρονα δεν προδίδει τη σωτηρία· και τους Ιουδαίους αποστομώνει, και αυτήν κερδίζει. «Αυτός δε δεν της αποκρίθηκε», λέει το Ευαγγέλιο, «ούτε λέξη».

«Και όταν τα άκουσαν αυτά, βαπτίσθηκαν στο όνομα του Κυρίου Ιησού. Και αφού ο Παύλος έθεσε επάνω τους τα χέρια του, ήλθε το Άγιο Πνεύμα σε αυτούς». Είδες πόσο ατελές ήταν το βάπτισμα του Ιωάννη; Διότι, εάν δεν ήταν ατελές, ο Παύλος δεν θα τους βάπτιζε ξανά, ούτε θα έθετε τα χέρια του επάνω τους· τώρα όμως, πράττοντας και τα δύο αυτά, φανέρωσε την υπεροχή του αποστολικού βαπτίσματος, και ότι εκείνο του Ιωάννη ήταν πολύ κατώτερο από τούτο. Αλλά τη μεν διαφορά των βαπτισμάτων τη μάθαμε από αυτά· για ποιο λόγο όμως βαπτίζεται ο Χριστός, και με ποιο βάπτισμα, είναι πλέον αναγκαίο να πούμε. Ούτε με το προγενέστερο ιουδαϊκό, ούτε με το δικό μας το μεταγενέστερο· διότι δεν είχε ανάγκη από συγχώρηση αμαρτιών· πώς θα μπορούσε άλλωστε, Αυτός που δεν είχε καμία αμαρτία; Διότι, όπως λέει, αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του· και πάλι: Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία; Ούτε πάλι η σάρκα εκείνη στερούνταν το Πνεύμα· διότι πώς θα ήταν δυνατόν, αφού δημιουργήθηκε εξ αρχής από το Άγιο Πνεύμα; Εάν, επομένως, η σάρκα εκείνη ούτε το Άγιο Πνεύμα στερούνταν, ούτε ήταν υπόλογη για αμαρτίες, για ποιο λόγο βαπτιζόταν; Πρώτα, όμως, είναι αναγκαίο να μάθουμε με ποιο βάπτισμα βαπτίσθηκε, και τότε θα μας γίνει και αυτό πιο σαφές. Με ποιο λοιπόν βαπτίσθηκε; Ούτε με το ιουδαϊκό, ούτε με το δικό μας, αλλά με του Ιωάννη. Γιατί;

Και στεκόμενος ανάμεσα στο πλήθος, έλεγε: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;» Και κανείς δεν βρήκε να πει τίποτα. Τι κάνει λοιπόν τώρα; Πλησιάζει προς το παρόν αυτούς που νοσούν, παρηγορώντας τους με τα λόγια του, όπως ακριβώς ο γιατρός με τα φάρμακα, λέγοντας: «Δεν έχεις τίποτα το ανίατο, αρκεί να δείξεις σωφροσύνη· βαριά η αρρώστια, αλλά μπορεί να θεραπευτεί». Τους προσκαλεί: «Ελάτε σε εμένα όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Και φορτωμένοι ήταν οι πνευματικά ασθενείς· διότι βαρύ φορτίο είναι η νόσος της ψυχής, η αταξία, η πορνεία, η κλοπή, το ψεύδος, η ψευδομαρτυρία. Επειδή δεν υπάρχει τόσο βαρύ φορτίο όσο η πονηρή συνείδηση. Αλλά επειδή ο ασθενής φοβάται τον γιατρό, προπάντων όταν η αρρώστια είναι βαριά, μήπως τυχόν χρησιμοποιήσει νυστέρι, μήπως τυχόν βάλει καυτερή φωτιά –και πολλοί από τους ασθενείς προτίμησαν να πεθάνουν από τις αρρώστιες τους παρά να υπομείνουν τον πόνο της ιατρικής επέμβασης για να απολαύσουν έπειτα την υγεία που προκύπτει μέσα από αυτόν τον πόνο–, για να μη φοβηθεί κανείς σκεπτόμενος: «Αυτός ήρθε να μας ζητήσει ευθύνες για τα αμαρτήματα· μας ζητά εξηγήσεις για τα σφάλματα· πρόκειται να μας τιμωρήσει για να μας διορθώσει»· για να μη σκεφτεί κανείς κάτι τέτοιο και τραπεί σε φυγή, λέει: «Ελάτε προς εμένα. Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Δεν υπάρχει τίποτα το βαρύ· δεν κρατώ νυστέρι, δεν έχω καυτερή φωτιά, ούτε καίω ούτε κόβω· ανώδυνη είναι η ιατρεία μου, χωρίς πόνο η θεραπεία.

Χωρίς να με κατηγορείτε για τίποτα, θέλετε να με θανατώσετε. Διότι, επειδή είστε εχθροί της αλήθειας, γι' αυτό με καταδιώκετε. Επειδή, αν δεν είναι αυτός ο λόγος, πείτε το έγκλημα. Γι' αυτό άλλωστε πρόσθεσε: «Ποιος από εσάς θα με ελέγξει για αμαρτία;» Έπειτα εκείνοι απάντησαν: «Εμείς δεν έχουμε γεννηθεί από πορνεία».

Λέγει δε «εξήλθα», υπονοώντας την έλευσή του σε εμάς. Επειδή δε ήταν φυσικό να πουν αυτοί ότι «Λες πράγματα παράξενα και καινοφανή», δηλώνει ότι έχει έλθει από τον Θεό. Εύλογα λοιπόν δεν τα ακούτε, λέγει, εφόσον προέρχεστε από τον διάβολο. Διότι, για ποιον λόγο θέλετε να με θανατώσετε; Τι έχετε να μου προσάψετε; Εάν δεν είναι αυτός ο λόγος, γιατί δεν με πιστεύετε;

Και εδώ πάλι, μη έχοντας τίποτα να πουν, καταφεύγουν στο ζήτημα του χρόνου, λέγοντας ότι καταλύει το Σάββατο· και πάλι, ότι είναι αμαρτωλός. Και όμως, παρόλο που τον φθονούσατε και ήσασταν έτοιμοι να πιαστείτε από τα πεπραγμένα του, σας ρώτησε με κάθε σαφήνεια λέγοντας: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;». Και κανείς δεν μίλησε, ούτε είπε: «Βλασφημείς, επειδή αποκαλείς τον εαυτό σου αναμάρτητο». Καίτοι, αν είχαν κάτι να πουν, δεν θα σιωπούσαν. Διότι εκείνοι οι οποίοι, επειδή άκουσαν ότι υπάρχει πριν από τον Αβραάμ, τον λιθοβόλησαν και είπαν ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, και ενώ καυχιόνταν ότι οι ίδιοι προέρχονται από τον Θεό, παρότι ήταν ανθρωποκτόνοι, έλεγαν για εκείνον που επιτελούσε τέτοια θαύματα ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, λόγω του ότι θεράπευσε και δεν τηρούσε το Σάββατο· αν λοιπόν είχαν έστω και μια σκιά κατηγορίας, δεν θα την προσπερνούσαν. Αν πάλι τον αποκαλούν αμαρτωλό επειδή φαινόταν να καταλύει το Σάββατο, και αυτή η κατηγορία αποδείχθηκε έωλη, καθώς ακόμη και όσοι ήταν ταγμένοι με το μέρος τους τούς κατέκριναν για πολλή ψυχρότητα και μικροψυχία. Επειδή, λοιπόν, εγκλωβίστηκαν από παντού, προχωρούν στη συνέχεια σε κάτι άλλο, πιο αναίσχυντο και ιταμό. Ποιο είναι άραγε αυτό; «Δεν πίστεψαν», λέγει, «ότι ήταν τυφλός και ανέβλεψε».

Διότι, ως απόδειξη ότι τον εκπλήρωσε εξ ολοκλήρου, άκουσε τι λέει στον Ιωάννη: «Διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Και στους Ιουδαίους έλεγε: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;» Και στους μαθητές πάλι: «Έρχεται ο άρχοντας αυτού του κόσμου, και δεν βρίσκει τίποτα σε εμένα». Αλλά και ο προφήτης από παλιά έλεγε, ότι δεν έπραξε αμαρτία.

Προβλέποντας, λοιπόν, αυτά εκ των προτέρων ο προφήτης, δεν αναφέρει μόνο τις ωδίνες και τον θαυμαστό τοκετό, αλλά και την τροφή κατά την πρώτη ηλικία, μέσα στα ίδια τα σπάργανα, η οποία δεν διέφερε σε τίποτα από τους υπόλοιπους ανθρώπους, ούτε είχε κάτι το ασυνήθιστο ως προς αυτό. Διότι ούτε όλα ήταν διαφορετικά σε αυτόν, ούτε όλα κοινά. Το μεν να γεννηθεί από γυναίκα είναι κοινό, το να γεννηθεί όμως από παρθένο είναι ανώτερο από τα ανθρώπινα μέτρα. Το να τραφεί πάλι σύμφωνα με τον κοινό νόμο της φύσης είναι επίσης το ίδιο και κοινό με τους πολλούς· το να παραμείνει όμως άβατος από την πονηριά εκείνος ο ναός, και να μην έλθει καν σε πείρα της πονηριάς, αυτό είναι ξεχωριστό και παράδοξο και ανήκει μόνο σε εκείνον. Γι' αυτό ακριβώς έχει αναφέρει και το ένα και το άλλο. Διότι δεν απείχε από την κακία, λέγει, αφού πρώτα τη γνώρισε εμπειρικά, αλλά εξ αρχής και από τα ίδια τα προοίμια επιδείκνυε κάθε αρετή. Πράγμα που και ο ίδιος έλεγε: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;» και, «Έρχεται ο άρχων του κόσμου τούτου και δεν έχει τίποτα μέσα σε μένα».

Αυτός όμως έλεγε: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;». Ο Ησαΐας πάλι προφήτευε: «Αμαρτία δεν έπραξε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», και μάλιστα «και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του» και «τραυματίστηκε για τις ανομίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις αμαρτίες μας» και σήκωσε τις αμαρτίες πολλών και παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας, αυτοί όμως έλεγαν: «Εμείς ξέρουμε ότι αυτός ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός». Επειδή ο Κύριος ήθελε να διδάξει και εκείνους και εμάς να μην αποκαλούμε αμαρτωλούς κάποιους άλλους, αλλά τους ίδιους μας τους εαυτούς, έλεγε: «Δύο άνθρωποι ανέβηκαν στο ναό για να προσευχηθούν, ο ένας Φαρισαίος και ο άλλος τελώνης. Ο Φαρισαίος στάθηκε και προσευχόταν μέσα του τα εξής: Θεέ μου, σε ευχαριστώ που δεν είμαι όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι, άρπαγες, άδικοι, μοιχοί, ή ακόμα και σαν αυτόν τον τελώνη· νηστεύω δύο φορές την εβδομάδα» (δηλαδή τη Δευτέρα, όπως ακριβώς και η Κυριακή ονομάζεται μία των σαββάτων) «και δίνω το δέκατο από όλα όσα αποκτώ». Αυτά, βέβαια, ο Φαρισαίος καθώς τα έλεγε στην προσευχή του ήταν αληθινά —διότι δεν τολμούσε να πει ψέματα στον Θεό για κατορθώματα που δεν είχε—, αλλά, έχοντας ίσως το θάρρος ότι όσα λέει είναι αληθινά, στεκόταν και ευχαριστούσε τον Θεό μεγαλόφωνα.

Αλλά «και στην αλήθεια δεν στάθηκε εκείνος,» αλλά είναι πατέρας του ψεύδους. Και εσείς λοιπόν, λέγοντας ψέματα εναντίον μου και ισχυριζόμενοι ότι δεν προέρχομαι από τον Θεό, μη στεκόμενοι στην αλήθεια, ούτε εμμένοντας στον δικό μου λόγο, είστε τέκνα εκείνου, αυτού που γέννησε το ψεύδος. Διότι εκείνος και τον Θεό συκοφάντησε στους ανθρώπους, λέγοντας στην Εύα ότι «επειδή σας φθονεί, σας απέκλεισε από το δέντρο»· και πάλι προς τον Θεό συκοφάντησε τους ανθρώπους, όπως τον Ιώβ, λέγοντας: «Μήπως δωρεάν σέβεται ο Ιώβ τον Θεό;». Όταν λοιπόν λαλεί το ψεύδος, από τα δικά του λαλεί· δηλαδή, οι άνθρωποι μεν που χρησιμοποιούν το ψεύδος, το μεταχειρίζονται ως κάτι ξένο· ο διάβολος όμως χρησιμοποιεί το ψεύδος ως κάτι δικό του. Διότι είναι δικό του γέννημα, και αυτός είναι ο κατεξοχήν ψεύστης, και ο πατέρας του, δηλαδή του ψεύδους, είναι αυτός ο ίδιος. Διότι είπε προς την Εύα ότι «όποια ημέρα φάτε, θα γίνετε σαν θεοί.» Αυτοί όμως αντιθέτως τρύγησαν τον θάνατο. «Εγώ όμως», λέει, «επειδή λέω την αλήθεια, δεν με πιστεύετε». Επειδή λοιπόν δεν έχετε τίποτε άλλο για το οποίο να με κατηγορήσετε, παρά μόνο για την αλήθεια, γι' αυτό λυσσάτε εναντίον μου, ως υιοί του πατέρα του ψεύδους. «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία; Εάν όμως λέω την αλήθεια, γιατί εσείς δεν με πιστεύετε; Αυτός που είναι από τον Θεό, ακούει τα λόγια του Θεού. Γι' αυτό εσείς δεν ακούτε, επειδή δεν είστε από τον Θεό.»

«Σας τα είπα ήδη και δεν ακούσατε, τι θέλετε να τα ακούσετε πάλι; Μήπως θέλετε κι εσείς να γίνετε μαθητές του;» Τον λοιδόρησαν, λοιπόν, και του είπαν: «Εσύ είσαι μαθητής εκείνου, ενώ εμείς είμαστε μαθητές του Μωυσή. Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή μίλησε ο Θεός· αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι». Επειδή οι γονείς παρακίνησαν να ερωτηθεί ο ίδιος ο γιος τους, αυτό ακριβώς κάνουν οι εμπαθείς κατήγοροι· και τον φέρνουν μπροστά, όχι για να τον ρωτήσουν, αλλά για να του υποβάλουν να κατηγορήσει τον θεραπευτή. Διότι το «Δώσε δόξα στον Θεό», αυτό σημαίνει: Ομολόγησε, λέει, ότι ο Ιησούς δεν έκανε τίποτα σε εμένα (διότι αυτό θεωρούσαν δόξα του Θεού, το να μην προσάπτεται καμία καλή μαρτυρία στον Ιησού). «Διότι εμείς γνωρίζουμε», λένε, «ότι είναι αμαρτωλός». Πώς, λοιπόν, δεν τον ελέγχατε, όταν σας προκαλούσε λέγοντας: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;» Ο τυφλός, όμως, λέει: «Το αν είναι αμαρτωλός δεν το γνωρίζω»· δηλαδή, δεν εξετάζω αυτό το θέμα τώρα, ούτε εκφέρω γνώμη· εκείνο, όμως, που γνωρίζω με σαφήνεια, είναι ότι επιτέλεσε θαύμα σε εμένα. Ας εξεταστεί, λοιπόν, το ίδιο το γεγονός καθαυτό, και ας βγάλει αυτό την απόφαση για εκείνον.